SỰ TRỞ LẠI CỦA ĐỒNG EURO

Đồng euro vừa chính thức cán mốc 1,20 USD/euro lần đầu tiên kể từ năm 2021.

Diễn biến này đánh dấu sự phục hồi mạnh mẽ của đồng euro trong bối cảnh tâm lý thị trường đối với đồng bạc xanh đang suy giảm do các biến động chính trị và thương mại tại Mỹ.

Theo ghi nhận trên thị trường tài chính London ngày 28/1 (giờ địa phương), tỷ giá euro đã vượt qua ngưỡng 1,20 USD. Đây không chỉ là một con số mang tính tâm lý đối với các nhà giao dịch mà còn được xem là "ngưỡng chịu đựng" theo nhận định trước đó của Phó Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Luis de Guindos.

Từ mức thấp gần ngang bằng với USD, 1 euro đổi 1 USD, vào một năm trước, đồng euro đã có sự bứt phá ấn tượng. Trong năm qua, đồng tiền này đã tăng khoảng 13% so với USD, ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất kể từ năm 2017.

Giới phân tích chỉ ra rằng sức mạnh hiện tại của đồng euro phần lớn xuất phát từ sự suy yếu của đồng USD trước các động thái của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Những căng thẳng thương mại với các đồng minh, tranh cãi liên quan đến vấn đề Greenland và các đợt chỉ trích nhắm vào Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) đã làm giảm niềm tin vào đồng bạc xanh.

Bên cạnh đó, các đồn đoán về việc Mỹ và Nhật Bản sẽ can thiệp chung để ngăn đà giảm của đồng yen cũng khiến giới đầu tư bán tháo USD trên diện rộng. Tại châu Âu, các nỗ lực củng cố an ninh khu vực và các gói kích thích tài khóa dài hạn, đặc biệt là từ Đức, đã hỗ trợ đáng kể cho đà tăng của đồng euro.

Việc đồng nội tệ mạnh lên đang đặt ra bài toán khó cho các doanh nghiệp xuất khẩu châu Âu. Theo ước tính của ngân hàng Goldman Sachs, các công ty có tên trong chỉ số STOXX 600 thu về 60% doanh thu từ nước ngoài, trong đó thị trường Mỹ chiếm gần 50%. Trong khi đó, ngân hàng Barclays nhận định đà tăng giá của đồng euro trong năm 2025 là nguyên nhân của khoảng 50% số đợt hạ dự báo thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) của các doanh nghiệp.

ECB đang theo dõi sát sao diễn biến này. Chỉ riêng tuần trước, đồng euro đã tăng khoảng 2%, mức tăng tuần mạnh nhất kể từ tháng 4/2025, thời điểm áp dụng các mức thuế quan "Ngày Giải phóng" của Mỹ gây chao đảo thị trường. Việc đồng euro tăng giá sẽ gây áp lực giảm giá nhập khẩu, khiến ECB khó đạt mục tiêu lạm phát 2% trong năm nay và năm 2027.

Mặc dù đồng euro đang tăng trưởng mạnh, các chuyên gia cho rằng khả năng đồng tiền này sớm thay thế vị thế số một của USD trong dự trữ toàn cầu là không cao. Hiện tại, USD vẫn chiếm gần 60% dự trữ ngoại hối toàn cầu, trong khi đồng euro chỉ chiếm khoảng 20%.

Chủ tịch ECB Christine Lagarde cho rằng các chính sách kinh tế khó lường của Mỹ có thể mở ra cơ hội cho đồng euro đóng vai trò lớn hơn, nhưng điều này đòi hỏi Liên minh châu Âu (EU) phải hoàn thiện cấu trúc tài chính vốn đã bị trì hoãn từ lâu của khối.

Theo một khảo sát công bố ngày 6/1, nền kinh tế Khu vực đồng euro (Eurozone) tăng trưởng chậm lại trong tháng 12/2025, song vẫn khép lại năm với quý IV có mức tăng trưởng mạnh nhất trong hơn 2 năm, nhờ đà mở rộng ổn định của lĩnh vực dịch vụ bù đắp cho sự suy giảm của ngành sản xuất.

Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) của Eurozone - do Ngân hàng Thương mại Hamburg (HCOB) và công ty phân tích tài chính S&P Global công bố - giảm xuống 51,5 điểm trong tháng 12 từ mức đỉnh 52,8 điểm của tháng 11 và thấp hơn mức ước tính sơ bộ là 51,9 điểm. Tuy nhiên, số điểm vẫn duy trì ở trên ngưỡng 50, cho thấy vẫn giữ được sự tăng trưởng.

