ĐỐI THOẠI SHANGRI-LA: CÓ THỂ & KHÔNG THỂ

Trải qua 20 kỳ, Đối thoại Shangri-La trở thành thương hiệu uy tín, diễn đàn hàng đầu trao đổi, thảo luận về các thách thức an ninh khu vực, quốc tế, vấn đề cùng quan tâm, hy vọng tìm ra cách tiếp cận, giải pháp mới…

Đến hẹn lại tới, hàng trăm quan chức cấp cao, Bộ trưởng Quốc phòng, Tư lệnh quân đội, học giả, chuyên gia an ninh… từ gần 50 quốc gia tụ hội ở Singapore, tham dự Đối thoại Shangri-La lần thứ 21, kéo dài từ 31/5-2/6.

Năm 2024, tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, có những diễn biến mới khó lường. Xung đột kéo dài khốc liệt ở Ukraine và Dải Gaza có thể đột biến, nguy cơ bùng phát toàn khu vực. Nếu các bên không kiềm chế, bão tố, sóng ngầm có thể xuất hiện ở eo biển Đài Loan, Biển Đông, Hoa Đông, bán đảo Triều Tiên… Ẩn sau đó là vai trò, trách nhiệm của các nước lớn, quan hệ Mỹ-Trung và Mỹ-Nga.

Bối cảnh thế giới, khu vực khiến các nước càng quan tâm hơn với Đối thoại Shangri-La năm 2024. Vậy có thể trông đợi gì?

Một là, trao đổi, thảo luận, nhìn nhận xu hướng, diễn biến mới nổi trội gần đây của thế giới, khu vực. Từ đầu năm đến nay, có khoảng chục hội nghị thượng đỉnh song phương, “tay ba”, “tay tư” và đa phương khu vực, toàn cầu. Đáng chú ý, thành viên hội nghị bao gồm cả đối thủ, các nước đang mâu thuẫn, căng thẳng với nhau. Hội nghị thượng đỉnh Trung-Nhật-Hàn ngày 27/5 là một trường hợp như vậy.

Ngoại trừ chủ trương cấm vận nhằm vào đối thủ chủ yếu, đa số các nước không muốn “bỏ trứng vào cùng một giỏ”; cố gắng giảm thiểu tác động của cạnh tranh địa chính trị, đối đầu an ninh đến hợp tác kinh tế, thương mại. Một số nước có biểu hiện “giảm bớt cái tôi”, có thể nhượng bộ trong giới hạn, để đổi lấy lợi ích lớn hơn, thúc đẩy hợp tác, kéo các nước mình quan tâm ra xa đối thủ chủ yếu.

Hai là, cộng đồng quốc tế trông đợi các quốc gia nhìn nhận rõ hơn về trách nhiệm chung đối với hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển của khu vực châu Á-Thái Bình Dương và thế giới. Trước hết, các cường quốc có vai trò hàng đầu, trách nhiệm rất lớn. Đồng thời các nước đang phát triển, các nước mới nổi cũng có vai trò rất quan trọng.

Ba là, các nước có dịp công khai trao đổi, làm rõ hơn quan điểm về nguy cơ, thách thức an ninh của khu vực, thế giới và chủ trương, chính sách của mình. Qua đó, tìm ra những vấn đề cùng quan tâm, có thể hợp tác cùng có lợi. Hợp tác về kinh tế, thương mại, giao lưu nhân dân…, thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực khác, từng bước nhỏ góp phần xây dựng lòng tin, ngăn chặn sai lầm đáng tiếc. Mặt khác, qua đối thoại, cộng đồng sẽ nhận ra ai thường xuyên “nói không đi đôi với làm”.

Kỳ này, Bộ trưởng Quốc phòng Đổng Quân được cho là sẽ tiếp tục đề cập khái niệm an ninh toàn cầu của Trung Quốc; quan ngại về liên minh, hợp tác an ninh giữa Mỹ và đồng minh, lôi kéo một số nước trong khu vực tham gia; triển vọng gặp gỡ với người đồng cấp Nhật Bản, Hàn Quốc bên lề Diễn đàn, sau Hội nghị thượng đỉnh Trung-Nhật-Hàn…

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin tập trung vào chủ đề: Củng cố quan hệ giữa Mỹ với các đồng minh, đối tác, nhằm ủng hộ một tầm nhìn khu vực hòa bình, ổn định. Người đứng đứng đầu Lầu Năm Góc sẽ thăm, gặp gỡ một số đối tác, đồng minh để triển khai chủ trương của Mỹ.

