Trường hợp đăng ký tạm trú không phải cung cấp giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp

Thông tư 116/2026/TT-BCA ngày 29.6.2026 của Bộ Công an quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú, có hiệu lực từ ngày 1.7.2026.

Trong đó, tại Điều 6 của Thông tư có quy định về xác định mối quan hệ với chủ hộ và giải quyết một số trường hợp trong đăng ký cư trú, quản lý cư trú.

Mối quan hệ giữa thành viên hộ gia đình với chủ hộ trong hộ gia đình được xác định như sau: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha vợ, mẹ vợ, cha chồng, mẹ chồng, cha nuôi, mẹ nuôi, cha dượng, mẹ kế, con đẻ, con dâu, con rể, con nuôi, con riêng của vợ hoặc chồng; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột, cháu ruột; anh, chị em cùng cha khác mẹ; anh, chị em cùng mẹ khác cha; anh rể, em rể, chị dâu, em dâu; cụ nội, cụ ngoại, cháu nội, cháu ngoại, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột; người giám hộ, người được giám hộ, ở thuê, ở mượn, ở nhờ, cùng ở thuê, cùng ở mượn, cùng ở nhờ.

Trường hợp công dân không có thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc thông tin về công dân chưa được đầy đủ thì cơ quan đăng ký cư trú tiến hành thu thập, kiểm tra, xác minh và cập nhật, bổ sung thông tin của công dân vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư trước khi tiếp nhận, giải quyết thủ tục về cư trú.

Trong quá trình kiểm tra, quản lý cư trú, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm rà soát, cập nhật thông tin về nơi ở hiện tại của công dân đang thực tế sinh sống trên địa bàn quản lý vào Cơ sở dữ liệu về cư trú để bảo đảm chính xác, kịp thời.

Cơ quan cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng và Cơ quan cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam Bộ Công an có trách nhiệm phối hợp với cơ quan đăng ký cư trú tại địa bàn để xác định, cập nhật nơi ở hiện tại của người đang bị tạm giam; chấp hành án phạt tù; chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cho chính xác, kịp thời.

Người có mối quan hệ với chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 20 Luật Cư trú mà chủ sở hữu không đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp đó và không thuộc trường hợp quy định tại Điều 23 Luật Cư trú thì hồ sơ đăng ký thường trú thực hiện theo khoản 2 Điều 21 Luật Cư trú.

Người đăng ký thường trú có mối quan hệ với chủ hộ, thành viên hộ gia đình theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 20 Luật Cư trú mà nơi thường trú của chủ hộ, thành viên hộ gia đình đó là chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ thì hồ sơ đăng ký thường trú thực hiện theo khoản 2 Điều 21 Luật Cư trú.

Người đăng ký thường trú theo điều kiện quy định tại điểm a khoản 2 Điều 20 Luật Cư trú mà chỗ ở đăng ký thường trú là địa điểm quy định tại Điều 23 Luật Cư trú thì hồ sơ đăng ký thường trú không cần phải có ý kiến đồng ý của chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đó trong trường hợp không xác định được chủ sở hữu.

Công dân đăng ký tạm trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi được chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đó đồng ý và có mối quan hệ với chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 20 Luật Cư trú thì không phải xuất trình, cung cấp giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp.

Thêm trường hợp dự kiến không được cấp sổ đỏ

Dự thảo Luật Đất đai 2026 (sửa đổi) đề xuất bổ sung trường hợp không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), đó là thửa đất đã có thông báo thu hồi đất còn hiệu lực theo quy định.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Đất đai 2026 (sửa đổi), trong đó đề xuất sửa đổi nhiều quy định liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ).

Theo dự thảo, người sử dụng đất, người quản lý đất sẽ không được cấp giấy chứng nhận trong nhiều trường hợp. Đáng chú ý là việc bổ sung quy định không cấp sổ đỏ đối với thửa đất đã có thông báo thu hồi đất còn hiệu lực theo quy định. Trường hợp đã có quyết định thu hồi đất cũng tiếp tục không được cấp giấy chứng nhận, trừ khi đã quá 3 năm kể từ ngày ban hành quyết định mà chưa thực hiện việc thu hồi.

