LẦN ĐẦU TIÊN XE ĐIỆN VƯỢT XE XĂNG TẠI CHÂU ÂU

Lần đầu tiên trong lịch sử, doanh số xe điện thuần tại Liên minh châu Âu đã vượt xe chạy xăng vào cuối năm 2025, đánh dấu bước ngoặt quan trọng của thị trường ô tô khu vực...

Dù EU đã nới lỏng lộ trình cấm động cơ đốt trong từ năm 2035, xu hướng điện hóa phương tiện tại châu Âu vẫn tăng tốc mạnh mẽ, phản ánh sự thay đổi căn bản trong chính sách, hành vi tiêu dùng cũng như cấu trúc của ngành công nghiệp ô tô trong khu vực.

Xu hướng dịch chuyển, xe điện vượt xe xăng

Theo số liệu mới nhất của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), tháng 12/2025 đánh dấu cột mốc lịch sử khi số lượng xe điện thuần (Battery Electric Vehicles - BEV) đăng ký mới tại EU lần đầu vượt số xe chỉ chạy xăng. Kết quả này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn phản ánh một sự dịch chuyển dài hạn trong cơ cấu thị trường ô tô của khối.

Trước đó, xe chạy xăng và diesel từng giữ vị trí áp đảo tại châu Âu trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, dưới tác động của các chính sách khí hậu, tiêu chuẩn phát thải ngày càng khắt khe và các chương trình trợ cấp quy mô lớn, xe điện và xe hybrid đang dần thay thế vai trò trung tâm của động cơ đốt trong.

Đáng chú ý, bước ngoặt này diễn ra trong bối cảnh EU đã điều chỉnh lại mục tiêu phát thải đối với ngành ô tô. Cụ thể, thay vì yêu cầu cắt giảm 100% lượng phát thải CO₂ từ năm 2035 như quy định ban đầu, EU hiện yêu cầu các hãng xe đạt mức giảm 90% lượng phát thải.

Quyết định này đồng nghĩa với việc bãi bỏ lệnh cấm hoàn toàn xe động cơ đốt trong, được thông qua vào tháng 3/2023 và từng gây tranh cãi gay gắt trong nội bộ EU, đặc biệt từ các quốc gia có ngành công nghiệp ô tô truyền thống như Đức và Italy.

Tuy vậy, số liệu thị trường cho thấy việc nới lỏng quy định không làm chậm lại quá trình điện hóa. Ngược lại, lượng xe hybrid và xe điện đăng ký mới trong năm 2025 tiếp tục tăng, cho thấy xu hướng chuyển dịch hiện nay không chỉ xuất phát từ quy định pháp lý, mà còn từ lựa chọn tự thân của người tiêu dùng và chiến lược dài hạn của các hãng xe.

Xe hybrid vẫn giữ vai trò chủ lực, diesel tụt dốc không phanh

Tính chung cả năm 2025, xe hybrid điện - kết hợp động cơ xăng và pin - vẫn là phân khúc lớn nhất tại EU. Đây được xem là lựa chọn “quá độ” phù hợp với nhiều người tiêu dùng, đặc biệt tại các quốc gia chưa có hạ tầng sạc điện phát triển đồng bộ.

Trong khi đó, xe điện thuần tăng trưởng nhanh nhất, còn xe chạy xăng và diesel tiếp tục mất thị phần. Đến cuối năm 2025, số lượng xe chạy xăng đăng ký mới tại EU đã giảm 18,7% so với cùng kỳ, với tất cả các thị trường lớn đều ghi nhận xu hướng đi xuống.

Pháp là quốc gia chứng kiến mức sụt giảm mạnh nhất, với doanh số xe xăng giảm tới 32%, tiếp theo là Đức giảm 21,6%, Italy giảm 18,2% và Tây Ban Nha giảm 16%.

Nếu xe xăng vẫn còn giữ được hơn một phần tư thị phần, thì xe diesel đang rơi vào giai đoạn suy giảm sâu. Đến cuối năm 2025, thị phần xe diesel tại EU đã giảm xuống dưới 10%, mức thấp kỷ lục trong nhiều thập kỷ.

