KỲ LẠ NỀN KINH TẾ 18.000 TỶ USD: TỶ DÂN NHƯNG HẾT RÁC ĐỂ ĐỐT, PHẢI 'SĂN LÙNG' RÁC Ở KHẮP NƠI TRÊN THẾ GIỚI

Kinh tế tăng trưởng chậm lại khiến quốc gia này... hết rác để đốt.

Trong những năm gần đây, doanh nghiệp Trung Quốc đã trỗi dậy mạnh mẽ trên nhiều mặt trận kinh tế toàn cầu, từ xe điện tới pin mặt trời. Giờ đây, một lĩnh vực tưởng chừng ít được chú ý lại đang chứng kiến sự bành trướng nhanh chóng của họ đó là xử lý chất thải và đốt rác phát điện.

Khi tăng trưởng trong nước chậm lại khiến các nhà máy đốt rác khan hiếm nguyên liệu để vận hành, các doanh nghiệp Trung Quốc bắt đầu hướng tầm nhìn ra nước ngoài và nhanh chóng tạo dấu ấn. Nếu như cách đây 6 tháng, họ mới chỉ tham gia 79 dự án đốt rác ở nước ngoài, thì đến cuối tháng 11 con số đã vọt lên 101 dự án, trải rộng khắp châu Á, châu Phi, châu Âu và châu Mỹ.

Theo Guo Yungao, tổng thư ký Ủy ban Năng lượng và Môi trường thuộc Liên đoàn Bảo vệ Môi trường Toàn Trung Quốc, ngành rác thải - năng lượng của nước này đang chuyển mình từ việc xuất khẩu công nghệ đơn lẻ sang cung cấp “trọn gói” cả công nghệ, tiêu chuẩn, quản lý và nguồn vốn. Các nhà máy đốt rác tạo ra điện nhờ công nghệ đốt ở nhiệt độ cao, đồng thời thu phí xử lý từ chính quyền địa phương, tạo ra một mô hình doanh thu kép vận hành khá ổn định.

Xu hướng bùng nổ xây dựng nhà máy đốt rác trong giai đoạn 2000-2010 từng giúp Trung Quốc sở hữu năng lực đốt rác lớn nhất thế giới, phục vụ làn sóng đô thị hóa và tiêu dùng tăng vọt.

Thế nhưng vài năm gần đây, kinh tế giảm tốc, dân số đô thị hóa chậm lại và thay đổi thói quen tiêu dùng khiến lượng rác sinh hoạt sụt mạnh, đến mức nhiều nhà máy không còn đủ chất thải để vận hành. Tình trạng dư thừa công suất buộc các doanh nghiệp tìm đường “xuất ngoại”, hòa vào xu hướng “đi ra thế giới” mà nhiều ngành công nghiệp Trung Quốc đang theo đuổi.

Theo giáo sư Du Huanzheng của Đại học Đồng Tế, điều này đặc biệt phù hợp với nhu cầu của các nước Đông Nam Á, nơi tốc độ tăng rác đang lặp lại bức tranh mà Trung Quốc từng trải qua 20 năm trước, khi tăng trưởng nóng kéo theo khối lượng rác khổng lồ, trong khi hệ thống xử lý còn yếu.

Từng nhập khẩu công nghệ từ châu Âu để xây dựng ngành đốt rác, Trung Quốc nay đã trở thành nhà cung cấp cạnh tranh nhất tại châu Á. Các giải pháp của họ rẻ hơn, lại được tối ưu để xử lý loại rác có độ ẩm cao và nhiều thành phần hữu cơ, đặc trưng của nhu cầu trong khu vực. Không ngạc nhiên khi trong danh sách 24 nhà thầu lọt vào vòng cuối dự án xây dựng 7 nhà máy đốt rác tại Indonesia, có tới 20 doanh nghiệp đến từ Trung Quốc.

