LOẠT ĐẠI GIA VIỆT THU NGHÌN TỶ BỊ ĐIỀU TRA, KHỞI TỐ: VẠCH TRẦN NHỮNG MÁNH KHOÉ TINH VI

Hàng loạt đại gia và tập đoàn từng “làm mưa làm gió” trên thương trường Việt đang bị điều tra, khởi tố vì những chiêu trốn thuế và gian lận kế toán với số tiền lên đến hàng nghìn tỷ đồng.

Hàng loạt doanh nhân, chủ tập đoàn lớn - những người từng được xem là biểu tượng thành công của giới kinh doanh Việt đã và đang bị cơ quan chức năng điều tra, khởi tố với các cáo buộc trốn thuế và vi phạm quy định về kế toán.

Theo nguồn tin của cơ quan điều tra, trong nhiều vụ án kinh tế lớn được mở rộng thời gian qua, có không ít doanh nghiệp từng đạt doanh thu hàng nghìn tỷ đồng nhưng sổ sách kế toán được “biến tấu” tinh vi: lập hai hệ thống chứng từ, khai khống chi phí, hoặc chuyển lợi nhuận sang pháp nhân “sân sau” để né thuế.

Khởi tố, bắt tạm giam Hoàng Hường trốn thuế 2.100 tỷ đồng

Ngày 3/10/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố bị can đối với Hoàng Thị Hường (tên thường gọi là Hoàng Hường) về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.

Cục Cảnh sát môi trường phối hợp với Cơ quan cảnh sát điều tra, Bộ Công an đã phát hiện vi phạm quy định về kế toán, gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại các Công ty, hộ kinh doanh thuộc hệ sinh thái Hoàng Hường. Đối tượng đứng đầu hệ sinh thái này từng xuất hiện trên mạng xã hội như một nữ doanh nhân thành đạt với hình ảnh tự tin, phô trương sự giàu có.

Hoàng Hường còn gây chú ý bởi danh sách dài những sai phạm liên quan quảng cáo thực phẩm chức năng, phát ngôn miệt thị cộng đồng và các hoạt động kinh doanh gây tranh cãi.

18 công ty, 25 hộ kinh doanh và 44 cá nhân đứng tên kinh doanh nằm trong hệ sinh thái do Hoàng Hường lập ra để kinh doanh bán các sản phẩm thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ cùng một số sản phẩm khác. Mặc dù là người điều hành toàn bộ hoạt động kinh doanh nhưng đây là cách đối tượng này ngụy biện cho hành vi của mình.

Để thực hiện hành vi trốn thuế, Hường đã chỉ đạo nhân viên áp doanh thu vào các hộ kinh doanh và các cá nhân đăng ký kinh doanh. Kết quả điều tra ban đầu xác định, từ tháng 1/2021 đến tháng 6/2025, Hoàng Hường đã để ngoài sổ sách kế toán doanh thu gần 1.800 tỷ đồng, kê sai quy định thuế Giá trị gia tăng doanh thu gần 2.100 tỷ đồng.

Với các hành vi vi phạm, cơ quan cảnh sát điều tra, Bộ Công an đã khởi tố vụ án, khởi tố 6 bị can về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, gồm Hoàng Thị Hường cùng 2 em rể và 3 nhân viên. Cơ quan công an đang tiếp tục điều tra mở rộng các hành vi khác đối với các đối tượng.

Một "đại gia" ở Nghệ An nợ thuế trên 1.000 tỷ đồng

Một tập đoàn lớn có trụ sở tại Nghệ An - do một nữ doanh nhân nổi tiếng điều hành đang bị cơ quan chức năng liệt vào danh sách nợ thuế “khủng”, với tổng số tiền lên tới hơn 1.000 tỷ đồng.

Theo danh sách công bố mới nhất của Cục Thuế Nghệ An, đây là khoản nợ thuế lớn nhất trong số hàng trăm doanh nghiệp đang chậm nộp, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng nợ thuế toàn tỉnh. Con số này được đánh giá là “chưa từng có tiền lệ”, phản ánh tình trạng tài chính đáng lo ngại của tập đoàn từng được xem là niềm tự hào địa phương.