Nguyên nhân không chỉ đến từ các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt hơn, mà còn từ tâm lý người tiêu dùng sau các bê bối liên quan đến gian lận khí thải trong quá khứ, cùng với việc nhiều thành phố lớn tại châu Âu áp đặt hạn chế hoặc cấm xe diesel lưu thông tại khu vực trung tâm.

Bốn thị trường dẫn dắt xe điện châu Âu và xu hướng khó đảo chiều

Theo ACEA, Đức, Hà Lan, Bỉ và Pháp hiện là bốn thị trường xe điện lớn nhất EU. Riêng bốn quốc gia này đã chiếm tới 62% tổng số xe điện thuần đăng ký mới trong toàn khối.

Đức giữ vai trò trung tâm nhờ quy mô thị trường lớn và năng lực sản xuất ô tô hàng đầu châu Âu. Hà Lan và Bỉ nổi bật nhờ chính sách thuế ưu đãi và hạ tầng sạc phát triển nhanh, trong khi Pháp kết hợp giữa trợ cấp trực tiếp và các biện pháp hạn chế xe phát thải cao tại đô thị.

Theo Eurostat, chính sách ưu đãi và thuế quốc gia là yếu tố then chốt định hình lựa chọn của người tiêu dùng khi mua xe mới - dù là xăng, diesel hay xe điện.

Năm 2025, Italy, Ba Lan và Hy Lạp là ba quốc gia có mức trợ cấp mua xe điện hào phóng nhất. Italy hỗ trợ khoảng 11.000 euro cho mỗi cá nhân, tương đương tối đa 30% giá trị xe điện mới. Tuy nhiên, chương trình này áp dụng theo mức thu nhập, và các xe có giá trên 42.700 euro (đã bao gồm VAT) sẽ không được hưởng ưu đãi.

Còn với Hy Lạp và Ba Lan mỗi nước hỗ trợ khoảng 9.000 euro cho cá nhân mua xe điện. Riêng tại Hy Lạp, người mua còn được hỗ trợ thêm 2.000 euro nếu loại bỏ xe cũ gây ô nhiễm, và 1.000 euro nếu dưới 29 tuổi. Bên cạnh đó, xe điện thuần được miễn thuế đăng ký, trong khi các phương tiện có mức phát thải thấp nhất cũng được miễn thuế lưu hành.

Ngành công nghiệp ô tô hiện đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với kinh tế EU, đóng góp hơn 8% GDP và tạo ra 8,1% tổng số việc làm trong lĩnh vực sản xuất, với 13,6 triệu lao động.

Sự dịch chuyển sang xe điện vì vậy không chỉ là câu chuyện môi trường, mà còn là bài toán chiến lược về việc làm, chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh toàn cầu. Các hãng xe châu Âu đang chịu áp lực lớn trong việc đầu tư vào công nghệ pin, phần mềm và hạ tầng sạc, đồng thời phải cạnh tranh ngày càng gay gắt với các nhà sản xuất đến từ Trung Quốc và Mỹ.

Dù EU đã nới lỏng một phần mục tiêu phát thải cho năm 2035, các chuyên gia nhận định xu hướng điện hóa phương tiện tại châu Âu gần như không thể đảo ngược. Khi chi phí pin tiếp tục giảm, hạ tầng sạc được mở rộng và các chính sách ưu đãi vẫn được duy trì, xe điện được kỳ vọng sẽ trở thành lựa chọn chủ đạo của người tiêu dùng EU trong thập kỷ tới.

Bước ngoặt cuối năm 2025 không chỉ là một cột mốc thống kê, mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy thị trường ô tô châu Âu đã bước sang một kỷ nguyên mới.

EU ÂM THẦM CÂN NHẮC BỎ TRẦN GIÁ DẦU NGA?

EU được cho là đang âm thầm chuẩn bị cho một “đòn” nặng hơn giáng vào hoạt động kinh doanh dầu mỏ của Nga. Và lần này, Brussels không chỉ nhắm vào giá cả mà còn vào thực tế thực thi.

