Động đất ngày đầu năm mới ở Nhật Bản: Nhói lòng cảnh nhà cửa tan hoang, ít nhất 30 người thiệt mạng

(Ảnh minh họa).

Bà Fujiko Ueno (73 tuổi) cho biết gần 20 người đang tụ tập ở nhà bà để đón năm mới thì mặt đất bất ngờ rung chuyển, nhưng điều kỳ diệu là tất cả đều không bị thương.

“Mọi chuyện xảy ra trong chớp mắt”, bà Ueno nói khi đứng trên đường giữa những mảnh vụn từ đống đổ nát và bùn chảy ra từ mặt đường nứt toác.

Một trận động đất đã xảy ra ở bán đảo Noto (tỉnh Ishikawa, miền trung Nhật Bản ) chiều 1/1, với cường độ lên đến 7,6 độ, tương đương cấp 7 - cấp cao nhất trong thang đo của Nhật Bản. Vào thời điểm xảy ra động đất, nhiều gia đình đang tụ tập mừng năm mới, trong khi nhiều cơ sở kinh doanh đóng cửa.

Nobuko Sugimori, một cư dân 74 tuổi ở thành phố Nanao (Ishikawa) nói với Reuters rằng bà chưa bao giờ trải qua một trận động đất như vậy trước đây.

“Tôi đã cố giữ chiếc TV để nó không bị đổ, nhưng tôi thậm chí không thể đứng vững", bà Sugimori cho biết. Ngôi nhà của bà có một vết nứt lớn ở bức tường phía trước và đồ đạc vương vãi khắp bên trong. Bên kia đường, một chiếc xe hơi bị đè bẹp dưới một tòa nhà bị sập.

“Không chỉ là một mớ hỗn độn. Bức tường đã sụp đổ và có thể nhìn xuyên qua phòng bên cạnh. Tôi không nghĩ chúng tôi có thể sống ở đây nữa”, Miki Kobayashi, một cư dân Ishikawa, vừa nói vừa quét quanh nhà. Cô cho biết ngôi nhà này cũng từng bị hư hại trong trận động đất năm 2007.

Ông Tsugumasa Mihara (73 tuổi) nói khi xếp hàng cùng hàng trăm người khác để lấy nước ở thị trấn Shika: “Đó là trận động đất mạnh. Thật là một cách khủng khiếp để bắt đầu một năm mới."

Chạy đua tìm người sống sót

Giới chức Nhật Bản đang gấp rút đánh giá thiệt hại trong bối cảnh các dư chấn liên tục, những đống đổ nát và đường xá bị hư hỏng làm cản trở quá trình cứu hộ .

Đoạn video do đài truyền hình NHK ghi lại sáng 2/1 cho thấy một tòa nhà bảy tầng bị đổ nghiêng, và khói bốc lên từ khu vực trung tâm Wajima (tỉnh Ishikawa) sau đám cháy lớn bùng phát một ngày trước đó. Các quan chức tỉnh Ishikawa cho biết đám cháy đã nhấn chìm hơn 200 công trình kiến trúc ở khu vực trung tâm Wajima, nhưng khả năng đám cháy tiếp tục lan rộng là rất nhỏ.

Trận động đất đã kích hoạt cảnh báo sóng thần cấp độ cao. Cơ quan khí tượng dự đoán rằng những đợt sóng cao tới 5m có thể ập tới, nhưng đến 10h sáng 1/1, mọi cảnh báo và khuyến cáo đã được dỡ bỏ. Đợt sóng thần cao nhất được ghi nhận cao hơn 1,2m tại cảng Wajima ở Ishikawa.

Cơ quan Khí tượng cho biết hôm thứ Ba rằng mặc dù sóng không mạnh hơn nhưng mực nước biển vẫn thay đổi, khuyến khích người dân ở những khu vực từng có cảnh báo sóng thần hạn chế làm việc trên biển.

