Thế giới chạy đua kiểm soát AI

(Ảnh minh họa).

Một loạt thỏa thuận đa phương đã được nhiều quốc gia, khối các quốc gia trên khắp thế giới ký kết với nhiều điều kiện thực thi hướng đến đảm bảo sự an toàn trong thiết kế, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phòng tránh, hạn chế những tác hại do AI gây ra cho tính mạng, cuộc sống của con người,…

Châu Âu, nơi đầu tiên ban hành luật kiểm soát AI

Các luật đầu tiên trên thế giới nhằm quản lý toàn diện AI vừa được thống nhất trong một thỏa thuận mang tính bước ngoặt sau cuộc đàm phán kéo dài 3 ngày (kết thúc hôm 9/12) giữa Nghị viện châu Âu và các quốc gia thành viên EU. Theo ông Thierry Breton, Ủy viên châu Âu chịu trách nhiệm các luật nêu trên, mô tả thỏa thuận vừa đạt được là bước ngoặt “lịch sử”. Theo đó, các luật sau khi được ban hành sẽ chi phối toàn bộ các hình thức ứng dụng AI trên toàn châu Âu, đồng thời cũng đưa ra quy định về hoạt động cho các phương tiện truyền thông mạng xã hội và công cụ tìm kiếm, bao gồm những gã khổng lồ như X, TikTok và Google. Tuy nhiên, các công ty công nghệ ở một số quốc gia đang đấu tranh để có cách tiếp cận nhẹ nhàng hơn nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong các công ty nhỏ.

Thỏa thuận về luật kiểm soát AI đã đưa EU vượt lên trên Mỹ, Trung Quốc và Anh trong cuộc đua quản lý AI và bảo vệ công chúng khỏi những rủi ro, bao gồm mối đe dọa tiềm tàng đối với tính mạng mà công nghệ AI có thể gây ra. Tuy nhiên, giới chức châu Âu vẫn chưa đưa ra thông tin chi tiết về những quy định gì sẽ được đưa vào dự thảo cuối cùng của luật. Sớm nhất có lẽ đến năm 2025 các luật này mới được ban hành và áp dụng vào thực tế.

Thỏa thuận chính trị giữa Nghị viện châu Âu và các quốc gia thành viên EU về luật mới điều chỉnh AI là một cuộc chiến cam go, với những va chạm căng thẳng về các mô hình nền tảng được thiết kế cho các mục đích chung thay vì mục đích cụ thể. Có những cuộc họp đàm phán kéo dài về hoạt động giám sát bằng công cụ AI, có thể được cảnh sát, người sử dụng lao động hoặc nhà bán lẻ sử dụng để quay phim công chúng trong thời gian thực và nhận diện cảm xúc trên khuôn mặt từng người. Theo ông Breton, Nghị viện châu Âu đã bảo đảm lệnh cấm sử dụng các công nghệ sinh trắc học và giám sát thời gian thực, bao gồm cả nhận dạng cảm xúc; nhưng có ba trường hợp ngoại lệ. Điều đó có nghĩa là cảnh sát sẽ chỉ có thể sử dụng các công nghệ giám sát đó trong trường hợp có mối đe dọa bất ngờ về một cuộc tấn công khủng bố, nhu cầu tìm kiếm nạn nhân và truy lùng tội phạm nghiêm trọng.

Nghị sĩ châu Âu Brando Benefei, cùng với ông Drago - Tudorache, nghị sĩ châu Âu người Romania, đồng lãnh đạo nhóm đàm phán của Nghị viện châu Âu. Ông Tudorache, là người đã lãnh đạo cuộc chiến kéo dài 4 năm của Nghị viện châu Âu nhằm kiểm soát AI. Hai ông cho biết Nghị viện châu Âu sẽ đảm bảo rằng “các cơ quan độc lập” sẽ cấp phép cho hoạt động “kiểm soát dự phòng” để đề phòng sự lạm dụng của cảnh sát và bảo vệ nguyên tắc suy đoán vô tội trong điều tra hình sự. “Chúng tôi có một mục tiêu là đưa ra một đạo luật nhằm đảm bảo rằng hệ sinh thái AI ở châu Âu sẽ phát triển với cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm, tôn trọng các quyền cơ bản, giá trị con người, xây dựng niềm tin, xây dựng ý thức về cách chúng ta có thể tận dụng một cách tốt nhất cuộc cách mạng công nghệ AI đang diễn ra trước mắt chúng ta”, ông Tudorache nói với các phóng viên tại cuộc họp báo ở Brussels sau khi đạt được thỏa thuận. Ông Tudorache cho biết thêm: “Chúng tôi chưa bao giờ tìm cách từ chối các công cụ mà cảnh sát cần để chống tội phạm, những công cụ họ cần để chống gian lận, những công cụ họ cần để cung cấp và đảm bảo cuộc sống an toàn cho mọi công dân. Nhưng cái chúng tôi muốn là lệnh cấm sử dụng AI nhằm xác định hoặc xác định trước ai có thể phạm tội”.