Trong bối cảnh địa chính trị thay đổi, Liên minh châu Âu (EU) được cho là đang cân nhắc việc bãi bỏ hoàn toàn mức giá trần đã áp dụng trong hơn 3 năm qua đối với dầu Nga vận chuyển bằng đường biển, Bloomberg dẫn nguồn thạo tin cho biết hồi cuối tháng trước.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là dỡ bỏ trừng phạt năng lượng Nga. Trái lại, thay cho trần giá sẽ là một "đòn" mạnh hơn: Lệnh cấm toàn diện đối với các dịch vụ hàng hải.

Động thái này – nếu được các quốc gia thành viên ủng hộ – có thể dẫn đến việc các công ty châu Âu bị cấm cung cấp các dịch vụ như bảo hiểm và vận chuyển cần thiết để đưa dầu Nga đến tay khách hàng bất kể giá cả của mặt hàng này là bao nhiêu, từ đó bịt kín một trong những kẽ hở dai dẳng nhất trong chế độ trừng phạt.

Một lệnh cấm hoàn toàn sẽ thắt chặt đáng kể các hạn chế áp đặt lên dầu Nga và giúp việc thực thi các lệnh trừng phạt dễ dàng hơn, nguồn tin của Bloomberg cho hay.

Một người phát ngôn của Ủy ban châu Âu – cơ quan điều hành EU, từ chối yêu cầu bình luận từ Bloomberg.

Theo trang Oil Price, vào thời điểm bắt đầu được áp dụng hơn 3 năm trước, trần giá dầu Nga do G7 và EU ấn định ở mức 60 USD/thùng được cho là sẽ giải quyết được 2 vấn đề: Cho phép dầu Nga tiếp tục chảy ra thị trường, đồng thời làm giảm nguồn thu của Điện Kremlin.

Về lý thuyết, điều đó nghe có vẻ tuyệt vời. Tuy nhiên, trên thực tế, biện pháp này lại rất rắc rối, khó kiểm soát và dễ bị lách luật. Việc thực thi phụ thuộc vào giấy tờ, tuyên bố và mức độ thiện chí mà hoạt động giao dịch dầu mỏ toàn cầu không có.

Mức giá trần hiện đã giảm theo xu hướng thị trường, và được ấn định ở mức 44,1 USD/thùng từ ngày 1/2. Cơ chế thiết lập giá, được xem xét 6 tháng một lần, được thiết kế sao cho ngưỡng giá thấp hơn 15% so với giá thị trường trung bình của dầu thô Urals – loại dầu hàng đầu của Nga.

Các quốc gia thành viên đã được thông báo về nội dung tiềm năng của gói trừng phạt mới nhất do EU đề xuất, gói thứ 20 của khối kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào năm 2022. EU đặt mục tiêu thông qua gói này vào cuối tháng 2.

Các biện pháp trừng phạt của khối cần sự ủng hộ của tất cả các quốc gia thành viên để được thông qua, và một số thủ đô đã cho biết họ phản đối việc thay thế mức giá trần bằng lệnh cấm toàn diện đối với các dịch vụ hàng hải, nguồn tin của Bloomberg cho biết.

Phần lớn sự tập trung của EU là vào việc hạn chế doanh thu từ dầu mỏ của Nga, vốn được coi là rất quan trọng để duy trì nỗ lực chiến đấu của Nga trong cuộc xung đột Ukraine và để hỗ trợ nền kinh tế nói chung.

Dòng chảy dầu của Moscow đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu gần 5 năm trước do các lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu cùng với giá thấp.

Nhưng giá "vàng đen" đã tăng nhẹ trong những ngày gần đây khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa Iran bằng hành động quân sự nếu quốc gia Trung Đông này không đạt được thỏa thuận hạt nhân.

Ở một diễn biến khác, EU dự kiến sẽ đề xuất thêm các biện pháp hạn chế đối với các ngân hàng và công ty dầu mỏ của Nga, cũng như các dịch vụ tiền điện tử và các tổ chức tài chính ở các nước thứ ba đang giúp Moscow né tránh các lệnh trừng phạt của khối, nguồn tin của Bloomberg cho biết.

Các lệnh trừng phạt cũng sẽ đưa thêm nhiều tàu thuộc "hạm đội bóng tối" chuyên chở dầu Nga vào "danh sách đen".