Trong khi lo ngại về một trận sóng thần lớn - gợi nhớ đến những đợt sóng chết người tấn công bờ biển phía đông bắc Nhật Bản sau thảm họa động đất vào tháng 3/2011 - không thành hiện thực, thì trận động đất mới nhất vẫn gây ra thiệt hại trên diện rộng. Số người chết có thể tăng lên khi lực lượng cứu hộ tiếp cận hiện trường.

Các trường hợp tử vong được xác nhận chủ yếu là do bị mắc kẹt hoặc chôn vùi trong các tòa nhà bị sập. Nhiều công trình được cho là đã đổ sụp ở Niigata, Toyama, Fukui và Gifu, khiến nhiều người bị thương.

Tại tỉnh Ishikawa, 15 người được xác nhận đã thiệt mạng ở Wajima. 25 ngôi nhà được cho là đã sụp đổ, ít nhất 14 địa điểm có thể sẽ có người bị chôn vùi dưới đống đổ nát.

Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida sáng thứ Ba cho biết chính phủ đã thành lập trụ sở ứng phó thảm họa khẩn cấp ở Ishikawa để đánh giá tình hình và đưa ra phương án hỗ trợ.

"Thời gian càng trôi đi, tác động của thảm họa càng trở nên rõ ràng hơn. Việc cứu sống các nạn nhân là cuộc chạy đua với thời gian", ông Kishida nói.

Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đã thành lập một nhóm đặc nhiệm chung và cử 10.000 nhân viên tham gia các hoạt động cứu hộ cứu trợ.

Ghi nhận 129 dư chấn sau động đất

Nằm trên "Vành đai lửa" gồm các núi lửa và rãnh đại dương, Nhật Bản là nơi xảy ra khoảng 20% số trận động đất có cường độ từ 6 độ trở lên trên thế giới. Mỗi năm, Nhật Bản ghi nhận tới 2.000 trận động đất mà người dân có thể cảm nhận được.

Kể từ trận động đất đầu tiên lúc 16h10 ngày 1/1 ở Ishikawa đến 6h ngày 2/1, đã có hơn 129 dư chấn cấp 2 trở lên được báo cáo. Cơ quan Khí tượng cảnh báo rằng các trận động đất mạnh tới cấp 7 có thể xảy ra khu vực này một lần nữa trong tuần tới, đồng thời kêu gọi người dân cảnh giác.

Cơ quan Thông tin Không gian Địa lý Nhật Bản cho biết hệ thống khảo sát trắc địa của nước này đã ghi nhận sự dịch chuyển vị trí đáng kể, khi một trạm tham chiếu ở Wajima bị dịch chuyển 1,3m về phía tây. Số lượng các trận động đất ở khu vực bán đảo Noto đã tăng đều đặn kể từ năm 2018, một báo cáo của chính phủ Nhật Bản cho biết vào năm ngoái.

Ngoài việc khiến hàng chục nghìn người dân ven biển phải sơ tán, trận động đất cũng ảnh hưởng đến mạng lưới giao thông quốc gia và khiến nhiều hành khách bị mắc kẹt. Một số tuyến tàu cao tốc đã dừng hoạt động và các chuyến bay trong khu vực đã bị hủy. Khoảng 500 người bị mắc kẹt tại sân bay Noto khi đường vào bị chặn và đường băng đầy vết nứt.

Khoảng 32.900 hộ gia đình ở tỉnh Ishikawa và 330 hộ gia đình ở tỉnh Niigata bị mất điện. Một số khu vực thuộc Ishikawa, Toyama, Fukui và Nagano bị cắt nguồn cung cấp nước.

16 cơ sở y tế ở Ishikawa, hai ở Niigata và một ở Toyama đang bị mất điện và nước.

Trong khi một số khu vực đang gặp trục trặc với dịch vụ điện thoại và internet, ba nhà khai thác viễn thông lớn - NTT Docomo, KDDI và SoftBank - đã nỗ lực thiết lập dịch vụ Wi-Fi miễn phí có tên “00000JAPAN”.