Ngoài điểm mới này, dự thảo tiếp tục kế thừa quy định hiện hành khi không cấp giấy chứng nhận đối với đất thuê, thuê lại của người sử dụng đất, trừ trường hợp thuê đất của chủ đầu tư xây dựng, kinh doanh kết cấu hạ tầng theo dự án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đất nhận khoán cũng không thuộc diện được cấp giấy chứng nhận, ngoại trừ trường hợp được công nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, các thửa đất đang có tranh chấp, đang bị kê biên hoặc áp dụng các biện pháp bảo đảm thi hành án theo quy định của pháp luật, cũng như quyền sử dụng đất đang bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, tiếp tục thuộc diện không được cấp sổ đỏ.

Tài sản gắn liền với đất không được cấp giấy chứng nhận

Không chỉ quy định đối với quyền sử dụng đất, dự thảo cũng làm rõ các trường hợp tài sản gắn liền với đất không được cấp giấy chứng nhận.

Theo đó, nhà ở hoặc công trình xây dựng trên thửa đất không đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận hoặc thuộc trường hợp pháp luật không cho phép cấp sẽ không được cấp giấy chứng nhận.

Dự thảo cũng quy định không cấp giấy chứng nhận đối với nhà ở, công trình xây dựng tạm trong thời gian xây dựng công trình chính hoặc xây dựng tạm thời bằng vật liệu tranh, tre, nứa, lá, đất; công trình phụ trợ nằm ngoài phạm vi công trình chính và để phục vụ cho việc quản lý, sử dụng, vận hành công trình chính.

Những tài sản gắn liền với đất đã có thông báo hoặc quyết định giải tỏa hoặc đã có quyết định thu hồi đất, trừ trường hợp quá 3 năm nhưng chưa thực hiện thu hồi, cũng không thuộc diện được cấp.

Các nhà ở, công trình được xây dựng sau thời điểm cơ quan có thẩm quyền công bố cấm xây dựng; công trình lấn, chiếm hành lang bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật hoặc di tích lịch sử - văn hóa; tài sản được tạo lập sau khi quy hoạch được phê duyệt nhưng không phù hợp với quy hoạch tại thời điểm cấp giấy chứng nhận cũng sẽ không được chứng nhận quyền sở hữu, trừ trường hợp chủ sở hữu nhà ở, công trình xây dựng không phải là nhà ở có giấy phép xây dựng có thời hạn theo quy định của pháp luật về xây dựng.

Ngoài ra, dự thảo tiếp tục quy định không cấp giấy chứng nhận đối với tài sản thuộc sở hữu Nhà nước, trừ trường hợp đã được xác định là phần vốn Nhà nước góp vào doanh nghiệp theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, cũng như các tài sản khác không thuộc trường hợp được cấp giấy chứng nhận theo quy định của Chính phủ.

So với Điều 151 Luật Đất đai năm 2024, hầu hết các quy định về các trường hợp không được cấp giấy chứng nhận vẫn được giữ nguyên. Điểm thay đổi lớn nhất là việc bổ sung đất đã có thông báo thu hồi đất còn hiệu lực vào danh sách không được cấp sổ đỏ. Trong khi đó, Luật Đất đai hiện hành mới chỉ quy định không cấp giấy chứng nhận đối với trường hợp đã có quyết định thu hồi đất, ngoại trừ trường hợp quá 3 năm kể từ ngày ban hành quyết định mà việc thu hồi vẫn chưa được thực hiện.

Giải đáp thắc mắc giảm tiền sử dụng đất khi chuyển đất nông nghiệp thành đất ở

Trên Cổng thông tin Bộ Tài chính, cơ quan thuế vừa giải đáp thắc mắc của người dân về quy định giảm tiền sử dụng đất khi chuyển đất nông nghiệp sang đất ở.