Cụ thể, Thuế Nghệ An vừa công khai danh sách doanh nghiệp nợ thuế và các khoản thu khác của tháng 8/2025. Trong số 54 doanh nghiệp nợ thuế hơn 1.260 tỉ đồng, dẫn đầu là Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức (địa chỉ số 2A Lê Mao, TP Vinh).

Doanh nghiệp này đang nợ hơn 1.098,8 tỷ đồng, tương đương gần 94% tổng số nợ của toàn bộ danh sách. Đây cũng là trường hợp nợ lớn nhất từ trước đến nay được Thuế tỉnh Nghệ An công khai.

Số nợ thuế nói trên của Tập đoàn Thiên Minh Đức được ngành thuế xác định từ cuối năm 2023. Thời điểm đó, Cục Thuế tỉnh Nghệ An ban hành nhiều quyết định thu hồi và xử phạt, trong đó có cả quyết định cưỡng chế ngừng sử dụng hoá đơn trong 1 năm.

Ngoài nợ thuế, doanh nghiệp này cũng vi phạm quy định đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, kê khai thuế bảo vệ môi trường. Ngày 17/1/2025, Bộ Công an khởi tố vụ án về mua bán hoá đơn trái phép tại tập đoàn này.

Tập đoàn Thiên Minh Đức được thành lập từ năm 2001, vốn điều lệ 2.022 tỉ đồng, do bà Chu Thị Thành nắm cổ phần chi phối 77,15%. Sau hơn 20 năm phát triển, doanh nghiệp này xây dựng hệ sinh thái rộng lớn, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như xăng dầu, khí hóa lỏng, bất động sản, sản xuất bao bì, logistics, nhà hàng – khách sạn…

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ công bố ngày 4-1-2024, Thiên Minh Đức thường xuyên kê khai sai, thiếu thuế bảo vệ môi trường, thậm chí không kê khai hoặc kê khai không trung thực số tiền thuế phải nộp. Chỉ trong giai đoạn 2018 - 2021, số thuế bảo vệ môi trường kê khai lại, tăng thêm 3.287 tỉ đồng.

Đáng chú ý, dù còn nợ thuế ngân sách, doanh nghiệp này vẫn cho hai lãnh đạo chủ chốt - bà Chu Thị Thành và ông Chu Đăng Khoa (thường được gọi là “đại gia kim cương”) - mượn tới 7.485 tỉ đồng, trong đó số tiền chưa hoàn trả lên đến 1.396 tỉ đồng.

Ngày 17/1/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố vụ án “Tham ô tài sản"; "In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước” xảy ra tại Tập đoàn Thiên Minh Đức và các đơn vị liên quan, đồng thời khởi tố 7 bị can, bắt tạm giam bà Chu Thị Thành cùng 4 thuộc cấp.

Những vụ trốn thuế của các đại gia An Giang, hé lộ bất ngờ "cực khủng"

Tháng 4/2022, đại gia “cát” Ngô Phú Cường (48 tuổi, ngụ tại TP Long Xuyên) bị cơ quan CSĐT Công an tỉnh An Giang khởi tố hành vi trốn thuế hơn 19 tỷ đồng.

Theo đó, bị can Ngô Phú Cường trực tiếp quản lý, điều hành các hoạt động kinh doanh mua bán cát của 4 công ty. Trong đó, bị can Cường đứng tên đại diện pháp luật đối với Công ty TNHH Phú Cường. Con gái của bị can Cường đứng tên đại diện Công ty TNHH MTV Sông Thoại.

Từ năm 2016 - 2020, bị can Ngô Phú Cường đã trực tiếp giao dịch mua bán cát với nhiều công ty, tổng doanh thu là hơn 63 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền doanh thu này, bị can Ngô Phú Cường không xuất hóa đơn, không ghi chép vào sổ sách kế toán và kê khai thuế…

“Vụ án này đang được CSĐT Công an An Giang tiếp tục mở rộng điều tra, để làm rõ các hoạt động khai thác và kinh doanh mua bán cát bất hợp pháp của các doanh nghiệp, cá nhân có liên quan, tồn tại nhiều năm nay trên địa bàn toàn tỉnh”, Công an tỉnh An Giang khẳng định.