Việc PMI duy trì trên 50 điểm trong cả 2025 đồng nghĩa với việc kinh tế Eurozone giữ vững tăng trưởng liên tục qua mỗi tháng, lần đầu tiên kể từ năm 2019. PMI quý IV/2025 đạt 52,3 điểm, mức cao nhất kể từ quý II/2023.

Số liệu khảo sát cũng cho thấy số lượng đơn hàng mới ở Eurozone tiếp tục tăng trong tháng thứ 5 liên tiếp, song chỉ ở tốc độ chậm nhất kể từ tháng 9/2025. Đáng chú ý là đơn hàng sản xuất mới có tốc độ giảm nhanh hơn, còn các doanh nghiệp dịch vụ ghi nhận mức doanh thu thấp hơn so với tháng trước. Chỉ số hoạt động kinh doanh của lĩnh vực dịch vụ giảm xuống 52,4 điểm trong tháng 12, so với mức 53,6 điểm của tháng 11 (cao nhất trong vòng 2,5 năm).

Một tín hiệu tích cực nữa với kinh tế Eurozone là ECB đầu tháng 1/2026 cho biết hoạt động cho vay của các ngân hàng đối với doanh nghiệp tại Eurozone đã tăng tốc rõ rệt trong tháng 11/2025, với mức tăng 3,1% so với cùng kỳ năm trước đó, cao nhất kể từ giữa năm 2023.

So với tháng 10, khi mức tăng đạt 2,9%, đà mở rộng tín dụng dành cho khu vực doanh nghiệp đã có dấu hiệu cải thiện. Tín dụng dành cho các hộ gia đình cũng tăng 2,9%, đánh dấu mức tăng cao nhất kể từ Mùa Xuân năm 2023, cho thấy nhu cầu vay vốn trong nền kinh tế đang dần phục hồi.

Theo các chuyên gia, việc doanh nghiệp tăng cường vay vốn có thể là tín hiệu sớm cho sự gia tăng đầu tư, trong bối cảnh nền kinh tế Eurozone đang tìm kiếm các động lực mới để thoát khỏi giai đoạn tăng trưởng trì trệ.

Dù vậy, ngành công nghiệp của Eurozone hiện vẫn chịu nhiều sức ép từ môi trường bên ngoài. Thuế quan cao của Mỹ và nhu cầu suy yếu từ Trung Quốc đang tác động tiêu cực đến triển vọng sản xuất.

Nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng Thương mại Hamburg, ông Cyrus de la Rubia, cho rằng nhu cầu đối với sản phẩm công nghiệp của Eurozone đang chậm lại, thể hiện qua số lượng đơn đặt hàng mới giảm, lượng đơn hàng tồn đọng sụt giảm và quá trình thu hẹp hàng tồn kho kéo dài.

Trong bối cảnh lạm phát của Eurozone vẫn cao hơn mục tiêu 2%, ECB tiếp tục giữ nguyên lãi suất tiền gửi ở mức 2,0% trong nửa cuối năm 2025, thể hiện lập trường thận trọng trong điều hành chính sách tiền tệ.

KHÍ ĐỐT MỸ THAY NGA, CHÂU ÂU TRONG THẾ TIẾN THOÁI LƯỠNG NAN

Mỹ hiện đáp ứng hơn 1/4 nhu cầu khí đốt của châu Âu, chỉ đứng sau Na Uy.

Châu Âu đang trải qua trạng thái đã từng ghi nhận: Mối quan hệ với một nhà cung cấp năng lượng chính bị đe dọa, buộc khu vực phải tìm các phương án thay thế nhằm giảm phụ thuộc quá mức vào một nguồn duy nhất.

Bốn năm trước, xung đột Nga - Ukraina khiến châu Âu rơi vào khủng hoảng năng lượng. Hiện nay, mối lo mới xuất phát từ mong muốn của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong việc giành quyền kiểm soát Greenland đang khiến châu Âu ngày càng bất an.

Sau cuộc khủng hoảng năng lượng lịch sử năm 2022, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vận chuyển bằng đường biển từ Mỹ trở thành giải pháp thay thế quan trọng cho khí đốt Nga vận chuyển qua đường ống. Mỹ hiện đáp ứng hơn 1/4 nhu cầu khí đốt của châu Âu, chỉ đứng sau Na Uy.