Đây là bước khởi động cho kế hoạch lớn nhằm xây dựng mạng lưới nhà máy xử lý rác tại 33 thành phố của Indonesia, với tổng vốn đầu tư ước tính lên tới 91 nghìn tỷ rupiah (5,46 tỷ USD). Giới phân tích nhận định đây là cơ hội hiếm có để ngành xử lý rác Trung Quốc mở rộng chuỗi giá trị ra quy mô toàn cầu, nhờ kinh nghiệm vận hành và thiết bị đã đạt độ trưởng thành cao.

Tuy vậy, việc mở rộng ra nước ngoài không phải không có thách thức. Các doanh nghiệp phải điều chỉnh công nghệ để phù hợp với đặc thù rác từng địa phương, đồng thời thích ứng với hệ thống pháp lý và chính sách trợ cấp khác biệt.

Bài học từ nhà máy Reppie tại Addis Ababa (Ethiopia) cho thấy rủi ro không nhỏ. Với công suất thiết kế là 1.400 tấn rác mỗi ngày, nhưng thực tế chỉ xử lý được khoảng 650 tấn do rác thải tại châu Phi có độ ẩm cao và giàu hữu cơ, không phù hợp với công nghệ đốt được lựa chọn. Dự án vì thế không đạt các cam kết môi trường và kinh tế, trở thành lời cảnh báo cho tham vọng toàn cầu hóa.

Ngay tại Trung Quốc, các doanh nghiệp xử lý rác vẫn đang chật vật với công suất dư thừa. Dù việc ra nước ngoài thành công có thể cải thiện lợi nhuận, điều đó vẫn không giải quyết được tình trạng đầu tư thừa trong nước, vốn đã bị cố định trong hệ thống các nhà máy xây sẵn. Tỷ lệ vận hành trung bình chỉ khoảng 60% và có nơi còn thấp hơn nhiều.

Nhà máy tại thành phố Weinan, tỉnh Thiểm Tây, có công suất 219.000 tấn mỗi năm nhưng năm ngoái chỉ xử lý 53.730 tấn, tương đương 24% công suất. Con số này đang phơi bày sự mất cân đối nghiêm trọng.

UKRAINE TIẾN GẦN THẢM HỌA DÂN SỐ

Trong khi nhiều bệnh viện Ukraine đang quá tải với rất nhiều thương binh, một khoa sản ở thị trấn Hoshcha rơi vào cảnh trống vắng.

Bệnh viện tại Hoshcha ở miền Tây Ukraine chỉ ghi nhận 139 ca sinh trong cả năm nay, giảm so với 164 ca của năm 2024, và cách rất xa so với hơn 1 thập kỷ trước, khi mỗi năm có hơn 400 trẻ ra đời, chính quyền địa phương cho biết.

“Rất nhiều thanh niên đã chết. Họ lẽ ra sẽ bổ sung cho nguồn gien của Ukraine”, bác sĩ phụ khoa Yevhen Hekkel nói với Reuters .

Giới chức Ukraine đang phải giải bài toán mang tính sống còn khi đất nước tiến gần thảm họa dân số: Khi cuộc xung đột với Nga kết thúc, còn ai để tái thiết quốc gia bị tàn phá?

Hàng trăm nghìn người đã chết và bị thương trong gần 4 năm xung đột, hàng triệu người đã rời khỏi đất nước và tỷ lệ sinh đang suy giảm.

Hoshcha là thị trấn nhỏ chỉ có khoảng 5.000 dân. Dù cách tiền tuyến hàng trăm cây số, nơi đây cũng không thoát khỏi cuộc khủng hoảng nhân khẩu.

Tại làng Sadove gần đó, ngôi trường từng dạy hơn 200 học sinh đã phải đóng cửa.

“Chúng tôi buộc phải đóng trường cách đây 2 năm, vì chỉ còn 9 đứa trẻ”, ông Mykola Panchuk, Chủ tịch Hội đồng thị trấn Hoshcha, nói với Reuters .

Theo số liệu của Viện Nhân khẩu học thuộc Viện Hàn lâm khoa học Ukraine, Ukraine có khoảng 42 triệu người trước khi cuộc xung đột với Nga nổ ra năm 2022, nay còn chưa đến 36 triệu, bao gồm vài triệu người sống ở vùng đất mà Nga kiểm soát.