Vấn đề Biển Đông, trong đó có tranh chấp, va chạm ở bãi cạn Scarborugh/Cỏ Mây/đảo Hoàng Nham sẽ được đề cập theo các góc nhìn khác nhau. Theo thông tin từ Philippines, Tổng thống Ferdinand Marcos có bài phát biểu quan trọng, nhiều khả năng sẽ đề cập tình hình, nguyên nhân xung đột và quan điểm của Manila. Trung Quốc không muốn quốc tế hóa vấn đề, để bên ngoài can dự.

Bốn là, bên cạnh các phiên thảo luận toàn thể, thì các cuộc gặp song phương giữa một số nước; giữa Mỹ, Trung Quốc với các nước Đông Nam Á, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước khác có ý nghĩa rất quan trọng. Năm 2023, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ và Trung Quốc không gặp nhau, nên cuộc đối thoại song phương năm nay rất được trông đợi.

Năm là, tổng hợp từ các vấn đề trên, điều các nước mong muốn nhất là cùng nhau tìm ra cách tiếp cận thực tế, giải pháp khả thi, xây dựng cơ chế quản lý xung đột, từng bước tháo gỡ mâu thuẫn... Điều cốt lõi là duy trì các kênh liên lạc thường xuyên, nhất là ở cấp cao; xây dựng, củng cố lòng tin chiến lược và thượng tôn pháp luật, cả trên tuyên bố và hành động.

Một số vấn đề từng được đề cập trong các kỳ đối thoại trước, nhưng lần này vẫn có nét mới. Với bối cảnh khu vực, thế giới hiện nay, cộng đồng quốc tế có quyền và có thể trông đợi, nhưng không thể hy vọng Đối thoại Shangri-La lần thứ 21 tạo đột biến. Chặng đường dài, đầy khó khăn thách thức phải qua nhiều bước đi nhỏ.

Không ai đến Đối thoại Shangri-La chỉ để cho có mặt. Đối thoại để hiểu đúng bối cảnh thế giới, khu vực, hiểu mình, hiểu đối tác, đối thủ; tìm ra những điều cùng quan tâm, các cản trở có thể tạm gác lại, để hợp tác cùng có lợi, là điều cộng đồng quốc tế mong muốn nhất và cũng là ý nghĩa của Đối thoại Shangri-La năm 2024. Trông đợi là một chuyện, còn kết quả đến đâu lại là chuyện khác.

TRUNG – TRIỀU CĂNG THẲNG?

Căng thẳng giữa Triều Tiên và Trung Quốc nổi lên công khai trong tuần này lần đầu tiên sau nhiều năm, sau khi Bình Nhưỡng chỉ trích tuyên bố chung do Bắc Kinh ký đề cập đến khả năng phi hạt nhân hóa.

Sự rạn nứt rõ ràng giữa hai đồng minh nổi lên khi nỗ lực phóng vệ tinh do thám quân sự mới nhất của Triều Tiên làm gián đoạn một sáng kiến ngoại giao lớn của Trung Quốc.

Triều Tiên tuyên bố sẽ tiến hành vụ phóng khi Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đang ở Seoul chuẩn bị gặp các nhà lãnh đạo hàng đầu của Nhật Bản và Hàn Quốc như một phần của cuộc đối thoại ba bên đã không diễn ra trong gần 5 năm.

Vụ phóng kết thúc bằng một vụ nổ rực lửa ngay sau khi cất cánh, diễn ra vài giờ sau khi cuộc đối thoại ba bên kết thúc vào cuối ngày 27/5.

Mặc dù không phải là chưa từng có, nhưng đây là một hành động gây gián đoạn hiếm thấy của Triều Tiên trong một sự kiện chính trị lớn liên quan đến Trung Quốc, quốc gia từ lâu đã là đồng minh chính và huyết mạch kinh tế của Triều Tiên bị cô lập.

Theo bà Jean Lee, chuyên gia về Triều Tiên tại Trung tâm Đông Tây ở Hawaii, những diễn biến này cho thấy những rạn nứt trong mối quan hệ mà cả hai bên từ lâu đã khẳng định là “gần gũi như môi với răng”.