Khối này cũng đang cân nhắc lần đầu tiên áp dụng công cụ chống né tránh lệnh trừng phạt, theo đó sẽ cấm xuất khẩu máy công cụ và một số thiết bị vô tuyến nhất định sang Kyrgyzstan.

Gói đề xuất sẽ bao gồm các hạn chế thương mại mới đối với nhiều công ty hơn, hàng hóa cần thiết cho Nga để sản xuất vũ khí và hạn chế nhập khẩu một số kim loại của Nga, nguồn tin của Bloomberg cho biết thêm.

LÝ DO NGƯỜI CHÂU ÂU THU THẬP CÁC LOẠI LƯỚI ĐỂ CHUYỂN CHO UKRAINE

Kiev đang tái sử dụng những tấm lưới từng được dùng bảo vệ hoa tulip ở Hà Lan để bảo vệ binh lính và dân thường Ukraine khỏi máy bay không người lái (UAV) của Nga.

Tương tự như vậy, các tấm lưới đánh cá bỏ đi và đủ loại lưới khác cũng có thể được dùng để ngăn UAV tấn công mục tiêu. Theo CNN, trên khắp châu Âu, các nông dân và ngư dân đang thu gom những vật dụng này trong nỗ lực cứu mạng người Ukraine cách xa hàng nghìn km.

UAV của Nga thường nhắm mục tiêu vào các tuyến đường tiếp tế và căn cứ hậu phương của Ukraine, đe dọa cô lập các đơn vị của Kiev ở tiền tuyến.

Oleksandr Tolokonnikov, Phó chỉ huy Quân khu Kherson, nơi thường xuyên hứng chịu các cuộc tấn công của UAV Nga cho hay: "Trung bình, mỗi tuần Nga phóng khoảng 2.500 UAV vào các cộng đồng của chúng tôi. Hậu quả là trong năm nay có tới 120 người đã tử vong".

Trong năm qua, ngày càng nhiều tấm lưới được giăng lên ở Kherson. Sân bệnh viện, máy phát điện và các tuyến phố mua sắm trong thành phố giờ đây cũng được bảo vệ. Trên những tuyến đường mở, các cây cột được sử dụng để tạo mái che bằng lưới.

"Việc gia cố các tuyến đường đang được thực hiện, hàng chục km đường đã được các tấm lưới bảo vệ", ông Tolokonnikov nói. Quan chức này cũng giải thích, nhiều loại lưới khác nhau đã được thử nghiệm độ bền. “Nhờ sự kết hợp của các biện pháp và quyết định táo bạo, quân đội của chúng tôi hiện có thể phá hủy 80-95% UAV do Nga phóng vào các khu dân cư”.

Các tấm lưới đang được nhiều nhóm tình nguyện khác nhau vận chuyển bằng xe tải khắp châu Âu. Một trong những nhóm lớn nhất là Life Guardians ở Hà Lan, do ông Klaas Pot điều hành. Ông Pot kể họ đã gửi hơn 8.000 tấn lưới đến Ukraine và khoảng một nửa tổng số lưới đã tới nơi cần thiết.

Theo ông Pot, có thể dùng lưới làm vật ngụy trang cho binh lính Ukraine. "Tôi biết những tấm lưới này có nhiều tiềm năng hơn vì nó bắt đầu được dùng để chống UAV. Tôi nhận thấy con đường giữa Kherson và Mykolaiv đặc biệt nguy hiểm, nhưng giờ đây ít nhất một phần của con đường đó được các tấm lưới bảo vệ", ông Pot bày tỏ.

Lưới bảo vệ tulip được làm từ polyethylene dệt kim dọc, nhẹ và bền. Thông thường, chúng được dùng để che phủ các củ tulip dưới đất và được nâng lên bằng máy móc để đơn giản hóa việc thu hoạch. Tuy nhiên, chúng hiện có thể chống lại các UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) nhỏ và máy bay bốn cánh.

Theo ông Pot, lưới đánh cá chắc chắn hơn lưới bảo vệ tulip và do đó thường được sử dụng để bảo vệ xe tăng và pháo binh. Ông Pot giải thích, lưới đánh cá cũng đang được sử dụng để bảo vệ cơ sở hạ tầng điện của Ukraine, nơi bị UAV của Nga tấn công gần như hàng ngày.