Ngoài vụ án của đại gia Cường “cát” nói trên, trong quá trình điều tra mở rộng các vụ án khác, lực lượng Công an An Giang đã phát hiện và khởi tố thêm nhiều vụ án “trốn thuế” với số tiền cực khủng.

Theo đó, quá trình mở rộng điều tra vụ án Trần Trí Mãnh (42 tuổi, ngụ TP Châu Đốc) sản xuất, buôn bán hàng giả, cơ quan CSĐT Công an An Giang phát hiện từ năm 2018 đến tháng 3/2021, thông qua các hoạt động kinh doanh, bị can Mãnh đã không kê khai nộp thuế hơn 161 tỷ đồng. Trong đó, cơ quan thuế xác định bị can Mãnh đã trốn thuế gần 49 tỷ đồng.

Ở vụ khác, sau khi triệt phá thành công đường dây buôn lậu vàng và kinh doanh trái phép ngoại tệ xảy ra tại tiệm vàng Phước Nguyên (ở TP Long Xuyên) do bị can Nguyễn Thanh Bình cầm đầu, cơ quan CSĐT Công an tỉnh An Giang đã mở rộng điều tra.

Theo đó, ngoài hành vi “Buôn lậu”, bị can Nguyễn Thanh Bình tiếp tục bị điều tra hành vi “Trốn thuế”.

Theo kết quả điều tra, từ năm 2015 đến 2020, riêng hoạt động buôn bán vàng (chưa kể hoạt động kinh doanh ngoại tệ trái phép), bị can Bình đã thực hiện các giao dịch với số tiền 6.362 tỷ đồng, nhưng chỉ kê khai với cơ quan thuế 339 tỷ đồng. Bước đầu cơ quan chức năng xác định, bị can Bình trốn thuế gần 90 tỷ đồng.

Hay, trong quá trình mở rộng điều tra vụ án đường dây buôn lậu do Nguyễn Thị Kim Hạnh (tức Mười Tường) cầm đầu, Công an tỉnh An Giang đã tiếp tục làm rõ thêm hành vi trốn thuế của người phụ nữ này.

Theo đó, với thủ đoạn lập ra nhiều công ty, cơ sở kinh doanh với các lĩnh vực khác nhau, từ năm 2010 -2020, bà Mười Tường đã không thực hiện việc kê khai nộp thuế hơn 4.000 tỷ đồng.

“Căn cứ vào từng mặt hàng cũng như lĩnh vực kinh doanh, hiện cơ quan thuế đang khẩn trương xác định số tiền mà bà Mười Tường đã trốn thuế và số tiền này có thể lên đến hàng trăm tỷ đồng”, Công an tỉnh An Giang cho biết.

Ngoài ra, một số tiệm vàng trên địa bàn TP Châu Đốc có tham gia đường dây buôn lậu của bà Mười Tường, cơ quan điều tra cũng đã xác định có dấu hiệu trốn thuế.

Trong đó, tiệm vàng Trương Hưng, từ năm 2014 -2020 đã không kê khai nộp thuế gần 9.000 tỷ đồng; tiệm vàng Trương Liêm không kê khai nộp thuế hơn 3.600 tỷ đồng. Hiện, cơ quan thuế cũng đang khẩn trương xác định số tiền mà các tiệm vàng này đã trốn thuế.

VỤ ĂN CHIA "CHẠY GIÁM ĐỊNH" TẠI VIỆN PHÁP Y TÂM THẦN TRUNG ƯƠNG

Nguyễn Thị Mai Anh đã móc nối với nhân viên khoa giám định, phòng kế hoạch tổng hợp để nắm thông tin gia đình các bị can đến giám định để đặt vấn đề “chạy giám định”, từ đó, hưởng lợi hàng tỷ đồng.

Ngày 8/10, Cơ quan CSĐT CATP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố bị can và áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với 49 bị can về các tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”, “Đưa hối lộ”, “Nhận hối lộ”, “Môi giới hối lộ”;  “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” và “Làm sai lệch hồ sơ vụ án” xảy ra tại Viện Pháp y Tâm thần Trung ương, TP Hà Nội và một số đơn vị, địa phương.