Theo cơ quan khí tượng, bán đảo Noto dự kiến sẽ có mưa từ đêm thứ Ba đến thứ Năm. Cơ quan này cảnh báo rằng ngay cả một lượng mưa nhỏ cũng có thể dẫn đến lở đất.

Một trận động đất cấp 7 được mô tả là khiến mọi người không thể đứng vững. Trận động đất cấp 7 gần nhất được ghi nhận là vào năm 2018 tại Hokkaido.

“Bóng ma” đe dọa tham vọng LNG của Nga

Tình hình sẽ trở nên đặc biệt tồi tệ hơn nếu EU theo chân Mỹ áp lệnh cấm vận đối với LNG của Nga. Và điều này hoàn toàn có thể xảy ra sau năm 2026.

Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, các kế hoạch đầy tham vọng của Nga nhằm tăng quy mô xuất khẩu khí đốt, đặc biệt là về phương Đông và dưới dạng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), đang gặp phải những trở ngại to lớn, bao gồm sự đình trệ trong đàm phán về đường ống mới vận chuyển khí đốt sang Trung Quốc và đòn trừng phạt của Mỹ nhắm vào dự án Artic LNG 2.

Sẽ mất nhiều năm nữa

Sự “xoay trục” của Nga sang Trung Quốc nhằm bù đắp phần nào thị phần khí đốt đã mất ở châu Âu theo sau chiến dịch quân sự ở Ukraine đang tỏ ra là một nỗ lực đầy thách thức.

Dự án đường ống Power of Siberia 2 (Sức mạnh Siberia 2) được hình thành từ hơn một thập kỷ trước để giúp Nga “hướng Đông”, với việc khí đốt Nga từ Bán đảo Yamal ở Tây Siberia được vận chuyển qua lãnh thổ Mông Cổ tới Đông Bắc Trung Quốc.

Kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine và thương mại Nga-châu Âu sụp đổ khiến khí đốt Nga bị mắc kẹt, Power of Siberia 2 được khoác lên mình một tầm quan trọng và sự cấp bách mới.

Trở ngại đối với Moscow là Bắc Kinh – một đối tác kinh tế ngày càng quan trọng kể từ khi xung đột ở Ukraine bùng phát – dường như không vội vàng tham gia. Các cuộc đàm phán xung quanh dự án mới nhất này vẫn chưa đạt được nhiều tiến triển, chủ yếu do bất đồng về giá cả.

Hiện tại, Tập đoàn năng lượng quốc doanh Gazprom của Nga đang cung cấp khí đốt cho Trung Quốc thông qua đường ống Power of Siberia – chạy thẳng vào Trung Quốc qua biên giới phía Bắc của nước này với Nga, đi vào hoạt động vào năm 2019 và dự kiến sẽ đạt công suất tối đa 38 tỷ m3 mỗi năm vào năm 2024.

Nguồn cung cho Trung Quốc vào năm 2023 dự kiến đạt 23,2 tỷ m3, vượt kế hoạch được đặt ra trước đó, ông Alexey Miller, CEO của Gazprom, nói với Tổng thống Nga Vladimir Putin vào tuần trước. Vị CEO cũng cho biết rằng khối lượng khí đốt được “hướng Đông” vào năm 2025 sẽ vẫn ổn định ở mức 38 tỷ m3.

Mặc dù tự hào về việc tăng cường dòng chảy sang Trung Quốc, xuất khẩu khí đốt của Nga nói chung đã giảm kể từ khi cuộc chiến ở Ukraine bắt đầu, và Moscow sẽ phải mất nhiều năm để bù đắp khối lượng xuất khẩu qua đường ống sang châu Âu trước đó bằng nguồn cung cao hơn cho các thị trường khác.

Trước xung đột, Nga cung cấp khoảng 1/3 tổng lượng khí đốt cho châu Âu. Các nhà phân tích nghi ngờ rằng Moscow có thể tăng khối lượng xuất khẩu sang Trung Quốc lên mức như vậy trong ít nhất 7 năm nữa.