Viện này ước tính dân số Ukraine sẽ giảm còn 25 triệu vào năm 2051. Đà sụt giảm đang tăng tốc.

Theo tài liệu World Factbook 2024 của CIA, Ukraine có tỷ lệ tử vong cao nhất và tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới: Cứ mỗi ca sinh tương ứng với khoảng 3 ca tử vong.

Theo ước tính của Chính phủ Ukraine, tuổi thọ trung bình của nam giới Ukraine giảm từ 65,2 tuổi trước xung đột xuống còn 57,3 tuổi năm 2024. Với nữ giới, con số giảm từ 74,4 xuống 70,9.

Giới chuyên gia và chính trị gia cho rằng Ukraine sẽ cần hàng triệu người để tái thiết nền kinh tế bị tàn phá và đảm bảo đủ lực lượng để tự vệ trong tương lai.

Năm ngoái, Chính phủ Ukraine công bố chiến lược nhân khẩu đến năm 2040, cảnh báo nước này sẽ thiếu 4,5 triệu lao động trong thập kỷ tới. Các ngành cần lao động nhiều nhất gồm xây dựng, công nghệ và dịch vụ hành chính.

Chiến lược tập trung vào việc ngăn chặn làn sóng di cư và thu hút người Ukraine trở về bằng cách cải thiện nhà ở, cơ sở hạ tầng, giáo dục, cùng với biện pháp thu hút lao động nhập cư nếu vẫn thiếu hụt.

Giới chức ước tính các biện pháp này có thể kéo dân số tăng trở lại 34 triệu vào năm 2040, nhưng cũng cảnh báo con số có thể rơi xuống còn 29 triệu nếu xu hướng hiện tại không thay đổi.

Tăng di cư, giảm sinh nở

Dọc lối vào tòa thị chính Hoshcha, chân dung những người lính tử trận được xếp thành hàng. Trên con phố chính, những người qua lại chủ yếu là người trung niên và cao tuổi.

Tại một trong hai ngôi trường còn lại của thị trấn, hiệu trưởng Marianna Khrypa cho biết số học sinh lớp 1 đang giảm, và khoảng 10% học sinh tốt nghiệp di cư ra nước ngoài, phần lớn là con trai.

“Phụ huynh đưa con đi trước khi chúng đủ 18 tuổi”, bà nói.

Ukraine cấm hầu hết nam giới trên 18 tuổi rời khỏi đất nước trong thời chiến.

Ukraine đối mặt với tình trạng suy giảm dân số trước khi xung đột nổ ra. Hàng triệu người rời quê hương vì kinh tế khó khăn và tham nhũng.

Làn sóng di cư ra nước ngoài tăng mạnh sau khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt, khiến hàng triệu người Ukraine chạy sang các nước châu Âu.

Báo cáo của Trung tâm Chiến lược kinh tế Ukraine công bố hồi tháng 3 cho biết, khoảng 5,2 triệu người đã rời đi kể từ khi chiến sự nổ ra và vẫn ở nước ngoài, chủ yếu tại Nga, Đức và Ba Lan.

Trung tâm dự đoán từ 1,7 - 2,7 triệu người trong số này sẽ không quay về, và có thể sẽ có thêm hàng trăm nghìn nam giới rời đi khi cuộc xung đột kết thúc.

Sự bất ổn trong thời chiến là yếu tố khiến các gia đình ngại sinh con.

Bà Inna Antoniuk, trưởng khoa sản của bệnh viện Hoshcha, cho biết khoảng 1/3 phụ nữ đến sinh nở có chồng đang phục vụ trong quân đội, trong đó một số đã chết hoặc mất tích.

Cô Anastasiia Yushchuk, 21 tuổi, bán cà phê trên chiếc xe van ven con phố chính của Hoshcha, cho biết nhiều người bạn của cô ngại sinh con. Bản thân cô muốn lập gia đình nhưng không hề ý định làm điều đó vài năm tới.