Bạn đọc N.Q.Q ở Nghệ An phản ánh: "Gia đình tôi có một thửa đất trồng cây lâu năm nằm tách biệt với thửa đất ở của gia đình (cách một con đường), diện tích 280 m².

Thửa đất đã được cấp sổ đỏ ngày 31.12.2005, tuy nhiên thực tế gia đình tôi đã sử dụng ổn định từ năm 1994. Hiện nay, gia đình tôi có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng thửa đất này sang đất ở".

Bạn đọc hỏi: Diện tích tối thiểu và tối đa được phép chuyển mục đích sang đất ở là bao nhiêu? Tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích được tính theo tỉ lệ bao nhiêu phần trăm so với bảng giá đất do Nhà nước quy định?

Bạn đọc cho biết thêm, bố bạn đọc là bệnh binh, năm nay trên 80 tuổi. Sổ đỏ đất đứng tên hộ gia đình gồm bố và mẹ bạn đọc.

Trong trường hợp này, gia đình bạn đọc có được hưởng chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất hay không?

Trả lời nội dung này, cơ quan thuế ở Nghệ An cho biết, về diện tích chuyển đất nông nghiệp do cơ quan chuyên môn về đất đai xác định.

Cơ quan thuế căn cứ phiếu chuyển thông tin, quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, bảng giá đất và các hồ sơ có liên quan để tính, ban hành thông báo nộp tiền sử dụng đất theo quy định.

Về giảm tiền sử dụng đất đối với bệnh binh, cơ quan thuế trả lời như sau:

Theo Điều 105 Nghị định số 131/2021/NĐ-CP ngày 30.12.2021 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, bệnh binh thuộc đối tượng được xem xét giảm tiền sử dụng đất trong hạn mức giao đất ở khi được Nhà nước giao đất ở, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở hoặc công nhận quyền sử dụng đất ở. Mức giảm được xác định theo tỉ lệ tổn thương cơ thể ghi trong hồ sơ người có công.

Trong đó, bệnh binh có tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% được giảm 90% tiền sử dụng đất trong hạn mức giao đất ở.

Bệnh binh có tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 41% đến 60% được giảm 80% tiền sử dụng đất trong hạn mức giao đất ở.

Theo Điều 17 Nghị định số 103/2024/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 291/2025/NĐ-CP, việc miễn, giảm tiền sử dụng đất đối với người có công với cách mạng được thực hiện theo pháp luật về người có công và chỉ được thực hiện khi có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc cho phép miễn, giảm tiền sử dụng đất.

Hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng được miễn, giảm tiền sử dụng đất chỉ được miễn hoặc giảm một lần đối với diện tích đất trong hạn mức giao đất ở, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Do đó, trường hợp bố ông Q là bệnh binh thì có thể được xem xét giảm tiền sử dụng đất nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định, gồm:

Có giấy tờ xác nhận đối tượng người có công và tỉ lệ tổn thương cơ thể.

Có quyền sử dụng đất đối với thửa đất đề nghị chuyển mục đích.

Chưa được hưởng miễn, giảm tiền sử dụng đất lần nào.

Diện tích được giảm nằm trong hạn mức giao đất ở.

Có quyết định giảm tiền sử dụng đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Việc bố ông Q trên 80 tuổi không phải là căn cứ riêng để xác định mức giảm tiền sử dụng đất. Mức giảm cụ thể phải căn cứ tỉ lệ tổn thương cơ thể ghi trong hồ sơ bệnh binh và kết quả kiểm tra điều kiện hưởng chính sách của cơ quan có thẩm quyền.

Vi phạm đất đai trước 1/8/2024 có thể được cấp sổ đỏ, sau mốc này xử lý nghiêm

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đề xuất nhiều trường hợp sử dụng đất có vi phạm về thủ tục trước 1/8/2024 vẫn được xem xét cấp sổ đỏ nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Trong khi đó, các vi phạm phát sinh sau thời điểm này sẽ bị xử lý nghiêm.