Chưa phải điều tệ nhất

Là nhà sản xuất LNG lớn thứ 4 thế giới sau Mỹ, Qatar và Australia, Nga có tham vọng tăng thị phần toàn cầu lên khoảng 1/5 từ mức 8% hiện nay bằng cách tăng gấp 3 sản lượng lên hơn 100 triệu tấn vào năm 2030-2035.

Với việc thiếu các đường ống mới cho phép dòng chảy khí đốt “hướng Đông”, Nga đã đặt cược vào việc tăng doanh số bán LNG mà châu Âu nhập khẩu với số lượng lớn.

EU là khách hàng mua LNG lớn nhất của Nga kể từ khi các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với dầu Nga có hiệu lực vào cuối năm ngoái, theo dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA).

Nhập khẩu khí đốt từ Nga, không giống như dầu và các sản phẩm dầu mỏ, không bị EU cấm, ít nhất là chưa cấm. Nhưng EU vẫn đặt mục tiêu loại bỏ hoàn toàn khí đốt Nga vào năm 2027.

Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt gần đây của Mỹ đối với dự án LNG mới nhất của Nga ở Bắc Cực, gọi là Arctic LNG 2, có khả năng phá vỡ chiến lược LNG của Điện Kremlin và “vùi dập” tham vọng trở thành người chơi lớn trên thị trường LNG toàn cầu của gã khổng lồ Á-Âu.

Đây chưa phải điều tệ nhất. Điều tệ hơn nữa là các lệnh trừng phạt cũng đã khiến số phận các hợp đồng đóng tàu chở LNG chịu băng – cực kỳ quan trọng đối với dự án LNG của Nga ở Bắc Cực – trở nên bất định.

Với 3 dây chuyền xử lý, Arctic LNG 2 có công suất 19,8 triệu tấn mỗi năm và 1,6 triệu tấn khí ngưng tụ ổn định mỗi năm. Điều đó khiến dự án này trở thành trọng tâm trong kế hoạch của Nga nhằm tăng doanh thu từ năng lượng sau khi xuất khẩu khí đốt qua đường ống sang châu Âu sụt giảm nghiêm trọng. Điện Kremlin phụ thuộc vào doanh số bán năng lượng, vốn chiếm 57% tổng doanh thu xuất khẩu của Nga và 27% tổng sản phẩm quốc nội trong năm ngoái.

“Các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Artic LNG 2 đã trở thành bóng ma đe dọa toàn bộ chiến lược LNG của Nga”, ông Sergei Kapitonov, chuyên gia phân tích tại Trung tâm Chuyển đổi Năng lượng và ESG của Dự án Skoltech có trụ sở tại Moscow, nói với hãng tư vấn Energy Intelligence.

Còn theo ông Alexey Belogoryev, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển của Viện Năng lượng và Tài chính có trụ sở tại Moscow, các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với LNG 2 ở Bắc Cực đã tạo ra những bất ổn lớn trong tương lai.

Novatek, nhà xuất khẩu LNG hàng đầu của Nga đang phát triển dự án, “sẽ buộc phải chuyển sang các tàu của Nga và các tàu chở hàng lỏng treo cờ của quốc gia khác nhưng thu được lợi ích từ Nga thông qua một chuỗi các công ty”, ông Belogoryev nói.

“Vấn đề tàu chở hàng là vấn đề then chốt. Tình hình sẽ trở nên đặc biệt tồi tệ hơn nếu EU theo chân Mỹ áp lệnh cấm vận đối với LNG của Nga. Và điều này hoàn toàn có thể xảy ra sau năm 2026”, vị chuyên gia bổ sung

Lệnh cấm kim cương của Nga có hiệu lực

(Ảnh minh họa).

Từ ngày 1/1/2024, những hạn chế của phương Tây đối với việc nhập khẩu trực tiếp kim cương của Nga bắt đầu có hiệu lực.

