Tạm bắt giam

Theo điều §27 Bộ luật tố tụng hình sự (StPO), không cần đến lệnh bắt của thẩm phán, bất kỳ công dân nào cũng có thể tạm giữ nghi phạm tại hiện trường, trong trường hợp nhân thân (tên, tuổi, địa chỉ) của đối tượng không rõ ràng hoặc khả năng nghi phạm bỏ trốn. Điều §127 phần 2 của Luật tố tụng hình sự còn mở rộng quyền hạn bắt người của cảnh sát và công tố viện: Các cơ quan này có thể bắt giữ người, nếu như họ đánh giá rằng đã đủ điều kiện để tòa án ra lệnh bắt giam sau đó. Đây là cơ sở pháp lý được sử dụng nhiều nhất trên thực tế tại Đức. Bên cạnh đó, điều §163 b Luật tố tụng hình sự cũng cho phép cảnh sát và công tố viên giữ người để xác định nhân thân (Identitảt) khi đối tượng bị tình nghi phạm pháp.

Bắt giam theo điều §127 phần 2 StPO thường theo mẫu sau

Nhân viên cảnh sát điều tra nghi vấn đối tượng phạm pháp và cho rằng có đủ các điều kiện để tòa án ra lệnh bắt giam, vì mức độ nặng, hoặc vì khả năng nghi phạm sẽ bỏ trốn, hoặc khả năng đối tượng phi tang hay tái phạm. Mặc dù luật pháp quy định cơ quan điều tra cần „khẩn trương“ giải phạm nhân đến tòa án (thẩm phán điều tra), thời gian từ khi tạm bắt giam cho đến lúc nghi phạm được trình bày với thẩm phán có thể kéo dài đến 48 giờ (một ngày sau khi bị bắt theo điều §128 StPO). Ngay cả lúc này, khi bị tạm giam, nghi phạm vẫn có quyền liên lạc với Luật sư của mình và thường sẽ được tư vấn không khai báo trình bày khi hỏi cung. Đây là quyền của một nghi phạm, luôn luôn được giải thích ở phần đầu buổi hỏi cung.

Tuy cơ quan cảnh sát cũng có quyền thả người sau khi bắt, các cảnh sát viên thường sẽ thông qua ý kiến của công tố viện. Trường hợp nghiêm trọng không thể thả, cơ quan điều tra sẽ đệ đơn xin tòa án ra lệnh bắt giam nghi phạm. Hồ sơ với các bằng chứng, lời khai nhân chứng, lời khai bị can (nếu có) được chuyển sang tòa án, tới thẩm phán điều tra (hay câu lưu). Nhiệm vụ của thẩm phán điều tra là đọc hồ sơ và thẩm vấn nghi phạm trước khi ra lệnh bắt giam (điều §128 StPO).

Lệnh bắt theo điều 112 StPO

Một thẩm phán sẽ ra lệnh bắt giam nghi phạm, nếu

- Nghi phạm bị tình nghi khẩn đã phạm pháp (dringend verdächtig), có nghĩa là kết quả cho thấy khả năng chính nghi phạm đã phạm tội, hoặc,

- Tồn tại một số điều kiện để bắt giam theo các điều §111, §112 a StPO (như đã nói ở trên). Thường thấy ở đây là nguy cơ nghi phạm bỏ trốn vì mức án cao. Trong trường hợp này tòa án vẫn ra lệnh bắt giam, mặc dù nghi phạm có hộ khẩu ổn định. Người bị bắt giam (để điều tra: U-Haft) sẽ bị giải đến trại giam (Justizvollzugsanstalt-trại thi hành án), nhưng được hưởng một số điều kiện nhẹ hơn đối với các phạm nhân bị kết án tù giam, ví dụ không phải mặc quần áo tù. Tuy nhiên cũng có một số quy định ngặt ngèo hơn, như thư từ liên lạc bị kiểm tra (Briefkontrolle). Cũng có trường hợp bị can được tha không giam giữ (Haftverschonung) theo điều §116 StPO. Ở đây thẩm phán quyết định hoãn việc thi hành lệnh bắt giam vì chứng minh được các biện pháp khác để ngăn chặn nguy cơ nghi phạm bỏ trốn (có gia đình, vợ con, hàng ngày trình báo tại đồn cảnh sát)

Một số thủ tục thường gặp khi bị bắt giam để điều tra.

