Bùng nổ ‘cơn sốt vàng’ mới, một quốc gia mong muốn trở thành siêu cường, tham vọng cạnh tranh với Trung Quốc ở một lĩnh vực quan trọng

(Ảnh minh họa).

Quốc gia này kỳ vọng sẽ “một bước vươn xa hơn” trên bản đồ kinh tế thế giới nhờ “cơn sốt các loại khoáng sản quan trọng”.

Kinh tế Australia đã phát triển mạnh mẽ và tạo ra nhiều đột phá trong hai thế kỷ qua, từ “cơn sốt vàng” những năm 1850 đến “cơn sốt than và quặng sắt” những năm 1970 và sự “bùng nổ” khí đốt đầu những năm 2000.

Thời gian gần đây, nước này kỳ vọng trở thành nền kinh tế hàng đầu thế giới nhờ các khoáng sản quan trọng, cần thiết cho cuộc cách mạng năng lượng sạch trên toàn cầu. Theo The Sydney Morning Herald, có nhiều dự đoán cho rằng doanh thu xuất khẩu các mặt hàng khoáng sản như lithium, cobalt và các nguyên tố đất hiếm của Australia sẽ vượt qua xuất khẩu than vào năm 2028.

Tuy nhiên, con đường này cũng có nhiều trở ngại. Sức ảnh hưởng quy mô lớn trên thị trường của Trung Quốc đã gây ảnh hưởng không nhỏ cho Australia và một số quốc gia khác. Mặc dù Australia sản xuất khoảng một nửa quặng lithium của thế giới nhưng nước này gửi gần như toàn bộ số đó, lên tới 97% sang Trung Quốc để tinh chế.

“Mỏ vàng” quan trọng của Australia

Khoáng sản quan trọng là những loại cần thiết cho công nghệ, nền kinh tế, anh ninh quốc gia,... Và Australia sở hữu các loại khoáng sản quan trọng có thể kể đến như lithium, niken, cobalt, mangan và than chì (những chất cần thiết trong sản xuất pin), cũng như các nguyên tố đất hiếm để tạo ra nam châm vĩnh cửu được ứng dụng trong turbine gió và xe điện.

Theo The Sydney Morning Herald, nhu cầu các loại khoáng sản trên được dự báo sẽ tăng vọt trong vài thập kỷ tới. Xe điện cần lượng khoáng sản gấp 6 lần so với xe thông thường. Các turbine gió ngoài khơi thì đòi hỏi nguồn tài nguyên khoáng sản lớn gấp 13 lần so với một nhà máy điện sử dụng khí đốt có quy mô tương tự.

Theo Viện Grattan, Australia sở hữu 27% tổng trữ lượng lithium, 22% trữ lượng niken và 21% trữ lượng cobalt trên toàn thế giới. Trong một báo cáo đầu năm 2023, Viện Grattan cho biết nhu cầu lithium dự kiến sẽ tăng tới 41 lần vào năm 2040, trong khi trị giá toàn thị trường của niken và cobalt dự kiến cũng sẽ tăng 30 lần. Báo cáo nhấn mạnh rằng lithium, niken và cobalt sẽ mang lại cơ hội kinh tế to lớn cho Australia.

Thách thức và cơ hội

Chuyển đổi xanh là một hành trình dài hạn và quan trọng. Các chuyên gia cho rằng sự mở rộng đầu tư của chính phủ có thể giúp Australia có lợi thế trong cuộc đua giành thị phần khoáng sản quan trọng trên toàn cầu hiện nay.

Mặt khác, phó giáo sư John Mavrogenes, chuyên gia địa chất kinh tế tại đại học quốc gia Australia nhận định rằng, việc nước này có thể phá vỡ sự thống trị của Trung Quốc trong thời gian ngắn là một điều khó xảy ra. Hầu hết lithium và đất hiếm mà Australia khai thác đều được chuyển ra nước ngoài, sau đó là tới Trung Quốc. Quốc gia tỷ dân đã vươn rất xa về sản xuất nam châm và pin so với thế giới.

Tuy nhiên, Australia lại có một lợi thế “không thể bỏ qua” là sở hữu trữ lượng khoáng sản quan trọng khá lớn. Mỏ đất hiếm Mt Weld ở Tây Australia, thuộc sở hữu của công ty Lynas Rare Earths, cũng “khủng” tương tự các mỏ khác trên thế giới. Australia có thể khai thác mỏ này trong 100 năm. Nếu có thể sản xuất ra nam châm từ mỏ này, Australia có thể sẽ trở thành siêu cường trong kinh doanh.

