Luật định

Kiểm tra tiền lưu chuyển qua cửa khẩu được khởi đầu ở Đức cách đây trên 20 năm, tháng 6.1998, lúc đó chủ yếu nhằm theo dõi, phát hiện thu nhập từ những tội phạm hình sự nặng, như buôn ma túy, vũ khí, trên cơ sở áp dụng luật Quản trị Tài chính Finanzverwaltungsgesetzes (FVG), điều §12a đến 12d. Các điều khoản trên lại bắt nguồn từ Luật chống tội phạm có tổ chức ("Gesetz zur Bekảmpfung der organisierten Kriminalität" - BGBl Nr. 25 vom 8.5.1998 S. 845). Luật trên quy định, người qua cửa khẩu phải khai báo, khi mang theo tiền mặt trên 15.000 Euro và chỉ trong trường hợp bị hải quan yêu cầu.

Từ ngày 15.6.2007, luật mới hạ ngưỡng quy định cũ 15.000 Euro xuống 10.000 Euro và người mang theo tiền phải tự giác gặp Hải quan xin mẫu khai báo. Điểm khác trước nữa là khái niệm tiền được quy định bao gồm cả các loại giấy có giá trị thanh toán thay tiền, như séc, chứng chỉ lợi tức, cổ phiếu... và các hiện vật ngang giá, như vàng, bạc, kim cương, đá qúy... Luật mới mang tên "Luật sửa đổi Luật Điều tra hải quan và các luật khác - Gesetz zur Änderung des Zollfahndungsdienstgesetzes und anderer Gesetze", được cắt nghĩa nhằm kiểm soát hoàn toàn việc vận chuyển tiền mặt để chống khủng bố.

Khai báo theo luật mới được thực hiện trên mẫu in sẵn, bao gồm các khoản mục sau:

- Tổng trị giá tiền mặt hoặc trị giá giấy tờ, hiện vật quý, có giá trị thanh toán thay tiền. Nếu không phải tiền Euro sẽ được quy đổi thành Euro theo tỷ giá hối đoái ngày hôm đó.

- Nhân thân của người mang tiền.

- Nhân thân chủ sở hữu số tiền mang theo (nếu mang hộ).

- Mục đích sử dụng.

- Nguồn gốc số tiền mang theo.

Ai vi phạm, có chủ đích hoặc do cẩu thả, sơ ý, không khai báo hoặc khai không đầy đủ, sẽ bị xử vi phạm hành chính, có thể bị phạt tiền tới 50% tổng số tiền mang theo trong trường hợp có chủ đích và tới 25% trong trường hợp cẩu thả, sơ ý, tới 100% trong trường hợp vi phạm nặng. Được coi là vi phạm nặng, khi cất giấu tiền trong người, trong quần áo, hành lý, mang kèm vũ khí. Theo điều ớ 31 b, Luật Quản trị Hải quan (Zollverwaltungsgesetz), mức phạt tiền còn có thể tới 1 Million Euro.

Luật mới này có giá trị đối với tất cả các loại tiền mang theo và chiểu theo quy phạm EU có hiệu lực đối với tất cả các nước EU. Luật mới này không áp dụng cho đối tượng đi lại trong phạm vi nội bộ các nước EU. Theo luật Đức hiện hành, tại các cửa khẩu sang các nước EU, tiền mặt và các giấy tờ thanh toán có giá trị thay tiền chỉ bị kiểm tra xác suất, và trong trường hợp đó mới phải khai báo.

Hậu hoạ từ sự ngớ ngẩn

Luật trên chỉ quy định trách nhiệm khai báo chứ không hề quy định mức tối đa tiền mặt được phép mang theo. Và mục đích của việc khai báo cũng đã nêu rõ nhằm chống bọn khủng bố vận chuyển tiền lậu. Luật trên không hề ngăn cản, hạn chế lưu chuyển tiền tệ. Nếu giả sử một thương nhân mang 1 triệu Euro tiền mặt, có chứng từ rút 1 triệu Euro từ ngân hàng và có hoá đơn đòi thanh toán tiền hàng tại Việt Nam 1 triệu Euro, thì họ vẫn có quyền mang 1 triệu Euro đó qua cửa khẩu về Việt Nam. Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu luật như trên, và những hậu hoạ mất tiền ngớ ngẩn tất nảy sinh.

Anh Nguyễn T. ở Darmstadt đi chuyến bay Vietnam-Airlines số hiệu 542 ngày 20.11.2008, tại phi trường Frankfurt/M, sau khi qua cửa kiểm tra hải quan vào bên trong ngồi tại phòng chờ Terminal 1, trước cửa lên máy bay Gate B 42, thì bất ngờ một nhân viên Hải quan đến, chìa thẻ công vụ đòi kiểm tra tiền mặt. Mặc dù viên Hải quan tác nghiệp đúng bài bản mang tính kiểm tra hú hoạ, nhưng Anh Nguyễn T vẫn chột dạ vì chưa từng nghe, gặp bao giờ và nghi hoặc tại sao cả phòng chờ, đầy người Việt, lại rơi vào mỗi mình.

Viên Hải quan đưa ra câu hỏi đầu tiên, ngài mang theo bao nhiêu tiền. Anh Nguyễn T. trả lời không chút ngập ngừng, nhấn từng từ một, thể hiện độ chắc chắn, đầy thuyết phục, người nghe không thể nghi hoặc: 7.000 Euro và 755 đô la.