Tuy nhiên, khi Tổng thống Donald Trump ngày càng sử dụng các biện pháp gây sức ép tài chính với các đồng minh, từ đe dọa áp thuế cho tới trừng phạt cá nhân thì những mối quan hệ thương mại sâu rộng như vậy bắt đầu bị nhìn nhận như điểm yếu mang tính chiến lược.

Tuần này, Ủy viên phụ trách cạnh tranh của Liên minh châu Âu (EU) Teresa Ribera đã cảnh báo không nên phụ thuộc quá nhiều vào LNG của Mỹ. Theo Ủy viên Năng lượng EU Dan Jorgensen, khối đang tích cực xem xét tăng nhập khẩu khí đốt từ Qatar, Canada và Bắc Phi.

Tuy nhiên, đây không phải là nhiệm vụ dễ dàng. Rất ít quốc gia xuất khẩu LNG có năng lực đủ lớn để thay thế Mỹ. Nhà cung cấp có quy mô gần nhất là Qatar cũng đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn xuất khẩu do các động thái từ tổng thống Mỹ.

Căng thẳng tại Trung Đông khiến giới giao dịch khí đốt đứng ngồi không yên trong tuần này, khi ông Trump leo thang đe dọa quân sự nhằm vào Iran. Nguồn cung LNG từ Qatar sang châu Âu đã sụt giảm kể từ năm 2024, sau khi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen khiến Biển Đỏ trở thành tuyến đường nguy hiểm với tàu chở LNG.

Cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran có thể gây gián đoạn còn nghiêm trọng hơn, bởi toàn bộ LNG xuất khẩu của Qatar đều phải đi qua eo biển Hormuz - điểm di chuyển chiến lược tại Vịnh Ba Tư.

Điều này đặt châu Âu vào thế tiến thoái lưỡng nan. Kế hoạch chấm dứt hoàn toàn giao dịch năng lượng với Nga vào cuối năm 2027 vốn đã vấp phải nhiều phản đối. Nga vẫn cung cấp khoảng 10% lượng khí đốt nhập khẩu của EU trong thời điểm hiện tại. Tuần này, Thủ tướng Slovakia Robert Fico gọi kế hoạch đó là “tự sát về năng lượng”.

CÁC LÃNH ĐẠO CHÂU ÂU XÂY DỰNG KẾ HOẠCH ĐỐI PHÓ VỚI ÔNG TRUMP

Báo The New York Times dẫn lời 3 quan chức châu Âu cho biết, các nhà lãnh đạo của châu lục này đã xây dựng một kế hoạch đối phó với các mối đe dọa và áp lực từ Tổng thống Mỹ Donald Trump tại một bữa tối khẩn cấp ở Brussels, Bỉ.

Động thái trên diễn ra sau khi ông Trump có hàng loạt phát biểu gây chấn động vào tuần trước. Nhà lãnh đạo Mỹ đã đe dọa châu Âu về những khó khăn kinh tế, chỉ trích các giá trị của họ.

Trong bữa tối mang đậm nét truyền thống ngày 30/1 và kéo dài tới rạng sáng 31/1, nhiều câu hỏi rắc rối và mang tính thời sự đã được đặt ra. Đó là, châu Âu nên làm gì để đối phó với sự xấu đi nhanh chóng trong mối quan hệ với Mỹ, vốn được thể hiện rõ qua việc ông Trump quyết tâm thâu tóm Greenland.

Thủ tướng Italia Giorgia Meloni, một đồng minh về tư tưởng của ông Trump về nhiều vấn đề, đã tới cuộc họp và kêu gọi tiếp tục đối thoại với người đứng đầu nước Mỹ. Trong khi đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng cần có những động thái ngay lập tức để giảm bớt các quy định kinh doanh trên khắp châu Âu, kích thích tăng trưởng và giảm sự phụ thuộc vào nền kinh tế Mỹ.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron lập luận, châu Âu nên sẵn sàng đáp trả những lời đe dọa của ông Trump để giành được sự tôn trọng của nhà lãnh đạo này.

Các cuộc thảo luận kéo dài đến tận rạng sáng hôm sau và một kế hoạch hành động đã được đưa ra. Theo đó, châu Âu sẽ giữ bình tĩnh trước những hành động khiêu khích của ông Trump trong tương lai, sẵn sàng áp đặt thuế quan đáp trả trong trường hợp Washington có hành động gây hấn về thương mại và đẩy nhanh tiến độ các việc cần làm để để giảm sự phụ thuộc về quân sự và công nghệ vào Mỹ.

