Án lệ: Điều kiện được hỗ trợ tiền án phí (Prozesskostenhilfe)

Theo hiến pháp và pháp luật Đức, mỗi người dân đều bình đẳng trước pháp luật. Vì vậy trong mọi trường hợp cần thiết đều có thể viện đến tòa án bảo vệ quyền lợi đó của mình.

Tuy nhiên trong thủ tục tố tụng dân sự, tiền tòa là chi phí không phải bất kỳ ai cũng có thể thanh toán được. Nên trong những điều kiện nhất định, người ta có thể xin hỗ trợ chi phí tiền tòa, được gọi là Prozesskostenhilfe. Theo nguyên tắc, nguyên đơn (những người đặt đơn ly hôn - Scheidung, đơn yêu cầu bồi thường như Schmerzensgeld, các vụ việc kiện cáo trong xây dựng, v.v.) phải nộp một khoản tiền tạm ứng (Kostenvorschuss), trước khi văn bản kiện được toà gửi đến cho bị đơn. Tùy thuộc vào giá trị của vụ việc mà mức tạm ứng này có nhiều mức cao thấp khác nhau. Người không có khả năng tài chính để nộp khoản tạm ứng này, phải đệ đơn xin hỗ trợ tiền án phí Prozesskostenhilfe.

Một ví dụ có thể kể ra ở đây: Nguyên đơn - một phụ nữ bị tai nạn giao thông dẫn đến mất khả năng lao động, khi kiện người gây tai nạn đòi bồi thường - sẽ nhận được hỗ trợ tiền tòa vì bà không có tài sản (phán quyết của tòa án tối cao tiểu bang OLG - Oberlandesgericht Koblenz, số hồ sơ 12 W 34/05).

Ở một số vụ việc khác, kể cả người có thu nhập khá, thậm chí có bất động sản cũng có thể xin Prozesskostenhilfe. Khi đó tòa án sẽ kiểm tra đơn kiện và khả năng tài chính của người đệ đơn xin tiền tòa. Đây là một thủ tục tương đối phức tạp, mặc dù theo luật, các bên tham gia không cần phải bán bất động sản để trả tiền tòa, nhưng đương sự cũng có thể đem nhà thế chấp để vay ngân hàng thanh toán tiền toà, nghĩa là trong trường hợp này không nhận được hỗ trợ tiền toà (theo phán quyết của Tòa án OLG Koblenz - Az.: 9 WF 544/05).

Tòa án tối cao (Bundesgerichtshof) Karlsruhe từng quyết định rằng tiền bán nhà phải dùng để trả tiền tòa, nếu như nhà đã bán (Az.: XII ZB 55/07), nghiã là những người đã bán nhà thì không thể xin được hỗ trợ tiền toà. Bởi thẩm phán không chấp nhận lý luận tiền đó dùng để mua nhà khác. Tương tự như vậy, trong vụ việc mang số hồ sơ XII ZA 11/07, các thẩm phán liên bang quyết định rằng số tiền chia tài sản lớn mà người vợ nhận từ chồng cũ không thể dùng để mua nhà như ý định của bà mà phải thanh toán tiền tòa.

Tuy nhiên, trong bất kỳ vụ việc tố tụng dân sự nào, các bên tham gia (nguyên đơn và bị đơn) đều có thể đệ đơn xin hỗ trợ tiền toà (Prozesskostenhilfe).

Thực tế cho thấy, từ A như „Anfechtung der Vaterschaft“ (vụ bác bỏ quyền cha con, số 5 WF 75/05 tại tòa án OLG Zweibrücken) đến Z như Zwangsvollstreckung (vụ cưỡng ép thi hành án, tòa án OLG Zweibrücken, số hồ sơ: 6 UF 136/06), nhà nước không những đồng ý cho đương sự xin tiền tòa mà còn thanh toán cả chi phí luật sư. Khoản tiền tòa này không được coi là cho không hoàn toàn. Tùy thuộc vào khả năng tài chính và việc làm, đối tượng có thể phải thanh toán lại một phần, theo hình thức trả dần.

Đức Việt Online