HUNGARY VÀ SLOVAKIA TUYÊN BỐ KIỆN EU VỀ LỆNH CẤM NHẬP KHẨU KHÍ ĐỐT TỪ NGA

Ngày 2/2, Bộ trưởng Ngoại giao Péter Szijjártó tuyên bố, Hungary đã yêu cầu tòa án tối cao của Liên minh châu Âu (EU) hủy bỏ luật mới cấm nhập khẩu khí đốt của Nga và đệ đơn kiện lên cơ quan này chỉ vài giờ sau khi luật mới có hiệu lực.

Động thái tương tự cũng được Bộ ngoại giao Slovakia thông tin tới báo giới, cho rằng quy định này không phản ánh đúng năng lực và hoàn cảnh cụ thể của từng quốc gia.

Bộ trưởng Ngoại giao và Thương mại Hungary Péter Szijjártó cho biết, nước này đã tiến hành các thủ tục pháp lý tại Tòa án Công lý Châu Âu để phản đối quy định của REPowerEU cấm nhập khẩu năng lượng từ Nga và yêu cầu hủy bỏ quy định này. Các nước thành viên EU đã nhất trí cấm hoàn toàn khí đốt của Nga vào cuối năm ngoái và Luật này đã được thông qua bất chấp sự phản đối của Hungary.

Bộ trưởng Szijjártó cũng đưa ra ba luận điểm chính để bảo vệ cho quyết định phản đối của Hungary. Theo ông Szijjártó, việc cấm nhập khẩu năng lượng chỉ có thể thực hiện thông qua các biện pháp trừng phạt, vốn đòi hỏi sự nhất trí tuyệt đối của tất cả các thành viên EU. Trong khi đó, quy định của EU về việc cấm nhập khẩu năng lượng Nga được thông qua dưới biện pháp chính sách thương mại để tránh sự phủ quyết của các thành viên, trong đó có Hungary.

Thứ hai, các Hiệp ước của EU nêu rõ rằng, mỗi quốc gia trong Khối tự quyết định lựa chọn nguồn năng lượng và nhà cung cấp của mình. Quy định mới của EU đã vi phạm nguyên tắc này khi cấm các nước nhập khẩu năng lượng từ Nga. Thứ ba, nguyên tắc đoàn kết năng lượng đòi hỏi sự đảm bảo nguồn cung năng lượng cho tất cả các nước thành viên, đặc biệt với Hungary - quốc gia vốn phụ thuộc đến 85% khí đốt từ Nga.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Slovakia Juraj Blanár cũng tuyên bố sẽ kiện EU về lệnh cấm nhập khẩu khí đốt từ Nga, đồng thời khẳng định, Slovakia không chấp nhận những giải pháp không phản ánh đúng năng lực thực tế và hoàn cảnh cụ thể của từng quốc gia. Ông cho rằng, lệnh cấm bỏ qua sự khác biệt giữa các nước trong vấn đề chuyển đổi nhanh chóng sang nguồn cung thay thế như khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ hay Na Uy, đặc biệt khi điều kiện về cơ sở hạ tầng chưa sẵn sàng. Lệnh cấm có thể đẩy giá năng lượng lên cao, ảnh hưởng đến hàng triệu hộ gia đình và ngành công nghiệp của Slovakia.

Tuyên bố của Bộ trưởng Ngoại giao Hungary và Slovakia được đưa ra trong bối cảnh, ngày 2/2, EU đã chính thức công bố Quy định về khí đốt REPowerEU, trong đó đưa ra lộ trình cho việc loại bỏ nhập khẩu khí đốt từ Nga. Theo đó, quy định này có hiệu lực từ ngày 3/2/2026 và đến tháng 9/2027, tất cả các hợp đồng ngắn hạn và dài hạn đối với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và khí đốt đường ống đều sẽ bị cấm nhằm chấm dứt hoàn toàn việc mua khí đốt từ Nga vào cuối năm 2027.

Nguồn: VnEconomy; Người Đưa Tin; Vietnamnet; VOV