Cụ thể, kể từ ngày 1/1/2024, việc vận chuyển kim cương phi công nghiệp được khai thác, chế biến hoặc sản xuất tại Nga tới thị trường các nước G7 và EU đều bị cấm.

Những hạn chế này chỉ là bước đầu tiên của lệnh cấm. Vào ngày 1/3/2024, giai đoạn thứ hai sẽ bắt đầu, áp dụng cho kim cương tự nhiên của Nga từ 1 carat đã được xử lý ở nước thứ ba. Từ ngày 1/9/2024, việc nhập khẩu kim cương tổng hợp của Nga được gia công ở nước thứ ba, đồ trang sức và đồng hồ đeo tay hoặc bỏ túi sản xuất ở nước thứ ba sử dụng kim cương của Nga nặng 0,5 carat trở lên cũng sẽ bị cấm.

Trong tháng 9, các nước phương Tây cũng có kế hoạch đưa ra cơ chế theo dõi kiểm tra kim cương chưa qua gia công nhằm truy xuất nguồn gốc hiệu quả hơn và tránh vi phạm lệnh trừng phạt.

Một số chuyên gia trong ngành đã bày tỏ nghi ngờ về cơ chế theo dõi. Mặc dù các chi tiết của hệ thống được đề xuất vẫn chưa được công bố nhưng được cho là nó sẽ dựa trên Chương trình chứng nhận quy trình Kimberley, hiện là cách duy nhất để truy xuất nguồn gốc của kim cương khi bắt đầu chuỗi cung ứng, khi chứng chỉ được cấp. đến những viên đá quý thô. Những viên kim cương được cắt và đánh bóng sau đó, được tuồn vào các chợ và bán cho các nhà buôn sẽ gần như không thể theo dõi được.

Trong khi đó, Moscow đã chuyển hoạt động buôn bán kim cương của mình sang các thị trường Trung Quốc, Ấn Độ, UAE, Armenia và Belarus. Các quốc gia này đều chứng kiến lượng kim cương thô và kim cương cắt nhập khẩu từ Nga tăng mạnh trong vài tháng qua.

Người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov đã cảnh báo vào tháng 12/2023 rằng lệnh cấm sẽ có hiệu ứng boomerang đối với các nước phương Tây. Ông Peskov cũng lưu ý rằng Nga đã chuẩn bị cho lệnh cấm và có các biện pháp ứng phó.

Lệnh cấm kim cương được các nước G7 (Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Mỹ và Anh) được công bố lần đầu tiên vào đầu tháng 12/2023. Vài ngày sau, lệnh cấm này được đưa vào gói trừng phạt thứ 12 của EU đối với Nga.

Giao tranh dữ dội ở Gaza khi Israel báo hiệu rút quân, thay đổi chiến thuật

Người dân hôm thứ Hai 1/1 cho biết Israel đã rút xe tăng ra khỏi một số quận của Thành phố Gaza trong lúc Israel công bố kế hoạch thay đổi chiến thuật và cắt giảm quân số, nhưng giao tranh vẫn diễn ra ở những nơi khác trong Dải Gaza cùng với các cuộc bắn phá dữ dội.

Israel nói cuộc chiến ở Gaza, vốn đã biến phần lớn nơi này thành đống đổ nát, giết chết hàng nghìn người và đẩy 2,3 triệu người dân vào thảm họa nhân đạo, vẫn tiếp tục trong nhiều tháng nữa.

Nhưng Israel cũng báo hiệu một giai đoạn mới sắp tới trong chiến dịch của họ. Một quan chức Israel cho biết hôm thứ Hai rằng các lực lượng sẽ rút bớt quân ra khỏi Gaza trong tháng này và chuyển sang giai đoạn kéo dài nhiều tháng với các hoạt động "truy quét" cục bộ hơn.