Trong đó có 34 bị can nguyên là cán bộ Viện Pháp y Tâm thần Trung ương; 2 bị can nguyên là cán bộ Viện Pháp y Tâm thần Trung ương Biên Hòa; 3 bị can nguyên là cán bộ Trung tâm giám định Pháp y tâm thần miền núi phía Bắc và 10 bị can khác.

Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã khởi tố 6 bị can phạm tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”; 35 bị can phạm tội “Nhận hối lộ”; 1 bị can phạm tội “Nhận hối lộ” và “Đưa hối lộ”; 1 bị can phạm tội “Đưa hối lộ” và “Môi giới hối lộ”; 1 bị can phạm tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy” và “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”; 2 bị can phạm tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”; 1 bị can phạm tội “Môi giới hối lộ”; 1 bị can phạm tội “Đưa hối lộ”; 1 bị can phạm tội “Làm sai lệch hồ sơ vụ án”.

Trước đó, vào hồi 23h45’ ngày 7/6, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội phối hợp với các lực lượng thuộc Công an tỉnh Thanh Hóa tiến hành bắt giữ vợ chồng Lê Văn Đông, Nguyễn Thị Mai Anh và 5 đối tượng khác (có cả nhân viên và bệnh nhân của Viện Pháp y Tâm thần Trung ương) gồm: Ngô Việt Dũng (SN 1995, trú tại tỉnh Phú Thọ, đối tượng có 1 tiền án); Trần Quốc An (SN 1984, nhân viên khoa điều trị bắt buộc nam, Viện Pháp y Tâm thần Trung ương, bị can tại ngoại vụ án khác); Cao Thị Bích Hằng (SN 1983, trú tại Hà Nội); Trịnh Tứ Hiếu (SN 1997) và Trần Tuấn Phương (SN 1971, cùng trú tại Thanh Hoá; Bệnh nhân đang được áp dụng chữa bệnh bắt buộc tại Viện pháp y tâm thần Trung ương) có hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” tại bãi biển thuộc khu du lịch Sầm Sơn, Thanh Hóa.

Đồng thời, ngay trong đêm ngày 7/6, rạng sáng 8/6, Cơ quan CSĐT Công an thành phố đã triệu tập 14 cán bộ, nhân viên thuộc Khoa điều trị bắt buộc nam Viện Pháp y Tâm thần Trung ương đang nghỉ dưỡng tại khách sạn Long Thành 3 (cùng khách sạn với vợ chồng Lê Văn Đông, Nguyễn Thị Mai Anh) về cơ quan Công an để điều tra làm rõ.

Căn cứ kết quả đấu tranh với các đối tượng về hành vi vi phạm pháp luật nêu trên cùng tài liệu chứng cứ thu thập được; từ ngày 7/6 đến ngày 9/6/2025, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã tổ chức đồng loạt khám xét khẩn cấp tại nhiều địa điểm là chỗ ở, nơi làm việc của các đối tượng liên quan hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy" tại tỉnh Thanh Hóa và Hà Nội và các đối tượng liên quan về hành vi đưa, nhận hối lộ. Qua khám xét, Cơ quan CSĐT CATP đã thu giữ, tạm giữ nhiều tài liệu, tang vật vụ án trị giá hàng chục tỷ đồng.

Cũng tại thời điểm Công an TP Hà Nội bắt giữ, khám xét khẩn cấp nơi ở, nơi làm việc của các đối tượng liên quan, xác định có 22 đối tượng có quyết định chữa bệnh bắt buộc nhưng không có mặt tại Viện (kiểm danh ngày 8/6/2025); có dấu hiệu “can thiệp trái pháp luật” để có kết luận giám định tâm thần không đúng quy định để được áp dụng bắt buộc chữa bệnh nhằm trốn tránh việc xử lý hình sự theo pháp luật.

Căn cứ tài liệu thu thập được, Công an thành phố xác định các đối tượng hoạt động phạm tội có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, thủ đoạn tinh vi, phức tạp, Giám đốc CATP Hà Nội đã chỉ đạo Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội và các đơn vị liên quan tập trung điều tra, xác minh, để xử lý nghiêm theo quy định.