Bà nói: “Tôi nghĩ những gì chúng ta đang thấy là những vết nứt đó có thể vỡ ra chỉ với một chút áp lực.”

Chỗ khó chịu

Hành động của Triều Tiên khiến ông Lý của Trung Quốc rơi vào thế khó xử khi đứng cạnh Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol, cả hai đều lên án vụ phóng phi đạn sắp xảy ra.

Mọi chuyện trở nên khó chịu hơn từ đó. Sau khi ba người đưa ra tuyên bố chung kêu gọi phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên, Triều Tiên đã giận giữ.

Trong một tuyên bố được đăng trên Thông tấn xã Trung ương Triều Tiên, Bộ Ngoại giao Triều Tiên cáo buộc ba nước “nhạo báng và lừa đảo”, tố cáo điều mà họ mô tả là “thách thức trắng trợn” đối với chủ quyền của mình và “can thiệp bừa bãi” vào các vấn đề nội bộ nước này.

Bà Rachel Minyoung Lee, một nhà quan sát Triều Tiên và thành viên cấp cao tại Trung tâm Stimson có trụ sở tại Washington, cho biết mặc dù tuyên bố của Triều Tiên chủ yếu nhắm vào nước chủ nhà hội nghị thượng đỉnh Hàn Quốc, nhưng đó cũng là một “cú đánh không thể phủ nhận” nhắm vào Trung Quốc.

“Mối quan hệ của Triều Tiên với Trung Quốc có vẻ đã nguội lạnh trong năm qua, nhưng đây là lần đầu tiên trong những năm gần đây có dấu hiệu rắc rối lộ rõ”, bà viết trong một bài đăng trên blog 38 North, một trang web tập trung về Triều Tiên.

Trung Quốc từ lâu đã kêu gọi phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên - một công thức thường được các nước khác chấp nhận, bao gồm cả Hoa Kỳ và các đồng minh.

Triều Tiên cũng đã chấp nhận ý tưởng phi hạt nhân hóa trong một số bối cảnh, trong đó có lẽ đáng chú ý nhất là tuyên bố chung được ký bởi nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và cựu tổng thống Mỹ Donald Trump sau hội nghị thượng đỉnh đầu tiên của họ vào năm 2018.

Tuy nhiên, Triều Tiên năm ngoái đã đưa vũ khí hạt nhân vào hiến pháp của mình – một tình trạng mà ông Kim hiện nay gọi là “không thể đảo ngược”.

Các động thái của Triều Tiên đã làm dấy lên mối lo ngại lớn giữa Mỹ và các đồng minh, vốn phản ứng bằng cách tăng cường phô trương sức mạnh quân sự.

Ở nơi công cộng, các quan chức Trung Quốc đã kêu gọi tất cả các bên thể hiện sự kiềm chế, ngay cả khi ép Mỹ nhượng bộ để thúc đẩy quá trình phi hạt nhân hóa.

Thăng trầm

Triều Tiên đã không chỉ trích Trung Quốc một cách trắng trợn như vậy kể từ năm 2017, khi Bắc Kinh ủng hộ các chế tài của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc đối với các vụ thử hạt nhân và phi đạn của Triều Tiên.

Kể từ đó, mối quan hệ Triều Tiên-Trung Quốc đã được cải thiện. Trung Quốc hiện phản đối các chế tài mới, ngay cả khi Triều Tiên mở rộng đáng kể các vụ thử phi đạn đạn đạo vốn bị cấm theo các nghị quyết của Liên hiệp quốc mà nước này từng ủng hộ.

Nhưng bên dưới bề mặt đã có những dấu hiệu rắc rối. Chẳng hạn, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã không gặp ông Kim trong hơn 5 năm.

Trong khi đó, hồi tháng 9, ông Kim đã tới vùng viễn đông của Nga và đồng ý mở rộng hợp tác quân sự với Tổng thống Vladimir Putin. Theo các quan chức Điện Kremlin, kế hoạch của ông Putin sẽ sớm tới thăm Triều Tiên đang được tiến hành.

Ông Putin hiện sử dụng phi đạn của Triều Tiên và các loại vũ khí khác để tiến hành chiến tranh ở Ukraine. Đổi lại, ông Putin có thể hỗ trợ chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên, theo một số quan chức Mỹ nhưng chưa cung cấp bằng chứng.