“Không có sự ổn định, không có gì để dựa vào”, cô chia sẻ.

DẦU MỎ, QUỐC PHÒNG VÀ ĐỊA CHÍNH TRỊ: VÌ SAO PUTIN ĐẾN DELHI THĂM MODI?

Tổng thống Nga Vladimir Putin đang bắt đầu chuyến thăm hai ngày tới Ấn Độ và sẽ có cuộc gặp với Thủ tướng Narendra Modi cũng như tham dự hội nghị thượng đỉnh thường niên do cả hai nước tổ chức.

Delhi và Moscow dự kiến sẽ ký kết một số thỏa thuận trong chuyến thăm, diễn ra vài tháng sau khi Hoa Kỳ gia tăng áp lực buộc Ấn Độ ngừng mua dầu của Nga.

Chuyến thăm cũng diễn ra trong bối cảnh chính quyền của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đang tiến hành một loạt các cuộc đàm phán với Nga và Ukraine nhằm nỗ lực chấm dứt chiến tranh.

Ấn Độ và Nga là đồng minh thân thiết trong nhiều thập kỷ và Putin cùng Modi có mối quan hệ nồng ấm. Dưới đây là lý do tại sao cả hai cần có nhau - và những điều cần lưu ý khi họ gặp nhau.

Tình bạn đặc biệt, thỏa thuận thương mại và địa chính trị

Tại sao quan hệ với Ấn Độ lại quan trọng đối với Điện Kremlin?

Trước hết, hãy nhìn vào các con số:

dân số gần một tỷ rưỡi.

tăng trưởng kinh tế hơn 8%. Ấn Độ là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Điều đó khiến Ấn Độ trở thành một thị trường cực kỳ hấp dẫn đối với hàng hóa và tài nguyên của Nga - đặc biệt là dầu mỏ.

Ấn Độ là quốc gia tiêu thụ dầu thô lớn thứ ba thế giới và đã mua một lượng lớn dầu từ Nga. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng thế. Trước cuộc xâm lược toàn diện của Điện Kremlin vào Ukraine, chỉ 2,5% lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ là từ Nga.

Con số đó đã tăng vọt lên 35% khi Ấn Độ tận dụng lợi thế giá dầu Nga giảm do các Moscow bị áp lệnh trừng phạt và bị hạn chế tiếp cận thị trường châu Âu.

Ấn Độ hài lòng. Washington thì không.

Vào tháng 10, chính quyền Trump đã áp thêm 25% thuế quan đối với hàng hóa Ấn Độ, lý do là bằng cách mua dầu từ Nga, Ấn Độ đang giúp tài trợ cho ngân sách chiến tranh của Điện Kremlin.

Các đơn đặt hàng dầu Nga từ Ấn Độ đã giảm kể từ đó. Tổng thống Putin hẵn rất muốn Ấn Độ tiếp tục mua dầu.

Đối với Moscow, một ưu tiên khác nữa là bán vũ khí cho Ấn Độ, điều đã được duy trì từ thời Liên Xô. Trước chuyến thăm của ông Putin, đã có thông tin Ấn Độ lên kế hoạch mua máy bay chiến đấu và hệ thống phòng không tối tân của Nga.

Nga, vốn đang bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu hụt lao động, cũng coi Ấn Độ là một nguồn cung cấp nhân công lành nghề.

Tuy nhiên, các yếu tố địa chính trị cũng đang có những tác động.

Điện Kremlin muốn chứng minh rằng những nỗ lực của phương Tây nhằm cô lập Nga vì chiến tranh Ukraine đã thất bại.

Một cách để làm điều đó là bay đến Ấn Độ và gặp Thủ tướng Modi.

Điều này cũng giống như việc ông Putin đến Trung Quốc và hội đàm với ông Tập Cận Bình ba tháng trước. Ông Pu Tin cũng đã gặp Modi trong cùng chuyến đi đó.

Hình ảnh ba nhà lãnh đạo mỉm cười và trò chuyện cùng nhau đã gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng, bất chấp chiến tranh ở Ukraine, Moscow vẫn có những đồng minh hùng mạnh ủng hộ khái niệm "thế giới đa cực".