Ngày 18/6, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự "Tàng trữ trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”, “Đưa hối lộ,” “Nhận hối lộ”, “Môi giới hối lộ” và “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra ngày 7/6/2025 tại Viện pháp y tâm thần Trung ương, Hà Nội và tỉnh Thanh Hóa. Ngày 23/9, Cơ quan điều tra khởi tố bổ sung vụ án “Làm sai lệch hồ sơ vụ án” quy định tại Điều 375 BLHS.

Đến nay, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã ra Quyết định khởi tố bị can và áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với 49 bị can về các tội danh trên. Cơ quan Công an thu giữ tang vật gồm hơn 4,7 tỷ đồng, 4.500 USD, 5 sổ tiết kiệm với tổng số tiền hơn 3,4 tỷ đồng, 1 sổ tiết kiệm trị giá 55.294 USD, 8 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Đồng thời, thu giữ 26,981 gam ma túy loại Methamphetamin; 16,227 gam ma túy loại cần sa; 0,225 gam ma túy loại MAMD; 2,605 gam ma túy loại Ketamin. Cùng các tài sản khác gồm 8 chiếc đồng hồ các loại; 60 điện thoại di động các loại; 3 bộ cây máy tính các loại; 12 bộ loa, âm ly, thiết bị chỉnh âm thanh các loại

Năm 2016, sau khi phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, Mai Anh bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh tại Viện Pháp y Tâm thần Trung ương. Tại đây, Mai Anh đã cấu kết với các cán bộ, giám định viên của Viện Pháp y Tâm thần Trung ương để được ra ngoài. Năm 2020, Mai Anh tiếp tục phạm tội “Làm giả con dấu, sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức” và tiếp tục được bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Năm 2023, Mai Anh lại tiếp tục phạm tội “Gây rối trật tự công cộng” (cùng với chồng là Lê Văn Đông), sau đó cả 2 vợ chồng Mai Anh đều bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh tại Viện pháp y tâm thần Trung ương.

Trong thời gian bắt buộc chữa bệnh, Mai Anh đã hối lộ các lãnh đạo, nhân viên của Viện để bố trí Mai Anh, Đông mỗi người 1 phòng riêng, có điều hòa và thiết bị âm thanh để tổ chức ăn chơi, thậm chí là sử dụng ma túy và được ra ngoài (khi 2 vợ chồng Mai Anh đi du lịch, nghỉ mát còn mời cả lãnh đạo, nhân viên Viện Pháp y đi cùng). Từ đó, Mai Anh đã dắt mối, đặt vấn đề với lãnh đạo Viện Pháp y để lo “chạy” kết luận giám định tâm thần cho các bị can khác.

Mai Anh đã nhận của nhiều trường hợp “chạy giám định” hàng tỷ đồng, sau đó chuyển cho Trần Văn Trường - nguyên Viện trưởng vài trăm triệu. Trường nhận và chia cho các thành viên hội đồng giám định. Sau khi nhận tiền, các giám định viên viết thêm vào hồ sơ bệnh án các biểu hiện của bệnh tâm thần hoặc viết không đúng về tình trạng bệnh để có kết luận phù hợp so với hồ sơ bệnh (không tâm thần những vẫn kết luận bị tâm thần); mục đích để các trường hợp này được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần nhằm trốn tránh trách nhiệm hình sự.

Ngoài ra Mai Anh còn móc nối với nhân viên khoa giám định, phòng Kế hoạch tổng hợp để nắm thông tin gia đình các bị can đến giám định để đặt vấn đề “chạy giám định”, từ đó, hưởng lợi hàng tỷ đồng. Đồng thời, kết quả điều tra đến nay thể hiện không chỉ có bị can Mai Anh câu kết với các Giám định viên để giám định tâm thần cho các đối tượng phạm tội không khách quan mà chính các điều tra viên hoặc cán bộ thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp cũng câu kết, móc nối với các Giám định viên tâm thần để làm sai lệch kết luận giám định tâm thần nhằm mục đích để cho các đối tượng phạm tội được đi chữa bệnh bắt buộc tâm thần.