Nhiều trường hợp đất vướng pháp lý được đề xuất cấp sổ đỏ

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó bổ sung quy định mới về nguyên tắc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) và xử lý các tồn tại trong công tác quản lý đất đai.

Theo Bộ, thực tiễn cho thấy công tác đăng ký đất đai bắt buộc chưa được các cấp chính quyền triển khai hiệu quả. Việc lưu trữ hồ sơ địa chính qua các thời kỳ tại một số địa phương chưa tốt dẫn đến việc xác minh nguồn gốc đất đai để cấp sổ đỏ còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Bên cạnh đó, các quy định về cấp giấy chứng nhận đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do tồn tại của lịch sử để lại chưa được giải quyết thỏa đáng như đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường; đất được giao không đúng thẩm quyền; đất lấn, chiếm; tự ý chuyển mục đích sử dụng đất hoặc vướng mắc trong xác định diện tích đất ở.

Những bất cập này không chỉ gây khó khăn cho người dân mà còn tạo ra sự thiếu công bằng giữa các trường hợp sử dụng đất.

Để tháo gỡ các vướng mắc trên, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) bổ sung chính sách mới về cấp giấy chứng nhận và xử lý các tồn tại lịch sử theo hướng thực tế, nhân văn nhưng chặt chẽ; không hồi tố đối với các trường hợp đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâu dài.

Đối với các trường hợp có vi phạm về thủ tục trước ngày 1/8/2024 nhưng đã sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và an toàn công trình thì sẽ được xem xét công nhận quyền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận. Người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Đối với các trường hợp có vi phạm từ sau 1/8/2024 thì phải xử lý nghiêm minh, có chế tài đủ mạnh để ngăn chặn vi phạm.

Minh bạch thị trường đất đai, tăng phân cấp cho địa phương

Ngoài chính sách về cấp sổ đỏ, dự thảo còn bổ sung chính sách mới về thị trường quyền sử dụng đất theo hướng minh bạch, lành mạnh, ổn định, bền vững.

Thông tin về quy hoạch, tình trạng pháp lý dự án, giá đất, giao dịch, nghĩa vụ tài chính, thế chấp, tranh chấp và hiện trạng sử dụng đất sẽ được công khai, minh bạch. Từng bước bắt buộc đăng ký các giao dịch quyền sử dụng đất, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan công chứng, thuế, ngân hàng, đăng ký đất đai và kinh doanh bất động sản; giao dịch bất động sản thông qua sàn giao dịch và thanh toán không dùng tiền mặt qua hệ thống ngân hàng.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc sửa đổi, bổ sung thẩm quyền quyết định trong các lĩnh vực như thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất và cấp mới, đính chính, thu hồi hoặc hủy giấy chứng nhận.

Dự thảo cũng hoàn thiện trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, theo hướng tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối trung gian, tăng cường phân cấp cho địa phương đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ của Trung ương.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc sửa đổi này nhằm bảo đảm đa số diện tích đất đều xác định được chủ thể quản lý, sử dụng rõ ràng và được cấp giấy chứng nhận, góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai "đúng, đủ, sạch, sống", quản lý đất đai chặt chẽ, chống lấn chiếm đất đai, hạn chế việc tranh chấp đất đai.

Đồng thời, việc tăng cường phân cấp sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong xử lý các vướng mắc từ thực tiễn, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được triển khai.

Người thường xuyên nhận chuyển khoản nhớ kỹ điều sau

Chỉ với một bức ảnh chụp màn hình giả mạo, nhiều người bán hàng online và chủ cửa hàng đã mất trắng tài sản có giá trị. Dưới đây là những thủ đoạn lừa đảo ngân hàng mới nhất và cách phòng tránh hiệu quả người dân cần đặc biệt lưu tâm.

Hiện nay, thanh toán trực tuyến, chuyển khoản ngân hàng đang ngày càng phổ biến, được đông đảo mọi người lựa chọn làm phương thức giao dịch vì sự nhanh chóng, tiện lợi, không cần phải sử dụng đến tiền mặt. Tuy nhiên các đối tượng xấu đã lợi dụng điều này, tạo các hóa đơn thanh toán, xác nhận chuyển khoản ngân hàng giả mạo để thực hiện hành vi lừa đảo.