Nga ca ngợi "mối quan hệ đối tác không giới hạn" với Trung Quốc.

Nga cũng mạnh mẽ tuyên bố về "mối quan hệ đối tác chiến lược đặc biệt và được ưu tiên" với Ấn Độ.

Điều này hoàn toàn trái ngược với mối quan hệ căng thẳng của Moscow với Liên minh Châu Âu.

"Tôi nghĩ Điện Kremlin chắc chắn rằng phương Tây, bao gồm cả châu Âu, đã hoàn toàn thất bại", cây bút chuyên mục Andrei Kolesnikov của tờ Novaya Gazeta nhận định.

"Chúng ta không bị cô lập, bởi vì chúng ta có mối liên hệ với châu Á và Nam Bán cầu. Về mặt kinh tế, đây chính là tương lai. Theo nghĩa đó, Nga đã trở lại với tư cách là nhân tố chính ở những khu vực này trên thế giới, giống như Liên Xô. Nhưng ngay cả Liên Xô cũng có những kênh liên lạc và kết nối đặc biệt với Hoa Kỳ, Tây Đức và Pháp. Liên Xô có chính sách đa phương.

"Nhưng giờ đây chúng ta hoàn toàn bị cô lập khỏi châu Âu. Điều này chưa từng có tiền lệ. Các triết gia của chúng ta luôn nói rằng Nga là một phần của châu Âu. Giờ thì không. Đây là một thất bại lớn và một mất mát lớn. Tôi chắc chắn rằng một bộ phận giới chính trị và doanh nhân Nga đang mơ ước trở lại châu Âu và làm ăn không chỉ với Trung Quốc và Ấn Độ."

Tuy nhiên, tuần này, chúng ta sẽ được nghe về tình hữu nghị Nga-Ấn, các thỏa thuận thương mại và sự gia tăng hợp tác kinh tế giữa Moscow và Delhi.

Kiểm tra tính tự chủ chiến lược của Modi

Chuyến thăm Delhi của ông Putin diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với ông Modi và tham vọng toàn cầu của Ấn Độ.

Quan hệ Ấn Độ-Nga đã có từ thời Liên Xô và vẫn bền vững bất chấp bối cảnh địa chính trị đang thay đổi.

Ông Putin được cho là đã dành nhiều thời gian và công sức cho mối quan hệ này hơn các nhà lãnh đạo Nga trước đây.

Về phần mình, ông Modi, dù chịu áp lực mạnh mẽ từ các chính phủ phương Tây yêu cầu chỉ trích Nga về cuộc chiến ở Ukraine, ông vẫn khẳng định đối thoại là cách duy nhất để giải quyết xung đột.

Đây chính là "quyền tự chủ chiến lược" của Ấn Độ - thể hiện qua việc ông Modi chiếm một vị trí đặc biệt trong trật tự địa chính trị, nơi ông vừa duy trì quan hệ chặt chẽ với Moscow vừa duy trì mối quan hệ với phương Tây.

Điều này đã hiệu quả - cho đến khi ông Trump trở lại Nhà Trắng.

Quan hệ Ấn Độ-Mỹ đã xuống mức thấp nhất từ trước đến nay trong những tháng gần đây do hai nước không thể giải quyết được bế tắc thuế quan.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm của ông Putin mang ý nghĩa quan trọng hơn bao giờ hết đối với ông Modi bởi vì sẽ thử thách quyền tự chủ địa chính trị của Ấn Độ.

Ông sẽ phải đi trên sợi dây ngoại giao chông chênh.

Ông Modi muốn chứng minh với người dân Ấn Độ trong nước và trên toàn thế giới rằng ông vẫn coi Putin là đồng minh và không hề chịu áp lực từ ông Trump, người mà trước đó ông từng gọi là "người bạn thực sự".