Câu trả lời của anh không để lại một chút gì trên vẻ mặt người kiểm tra chuyên nghiệp, viên Hải quan chuyển qua động tác thứ 2, giải thích luật cho đương sự: Số tiền ngài mang theo nhiều hay ít không có vấn đề gì cả. Nhưng ngài phải khai toàn bộ số tiền mặt mang theo dù là của ai và giao cho ai tại Việt Nam. Anh Nguyễn T. trả lời chắc cứng, tất tần tật chỉ 7.000 Euro và 755 đô la.

Nhân viên Hải quan nghe xong, chuyển sang bước 3, theo đúng quy trình tác nghiệp tự động của họ áp dụng cho bất kỳ đối tượng nào, đòi kiểm tra túi xách tay. Nhiều phong bì thư, bạn bè gửi, cái vài trăm, cái cả nghìn, được lôi ra, tổng cộng 11.130 Euro và 755 đô la. Số tiền trên đã vượt qua ngưỡng 10.000 Euro quy định phải khai báo làm anh sợ, trở nên quẫn trí.

Hải quan hỏi tiếp, vậy đây có phải là tổng số tiền mang theo không ? Anh Nguyễn T. nghĩ chắc họ chỉ nhắm vào túi xách, do có thể họ phát hiện được dấu hiệu bất thường khi túi chạy qua băng chuyền, nên một lần nữa trả lời như đinh đóng cột, không còn một Cent nào khác. Anh nghĩ sai, họ kiểm tra theo quy trình, từng bước một, xong túi, đến lượt chiếc áo khoác Jeansjacke bị đề nghị rút mọi thứ ra. Lần này, từ chiếc túi áo bên phải, anh lôi ra được thêm mấy phòng bì đựng tiền nữa. Hải quan lặp lại câu hỏi như từ video mở sẵn, vậy đây có phải là tổng số tiền mang theo không ? Sức ép tâm lý sợ tổng số tiền vượt qua ngưỡng phải khai báo qúa lớn, làm anh càng liều lĩnh kiểu ăn thua, phản xạ: Vâng, đúng là toàn bộ.

Nhân viên Hải quan bất cần câu trả lời đúng hay sai, vẫn tuần tự đúng quy trình tác nghiệp, ra lệnh, xin ngài cởi áo khoác để kiểm tra. Lần này, chiếc túi trái áo khoác được lục tới, mấy phong bì đựng tiền vài trăm Euro bị lôi ra tiếp.

Khỏi phải nhắc đến quy trình tác nghiệp tự động của họ tiếp theo, hỏi và kiểm tra tới túi quần, aó sơ mi, giày, bất cần câu trả lời lắc hay gật của đương sự...

Kết thúc, họ đếm được 13.233,87 Euro và 755 đô la. Anh Nguyễn T vã mồ hôi, nghĩ chắc phen này bị thu sạch, thôi thì chỉ còn cách xin xỏ, kêu oan do mang hộ mà ra, họ cho được đồng nào mang đi, biết đồng đó. Nhân viên Hải quan lạnh điếc trước những lời anh xin xỏ. Họ thu dọn hồ sơ, sổ sách, tuyên bố kết thúc kiểm tra, yêu cầu anh ký xác nhận tổng số vào biên bản, khoát tay bảo nhận lại tất cả tiền, nở nụ cười chúc chuyến bay tốt đẹp, rồi bắt tay chào tạm biệt như người nhà, làm anh cứ ngớ ngây người như trong cơn mộng mỵ, buột miệng, có thế mà làm người ta hết cả hồn!

Trở lại Đức, ngày 9.2.2009, anh Nguyễn T. nhận được công văn của Hải quan Darmstadt, thông báo áp dụng hình phạt tiền đối với vi phạm hành chính của anh theo yêu cầu của Hải quan sân bay Frankfurt/M. Thông báo cắt nghĩa:

Theo điều §1, đoạn 3a và 12 a, đoạn 1 Luật ZollVG, và theo quy phạm Verordnung EG, số 1889/2005, ai xuất và nhập cảnh vào ra EU có mang theo trên 10.000 Euro tiền mặt đều phải trình báo với Hải quan cửa khẩu. Trên chuyến bay VN 542, ngày 20.11.2008, rời khỏi EU về Việt Nam ngài đã không khai báo với Hải quan sân bay Frankfurt/Mai số tiền 13.233,87 Euro và 755 đô la. Như vậy ngài đã vi phạm hành chính, phạm luật ZollVG, điều §31b. Theo điều luật trên, tiền mang theo người trên 10.000 Euro không phân biệt của ai, đều phải trình báo Hải quan. Theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, trong trường hợp vi phạm do lỗi cẩu thả áp dụng mức phạt 12%, cố tình 25% trên tổng số tiền mang theo. Xét thực tế vi phạm lúc đó, chúng tôi dự kiến áp dụng mức phạt 2.000 Euro, (14-15% tổng số tiền không khai báo). Mức dự kiến này tương đương với nhiều trường hợp tương tự đã bị phạt. Cũng cần phải nhắc lại rằng, riêng hành vi còn tiền vẫn khẳng định không, lặp lại nhiều lần đã không thể áp dụng mức phạt lỗi cẩu thả thường áp dụng 12%. Mức phạt tiền đối với ngài phải cao hơn.

Cuối bản thông báo là phần hướng dẫn con đường pháp lý chống lại quyết định trên của họ.

Đức Việt Online