Việc điều tra xử lý các đối tượng trong vụ án đã kịp thời ngăn chặn được nhiều đối tượng phạm tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng lợi dụng việc bắt buộc chữa bệnh để trốn tránh trách nhiệm hình sự và tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội.

LÀM RÕ SAI PHẠM TẠI CÁC DỰ ÁN BT Ở KHÁNH HÒA

Tại Khánh Hòa, 2 dự án thực hiện theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao) được chỉ ra hàng loạt tồn tại trong quá trình triển khai, từ khâu lựa chọn nhà đầu tư, thẩm định - phê duyệt dự án, ký kết hợp đồng đến quyết toán và hoàn vốn quỹ đất đối ứng. Việc khắc phục các tồn tại này đang được địa phương triển khai quyết liệt.

Hai dự án BT lộ nhiều sai phạm

Thanh tra tỉnh Khánh Hòa vừa công bố kết luận thanh tra 2 dự án BT gồm: Trường cao đẳng (CĐ) Y tế Khánh Hòa (giai đoạn 1) và Trường CĐ Nghề Nha Trang. Nhiều tồn tại xuyên suốt được chỉ ra nhằm sớm tháo gỡ, khơi thông nguồn lực, tránh lãng phí ngân sách.

Đối với dự án Trường CĐ Y tế Khánh Hòa, kết luận thanh tra cho thấy dự án thuộc diện phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của Nghị định 108/2009/NĐ-CP, nhưng địa phương lại chỉ định Công ty TNHH Xây dựng và Đầu tư (doanh nghiệp tại Khánh Hòa) làm nhà đầu tư sau khi được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận tại Văn bản 629 ngày 14.5.2012.

Năm 2016, báo cáo nghiên cứu khả thi và hợp đồng BT được ký kết, bố trí khu đất 84 Quang Trung (P.Nha Trang) rộng khoảng 4.200 m² làm quỹ đất hoàn vốn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, khu đất này thuộc quy hoạch đất giáo dục, không phù hợp với mục đích sử dụng đất đã được UBND tỉnh phê duyệt đến năm 2020. Việc hoán đổi đất giáo dục cho dự án khác bị xác định là sai quy hoạch, sai kế hoạch sử dụng đất.

Thanh tra tỉnh Khánh Hòa cũng nhận định, danh mục dự án BT được công bố chậm, chưa căn cứ vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2010 - 2012. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 100 tỉ đồng, không lớn so với khả năng ngân sách địa phương, nhưng vẫn lựa chọn hình thức BT, gây lãng phí nguồn lực và phát sinh thủ tục phức tạp.

Ngoài ra, tiến độ triển khai chậm, từ khi Thủ tướng phê duyệt chủ trương đến khi cấp giấy chứng nhận đầu tư mất 3 năm, đến năm 2016 mới ký hợp đồng BT, trễ 24 tháng so với kế hoạch.

Trong quá trình ký kết hợp đồng, giá trị đất đối ứng cũng được xác định không đúng quy định theo Quyết định 1347/QĐ-UBND năm 2010; quá trình lựa chọn nhà thầu thiếu tính cạnh tranh khi áp dụng hình thức chỉ định thầu. Sau kiểm toán, phát hiện sai sót trong khối lượng, đơn giá, buộc giảm quyết toán hơn 1,15 tỉ đồng chi phí đầu tư. Trách nhiệm thuộc về UBND tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2013 - 2016, Công ty TNHH Xây dựng và Đầu tư cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.

Còn dự án Trường CĐ Nghề Nha Trang (P.Nam Nha Trang) có tổng vốn đầu tư khoảng 295,6 tỉ đồng, thực hiện theo hợp đồng BT số 08/2015/HĐ-BT ký ngày 14.8.2015 với Công ty CP Vinaminco Khánh Hòa.