Nền tảng của thỏa thuận là một hệ thống phân cấp dựa trên rủi ro trong đó mức quy định cao nhất áp dụng cho những máy móc có rủi ro cao nhất đối với sức khỏe, an toàn và quyền con người. Trong văn bản gốc dự kiến điều này sẽ bao gồm tất cả các hệ thống có hơn 10.000 người dùng. Loại rủi ro cao nhất hiện được xác định bằng số lượng giao dịch máy tính cần thiết để huấn luyện máy, được gọi là “các phép toán điểm động trên giây” (FLOPS). Theo các chuyên gia, hiện chỉ có mô hình GPT4 đáp ứng định nghĩa mới này.

Ông Tudorache cho biết: “Chúng tôi là những người đầu tiên trên thế giới đưa ra quy định thực sự cho AI và cho thế giới kỹ thuật số trong tương lai thúc đẩy bởi AI, hướng dẫn sự phát triển và tiến hóa của công nghệ này theo hướng lấy con người làm trung tâm”. Trước đây ông từng nói rằng EU quyết tâm không phạm phải những sai lầm trong quá khứ, khi những gã khổng lồ công nghệ như Facebook được phép phát triển thành những tập đoàn trị giá nhiều tỷ USD mà không có nghĩa vụ quản lý nội dung trên các nền tảng của họ bao gồm can thiệp vào bầu cử, tình dục trẻ em, lời lẽ gây thù hận.

Giáo sư Anu Bradford ở Trường Luật Columbia, chuyên gia về EU và quy định kỹ thuật số, cho biết quy định mạnh mẽ và toàn diện từ EU có thể “làm gương tốt cho nhiều chính phủ xem xét quy định”. Các quốc gia khác “có thể không sao chép mọi điều khoản nhưng có thể sẽ mô phỏng nhiều khía cạnh của nó”. Bà cho rằng các công ty AI sẽ phải tuân theo các quy tắc của EU cũng có thể sẽ mở rộng một số nghĩa vụ đó sang các thị trường bên ngoài lục địa.

Mỹ, Anh và cuộc đua “an toàn AI”

Trước đó, Mỹ, Anh và hơn chục quốc gia khác đã đạt được một thỏa thuận quốc tế chi tiết đầu tiên về đảm bảo AI an toàn trước những kẻ lừa đảo, thúc đẩy các công ty tạo ra các hệ thống AI “an toàn từ trong thiết kế”. Trong văn bản thỏa thuận dài 20 trang được công bố hôm 26/11, các quốc gia đã đồng ý rằng các công ty thiết kế và sử dụng AI cần phát triển và triển khai nó theo cách giúp khách hàng và công chúng nói chung được an toàn, không bị lạm dụng. Ngoài Mỹ và Anh, 18 quốc gia đã ký vào thỏa thuận mới, trong đó bao gồm cả Đức, Italy, Cộng hòa Séc, Estonia, Ba Lan, Australia, Chile, Israel, Nigeria và Singapore.

Thỏa thuận này không mang tính ràng buộc và chủ yếu đưa ra các khuyến nghị chung như giám sát các hệ thống AI để tránh hành vi lạm dụng, bảo vệ dữ liệu khỏi các nhà cung cấp phần mềm giả mạo. Nhưng điều quan trọng là rất nhiều quốc gia cùng mong muốn rằng hệ thống AI cần đặt sự an toàn lên hàng đầu. Đây là sáng kiến mới nhất trong một loạt sáng kiến của các chính phủ trên khắp thế giới nhằm định hình sự phát triển của AI, lĩnh vực mà sức ảnh hưởng của nó ngày càng được cảm nhận rõ rệt trong ngành công nghiệp và xã hội nói chung.