Chính phủ của Thủ tướng Albanese cũng sẽ tập trung nguồn ngân sách hỗ trợ trị giá 4 tỷ AUD cho các công ty đã thành lập và hoạt động trong lĩnh vực sản xuất khoáng sản quan trọng, thay vì hỗ trợ các dự án ở giai đoạn phát triển. EU cũng đã thành lập một quỹ tương tự như Australia là Quỹ Nguyên liệu thô châu Âu, với kinh phí tài trợ hơn 2,1 tỷ USD, nhằm tăng cường nguồn cung mới đối với các khoáng sản quan trọng.

Kinh tế Nga 'phớt lờ' các lệnh trừng phạt thế nào?

Theo Bloomberg, các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế Nga đã thích nghi hoặc phục hồi hoàn toàn sau các lệnh trừng phạt, với mức độ phục hồi cao hơn nhiều dự đoán.

Theo Bloomberg, các ngành công nghiệp từ sản xuất, hàng không đến ngân hàng Nga đã tìm ra cách điều chỉnh trước các biện pháp trừng phạt “nhằm mục đích thúc đẩy nền kinh tế”, cùng với đó là nhu cầu tiêu dùng tăng vọt và sự hỗ trợ vững chắc của chính phủ.

Lĩnh vực ngân hàng nổi lên như một trong những ví dụ "rõ ràng nhất" về việc các lĩnh vực kinh tế Nga thích ứng với những hạn chế mà nước này bị áp đặt sau chiến dịch quân sự ở Ukraine.

Năm ngoái, các lệnh trừng phạt của phương Tây đã loại hầu hết các ngân hàng Nga khỏi hệ thống chuyển tiền quốc tế SWIFT. Một số ngân hàng cũng bị cản trở trong việc hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế.

Tuy nhiên, ngân hàng quốc doanh lớn nhất của Nga là Sber, cùng với các ngân hàng lớn khác, dự kiến sẽ thu được lợi nhuận kỷ lục trong năm nay.

Giám đốc điều hành Sber Herman Gref, người đã bị Mỹ, EU và Anh trừng phạt, cho biết: “Rất có thể, năm nay thực sự sẽ là năm thành công nhất trong lịch sử đối với chúng tôi”.

Tổng lợi nhuận của ngành ngân hàng Nga trong 9 tháng đầu năm có thể đạt hơn 3.000 tỷ rúp (33 tỷ USD), vượt qua kỷ lục năm trước đó. Theo Valery Piven, giám đốc điều hành của cơ quan xếp hạng ACRA của Nga, con số này cao gấp 3 lần so với dự đoán ban đầu của ngân hàng trung ương Nga.

Doanh thu từ dầu khí của Moskva trong khi đó tăng lên mức cao nhất trong 18 tháng, đạt 17,7 tỷ USD vào tháng trước, khi Nga chuyển hướng phần lớn sang thị trường phía đông.

Theo Bloomberg, thị trường ô tô Nga, vốn "tưởng như đã chết" sau làn sóng "di cư" hàng loạt của các thương hiệu phương Tây, hiện đang phục hồi trở lại mức trước khi có lệnh trừng phạt do Nga đã có thể tìm được nguồn nhập khẩu mới, hoặc thậm chí thay thế hoàn toàn nguồn nhập khẩu.

Stanislav Murashov, nhà kinh tế tại Raiffeisenbank ở Moskva, cho biết: “Doanh nghiệp Nga đang cố gắng áp dụng các giải pháp rất phi tiêu chuẩn. Chúng tôi chưa thấy bất kỳ thâm hụt nghiêm trọng nào”.

Sau khi bị cấm bay ở nhiều đường bay phương Tây, các hãng hàng không Nga tăng cường khai thác thị trường nội địa. Theo Bộ Giao thông Vận tải Nga, du lịch hàng không quốc tế của nước này cũng đang “phát triển mạnh mẽ”, với lưu lượng hành khách tăng gần 30% từ tháng 1 đến tháng 9 năm nay so với cùng kỳ năm 2022.

Bộ này nói với Bloomberg rằng Nga có liên kết hàng không với 37 quốc gia và 59 hãng hàng không nước ngoài. "Nền kinh tế Nga có thể đạt mức trước chiến tranh vào đầu quý 4 năm 2023, bất chấp những dự đoán ban đầu", chuyên gia Alex Iskov của Bloomberg cho biết.