Quan chức này cho biết việc giảm quân sẽ cho phép một số quân nhân dự bị quay trở lại cuộc sống dân sự, củng cố nền kinh tế đang bị chiến tranh tàn phá của Israel và giải phóng các đơn vị phòng bị trong trường hợp xảy ra xung đột rộng hơn ở phía bắc với Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở Lebanon.

Hezbollah và Israel đã nã đạn pháo qua lại biên giới kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột ở Gaza. Quân đội Israel cho biết họ đã thực hiện một cuộc không kích hôm thứ Hai.

Quan chức Israel cho biết: “Tình hình ở mặt trận Lebanon sẽ không được phép tiếp diễn. Khoảng thời gian 6 tháng tới đây là thời điểm quan trọng”.

Truyền thông Iran hôm thứ Hai đưa tin máy bay chiến đấu của phe Houthi được Tehran hậu thuẫn ở Yemen đã tấn công tàu bè trên Biển Đỏ, khiến Mỹ đã có phản ứng quân sự và một tàu chiến Iran đã đi vào tuyến đường thủy này.

Cuộc chiến ở Gaza được châm ngòi bởi cuộc tấn công bất ngờ của Hamas vào các thị trấn của Israel vào ngày 7 tháng 10 mà Israel nói là đã giết chết 1.200 người. Cơ quan y tế Palestine ở Gaza do Hamas điều hành cho biết cuộc tấn công của Israel đã giết chết hơn 21.978 người ở Gaza.

Hamas cho thấy khả năng tiếp tục nhắm tấn công vào Israel sau hơn 12 tuần chiến tranh. Đêm qua Hamas đã bắn một loạt rốc-két vào Tel Aviv.

Hôm thứ Bảy, Thủ tướng Benjamin Netanyahu nói rằng Israel phải chiếm quyền kiểm soát biên giới của Gaza với Ai Cập, một khu vực hiện có rất nhiều dân thường sơ tán khỏi cuộc tàn sát trên khắp phần còn lại của dải đất này.

Sức sống mới cho cơ chế đa phương

(Ảnh minh họa).

Từ ngày 1/1/2024, Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu BRICS (bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) ghi dấu mốc lịch sử khi chào đón 5 thành viên mới là Ai Cập, Ethiopia, Iran, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE). Đây là lần mở rộng đầu tiên của BRICS kể từ năm 2010, cho thấy sức mạnh đoàn kết của BRICS và các nước đang phát triển, cũng như quyết tâm hợp tác vì tương lai tốt đẹp hơn.

Theo Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa, lần mở rộng này sẽ được tiếp nối bởi những lần mở rộng khác và BRICS là “sự hợp tác của các quốc gia bình đẳng, có quan điểm khác nhau nhưng có tầm nhìn chung để tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn”.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho rằng việc mở rộng BRICS mang tính lịch sử và là điểm khởi đầu mới cho hợp tác BRICS, thể hiện quyết tâm của các nước BRICS trong việc đoàn kết và hợp tác với các nước đang phát triển khác, đáp ứng mong đợi của cộng đồng quốc tế và phục vụ những lợi ích chung của các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển. Ông Tập Cận Bình nêu rõ sự mở rộng cũng sẽ tiếp thêm sức sống mới cho cơ chế hợp tác BRICS và tăng cường hơn nữa các lực lượng vì hòa bình và phát triển thế giới, đồng thời nhấn mạnh rằng chỉ cần các nước BRICS cùng nhau hợp tác thì có thể đạt được nhiều điều và một tương lai đầy hứa hẹn đang chờ đợi các nước BRICS.