Một số nhà phân tích cho rằng Trung Quốc có thể không thoải mái nếu Nga cho phép xây dựng lực lượng hạt nhân đáng kể ở biên giới nước này - điều này có thể giải thích một số căng thẳng hiện nay.

Theo ông Ramon Pacheco Pardo, giáo sư quan hệ quốc tế tại đại học King’s College London, Trung Quốc cũng có thể đang cố gắng chứng tỏ rằng họ không gần gũi với Triều Tiên - và với Nga - như một số quốc gia phương Tây ám chỉ.

“Ông Kim Jong Un lẽ ra đã được mời rồi – hoặc về cơ bản đã bị kéo tới Trung Quốc để gặp Tập Cận Bình. Và điều này đã không xảy ra,” ông Pacheco Pardo nói.

Điều đó trái ngược với quá khứ, khi ông Tập ra sức chứng minh rằng ông là nhà lãnh đạo thế giới có mối quan hệ thân thiết nhất với ông Kim, ông Pacheco Pardo nói thêm.

Ông nói rằng các hành động của Triều Tiên trong tuần này cho thấy nước này đã được khuyến khích hợp tác với Nga và hiện muốn thể hiện một số mức độ độc lập khỏi Bắc Kinh.

Tuy nhiên, các nhà phân tích đã đặt câu hỏi liệu mức độ hỗ trợ hiện tại của Nga dành cho Triều Tiên có tồn tại lâu hơn cuộc chiến ở Ukraine hay không.

Mặc dù hiện tại Triều Tiên có vẻ ít phụ thuộc hơn vào Trung Quốc nhưng ông Pacheco Pardo nói, “trong tương lai, mọi chuyện có thể sẽ khác”.

UKRAINE DỒN DẬP PHẢN CÔNG TẠI CRIMEA

Xuồng không người lái của Ukraine ngày 30-5 đã "phá hủy 2 tàu tuần tra của Nga ở Crimea".

Một nguồn tin thuộc cơ quan tình báo quân sự Ukraine (HUR) hé lộ với tờ Kyiv Independent diễn biến trên. Nguồn tin nói rằng hai tàu tuần tra bị tấn công có thể là xuồng KS-701 lớp Tunet của Nga.

Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine (DIU) xác nhận tuyên bố nêu trên ngay sau đó, đồng thời công bố một đoạn video về vụ tấn công và nói rằng hai tàu đã bị phá hủy.

Tuy nhiên, DIU không nêu rõ địa điểm chính xác của cuộc tấn công. Cơ quan này chỉ cho biết đơn vị đặc biệt Nhóm 13 đã tấn công bằng xuồng không người lái hải quân Magura V5.

Để ngăn chặn cuộc tấn công, lực lượng Nga đã điều động máy bay 32 lần, trong đó có máy bay Su-27/30/35, MiG-29, Be-12 và An-26, trực thăng Ka-27/29 và Mi-8.

Quân đội Nga cũng được cho là đã tấn công "ngẫu nhiên" bằng vũ khí nhỏ và pháo 30 mm.

Nguồn tin tình báo quân sự của tờ Ukrainska Pravda cho biết vụ tấn công diễn ra ở Chornomorske, một thị trấn nằm trên bờ biển phía Tây Crimea.

Cùng ngày, chính quyền Nga tuyên bố rằng một cuộc tấn công bằng tên lửa của Ukraine đã làm hư hại hai chiếc phà vận tải ở thành phố cảng Kerch ở phía Đông bán đảo Crimea.

Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố lực lượng phòng không nước này đã bắn hạ 8 tên lửa tầm xa ATACMS (Hệ thống tên lửa chiến thuật lục quân) do Mỹ cung cấp trên biển Azov và 8 máy bay không người lái trên biển Đen chỉ trong một đêm.

Ukraine đã thực hiện một số cuộc tấn công thành công nhằm vào các mục tiêu của Nga ở Crimea và vùng lân cận, làm suy yếu nghiêm trọng Hạm đội Biển Đen của Nga.

Trong khi đó, theo tờ Kyiv Post, lực lượng Nga đã tiến hành một cuộc tấn công tên lửa khác nhắm vào các khu vực khác nhau trên khắp Ukraine vào sáng 30-5.