Tuy nhiên, ông cũng phải đối mặt với áp lực từ các đồng minh ở châu Âu - chỉ trong tuần này, các đại sứ Đức, Pháp và Anh tại Ấn Độ đã cùng nhau ký tên chung trong ết một bài báo hiếm hoi đăng trên một tờ báo lớn, chỉ trích lập trường của Nga về vấn đề Ukraine.

Vì vậy, ông Modi sẽ phải đảm bảo rằng việc tăng cường quan hệ Ấn Độ-Nga không làm lu mờ các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra với Mỹ và quan hệ đối tác của ông với châu Âu.

"Đối với Ấn Độ, thách thức nằm ở sự cân bằng chiến lược - bảo vệ quyền tự chủ trong khi vẫn ứng phó với áp lực từ Washington và sự phụ thuộc vào Moscow", theo nhận định của Sáng kiến Nghiên cứu Thương mại Toàn cầu (GTRI), một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Delhi.

Ưu tiên khác của ông Modi sẽ là khai phá tiềm năng thương mại song phương giữa Ấn Độ và Nga.

Các nhà phân tích thường nói rằng quan hệ kinh tế giữa hai đồng minh này trong nhiều thập niên qua hoạt động kém hiệu quả .

Thương mại song phương của Ấn-Nga đã tăng lên 68,72 tỷ USD vào cuối tháng 3/2025, so với chỉ 8,1 tỷ USD năm 2020.

Kết quả này phần lớn là do Ấn Độ tăng cường mua dầu giá rẻ từ Nga.

Điều này đã làm lệch cán cân thương mại theo hướng có lợi cho Nga và ông Modi muốn điều chỉnh lại điều đó.

Với việc các công ty Ấn Độ đã giảm mua dầu từ Nga để tránh lệnh trừng phạt từ Washington, hai nước sẽ xem xét các lĩnh vực khác để thúc đẩy thương mại.

Quốc phòng là lựa chọn dễ dàng nhất.

Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, kim ngạch nhập khẩu quốc phòng của Ấn Độ từ Nga đã giảm xuống còn 36% trong giai đoạn 2020-2024, từ mức đỉnh điểm 72% trong giai đoạn 2010-2015 và 55% trong giai đoạn 2015-2019.

Điều này phần lớn là do nỗ lực đa dạng hóa danh mục đầu tư quốc phòng và thúc đẩy sản xuất trong nước của Ấn Độ.

Nhưng khi xem xét kỹ hơn những con số này, lại có một câu chuyện khác.

Một số nền tảng quốc phòng của Ấn Độ vẫn phụ thuộc rất nhiều vào Nga.

29 phi đội không quân của nước này chủ yếu sử dụng máy bay phản lực Sukhoi-30 của Nga.

Cuộc xung đột vũ trang hạn chế giữa Ấn Độ và Pakistan vào tháng Năm năm nay đã cho thấy vai trò không thể thay thế của các khí tài Nga như hệ thống phòng không S-400 trong lực lượng vũ trang Ấn Độ, nhưng đồng thời cũng phơi bày những điểm yếu mà nước này cần khẩn trương khắc phục.

Các báo cáo cho thấy Ấn Độ muốn mua hệ thống S-500 được nâng cấp và tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57.

Delhi không bỏ qua việc Pakistan mua tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm J-35 do Trung Quốc sản xuất. Và Ấn Độ sẽ muốn sở hữu một loại máy bay tương đương càng sớm càng tốt.

Nhưng Nga đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt các linh kiện quan trọng do các lệnh trừng phạt và chiến tranh ở Ukraine.

Thời hạn chuyển giao một số đơn vị S-400 được cho là đã bị trì hoãn đến năm 2026.

Ông Modi sẽ yêu cầu ông Putin đưa ra một số cam kết rõ ràng về thời gian.

Ông Modi cũng muốn kinh tế Nga mở thêm không gian cho hàng hóa Ấn Độ nhằm giải quyết tình trạng mất cân đối thương mại lớn giữa hai nước.