Thỏa thuận khung này giải quyết các câu hỏi về cách giữ cho công nghệ AI không bị tin tặc tấn công và bao gồm các khuyến nghị như chỉ phát hành các mô hình sau khi kiểm tra bảo mật thích hợp. Nó không giải quyết các câu hỏi hóc búa xung quanh việc sử dụng AI phù hợp hoặc cách thu thập dữ liệu cung cấp cho các mô hình này. Sự trỗi dậy của AI đã gây ra nhiều lo ngại, bao gồm cả nỗi lo sợ rằng nó có thể được sử dụng để phá vỡ tiến trình dân chủ, gian lận tăng tốc hoặc dẫn đến mất việc làm trầm trọng, cùng những tác hại khác. Nhiều người trong ngành công nghệ AI rất vui mừng khi thấy các nhà lãnh đạo thế giới thảo luận về các mối đe dọa mà họ đã cảnh báo trong nhiều năm.

Cuối tháng 10/2023, nước Anh cũng đã tổ chức một hội nghị thượng đỉnh thế giới về AI tại khu điền trang Bletchley, phía Bắc London. Tại hội nghị đó, tất cả 28 quốc gia tham dự, trong đó có cả Mỹ và Trung Quốc - hai cường quốc hàng đầu thế giới về AI - đã cùng nhau ký kết “Tuyên bố Bletchley”, một thỏa thuận hợp tác về các tiêu chuẩn an toàn có thể ngăn chặn các hệ thống AI tấn công con người. Thủ tướng Anh Rishi Sunak nói: “Một chiến lược nghiêm túc về an toàn AI phải bắt đầu bằng việc thu hút sự tham gia của tất cả các cường quốc AI hàng đầu thế giới và tất cả họ đều đã ký vào thông cáo Bletchley Park”.

Các đại biểu bày tỏ vui mừng vì Trung Quốc không chỉ có mặt mà còn đóng vai trò quan trọng trong các cuộc thảo luận. Các quan chức Anh, dẫn đầu bởi nhà điều phối kỳ cựu Jonathan Black và nhà đầu tư công nghệ Matt Clifford, đã mất nhiều tuần để thuyết phục Bắc Kinh tham dự hội nghị thượng đỉnh và ký vào tuyên bố chung.

Tuy nhiên, đằng sau sự thành công ngoại giao của nước Anh, có những dấu hiệu cho thấy các cường quốc trên thế giới đang tranh giành vị thế. Mỗi quốc gia đều muốn trở thành nước ưu việt trong việc đặt ra các quy tắc về cách AI sẽ phát triển, ý thức rằng làm như vậy cũng có thể giúp nghiêng cán cân theo hướng có lợi cho các ưu tiên trong nước và các công ty của họ.

Một số quan chức Anh đã hy vọng nhận được sự chứng thực của quốc tế để sử dụng lực lượng đặc nhiệm AI của Anh làm trung tâm quốc tế để thử nghiệm các hệ thống mới trước khi chúng được ra mắt công chúng. Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Gina Raimondo thì tuyên bố chính phủ của bà sẽ phát triển viện nghiên cứu như vậy của riêng mình và cả hai sẽ hợp tác chặt chẽ với nhau. Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng ban hành một sắc lệnh về AI chỉ vài ngày trước khi hội nghị thượng đỉnh ở Anh bắt đầu.