Không quân Ukraine sáng 30-5 thông báo các đơn vị phòng không đã đánh chặn 33 máy bay không người lái Shahed và 7 trong số 11 tên lửa hành trình được phóng trong đêm, bảo vệ các khu vực gồm Kiev, Zaporizhzhia, Odesa, Dnipropetrovsk, Khmelnytskyi, Cherkasy, Kirovohrad và Vinnytsia.

Tại vùng Dnipropetrovsk, lực lượng Ukraine đã bắn hạ 7 máy bay không người lái Shahid trong đêm. Tuy nhiên, các mảnh vỡ từ máy bay không người lái đã làm hư hại đường dây điện.

Có ít nhất 5 cuộc tấn công tên lửa nhắm vào cơ sở hạ tầng và khu dân cư trong cộng đồng Malodanyliv ở khu vực Kharkov. Theo ông Oleksandr Gololobov, người đứng đầu cộng đồng Malodanyli, quân đội Nga có thể đã sử dụng tên lửa đạn đạo S-300.

Đợt tấn công lớn này diễn ra ngay sau cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Ukraine trong đêm 25, rạng sáng ngày 26-5. Không quân Ukraine sáng 26-5 cho biết các đơn vị phòng không đã đánh chặn 31 máy bay không người lái Shahed và 12 tên lửa hành trình Kh-101/Kh-555.

HAMAS “CHÌA CÀNH Ô LIU”, SẴN SÀNG THỎA HIỆP VỚI ISRAEL

Ngày 30/5, Phong trào Hồi giáo Hamas tuyên bố rằng lực lượng này đã thông báo cho các nhà trung gian hòa giải về việc sẵn sàng đạt được một “thỏa thuận đầy đủ,” bao gồm việc trao đổi con tin-tù nhân toàn diện, nếu Israel dừng cuộc chiến ở Dải Gaza.

Tuyên bố của Phong trào Hồi giáo Hamas nêu rõ, họ đã thể hiện sự linh hoạt và tích cực trong việc đáp lại những nỗ lực của các nhà trung gian hòa giải trong tất cả các vòng đàm phán gián tiếp trước đó, nhưng Israel đã sử dụng các cuộc đàm phán này “như một vỏ bọc cho việc tiếp tục cuộc chiến” chống lại người dân Palestine. Tuyên bố cũng khẳng định, Hamas sẵn sàng đạt được một “thỏa thuận đầy đủ,” bao gồm việc trao đổi con tin-tù nhân toàn diện, nếu Israel dừng cuộc chiến ở Dải Gaza.

Hiện Israel vẫn chưa đưa ra phản hồi trước tuyên bố của Hamas. Tuy nhiên, trước đó phát biểu trước quốc hội Israel hôm 27/5, Thủ tướng Benjamin Netanyahu khẳng định sẽ tiếp tục cuộc chiến tại dải Gaza và sẽ không dừng lại trước khi Israel đạt được các mục tiêu đề ra là đánh bại lực lượng Hamas, giải cứu các con tin và đảm bảo vùng đất Palestine không còn là mối đe dọa an ninh với Israel trong tương lai.

“Tiếp tục tiến lên cho đến khi giành chiến thắng và đó là cách Israel sẽ làm. Tinh thần của người dân, với sự giúp đỡ của Chúa, sẽ tiếp tục nâng đỡ Israel trong những thử thách định mệnh vẫn còn ở phía trước và chúng ta đã trải qua trong bao năm qua”, ông Netanyahu nói.

Dư luận cho rằng, với phản ứng cứng rắn của Thủ tướng Israel thì khả năng nước này dừng cuộc chiến ở thời điểm hiện tại là không cao. Mặc dù vậy động thái “chìa cành ô liu” của Hamas cũng đáng được ghi nhận, khi cuộc chiến tại Gaza đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là sau khi Israel phát động cuộc tấn công vào Rafah hôm 7/5 khiến cộng đồng quốc tế yêu cầu chấm dứt chiến tranh ngay lập tức.

Tòa Công lý Quốc tế (ICJ) ở The Hague, Hà Lan hôm 24/5 công bố phán quyết yêu cầu quân đội Israel lập tức chấm dứt “cuộc tấn công quân sự và những hành động có khả năng phá hủy một phần hoặc toàn bộ điều kiện sinh sống của cộng đồng người Palestine ở Rafah”, phía nam Dải Gaza.