“Động lực của sự phục hồi này là giá năng lượng tốt, mang lại cho Nga một nguồn doanh thu từ dầu khí, xung lực tài chính quy mô lớn khi chính phủ tăng chi tiêu quân sự và các điều kiện tín dụng lỏng lẻo dẫn đến việc mở rộng hoạt động bán lẻ và danh mục cho vay doanh nghiệp khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước", ông nói thêm.

Số liệu do Cơ quan Thống kê Liên bang Nga công bố cho thấy tăng trưởng kinh tế của Nga đã tăng lên 5,5% trong quý 3, từ mức 4,9% trong 3 tháng trước đó, tốc độ nhanh nhất trong hơn một thập kỷ.

Mùa bùn lầy quay trở lại Ukraine

(Ảnh minh họa).

“Mùa bùn” khét tiếng đã quay trở lại trên đất nước bị chiến tranh tàn phá, trong khi giao tranh vẫn không ngừng.

Thời tiết mùa thu ngày càng khó chịu ở Ukraine vẫn không ngăn được giao tranh, nhưng nó đang làm chậm lại mọi hoạt động của quân đội Ukraine và Nga trên một chiến trường vốn đã trì trệ.

Người Ukraine gọi mùa lầy lội là “bezdorizhzhia”, nghĩa là “không có đường đi”. Nhìn trong ảnh trên, chiếc xe bọc thép của Ukraine đang cố gắng vượt qua lớp bùn dày là một ví dụ điển hình cho lý do tại sao nó được gọi như vậy.

Thời tiết đang khiến nỗ lực rà phá bom mìn của Ukraine gặp khó khăn hơn. Trong khi đó, quân đội Nga cũng bị sa lầy trong bùn và tuyết gần thị trấn Avdiivka ở tỉnh Donetsk.

Kênh Telegram Thông tin Quân sự Nga mô tả cảnh tượng: “Một chiếc HMMWV do Mỹ sản xuất của quân đội Ukraine đang nhúc nhích trong bùn sau khi tuyết mới rơi... Có thể nói rằng trong thời tiết như vậy, các cuộc tấn công quy mô lớn liên quan đến thiết bị của cả hai bên trên hầu hết các khu vực của mặt trận cuối cùng sẽ trở nên vô ích cho đến khi mặt đất cứng lại, hoặc sẽ giảm cường độ đi nhiều lần”.

“Mùa đông đã đến ở vùng Luhansk, hay đúng hơn là trận tuyết đầu tiên đã rơi”, kênh Telegram "Wrapped in Z War" của Nga viết. "Trên mặt đất không đóng băng, trơn trượt như bơ, những chiếc KAMAZ và Ural mắc kẹt trong đường mòn. Bây giờ điều thách thức nhất chính là những khó khăn thường ngày: bụi bẩn, ẩm ướt, lạnh lẽo, vô số chuột, nước nhỏ giọt từ trần hầm đào, bê bết dưới chân, rồi hàng tảng đất dính vào ủng. Có lẽ trước đây họ đã làm đúng, bỏ đi trú đông trong mùa lạnh, để lại cho chiến tranh quyền được nghỉ ngơi."

Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), các quan chức Ukraine lưu ý rằng những con đường lầy lội đã làm chậm hoạt động hậu cần của cả hai bên gần Avdiivka.

ISW cho biết trong một đánh giá ngày 20/11: “Các quan chức và quân đội Ukraine tuyên bố rằng mưa và bùn ở Donbas cản trở tốc độ hoạt động trên mặt đất, đồng thời sương mù và mưa làm phức tạp các nỗ lực trinh sát trên không của cả Nga và Ukraine”.

Theo ISW, một quan chức quân sự Ukraine lưu ý rằng "lá cây rụng cũng làm khó thêm nỗ lực che giấu thiết bị và nhân sự, đồng thời quân đội Ukraine cũng quan sát thấy rằng không quân Nga ít hoạt động hơn ở miền nam Ukraine do điều kiện tồi tệ".

Các blogger Nga cũng cho rằng "những cơn mưa lớn gần đây đã làm giảm bớt các cuộc pháo kích và gió mạnh cản trở hoạt động của máy bay không người lái Nga”.

Tuy nhiên, ISW đánh giá rằng điều kiện thời tiết mùa thu sẽ làm giảm nhịp độ các hoạt động của Nga và Ukraine, nhưng sẽ không hoàn toàn ngăn chặn được chúng.... “Bất chấp mưa, sương mù và bùn đất đang làm chậm nhịp độ hoạt động ở Ukraine, cả hai bên sẽ tiếp tục chiến đấu trong suốt mùa thu và mùa đông", báo cáo của ISW cho biết.