Trong khi đó, giữa các quốc gia cũng còn nhiều bất đồng qua điểm về kiểm soát AI. EU đã tiến bộ rất nhiều trong việc phát triển các quy định kiểm soát AI của riêng mình. Trong khi nước Anh bị xem là đang tụt hậu. Thủ tướng Anh Sunak cho rằng còn quá sớm để đưa ra luật kiểm soát AI. “Làm thế nào chúng ta có thể viết ra những luật có ý nghĩa đối với những điều mà chúng ta chưa hiểu biết hết?” - ông Sunak nói. Bất đồng cũng tồn tại về những gì sẽ xảy ra với AI nguồn mở, thứ cho phép mọi người sử dụng và phát triển các mô hình mới. Chính phủ Anh và Mỹ lo ngại điều này có thể trao quyền cho người dân gây ra tổn hại xã hội trên quy mô lớn, trong khi người Pháp lại nhiệt tình hơn về tiềm năng ứng dụng AI nguồn mở. Yann LeCun, nhà tiên phong về AI người Pháp và nhà khoa học trưởng về AI tại Meta, công ty mẹ của Facebook, là người lớn tiếng ủng hộ AI nguồn mở.

Hôm 2/11, Thủ tướng Anh Sunak công bố rằng các quốc gia trên thế giới đã đồng ý thành lập một hội đồng các nhà khoa học toàn cầu để xác định những gì AI thực sự có thể làm, giống như Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu. Các công ty cũng đã đồng ý cho phép chính phủ kiểm tra các mẫu xe tiên tiến nhất của họ để đảm bảo an toàn, mặc dù điều này sẽ không bắt buộc.

Một số người so sánh hệ thống mới này với các quy tắc kiểm soát không lưu, trong đó các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định được chấp nhận trên toàn thế giới, nhưng các quốc gia có quyền tự do yêu cầu các tiêu chuẩn chặt chẽ hơn. Những người khác nói về việc xây dựng một cái gì đó giống như quy trình phê duyệt thuốc, trong đó một số quốc gia chấp nhận các quyết định do cơ quan quản lý đưa ra.

Dự trữ vàng của Nga cao kỷ lục

Dự trữ vàng của Nga hiện vượt 150 tỷ USD, cao nhất từ trước đến nay.

Theo số liệu của Ngân hàng trung ương Nga, dự trữ vàng của nước này là 151,9 tỷ USD, tăng 2,2% so với tháng trước.

Đây là mức dự trữ vàng cao nhất từ trước đến nay của Nga xét theo giá trị. Giá trị vàng dự trữ của Nga đạt kỷ lục nhờ giá vàng tăng mạnh.

Tuy nhiên, nếu xét về khối lượng, dự trữ vàng của Nga giảm 16 tấn xuống còn 2.315 tấn. Đây là tháng giảm thứ hai liên tiếp.

Cũng theo số liệu của Ngân hàng trung ương Nga, dự trữ vàng và ngoại hối của Nga hiện đạt hơn 582 tỷ USD, trong đó ngoại tệ chiếm khoảng 412 tỷ USD.

Khoảng một nửa dự trữ ngoại hối của Nga ở nước ngoài đã bị các ngân hàng trung ương của phương Tây đóng băng từ tháng 3 năm ngoái theo lệnh trừng phạt nhằm đáp trả việc Moscow mở chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine. Số còn lại đang được giữ trong nước.

Ủy ban châu Âu đang cân nhắc đề xuất rút một phần lợi nhuận từ các tài sản đóng băng của Nga để hỗ trợ Ukraine.

Nga chỉ trích ý định của phương Tây muốn chuyển tài sản của Moscow cho Ukraine, cáo buộc đây là động thái vi phạm luật pháp quốc tế và cảnh báo sẽ có biện pháp đáp trả nếu cần thiết.

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 25/4 đã ký ban hành sắc lệnh đáp trả việc các quốc gia không thân thiện tịch thu tài sản của Nga.

Sắc lệnh có hiệu lực từ ngày 25/4 cho phép Nga đưa tài sản của các quốc gia không thân thiện trên lãnh thổ Nga vào diện quản lý hành chính. Nga cho biết, đây là biện pháp cấp bách nhằm đáp trả các hành động bất hợp pháp của Mỹ và những quốc gia khác khi tịch thu tài sản Nga.

Thông điệp của ông Putin trong cuộc họp báo 4 giờ

(Ảnh minh họa).

Sau một năm bị hủy, cuộc họp báo thường niên của ông Putin được nối lại trong 4 giờ, với những thông điệp mạnh mẽ về Ukraine, phương Tây, kinh tế Nga.