Trong khi đó, EU cũng đã thảo luận về việc trừng phạt Israel nếu nước này không tuân thủ luật nhân đạo quốc tế. Còn tại cuộc thảo luận của Hội đồng Bảo an hôm 29/5 vừa qua, Phó Đại diện thường trực của Trung Quốc tại Liên hợp quốc Phó Thông cũng yêu cầu cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc, phải có những hành động để thúc đẩy ngừng bắn ngay lập tức, giảm bớt thảm họa nhân đạo tại nơi đây.

Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn Filippo Grandi ngày 30/5 cũng cảnh báo cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Dải Gaza đang trở nên “tồi tệ” hơn nếu các bên không ngừng bắn ngay lập tức.

“Hãy để tôi nói thêm tiếng nói của mình với những người đã thúc đẩy các bên theo đuổi lệnh ngừng bắn ngay lập tức, thả con tin và nối lại toàn bộ viện trợ nhân đạo; và quan trọng nhất là không tiếc nỗ lực để khôi phục tiến trình hòa bình thực sự - cách duy nhất để đảm bảo hòa bình và an ninh cho người Israel và người Palestine”, ông Grandi nhấn mạnh

ISRAEL NGÀY CÀNG BỊ CÔ LẬP

Việc Israel quyết tiến hành cuộc chiến ở Gaza và gây nhiều thương vong cho dân thường bất chấp sức ép từ dư luận quốc tế đang khiến Tel Aviv ngày càng bị cô lập.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu ngày 29/5 bày tỏ nỗi bất bình với Mỹ, đồng minh thân cận nhất của Israel, khi chính quyền Tổng thống Joe Biden từ chối ủng hộ lệnh trừng phạt nhắm vào Tòa Hình sự Quốc tế (ICC). Trước đó, ông Netanyahu tin rằng Mỹ sẽ thúc đẩy biện pháp trừng phạt để trả đũa việc công tố viên trưởng ICC Karim Khan xin lệnh bắt ông cùng Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant với cáo buộc liên quan chiến sự Gaza.

Đây là sự thay đổi thái độ đáng kể của Mỹ, quốc gia đã kiên trì ủng hộ Israel kể từ khi nước này mở chiến dịch tấn công Dải Gaza hồi tháng 10/2023. Bất chấp sức ép lớn từ cộng đồng quốc tế, chính quyền Biden vẫn cho rằng Israel có quyền tự vệ và tiếp tục viện trợ bom, tên lửa, đạn pháo cho nước này.

Nhưng việc Mỹ từ chối ủng hộ lệnh trừng phạt ICC như mong muốn của Israel đã khiến ông Netanyahu "ngỡ ngàng và thất vọng", đồng thời cho thấy tình cảnh ngày càng bị cô lập của Israel trên trường quốc tế, khi chiến sự Gaza sắp bước sang tháng thứ 8, theo giới phân tích.

Sức ép quốc tế đặc biệt gia tăng sau cuộc không kích của Israel khiến ít nhất 45 người thiệt mạng và hơn 200 người bị thương tại trại tị nạn ở thành phố Rafah, nơi có khoảng hơn một triệu người Palestine đang trú ẩn ở miền nam Gaza. Quân đội Israel giải thích rằng họ tiến hành đợt không kích để hạ hai thành viên cấp cao của Hamas mà họ cho là đang ẩn náu ở trại tị nạn này.

Cách giải thích đó càng làm tăng sự phẫn nộ trong dư luận thế giới. Nỗi bất bình lớn đến mức Thủ tướng Netanyahu ngày 27/5 phải thừa nhận cuộc không kích vào nơi dành cho người sơ tán là "sai lầm bi thảm" và công tố viên quân sự Israel đã ra lệnh điều tra vụ tấn công, nói rằng nước này lấy làm tiếc về "bất kỳ thiệt hại nào đối với dân thường vô tội".

Vụ không kích trại tị nạn diễn ra chỉ hai ngày sau khi Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) yêu cầu Israel ngừng tấn công Rafah, càng khiến làn sóng chỉ trích Tel Aviv bùng lên mạnh mẽ.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông cảm thấy "phẫn nộ" với vụ không kích của Israel, khẳng định những hoạt động quân sự này phải dừng lại. "Không có nơi an toàn cho người Palestine ở Rafah. Tôi kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế và ngừng bắn ngay lập tức", ông viết trên mạng xã hội X.