Kết quả thanh tra cho thấy giấy chứng nhận đầu tư cấp ngày 10.11.2014 chưa có đầy đủ ý kiến thẩm tra của các sở, ngành; quy trình cấp phép chưa đúng quy định tại Thông tư 03/2011/TT-BKHĐT. Đáng chú ý, việc sử dụng cơ sở nhà đất công tại số 32 Trần Phú để thanh toán cho nhà đầu tư chưa phù hợp Quyết định 09/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, vì khu đất này thuộc danh mục sắp xếp lại tài sản công, không được dùng để hoàn vốn BT.

Công tác công bố danh mục dự án cũng chậm, dẫn đến việc chỉ có một nhà thầu tham gia, buộc phải chỉ định thầu, làm giảm tính cạnh tranh. Hợp đồng BT sau đó còn ấn định giá trị khu đất thanh toán cố định hơn 271,7 tỉ đồng, trái quy định tại khoản 3 điều 108 luật Đất đai năm 2013, vốn yêu cầu xác định giá đất theo giá thị trường tại thời điểm giao đất.

Xử lý dứt điểm, giải phóng nguồn lực

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Khánh Hòa đề nghị UBND tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo các sở, ngành liên quan xem xét trách nhiệm tập thể, cá nhân có sai phạm; đồng thời rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn theo hướng dẫn của Ban Chỉ đạo 751. Sau khi Chính phủ ban hành nghị quyết tháo gỡ vướng mắc đối với các dự án BT, UBND tỉnh Khánh Hòa cần chỉ đạo hoàn thiện các thủ tục pháp lý liên quan đến việc giao đất, xác định giá đất cụ thể tại hai khu đất 84 Quang Trung và 32 Trần Phú, đảm bảo đúng quy định, minh bạch, tránh thất thoát tài sản nhà nước.

Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị tăng cường giám sát các dự án BT tương tự, không để tái diễn sai phạm; đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý và kiểm soát chặt chẽ quy hoạch đất, phương án sử dụng tài sản công trong đầu tư các dự án PPP (đối tác công - tư).

Tỉnh Khánh Hòa hiện còn nhiều dự án vướng mắc kéo dài, trong đó có không ít dự án BT. Mới đây, Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình, Trưởng ban Chỉ đạo 751, đã làm việc với Tỉnh ủy Khánh Hòa và đánh giá cao quyết tâm của địa phương trong việc xử lý các dự án tồn đọng. Phó thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án kéo dài là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cần triển khai quyết liệt để giải phóng nguồn lực phát triển.

Thực hiện chỉ đạo này, ngày 25.9, ông Nguyễn Khắc Toàn, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, đã chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo giải quyết các dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài. Ông Nguyễn Khắc Toàn khẳng định, xử lý dứt điểm các dự án này là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần chống lãng phí nguồn lực xã hội, củng cố môi trường đầu tư minh bạch và tạo nền tảng cho sự bứt phá của tỉnh trong nhiệm kỳ.

Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa yêu cầu Văn phòng UBND tỉnh phối hợp tham mưu kiện toàn nhân sự Ban Chỉ đạo, phân công rõ nhiệm vụ, tiến độ và đề xuất cơ chế tháo gỡ cụ thể. Sở Tài chính tỉnh Khánh Hòa được giao thành lập các tổ công tác theo dõi, đôn đốc xử lý từng nhóm dự án; sớm đề xuất Tổ công tác chuyên trách đối với các dự án BT, dự án không qua đấu thầu - đấu giá, cũng như các dự án liên quan đến đất ở không hình thành đơn vị ở.

ĐỀ XUẤT 'SIẾT' TÍN DỤNG BẤT ĐỘNG SẢN: DÒNG VỐN ÁCH TẮC, THỊ TRƯỜNG 'ĐÓNG BĂNG'

Các chuyên gia cho rằng, chủ trương lành mạnh hóa thị trường và ổn định giá bất động sản là đúng, song nếu "siết" tín dụng như Bộ Xây dựng đề xuất cần cân nhắc kỹ, bởi các đề xuất duy ý chí với thị trường bất động sản và điều hành giật cục sẽ làm rối loạn và hoảng loạn thị trường, hệ lụy sẽ vô cùng lớn. Trong khi đó, giải pháp đúng đắn phải là tăng cung và giảm chi phí đầu vào.