Trong cuộc họp báo thường niên dài 4 giờ 4 phút ở trung tâm Moskva ngày 14/12, Tổng thống Nga Vladimir Putin thể hiện tinh thần đầy lạc quan về chiến thắng ở chiến trường Ukraine. "Tôi chắc chắn chiến thắng sẽ thuộc về chúng ta", ông Putin nói.

Giới quan sát cho rằng sự lạc quan của ông Putin được tiếp sức bởi những khó khăn mà Ukraine đang đối mặt trên chiến trường và nỗi mệt mỏi vì chiến sự kéo dài đang lan rộng ở phương Tây.

Charles Maynes, cựu quan chức ngoại giao Mỹ và hiện là nhà phân tích của NPR, cho biết chỉ riêng việc ông Putin xuất hiện trở lại tại cuộc họp báo thường niên sau một năm hủy sự kiện đã cho thấy niềm tin ngày càng tăng của giới lãnh đạo Nga về chiến thắng ở Ukraine.

Năm ngoái, Điện Kremlin liên tục trì hoãn và cuối cùng hủy cuộc họp báo thường niên, trong bối cảnh lực lượng Nga ở Ukraine liên tiếp hứng chịu thất bại, buộc ông Putin phải ban hành lệnh động viên một phần, gây nhiều bất bình trong dư luận, theo Mayners. Tuy nhiên, năm nay, ông Putin chỉ ra cuộc phản công đình trệ của Ukraine và sự suy yếu nền tảng ủng hộ của phương Tây là những dấu hiệu cho thấy chiến thắng của Nga là tất yếu.

"Lực lượng Nga đã cải thiện được vị thế gần như trên toàn bộ chiến trường Ukraine", ông Putin nói, cho biết 617.000 quân nhân đã được triển khai ở khu vực xung đột dọc chiến tuyến dài hơn 2.000 km.

Đây là lần đầu tiên Tổng thống Nga công bố tổng quân số tham chiến ở Ukraine, kể từ khi phát động chiến dịch tại quốc gia này hồi tháng 2/2022. Ông đảm bảo với công chúng rằng một đợt huy động quân tiếp theo là điều không cần thiết.

Giới phân tích quân sự Ukraine và phương Tây đồng tình rằng chiến dịch phản công quy mô lớn của Ukraine gần như đã kết thúc và quân đội Nga đã giành lại thế chủ động trên phần lớn mặt trận, theo Mark Mackinnon, nhà phân tích của The Globe and Mail.

Tuy nhiên, khi được hỏi về triển vọng hòa bình, ông Putin khẳng định điều đó sẽ chỉ xảy ra sau khi "phi phát xít hóa, phi quân sự hóa" Ukraine, hai mục tiêu mà Điện Kremlin đã nêu ngay từ đầu cuộc chiến.

"Sẽ có hòa bình khi chúng tôi đạt được mục tiêu của mình", lãnh đạo Điện Kremlin nói.

Ông Putin lặp lại quan điểm rằng chính Mỹ và đồng minh đã buộc Nga phải phát động cuộc chiến ở Ukraine, khi có ý định kết nạp Kiev vào NATO. Ông nêu một điều kiện khác để thiết lập lại hòa bình ở Ukraine là Kiev phải duy trì chính sách trung lập.

Lãnh đạo Điện Kremlin cũng phàn nàn về "tiêu chuẩn kép" của cộng đồng quốc tế đối với cuộc chiến của Nga ở Ukraine và chiến dịch của Israel ở Gaza. Ông Putin gọi cuộc chiến ở Gaza là "thảm họa" và nói rằng nó đã dẫn tới chủ nghĩa bài Do Thái và chống Hồi giáo gia tăng trên toàn thế giới. Tổng thống Nga ủng hộ quyền tự quyết của người Palestine.

"Hãy nhìn vào chiến dịch quân sự đặc biệt và nhìn vào những gì đang xảy ra ở Gaza, hãy cảm nhận sự khác biệt. Không có điều gì tương tự xảy ra ở Ukraine", ông Putin nói, đề cập tới cách Nga gọi cuộc chiến ở Ukraine.