Ba quan chức châu Âu nắm được thông tin cuộc họp cho hay, cách tiếp cận của các nhà lãnh đạo lục địa này “khá táo bạo, nhưng vẫn chủ yếu là trừu tượng”.

THỜI THẾ THÔI THÚC THỎA HIỆP

Thỏa thuận thương mại giữa Liên minh châu Âu và Ấn Độ tác động rất mạnh mẽ đến Mỹ, Trung Quốc và Nga

Đối với cả Liên minh châu Âu (EU) lẫn Ấn Độ, thỏa thuận thương mại tự do song phương mà hai bên vừa ký kết thật sự là điều cầu được ước thấy giữa lúc tình hình thế giới cũng như ở hai khu vực có liên quan trực tiếp đến họ. Đấy là kết quả của hơn 25 năm đàm phán nhưng đồng thời là kết quả của sự thôi thúc mà thời thế đưa đẩy.

Nếu không bị thời thế thôi thúc thật sự về tìm kiếm đối tác mới để đối phó chính sách kinh tế và thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng như những thách thức trên nhiều phương diện từ phía Trung Quốc thì chắc tiến trình đàm phán này sẽ tiếp tục dai dẳng chứ chưa được kết thúc thành công như vừa rồi.

Ấn Độ hiện là nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới trong khi EU với 27 thành viên hợp lại là khối thương mại lớn nhất thế giới. Khu vực mậu dịch tự do giữa EU và Ấn Độ vì thế sẽ trở thành một quyền lực về cả kinh tế và thương mại cũng như chính trị thế giới. EU và Ấn Độ còn có thể cùng nhau gây dựng trục quyền lực, vai trò và ảnh hưởng trong mối quan hệ liên kết châu lục giữa châu Âu và châu Á - Thái Bình Dương cũng như tới đây ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Về kinh tế và thương mại, thỏa thuận thương mại tự do giữa EU và Ấn Độ tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và thương mại ở cả hai bên. Theo đó, EU sẽ hủy bỏ thuế quan đối với khoảng 97% các dòng hàng hóa từ Ấn Độ vào thị trường khối này. New Delhi cũng sẽ hành động tương tự với khoảng 94 dòng hàng hóa của EU xuất khẩu vào Ấn Độ.

Như thế đâu khác gì bên này trên thực tế chinh phục được thị trường của bên kia, qua đó gây dựng những điều kiện và tiền đề rất thuận lợi và cần thiết để tăng thế và lực trong cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc và đối phó cuộc thương chiến thuế quan của ông Donald Trump.

Hiệu ứng thiết thực hiện tại và chiến lược lâu dài của thỏa thuận thương mại tự do này vì thế đặc biệt quan trọng với cả hai bên. Không phải vô cớ hay quá lời mà Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen coi thỏa thuận vừa ký kết là "thỏa thuận mẹ của mọi thỏa thuận".

Điều đáng được chú ý nữa là EU và Ấn Độ không những chỉ thành lập khu vực mậu dịch tự do song phương mà còn đồng thuận thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa quan hệ hợp tác và liên kết cả về quân sự, quốc phòng và an ninh. EU giúp Ấn Độ khai phá và tận lợi ở châu Âu trong khi Ấn Độ mở cửa và tạo bàn đạp cho EU tiếp cận, xâm nhập và chinh phục Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Mỹ và Trung Quốc không thể không quan ngại về bước tiến mới trên của EU và Ấn Độ. Mỹ và Trung Quốc sẽ gặp thêm khó khăn và khó xử trong quan hệ song phương của họ với EU và Ấn Độ. Khu vực mậu dịch tự do song phương còn giúp EU và Ấn Độ tăng thế và thêm con chủ bài trong quan hệ của từng bên với Nga. Cục diện quan hệ giữa 4 đối tác lớn là Mỹ, Nga, Trung Quốc và EU cũng bị tác động rất mạnh mẽ.

Thời thế thôi thúc Ấn Độ và EU phải thoát ra khỏi cái bóng của chính họ để đi tới thỏa hiệp với nhau và chính kết quả đạt được này lại giúp họ vững chân hơn, có nhiều lợi thế hơn trong cuộc chơi địa chính trị cũng như ganh đua kinh tế, thương mại và công nghệ với các đối tác lớn khác trên thế giới.

Nguồn: CafeF; Lao Động; Vietnamnet; Người Lao Động