“Không làm việc, không có lương“ - là nguyên tắc cơ bản của Luật lao động. Nhưng liệu nguyên tắc này có đúng khi áp dụng lệnh đóng cửa toàn tiểu bang bởi Covid-19? Tòa án Lao động Liên bang Đức đã xét xử một vụ án như vậy, mà nguyên đơn là một nhân công lao động làm thêm bị chủ lao động cho nghỉ việc không trả lương vì sắc lệnh trên.

Khởi đầu vụ án, nguyên tắc và quan điểm

Đầu năm 2020, Đức bùng phát Covid-19, nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa theo sắc lệnh Liên bang. Kết quả là nhiều lao động mất việc.

Về nguyên tắc, trong trường hợp trên, người lao động vẫn được quyền hưởng lương theo Điều § 615, trang 3, Bộ Luật Công dân Đức (BGB). Mặc dù trên nguyên tắc không có việc làm, không có tiền lương, nhưng trong trường hợp trên người lao động vẫn có khả năng làm việc và sẵn sàng làm việc, quy tắc trên bị phá vỡ bởi luật bảo vệ người lao động. Theo đó, chủ lao động gánh chịu rủi ro hoạt động của doanh nghiệp chứ không phải người lao động. Nghĩa là chủ lao động chịu trách nhiệm cung cấp cho người lao động chỗ làm việc và việc làm. Nếu chủ lao động không thể - vì bất cứ lý do gì - thì vẫn phải tiếp tục trả lương. Nguyên tắc trên dựa trên quan điểm chủ lao động thu lợi ích kinh tế từ công ty, tự xây dựng quy trình lao động, nhân viên có trách nhiệm chấp hành, tức phụ thuộc. Hệ lụy từ đó là chủ lao động phải gánh chịu rủi ro kinh tế khi kinh doanh không thành công, đóng cửa, lỗ... chứ không phải người lao động.

Án quyết đầu tiên về trách nhiệm trả lương - Gian nan trải qua 3 cấp toà xét xử

Theo án quyết ngày 13.10.2021, số Az.: 5 AZR 211/21, Tòa án Lao động Liên bang phán nguyên tắc và quan điểm trên không áp dụng trong các trường hợp thi hành sắc lệnh đóng cửa của tiểu bang hay liên bang.

Vụ án gian nan từ sơ thẩm đến trung thẩm cuối cùng đến cấp Liên bang ra án quyết trên khởi đầu từ đơn kiện của một nhân viên làm việc trong một chi nhánh kinh doanh máy may ở Verden, tiểng bang Niedersachsen. Nhân viên nay làm việc theo hợp đồng làm thêm minijob với mức lương 450 Euro/tháng. Trong khi đồng nghiệp của nguyên đơn làm việc toàn phần hoặc bán phần, đóng phí bảo hiểm an sinh xã hội bắt buộc, được hưởng tiền Kug thay thế tiền lương do nhà nước trả. Còn theo luật lao động làm thêm không được hưởng tiền Kug.

Do không được nhà nước cấp tiền Kug, nên nhân viên này đã đệ đơn kiện đòi chủ lao động trả tiền lương tháng 4.2020. Tòa án Lao động Verden xét xử sơ thẩm đứng về phiá nguyên đơn đòi chủ lao động trả lương, bị chủ lao động kháng án lên toà án lao động tiểu bang. Toà án lao động tiểu bang y án sơ thẩm. Bị đơn kháng án lên toà án lao động Liên bang.

Tòa án Lao động Liên bang phán: Không được áp dụng nguyên tắc chung

Phiá chủ lao động lập luận rằng việc đóng cửa Covid-19 trên toàn quốc không phải là rủi ro kinh tế cá nhân của ông. Thay vào đó, nó là kết quả của một sắc lệnh đóng cửa các lĩnh vực không quan trọng của đời sống kinh tế với mục đích bảo vệ chống lây nhiễm Covid-19. Do đó cần phải áp dụng ngoại lệ khác với nguyên tắc chung trong trường hợp này.

Tòa án Lao động Liên bang đứng về phiá chủ lao động, phán người lao động không được trả thù lao theo quan điểm chủ lao động phải gánh chịu rủi ro khi không có việc làm giao cho người lao động như quy định trong hợp đồng lao động. Lý do không cung cấp việc làm bởi sắc lệnh của chính quyền nhằm bảo vệ người dân khỏi dịch bệnh Covid-19. Theo đó, hầu hết các cơ sở không cấp thiết để chăm sóc cung cấp hàng hoá cho người dân đều bị đóng cửa trên toàn quốc. Trong trường hợp như vậy, rủi ro kinh doanh không thể quy trách nhiệm phải gánh chịu cho chủ lao động. Đó là trách nhiệm của Nhà nước.

Kết luận: Rủi ro kinh tế trong đại dịch chủ lao động không gánh chịu

Án quyết trên có tầm quan trọng đóng vai trò án lệ định hướng cho các toà án cấp dưới và các doanh nghiệp sử dụng lao động. Nếu một doanh nghiệp buộc phải thực hiện lệnh đóng cửa thì không thể sử dụng nhân viên, họ có quyền không trả lương khi không giao việc làm. Việc nhân viên có nhận được bồi thường thay lương và ở mức độ nào không phải vấn đề của chủ lao động.

Kết luận cuối cùng, vụ án này được coi là một án lệ về phân chia rủi ro giữa người lao động và chủ lao động. Tòa án Lao động Liên bang đã phán chủ lao động không phải chịu rủi ro đó. mà nhà nước phải giải quyết nó.

Đức Việt Online