Mối quan hệ giữa Nga và phương Tây đã lao dốc nghiêm trọng kể từ khi Nga phát động cuộc chiến ở Ukraine đầu năm 2022. Tuy nhiên, ông Putin trong cuộc họp báo thường niên ngày 14/12 cho biết sẵn sàng xây dựng quan hệ với Mỹ vì đây là "mối quan hệ quan trọng và cần thiết cho thế giới".

Lãnh đạo Nga khẳng định Moskva không từ chối thỏa thuận trao đổi tù nhân với Washington, song khẳng định các cuộc đàm phán với Mỹ "khó khăn" vì hai bên chưa đạt được đồng thuận.

"Tôi hy vọng chúng ta tìm được giải pháp. Tuy nhiên, tôi nhắc lại rằng Mỹ phải lắng nghe chúng tôi và đưa ra quyết định phù hợp", ông Putin nói.

Bình luận của ông Putin đưa ra khi tòa án ở Moskva giữ nguyên phán quyết gia hạn tạm giam chờ xét xử với phóng viên tờ Wall Street Journal Evan Gershkovich ít nhất tới ngày 31/1/2024. Nga trước đó cũng bác đề xuất thả cựu lính thủy đánh bộ Mỹ Paul Whelan, người đang thụ án 16 năm từ ở Nga. Mỹ cho rằng cả hai công dân nước này "bị giam trái phép" ở Nga.

Dù ông Putin để ngỏ khả năng xây dựng quan hệ với Mỹ, nhà phân tích tài chính và chính trị ở Hong Kong Angelo Giuliano nói với Sputnik rằng quyết định trả lời câu hỏi của phóng viên Xinhua trước phóng viên New York Times trong cuộc họp báo có thể là hành động cho thấy Nga coi trọng mối quan hệ với Trung Quốc hơn.

"Việc ông Putin chọn phóng viên Xinhua là người đặt câu hỏi đầu tiên thực sự mang tính biểu tượng. Ông ấy có lẽ muốn chứng tỏ Mỹ không còn đóng vai trò chính nữa", Giuliano nói. "Trung Quốc đã trở thành đối tác chiến lược quan trọng nhất của Nga. Cả hai nước đều bổ sung sức mạnh cho nhau và đều có mục tiêu chung là xây dựng trật tự thế giới công bằng hơn".

Các biện pháp trừng phạt chưa từng có của Mỹ và đồng minh đã không thể khiến nền kinh tế Nga sụp đổ. Bất chấp những biến động ban đầu, lợi nhuận từ dầu mỏ cho phép ông Putin duy trì ngân sách trợ cấp cho người dân, đặc biệt những người chiến đấu ở tiền tuyến và gia đình họ.

"Đến cuối năm, tăng trưởng GDP dự kiến ở mức 3,5%. Đây là chỉ báo tốt, có nghĩa chúng ta đang phục hồi từ mức giảm năm ngoái", ông Putin nói. GDP Nga giảm 2,1% trong năm 2022 do các lệnh trừng phạt liên quan chiến dịch ở Ukraine.

Trong họp báo, ông Putin đã trả lời tổng cộng 67 câu hỏi, trong đó có những vấn đề sát sườn và bức xúc của người dân Nga về mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội của đất nước. Có những lời phàn nàn thậm chí được giải quyết ngay lập tức khi người dân trao đổi với ông Putin.

Một nhóm thanh niên ở Crimea đã gọi điện đến cuộc họp báo, nói với Tổng thống Nga rằng nhà thi đấu thể thao ở địa phương đã xuống cấp. Chỉ vài phút sau, người dẫn chương trình truyền hình Pavel Zarubin cho biết các tình nguyện viên ở bán đảo đã nhận được chỉ đạo và cam kết sẽ tu sửa nó.

Một số người đã gọi cho ông Putin, đề nghị ông can thiệp vào các vấn đề như thiếu sưởi ấm, nước nóng, cơ sở hạ tầng hư hỏng và lạm phát. Tổng thống Putin thậm chí đã công khai xin lỗi một phụ nữ về hưu trên truyền hình sau khi bà phàn nàn về giá trứng tăng.

Giới quan sát cho rằng sau thông báo tái tranh cử tổng thống năm sau, cuộc hỏi đáp của ông Putin với người dân có thể được xem như màn vận động tranh cử ấn tượng, củng cố cơ hội chiến thắng của ông.