"Các nhóm hàng hướng đến người tiêu dùng và phổ biến vẫn chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ: điện thoại thông minh (75,9 triệu USD), tôm (75,7 triệu USD), thịt (63 triệu USD) và hàng may mặc chỉ 20,94 triệu USD – cho thấy mức độ thâm nhập hạn chế của Ấn Độ vào thị trường bán lẻ và chuỗi giá trị điện tử của Nga, bất chấp các biến động địa chính trị," GTRI cho biết.

Ông Modi muốn đưa hàng hóa Ấn Độ vào thị trường Nga, đặc biệt khi chiến tranh kết thúc và Moscow hội nhập trở lại với kinh tế toàn cầu.

Ông cũng sẽ tìm cách giảm phụ thuộc thương mại vào dầu mỏ và quốc phòng, hướng tới một thỏa thuận vừa củng cố quan hệ với Nga, vừa để lại khoảng trống nhằm tăng cường quan hệ với phương Tây.

"Chuyến thăm của Putin không phải là sự trở lại đầy hoài niệm về ngoại giao Chiến tranh Lạnh. Đây là một cuộc đàm phán về rủi ro, chuỗi cung ứng và cô lập kinh tế. Nếu kết quả là khiêm tốn, Ấn Độ sẽ đảm bảo dầu mỏ và quốc phòng; nếu kết quả đầy tham vọng , khả năng sẽ định hình lại nền kinh tế khu vực," GTRI nhận định.

CHUYỆN GÌ ĐANG XẢY RA TẠI ‘TAM GIÁC QUỶ’ CỦA DẢI GAZA?

Theo thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hamas, 600 xe tải chở thực phẩm, thuốc men và các nhu yếu phẩm khác sẽ vào Dải Gaza mỗi ngày. Song, trên thực tế một lượng lớn hàng cứu trợ lại mất hút.

Đã gần 2 tháng trôi qua kể từ khi lệnh ngừng bắn được ký kết ở Dải Gaza, hàng loạt tuyên bố chính thức cùng hình ảnh đã được công bố với nội dung rằng hàng trăm xe tải chở hàng cứu trợ vào vùng đất này mỗi ngày.

Bản tin cập nhật hồi cuối tháng 11 của Israel viết: "4.200 xe tải chở hàng nhân đạo vào Gaza mỗi tuần kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực... Hơn 16.600 xe tải chở hơn 370.000 tấn thực phẩm đã vào Gaza". Không ít người tin, các cư dân Palestine ở Gaza đã được ăn uống đầy đủ.

Tuy nhiên, hãng tin Al Jazeera dẫn lời các nhà quan sát cho biết, không rõ Israel tính toán xe tải thực phẩm thế nào vì thực tế có nhiều xe tải thương mại được phép đi vào Gaza nhưng lại chở thực phẩm có giá trị dinh dưỡng thấp như sô cô la và bánh quy hoặc thực phẩm quá đắt đỏ như gà đông lạnh có giá 25 USD/kg hoặc cả khay trứng với giá 30 USD. 

Các tổ chức nhân đạo dường như cũng nghi ngờ số liệu chính thức do Israel công bố. Theo Chương trình Lương thực thế giới (WFP), chỉ một nửa lượng viện trợ lương thực cần thiết được đưa vào Gaza. Ngoài ra, các cơ quan cứu trợ Palestine cũng cho hay, chỉ 1/4 lượng viện trợ cần thiết thực sự được phép chuyển vào khu vực này. Sau đó, chỉ một phần nhỏ số thực phẩm trên thực sự tới được tay những người nghèo đói, người bị thương do phần lớn hàng viện trợ đến được Gaza đều biến mất ở nơi bị coi là "Tam giác quỷ Bermuda" của khu vực.

Khoảng cách giữa biên giới và các trại di tản, nơi hàng viện trợ đáng lẽ phải được phân phối, nhìn trên bản đồ có vẻ ngắn nhưng thực tế lại là khoảng cách xa nhất về chính trị và an ninh. Nhiều xe tải chở viện trợ không bao giờ đến được với những gia đình cần chúng nhất.