Tất cả các quốc gia thành viên BRICS đều khác nhau về mức độ giàu có, phát triển xã hội và khoa học, nhưng có một điểm chung là tốc độ phát triển kinh tế cao. Với các thành viên mới, BRICS sẽ chiếm khoảng 37% GDP của toàn cầu theo sức mua tương đương và 46% dân số thế giới. Điều quan trọng hơn là BRICS mở rộng quy tụ các quốc gia chiếm 80% sản lượng dầu mỏ thế giới, đưa nhóm này trở thành một trong những khối dẫn đầu trong lĩnh vực năng lượng toàn cầu. Đồng thời, BRICS bao gồm không chỉ những nước khai thác mà cả tiêu thụ tài nguyên năng lượng lớn nhất thế giới. Đây là điểm tích cực để BRICS có thể đưa ra những chiến lược khai thác và sử dụng năng lượng ổn định, bền vững, vì sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu.

Sau Hội nghị thượng đỉnh BRICS tổ chức trực tuyến vào tháng 6/2022, Iran và Argentina đã nộp đơn xin gia nhập tổ chức này, sau đó Saudi Arabia, Ai Cập, UAE và Ethiopia cũng làm điều tương tự. Tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 15 được tổ chức tại Johannesburg (Nam Phi) cuối tháng 8 vừa qua, các nhà lãnh đạo BRICS quyết định mời 6 quốc gia trên tham gia liên minh từ ngày 1/1/2024. Tuy nhiên, cuộc bầu cử tổng thống ở Argentina hồi tháng 11 vừa qua đã dẫn tới sự thay đổi chính phủ ở nước này. Chính phủ mới theo đường lối cực hữu của Tổng thống Javier Milei đã quyết định xem xét lại việc gia nhập BRICS. Đây là lý do chỉ có 5 nước gia nhập BRICS trong đợt này.

Quyết định mở rộng nhóm phản ánh ý chí của các đồng minh BRICS hiện tại. Bằng cách này, BRICS cũng tăng cường sự hiện diện ở các khu vực như Trung Đông và châu Phi. Theo thông báo của Nam Phi, Chủ tịch BRICS năm 2023, hơn 40 quốc gia đã bày tỏ quan tâm đến việc gia nhập BRICS, trong đó có 22 quốc gia đã chính thức nộp đơn xin gia nhập. Tổ chức này cũng có kế hoạch ra mắt hệ thống thanh toán của riêng mình. Các nhà lãnh đạo đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khuyến khích sử dụng đồng nội tệ trong các giao dịch tài chính và thương mại quốc tế giữa BRICS cũng như các đối tác thương mại, đồng thời khuyến khích tăng cường mạng lưới ngân hàng đại lý giữa các quốc gia BRICS và cho phép thanh toán bằng các đồng nội tệ. Khi các nhà sản xuất dầu lớn như Saudi Arabia và Iran gia nhập BRICS, hoạt động buôn bán dầu mỏ sẽ dễ dàng “phi USD hóa”.

Các chuyên gia cho rằng việc mở rộng BRICS không chỉ thể hiện xu hướng mạnh mẽ của cơ chế BRICS, vượt xa dự kiến của một số nước phương Tây như Mỹ, mà còn là phản ứng mạnh mẽ trước sự bá quyền của phương Tây. Việc thêm nhiều nước đang phát triển gia nhập BRICS đã thể hiện những mong muốn về tăng cường tiếng nói và quyền tự chủ của nhóm nước này trong các vấn đề toàn cầu, ủng hộ một trật tự quốc tế vô tư, công bằng, đa dạng và đa cực hơn, thay cho trật tự bị chi phối bởi các cường quốc kinh tế phương Tây. Bên cạnh đó, với việc BRICS mở rộng, cán cân kinh tế toàn cầu đang dần dịch chuyển từ các nền kinh tế phát triển sang các nền kinh tế mới nổi, phản ánh xu thế hướng tới một thế giới đa cực, qua đó tăng cường vai trò của các nước đang phát triển trong trật tự thế giới mới.