Alexander Orlov, một phóng viên truyền hình trẻ ở vùng Viễn Đông Nga, cho biết "tất cả chúng tôi đều ủng hộ quyết định tham gia cuộc bầu cử năm tới của ngài. Bởi vì từ khi tôi bắt đầu có ký ức, ngài đã nắm quyền lực".

Tình thế đợt phản công mới

Các đồng minh của Kiev không có thiết bị và vũ khí cần thiết cho một cuộc phản công mới, tờ New York Times (NYT) đưa tin.

Dẫn dẫn lời các nhà phân tích và cựu quan chức Mỹ, NYT cho rằng các đồng minh của Kiev "không có đủ đạn dược và thiết bị để cho một cuộc phản công khác, khiến một chiến dịch lớn mới khó có thể xảy ra trong hầu hết năm 2024".

Bài báo chỉ ra rằng Ukraine "phụ thuộc vào phương Tây về vũ khí và tài chính nhưng phải đối mặt với những áp lực ngắn hạn mà Nga không gặp phải".

Kiev "đang gặp khó khăn để có đủ lượng đạn dược và vũ khí từ phương Tây, nơi các quốc gia không hoạt động trong bối cảnh thời chiến và phải đối mặt với những tắc nghẽn sản xuất đáng kể" – bài báo nhấn mạnh.

Ukraine yêu cầu vũ khí do Mỹ sản xuất và sự chậm trễ quan liêu trong việc cung cấp viện trợ này không góp phần vào sự lãnh đạo của Mỹ trên thế giới, Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky cho biết trước đó khi phát biểu tại Đại học Quốc phòng Hoa Kỳ trước cuộc gặp với người đồng cấp Mỹ Joe Biden.

Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan cho biết, bắt đầu từ tháng 1/2024, Chính quyền Mỹ sẽ mất khả năng bàn giao các gói vũ khí mới cho Ukraine nếu Quốc hội Mỹ từ chối phê duyệt nguồn tài trợ bổ sung cho các mục đích này.

Theo ông Sullivan, Mỹ sẽ không thể gửi hệ thống phòng không tới Ukraine, Ukraine sẽ bắt đầu cạn kiệt đạn phòng không Patriot, và tình trạng tương tự sẽ diễn ra với đạn pháo 155 mm.

Khó tiếp cận viện trợ, cư dân Gaza giết lừa, xin ăn cầm cự qua ngày

(Ảnh minh họa).

Cư dân ở Gaza cho biết phải xin bánh mì, mua một lon đậu phải trả gấp 50 lần mức giá bình thường và phải giết lừa để cầm cự qua ngày vì xe thực phẩm cứu trợ không thể đến phần lớn các khu vực ở Gaza.

Israel đang tấn công dọc theo chiều dài Dải Gaza để theo đuổi mục tiêu diệt trừ Hamas. Xung đột khiến các đoàn xe viện trợ gần như không thể di chuyển xung quanh hay tiếp cận những người đang đói khát.

Văn phòng nhân đạo của Liên hiệp quốc OCHA ngày 14/12 cho biết việc phân phối viện trợ vốn có giới hạn đang diễn ra ở khu vực Rafah, gần biên giới với Ai Cập, nơi ước tính gần một nửa dân số 2,3 triệu người của Gaza hiện đang sinh sống.

“Ở phần còn lại của Dải Gaza, việc phân phối viện trợ phần lớn đã ngừng lại do cường độ giao tranh và sự hạn chế di chuyển dọc theo các tuyến đường chính”, OCHA cho biết.

Ông Abdel-Aziz Mohammad, 55 tuổi, phải di tản khỏi Thành phố Gaza và đang trú ẩn cùng gia đình và ba người khác, tổng cộng khoảng 30 người, tại nhà của những người bạn sống xa hơn về phía nam, cho biết:

“Tôi từng có một ngôi nhà lớn, hai tủ lạnh chứa đầy thức ăn, điện và nước khoáng. Sau hai tháng chiến tranh, tôi phải đi ăn xin bánh mì.”