Mọi người thường nghe nói về xe tải nhưng không thấy gói hàng nhân đạo nào. Họ nghe nói về hàng tấn bột mỳ nhưng không thấy bánh mỳ. Mọi người xem video xe tải chở hàng cứu trợ tiến vào Gaza nhưng không bao giờ thấy chúng đến các trại tị nạn hoặc khu dân cư. Những gì diễn ra gợi cảm giác hàng cứu trợ vào Gaza rồi tan biến trong hư không.

Gần đây, những lời bàn tàn về hàng cứu trợ biến mất ngày càng rầm rộ hơn, đặc biệt khi những mặt hàng thực phẩm thiết yếu bất ngờ xuất hiện tại các chợ địa phương với nhãn mác: "Viện trợ nhân đạo không bán". Phóng viên của Al Jazeera kể đã nhìn thấy những hộp thịt gà mang nhãn như vậy nhưng được bán với giá 15 USD/hộp.

Ngay cả khi các gói hàng cứu trợ đến tay người nghèo, những mặt hàng đã hứa cũng không có đủ. Ví dụ, gia đình của nữ phóng viên Al Jazeera nhận được gói hàng đáng lẽ phải đủ gạo, đậu lăng, 6 chai dầu ăn, song khi mở gói lại không có gạo hay đậu lăng, chỉ có 3 chai dầu. Điều này không chỉ đơn thuần là vấn đề tham nhũng. Sau 2 năm xung đột, chính quyền ở Gaza đã sụp đổ, không có chính quyền thống nhất và không có lực lượng nào có thể đảm bảo trật tự và an ninh công cộng.

Theo cơ chế giám sát viện trợ của Liên Hợp Quốc, từ ngày 19/5 - 29/11, có 8.035 xe tải cứu trợ đã đến đích bên trong Gaza; 7.127 xe đã bị "chặn" một cách "hòa bình" hoặc "cưỡng chế".

Quân đội Israel đã đặt ra những hạn chế trên các con đường xe tải đi qua, buộc chúng phải đi theo những tuyến đường đầy nguy hiểm. Một số tuyến đường không thể đi qua nếu không có sự phối hợp với các gia đình địa phương quyền lực hoặc ủy ban khu phố, một số khác do các nhóm vũ trang kiểm soát. Tất cả những điều này khiến một chuyến đi chỉ vài chục kilômet trở thành một quá trình mong manh, dễ bị gián đoạn. Đây chính là cách hàng cứu trợ bị hút vào "Tam giác quỷ Bermuda" của Gaza.

Các tổ chức quốc tế cũng không thể đảm bảo an ninh. Họ không thể đi cùng xe tải vì nguy hiểm, không thể giám sát việc dỡ hàng theo thời gian thực và không có đủ nhân viên để theo dõi từng chuyến hàng. Các tổ chức này phải phụ thuộc vào các ủy ban địa phương và tình nguyện viên. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc phải dựa vào một hệ thống đầy rẫy những lỗ hổng mà các bên khác nhau nhanh chóng lợi dụng.

Có một câu hỏi lớn được đặt ra là ai thực sự được hưởng lợi khi hàng viện trợ biến mất. Theo các nhà phân tích, có những thương nhân tìm kiếm lợi nhuận nhanh chóng, có những nhóm vũ trang địa phương tìm kiếm nguồn tiền mặt và tất nhiên còn có cả lực lượng chiếm đóng và các đồng minh, những nhóm muốn tiếp tục sử dụng nạn đói như một công cụ gây áp lực chính trị. Tất cả đều đang hưởng lợi từ nỗi đau của người dân Palestine bình thường.

Kể từ sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, công chúng toàn cầu cảm thấy yên tâm rằng thảm cảnh ở Gaza đã kết thúc. Gần như không còn nhiều người thắc mắc tại sao hàng viện trợ không đến được tay người dân Palestine. Trong khi đó, trong giới chính trị và chính sách, việc hàng cứu trợ biến mất đang được coi là bình thường, như thể đó là kết quả tự nhiên của xung đột.

Nguồn: CafeF; Soha; BBC; Vietnamnet