Trong năm đầu tiên mở rộng lên thành 10 thành viên, nước giữ chức chủ tịch luân phiên của BRICS chính là LB Nga. Tổng thống Vladimir Putin đã nhấn mạnh đến vai trò chủ tịch luân phiên của LB Nga trong năm đầu tiên đánh dấu bước ngoặt quan trọng của BRICS. Ông Putin lưu ý rằng Nga sẽ làm mọi cách có thể để giúp các thành viên mới hội nhập hài hòa với phương thức hoạt động của tổ chức này. Theo Tổng thống Putin, Nga dự định sẽ đóng góp bằng mọi cách để có thể để tăng cường vai trò của BRICS trong việc giải quyết các vấn đề cấp bách trong chương trình nghị sự toàn cầu, cũng như tăng cường quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trong khuôn khổ của hiệp hội.

Ngoài hội nghị thượng đỉnh BRICS tại Kazan vào tháng 10/2024 với thành phần mới, rộng rãi hơn, Nga cũng sẽ tổ chức Đại hội thể thao BRICS tại Kazan vào mùa Hè. Tổng cộng có khoảng 200 sự kiện dự kiến diễn ra trong khuôn khổ năm chủ tịch của Nga trên các lĩnh vực chính trị, an ninh, kinh tế, tài chính, khoa học, công nghệ, đổi mới, văn hóa...

Theo quyết định của Hội nghị thượng đỉnh Johannesburg, nhiệm kỳ chủ tịch của Nga sẽ tập trung chú ý vào việc đưa các thành viên mới vào cấu trúc hợp tác đa phương; thực hiện Chiến lược đối tác kinh tế BRICS đến năm 2025 và Kế hoạch hành động vì hợp tác đổi mới giai đoạn 2021–2024. Ngoài ra, việc tăng cường phối hợp chính sách đối ngoại tại các diễn đàn quốc tế quan trọng, tăng cường hợp tác về các vấn đề chống khủng bố, rửa tiền, an ninh thông tin và trí tuệ nhân tạo cũng là trọng tâm nhiệm kỳ.

Những ưu tiên khác bao gồm tăng cường vai trò của các nước BRICS trong hệ thống tài chính và tiền tệ toàn cầu, phát triển hợp tác liên ngân hàng với trọng tâm là tăng cường thanh toán bằng tiền tệ của các nước thành viên.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng vẫn còn một chặng đường dài để phát triển BRICS thành một nhóm thống nhất, bởi hiện đây vẫn là một khối liên kết khá lỏng lẻo và chưa có sự đồng thuận cao trong nội bộ. Sự khác biệt về mức độ phát triển, hạ tầng kinh tế... khiến các thành viên BRICS cũ và mới có cách tiếp cận không giống nhau đối với nhiều vấn đề của thế giới; chính sách và tính toán của mỗi thành viên khi tham gia tổ chức cũng khác nhau, thậm chí có thể nảy sinh xung đột về quyền lợi.

Tốc độ mở rộng BRICS sẽ phụ thuộc vào phương thức hợp tác được ưu tiên - kinh tế hay chính trị. Đây là một trong những chủ đề chính trong chương trình nghị sự của hội nghị thượng đỉnh ở Kazan. Trong thời gian Nga làm Chủ tịch luân phiên, BRICS dự kiến sẽ hình thành kế hoạch xác định cách thức và tiêu chí để thực hiện việc kết nạp thêm các thành viên mới, tiếp tục thể chế hóa hợp tác của nhóm. Mặc dù vậy, có thể khẳng định sự mở rộng của BRICS nói riêng cũng như việc hàng loạt tổ chức khu vực và quốc tế, như Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20), Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO)... kết nạp thêm thành viên trong thời gian qua, đã tạo sức sống mới cho các cơ chế hợp tác đa phương giữa các nước đang phát triển. Xu thế mở rộng này được đánh giá sẽ tiếp tục trong thời gian tới bởi việc BRICS hay G20 kết nạp thành viên mới cho thấy hợp tác là con đường duy nhất để kết nối sức mạnh giữa các thành viên cho mục tiêu phát triển chung.

Nguồn: Soha; Người Đưa Tin; CafeF; VOA; Báo Tin Tức