Trong lúc thời tiết lạnh hơn và ẩm ướt hơn cản trở các hoạt động trên chiến trường, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã có chuyến thăm Ukraine ngày 20/11. Chuyến thăm của ông diễn ra trong bối cảnh lo ngại về bất ổn nguồn tài trợ và vận chuyển vũ khí tới Ukraine ngày càng gia tăng.

Phát biểu với các phóng viên ở Kiev sau cuộc gặp với các quan chức Ukraine, ông Austin cho biết các lực lượng Ukraine “đã sẵn sàng chiến đấu vào mùa đông và chắc chắn họ đã làm rất tốt trong năm ngoái”. Ông nhấn mạnh: “Năm nay, chúng tôi kỳ vọng rằng, dựa trên những gì Tổng thống Zelensky đã nói, họ sẽ trở nên quyết liệt hơn nữa. Trong gói viện trợ mới nhất mà tôi vừa đề cập này, chúng tôi cũng đã đưa vào đó một số thiết bị mùa đông. Chúng tôi đã cung cấp thiết bị mùa đông vào năm ngoái”.

Ở những nơi khác trên chiến trường, cả hai bên đều không giành được nhiều lợi ích lãnh thổ.

ISW lưu ý trong đánh giá mới nhất rằng lực lượng Nga đã tiến hành các hoạt động tấn công ở một số khu vực. Người Nga tiến công dọc theo phòng tuyến Kupyansk-Svatove-Kreminna, gần Bakhmut và Avdiivka, phía tây và tây nam Thành phố Donetsk, trong vùng giáp ranh giữa Donetsk-Zaporizhzhia. Họ cũng tấn công ở phía tây tỉnh Zaporizhzhia và tiến lên một chút ở một số khu vực.

Mặc dù phía Kiev chưa đạt được tiến bộ lớn nào, Bộ trưởng Austin cho biết Mỹ “sẽ tiếp tục hỗ trợ Ukraine. Chúng tôi đã nói về những điều chúng tôi sẽ tiếp tục làm để đảm bảo rằng Ukraine có được những gì họ cần để thành công trên chiến trường.”

Ông Austin lưu ý gói viện trợ quân sự thứ 51, được Lầu Năm Góc công bố ngày 20/11, là bằng chứng nữa về sự hỗ trợ lâu dài của Washington. Gói này trị giá lên tới 100 triệu USD, cung cấp thêm khả năng phòng không (vớiHệ thống HIMARS), đạn pháo, vũ khí chống tăng, thiết bị chống thời tiết lạnh, 3 triệu viên đạn súng nhỏ và đạn phá huỷ chướng ngại vật.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã cảm ơn Bộ trưởng Austin. Tuy nhiên, tuần trước, ông lưu ý rằng việc cung cấp đạn pháo 155mm từ các đồng minh phương Tây “đã thực sự chậm lại” kể từ khi bắt đầu cuộc chiến Israel – Hamas ngày 7/10.

Ông Zelensky cũng cho biết số lượng đơn vị 'săn máy bay không người lái' di động được Ukraine thành lập để chống lại máy bay không người lái cảm tử của Nga đã tăng lên.

Ukraine tiếp tục đưa máy bay không người lái tràn ngập các mặt trận. 3.000 chiếc First Person View (FPV) đầu tiên đã được chuyển đến các đơn vị tiền tuyến thông qua Operation Unity, một chương trình gây quỹ chung.

Trong khi đó, Phó Thủ tướng Mykhailo Fedorov cho biết Ukraine đang sản xuất hàng chục nghìn máy bay không người lái "các loại khác nhau" mỗi tháng. Ông Fedorov nói trên truyền hình Ukraine: “Người Nga đã đầu tư vào thị trường UAV trong nhiều năm, chúng tôi mới bắt đầu phát triển nó cách đây một năm. Nhiều công ty đang xuất hiện, theo thời gian, chúng tôi sẽ không chỉ bắt kịp mà còn vượt xa Nga."

Bán đảo Triều Tiên dậy sóng

Hãng Yonhap ngày 21.11 dẫn thông tin từ quân đội Hàn Quốc cho hay CHDCND Triều Tiên vừa phóng một tên lửa mang vệ tinh do thám quân sự, sau 2 lần phóng thất bại trong năm nay. Cuộc phóng được tiến hành sớm hơn dự kiến một ngày.