Trong đó, những người kinh doanh trực tuyến, chủ cửa hàng hay cá nhân thường xuyên nhận thanh toán qua thẻ đang trở thành con mồi béo bở của tội phạm mạng. Một trong những thủ đoạn tinh vi và phổ biến nhất hiện nay là làm giả biên lai chuyển khoản thành công hoặc tin nhắn thông báo biến động số dư từ ngân hàng.

Khi thực hiện giao dịch, kẻ gian sẽ gửi cho người bán những bức ảnh chụp màn hình giả mạo này nhằm tạo lòng tin. Do tâm lý chủ quan, nể nang hoặc đang trong lúc bận rộn, nhiều nạn nhân đã vội vã giao hàng hóa, thậm chí bàn giao cả những tài sản lớn như điện thoại di động hay xe máy mà không kiểm tra kỹ. Hậu quả là đến khi phát hiện số dư thực tế trong tài khoản không hề thay đổi thì đối tượng lừa đảo đã cao chạy xa bay cùng tài sản.

Không dừng lại ở việc giả mạo biên lai chuyển tiền, các đối tượng lừa đảo còn liều lĩnh đóng giả lực lượng Công an, cán bộ Tòa án, Viện Kiểm sát hoặc nhân viên hỗ trợ của ngân hàng. Chúng thường gọi điện thoại hoặc gọi video trực tiếp cho nạn nhân, viện cớ tài khoản của họ đang liên quan đến một vụ án nghiêm trọng, có dấu hiệu rửa tiền hoặc cần xác minh giao dịch khẩn cấp.

Bằng các thủ thuật thao túng tâm lý và liên tục dọa nạt, kẻ gian sẽ ép buộc người dân phải chuyển tiền vào một tài khoản chỉ định để "phục vụ điều tra" hoặc yêu cầu cung cấp các thông tin bảo mật nhạy cảm. Cơ quan chức năng liên tục nhấn mạnh rằng lực lượng công an không bao giờ làm việc qua điện thoại về các vấn đề tài chính, đồng thời tuyệt đối không yêu cầu người dân chuyển tiền hay cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng. Mọi yêu cầu tương tự qua mạng xã hội hay điện thoại đều chắc chắn là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Để tự bảo vệ bản thân trước những thủ đoạn ngày càng biến hóa khôn lường, nguyên tắc sống còn là chỉ giao hàng hoặc bàn giao tài sản khi bạn đã trực tiếp kiểm tra ứng dụng ngân hàng và xác nhận tiền đã được cộng vào tài khoản của chính mình. Đừng bao giờ vội vàng tin tưởng vào bất kỳ bức ảnh chụp màn hình hay tin nhắn báo có nào từ phía người mua cung cấp.

Bên cạnh đó, người dân cần giữ thái độ bình tĩnh trước mọi cuộc gọi đe dọa hoặc yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp. Bạn tuyệt đối không được nhấp vào các đường link lạ không rõ nguồn gốc, không chia sẻ mã OTP, thông tin đăng nhập tài khoản ngân hàng hay dữ liệu cá nhân cho bất kỳ ai dưới mọi hình thức.

Khi nhận thấy có bất kỳ dấu hiệu khả nghi nào trong quá trình giao dịch, hãy lập tức dừng lại, nhanh chóng lưu giữ toàn bộ bằng chứng như số điện thoại gọi đến, ảnh chụp màn hình tin nhắn, số tài khoản nhận tiền. Sau đó, bạn cần trình báo ngay sự việc cho cơ quan công an gần nhất hoặc đường dây nóng của ngân hàng để được hỗ trợ can thiệp kịp thời. Việc cẩn trọng xác minh thông tin trước mọi quyết định tài chính chính là biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao nhất để bảo vệ thành quả lao động của bạn.

Nguồn: Lao Động; Vietnamnet; CafeF