Một phát ngôn viên Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ cho biết "những hình ảnh tàn khốc" sau cuộc không kích ở Rafah là "đau lòng". Mỹ cho rằng Israel có quyền "truy lùng Hamas" song phải thực hiện mọi biện pháp phòng ngừa có thể để bảo vệ dân thường.

"Không còn nơi an toàn ở Gaza. Nỗi kinh hoàng này phải dừng lại", Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đăng trên mạng xã hội. Ai Cập cũng cáo buộc Israel "vi phạm trắng trợn" luật nhân đạo quốc tế, trong khi Qatar cảnh báo hành động của Israel có thể đang cản trở những nỗ lực làm trung gian đàm phán về lệnh ngừng bắn và giải thoát con tin Israel trong tay Hamas.

Ireland, Na Uy và Tây Ban Nha hôm 28/5 tuyên bố công nhận nhà nước Palestine, động thái được xem là đòn giáng mang tính biểu tượng chống lại Thủ tướng Netanyahu, người vốn phản đối bất kỳ cuộc thảo luận nào về giải pháp hai nhà nước.

"Đây sẽ là hồi chuông cảnh tỉnh, là khoảnh khắc để những người Israel ôn hòa nhận ra rằng bất kể toàn thế giới đồng cảm với họ thế nào về cuộc tấn công khủng khiếp ngày 7/10 năm ngoái của Hamas, hành động của chính phủ cực hữu nước này đang đẩy Israel vào cảnh bị cô lập hơn", Financial Times đăng bài bình luận.

Các đối tác quốc tế ngày càng thất vọng trước việc Thủ tướng Netanyahu kiên quyết chống lại nỗ lực cung cấp viện trợ vào Dải Gaza, cũng như quyết tâm tiến hành chiến dịch tấn công Rafah, nơi mà Tel Aviv xem là thành trì cuối của Hamas.

Họ cũng tức giận khi lãnh đạo Israel từ chối vạch ra kế hoạch hậu xung đột khả thi cho khu vực, không thể kiềm chế hành động bạo lực chống lại người Palestine của người định cư Israel ở Bờ Tây, cũng như bác bỏ kế hoạch hòa bình hướng tới giải pháp hai nhà nước của chính quyền Tổng thống Biden.

Việc hai tòa án quốc tế, gồm ICI và ICJ, đều có những động thái phản đối chiến dịch của Israel đã làm tăng đáng kể áp lực với Tel Aviv, khi những lập luận của họ về tính hợp pháp của cuộc chiến đang bị các thẩm phán bác bỏ.

Về mặt quân sự, chiến dịch Gaza dường như đang bị sa lầy, khi quân đội Israel chưa đạt được bất cứ mục tiêu quan trọng nào trong cuộc chiến, bất chấp lời hứa hẹn của ông Netanyahu về "chiến thắng" hoàn toàn trước Hamas, theo giới quan sát.

Zhang Zhouxiang, nhà bình luận của China Daily, cho rằng Tel Aviv đang ở vị thế "cực kỳ cô lập".

"Điều đó nhắc nhở công chúng về những lời của đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc Gabriela Shalev năm 2010 rằng đất nước của bà là 'quốc gia cô đơn, cô đơn nhất trên thế giới'", Zhouxiang viết. "Song những diễn biến mới nhất cho thấy đó là hệ quả từ chính những hành động của họ".

Xung đột ở Gaza bùng phát từ tháng 10/2023, sau khi Israel phát động chiến dịch đáp trả Hamas và giải cứu con tin bị bắt trong cuộc tấn công của Hamas trước đó. Theo cơ quan y tế địa phương, các cuộc giao tranh đã khiến hơn 36.000 người thiệt mạng ở Gaza, chủ yếu là dân thường.

Philippe Lazzarini, người đứng đầu Cơ quan Liên Hợp Quốc về Hỗ trợ và Việc làm cho Người tị nạn Palestine (UNRWA), viết trên X rằng mỗi ngày trôi qua, việc cung cấp hỗ trợ và bảo vệ cho người dân trong khu vực trở nên "gần như không thể". "Trong khi đó, thành phố Rafah ở miền nam Gaza đã biến thành địa ngục trần gian" vì các hoạt động quân sự của Israel, Lazzarini mô tả.

Nguồn: Báo Quốc Tế; VOA; Soha; VOV; Vnexpress