Trước đó, Triều Tiên thông báo với Nhật Bản về kế hoạch phóng sẽ diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày 22.11 - 1.12. Đây là lần phóng vệ tinh do thám quân sự thứ ba của Triều Tiên trong năm nay. Hai lần trước vào tháng 5 và tháng 8 đều thất bại.

Sau thông báo, Nhật Bản và Hàn Quốc lập tức cảnh báo tàu thuyền về vụ phóng tiềm tàng, kêu gọi Triều Tiên hủy kế hoạch vì hành động đó sẽ vi phạm nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ về việc cấm Bình Nhưỡng phóng hệ thống sử dụng công nghệ tên lửa đạn đạo. Triều Tiên chưa phản hồi nhưng trước đó tuyên bố việc phát triển chương trình không gian và các hoạt động quốc phòng là quyền chủ quyền của nước này.

Chính quyền Nhật ra lệnh cho lực lượng phòng không sẵn sàng phá hủy bất cứ tên lửa nào rơi vào lãnh thổ nước này. Trong khi đó, quân đội Hàn Quốc dọa sẽ có "biện pháp cần thiết" nếu Triều Tiên thực hiện kế hoạch. Yonhap đưa tin đại diện Hàn Quốc, Mỹ và Nhật Bản hôm qua có cuộc điện đàm về vấn đề hạt nhân để thảo luận cách phối hợp ứng phó nếu Triều Tiên phóng vệ tinh.

Cùng ngày, tàu sân bay USS Carl Vinson của Mỹ đã đến quân cảng tại TP.Busan miền nam Hàn Quốc trong động thái nhằm phô diễn sức mạnh quân sự.

Israel – Hamas thoả thuận ngưng chiến 4 ngày để đổi con tin

(Ảnh minh họa).

Thoả thuận do Qatar và Ai Cập đứng làm trung gian, cũng sẽ cho phép hàng trăm xe tải chở hàng cứu trợ, thuốc men và xăng dầu tiến vào mọi ngõ ngách Gaza.

Hamas và Israel đồng ý thoả thuận ngưng chiến 4 ngày tại Gaza, và trong giai đoạn đó, Hamas sẽ phóng thích 50 con tin, gồm phụ nữ và trẻ em, để đổi lấy 150 con tin Palestine, cũng là phụ nữ và trẻ em, đang bị giam giữ trong các nhà tù Israel. Theo thông cáo từ nhóm Hamas hôm Thứ Tư, tức tối Thứ Ba giờ Hoa Kỳ.

Thoả thuận do Qatar và Ai Cập đứng làm trung gian, cũng sẽ cho phép hàng trăm xe tải chở hàng cứu trợ, thuốc men và xăng dầu tiến vào mọi ngõ ngách Gaza.

Trong 4 ngày hưu chiến, đường hàng không sẽ hoàn toàn bị đóng trên không phận phía Nam Gaza và sẽ ngưng 6 giờ đồng hồ mỗi ngày, từ 10 am đến 4 pm, ở không phận Bắc Gaza, vẫn theo thông cáo của phía Hamas.

Người ta tin là nhóm Hamas đang giam giữ hơn 200 con tin, vốn bị bắt giữ trong cuộc tấn công ngày 7 tháng 10 vào Israel, giết chết 1,200 người.

Thông cáo báo chí của văn phòng thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu, cho thấy kỳ vọng có thể có thêm con tin được phóng thích.

Thông cáo này nói, sau khi 50 con tin đầu tiên được thả, giai đoạn ngưng chiến có thể được gia hạn thêm một ngày cho mỗi 10 con tin được phóng thích. Thông cáo không nhắc đến việc trả tự do cho tù nhân Palestine.

“Chính phủ Israel được cam kết mang tất cả con tin về nhà. Tối hôm nay, chính phủ Israel đã chuẩn thuận đề xuất được đưa ra như giai đoạn khởi thuỷ để đạt đến mục tiêu này,” trích thông cáo, được phổ biến sau nhiều giờ thương thảo mà không có báo chí tham dự.

Các cuộc không kích của Israel đã san bằng các khu vực Gaza do Hamas cai trị, giết chết hơn 13 ngàn dân thường và khiến 2/3 dân số trong tổng số 2.3 triệu người bị mất nhà cửa, theo giới chức ở Gaza.

Nguồn: Soha; VTC; Báo Tin Tức; Thanh Niên; VOA