Sau ba tháng, tòa án sẽ tự động kiểm tra lệnh bắt giam đối với nghi phạm đang bị giam để điều tra, nếu người này không có luật sư bào chữa (điều §117 đoạn 5 StPO). Không phụ thuộc vào việc có luật sư hay không, tòa án tối cao của tiểu bang (Oberlandesgericht) sau sáu tháng cũng sẽ kiểm tra lệnh bắt giam nghi phạm. Bên cạnh các quy định thành luật này, bất kỳ thời điểm nào, nghi phạm cũng có quyền đề nghị tòa án kiểm tra lại lệnh bắt giam mình (§116 phần 1 StPO). Thủ tục này sẽ được tiến hành tại một phiên xử, và tòa án có thể quyết định tiếp tục giam giữ đối tượng, được ghi lại tại biên bản xử mà không cần ra quyết định mới

Khiếu nại lệnh bắt giam nghi phạm

Thay vì đề nghị kiểm tra (miệng), nghi phạm có thể đặt đơn (viết) khiếu nại lệnh bắt giam mình (Haftbeschwerde). Đơn khiếu nại sẽ được tòa án xem xét tại một phiên xử (miệng) hoặc quyết định thành văn bản gửi tới nghi phạm. Các mức khiếu nại được tóm tắt như sau:

- Toà án điạ phương (Amtsgericht) ra lệnh bắt giam để điều tra.

- Khiếu nại việc bắt giam bị phủ tòa (Landgericht) bác bỏ.

- Khiếu nại lệnh bắt giam tiếp theo lên mức tòa án tối cao tiểu bang (Oberlandesgericht)

Giới luật sư rút ra kinh nghiệm, trước khi nộp đơn khiếu nại hoặc xin kiểm tra lệnh bắt giam, cần có sự chuẩn bị rất kỹ, điều đó được ví như “phát đạn đầu tiên đã trúng đích“. Sơ sểnh ở giai đọan này đồng nghĩa với việc thân chủ tiếp tục bị giam giữ.

Nhất thiết cần đến luật sư khi bị bắt

Có nhiều lý do để người ta tìm đến một luật sư hình sự. Trường hợp đơn giản nhất là khi nhận được một giấy triệu tập hỏi cung nghi phạm (Vorladung) của cơ quan cảnh sát đang điều tra. Nặng hơn là khi bản cáo trạng (Anklageschrift) của công tố viện (Staatsanwalt) đã được gửi đến bị cáo. Đối tượng tìm đến và đề nghị luật sư đại diện bào chữa cho mình. Ở đây luật sư và thân chủ có khá nhiều thời gian để chuẩn bị cho vụ án, nghiên cứu hồ sơ, thu thập nhân chứng, chuẩn bị đấu pháp bào chữa.

Trong không ít trường hợp, luật sư được thông báo khi tình hình đã trở nên „nước sôi lửa bỏng“: cảnh sát khám nhà với lệnh khám xét của tòa án, hay nghiêm trọng hơn nữa: đối tượng nghi vấn đã bị tạm giam và đang được giải tới tòa án để đọc lệnh bắt giam. Trong những trường hợp như vậy, cần yêu cầu luật sư nhanh chóng phản ứng. Điểm cần lưu ý ở đây là việc khám nhà không báo trước bao giờ cũng đã được tòa án phê chuẩn, hoặc được cảnh sát quyết định gấp vì nguy cơ bằng chứng bị tẩu tán. Theo luật, Cảnh sát được phép tạm giam nghi phạm hai ngày. Sau thời gian này, muốn tiếp tục giam giữ cần phải có quyết định của tòa. Thực tế cho thấy, khi lệnh bắt giam để điều tra đã được công bố, ngắn nhất nghi phạm cũng sẽ mất tự do nhiều tuần, ngay cả khi trình được các bằng chứng minh oan hay các điều kiện để không thi hành lệnh bắt giam (Verschonung). Trong trường hợp sau, lệnh bắt giam vẫn có giá trị nhưng không phải thi hành. Bị can được thả và phải nộp căn cước, hộ chiếu và nhiều lần trong tuần phải trình diện ở cảnh sát.

Một luật sư giỏi, có kinh nghiệm lâu năm, có thể giúp đỡ rất nhiều cho khách hàng. Can thiệp kịp thời, đưa ra các bằng chứng minh oan hay thống nhất với tòa án dưới các điều kiện cho phép để cơ quan điều tra thả thân chủ là mục tiêu được đặt ra trong tình trạng này.

Một vấn đề cũng cần nhắc tới đây là thù lao cho luật sư, được bộ luật RVG quy định. Phần lớn chi phí luật sư cho một vụ có giá từ 300 Euro trở lên, tùy thuộc vào mức độ vụ án: đình chỉ điều tra, xét xử tòa sơ thẩm, khiếu nại tòa trung thẩm.... Tuy nhiên những luật sư nổi tiếng (thường đồng nghĩa với giỏi) thường không tính thù lao theo quy định này mà thỏa thuận thù lao từ trước.

Đức Việt Online