“Đó là một cuộc chiến tranh gây chết đói. Họ (Israel) buộc chúng tôi phải rời bỏ nhà cửa, họ phá hủy nhà cửa và cơ sở kinh doanh của chúng tôi và đẩy chúng tôi về phía nam, nơi chúng tôi có thể chết dưới bom đạn của họ hoặc chết vì đói.”

Người đứng đầu cơ quan Liên hiệp quốc chuyên trách về người tị nạn Palestine, UNRWA, ngày 14/12 cho hay cư dân Gaza đói khát chặn xe tải viện trợ của UNRWA để cướp thực phẩm và ăn ngay tại chỗ.

Ở phía bắc Gaza, nơi hứng chịu bom đạn từ cuộc tấn công quân sự của Israel trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, từ ngày 7/10 đến khi bắt đầu lệnh ngừng bắn vào ngày 24/11, giao tranh dữ dội đã tái diễn và hầu như không có viện trợ nào được chuyển đến kể từ khi lệnh ngừng bắn kết thúc vào ngày 1/12.

Ông Youssef Fares, một nhà báo đến từ Jabalia ở miền bắc, cho biết những mặt hàng thiết yếu như bột mì hiện nay rất khó tìm nên giá đã tăng từ 50 đến 100 lần so với trước chiến tranh.

Miền Bắc bị cô lập

“Sáng nay tôi đi tìm một ổ bánh mì mà tìm mãi không ra. Thứ còn sót lại ở chợ là kẹo cho trẻ em và vài lon đậu đã tăng giá gấp 50 lần”, ông chia sẻ trên Facebook.

“Tôi đã chứng kiến một người giết một con lừa để nuôi hàng trăm người thân trong gia đình mình”, ông nói.

Tất cả các xe tải viện trợ đều đang vào Gaza qua cửa khẩu biên giới Rafah với Ai Cập, nhưng trước tiên chúng phải được Israel kiểm tra. Kể từ khi việc giao hàng bắt đầu vào ngày 20/10, các cuộc kiểm tra đã được tiến hành tại cửa khẩu Nitzana giữa Israel và Ai Cập, buộc các xe tải phải chạy vòng từ Rafah đến Nitzana và quay trở lại, gây tắc nghẽn.

Kể từ ngày 13/12, Israel đã bắt đầu kiểm tra bổ sung tại một địa điểm khác, cửa khẩu Kerem Shalom giữa Israel với Gaza, nơi mà các quan chức viện trợ mong là sẽ giảm bớt tắc nghẽn.

Các quan chức Liên hiệp quốc cho biết 152 xe tải viện trợ đã vào Gaza hôm 13/12, tăng so với khoảng 100 xe một ngày trước đó, nhưng đây chỉ là một phần nhỏ so với những gì cần thiết để giải quyết thảm họa nhân đạo đang diễn ra ở Gaza.

Họ kêu gọi Israel cho phép xe tải đi thẳng vào Gaza qua Kerem Shalom thay vì bắt chúng quay trở lại Rafah.

Một quan chức cấp cao của Liên hiệp quốc hiểu biết chi tiết về vấn đề cung cấp viện trợ cho biết Israel có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể bằng cách cho phép xe tải đi qua Kerem Shalom, nhưng họ đã chọn không làm vậy.

Quan chức này nói: “Đó không phải là một bước đột phá nào kể từ khi họ bắt các đoàn xe quay trở lại Rafah… Đó là một trò lừa bịp khác”.

Israel bắt đầu chiến dịch tiêu diệt nhóm hiếu chiến Hamas, phe đang kiểm soát Gaza, sau khi các tay súng Hamas xông qua hàng rào biên giới vào miền nam Israel hôm 7/10, giết chết 1.200 người, bao gồm cả trẻ sơ sinh và trẻ em, đồng thời bắt giữ 240 con tin ở mọi lứa tuổi.

Theo các cơ quan y tế Palestine, kể từ đó, các cuộc bắn phá và bao vây trả đũa của Israel đã giết chết hơn 18.000 người, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, đồng thời làm tan hoang phần lớn lãnh thổ Gaza, khiến phần lớn dân cư nơi này phải di tản.

Nguồn: CAND; Dân Trí; Vnexpress; Soha; VOA