Thận trọng "siết" tín dụng

Dự thảo nghị quyết của Chính phủ về kiểm soát, kiềm chế giá bất động sản vừa được Bộ Xây dựng gửi lấy ý kiến 5 bộ ngành trước khi trình Chính phủ ban hành.

Theo đó, người mua nhà ở thứ 2 chỉ được vay tối đa không quá 50% giá trị hợp đồng mua bán nhà. Với trường hợp mua nhà ở thứ 3 trở lên sẽ áp hạn mức cho vay không quá 30% giá trị hợp đồng mua bán nhà, áp dụng từ ngày nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 1/3/2027.

Giới chuyên gia cho rằng, chủ trương chống đầu cơ, bình ổn giá nhà nhằm lành mạnh hóa thị trường bất động sản là đúng đắn. Song, biện pháp siết tín dụng mà Bộ Xây dựng đề xuất lại là cách làm phi thị trường, đi ngược với nguyên tắc kinh tế hiện đại.

TS. Trương Văn Phước - nguyên Quyền Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, nguyên thành viên thường trực T ổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng - cho rằng: “Chủ trương là đúng nhưng giải pháp chưa hợp lý. Cấm hay hạn chế quyền cho vay của ngân hàng là cách tiếp cận hành chính, trái với nguyên tắc của nền kinh tế thị trường - điều mà Việt Nam đã nỗ lực nhiều năm để được quốc tế công nhận”.

Cùng quan điểm, TS. Đinh Thế Hiển - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tin học và Kinh tế ứng dụng - thẳng thắn chỉ rõ trên thế giới không có nước nào can thiệp thô bạo vào hoạt động của các ngân hàng thương mại cũng như lĩnh vực bất động sản như vậy. Theo ông Hiển, cho vay là quan hệ dân sự giữa ngân hàng, chủ đầu tư và khách hàng; giao dịch này được điều chỉnh bởi Luật các tổ chức tín dụng . Việc dùng mệnh lệnh hành chính để can thiệp không chỉ trái luật, mà còn bóp méo thị trường vốn.

“Ngân hàng thương mại phải được quyền tự do thẩm định rủi ro và quyết định cho vay, thay vì bị buộc phải giới hạn theo lệnh hành chính. Nếu cấm cho vay bất động sản, người dân vẫn có thể vay tiêu dùng để mua nhà, vừa khó kiểm soát, vừa khiến chi phí xã hội tăng cao mà dễ làm phát sinh biến tướng”, ông Hiển nói.

Ông Hiển cho rằng, một gia đình có thể mua nhiều nhà cho con cái, không thể đánh đồng với đầu cơ. Tương tự, mua nhà cho thuê, mua shophouse để kinh doanh hoặc đơn giản là tích lũy tài sản… cũng là nhu cầu chính đáng của người dân. Hạn chế mức vay chỉ 30-50% là quá thấp và thiếu cơ sở kinh tế.

Cân nhắc kỹ đề xuất với tình hình thị trường hiện tại

Theo các chuyên gia, Bộ Xây dựng cần cân nhắc kỹ để không đưa ra các đề xuất duy ý chí như hiện tại. Điều hành giật cục sẽ khiến thị trường rối loạn và hoảng loạn, gây xói mòn niềm tin và làm hỏng môi trường đầu tư.

“Nay chính sách này, mai chính sách khác môi trường đầu tư sẽ ra sao?”, chuyên gia Đinh Thế Hiển đặt câu hỏi và bảy tỏ lo ngại, nếu được thông qua, chính sách siết cho vay sẽ khiến tình trạng khan cung thêm trầm trọng. Sự bất định của chính sách có thể khiến doanh nghiệp mất niềm tin, tạm ngừng đầu tư, thậm chí rời bỏ thị trường. Hệ quả là nguồn cung sẽ càng bị thu hẹp lại. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể chờ sau khi quy định siết cho vay hết hiệu lực (ngày 1/3/2027) mới đưa sản phẩm ra thị trường để “tránh bão”. Hai năm chờ đợi đồng nghĩa chi phí vốn đội lên, và cuối cùng vẫn đổ vào giá bán khiến giá nhà leo thang mạnh hơn.

Ở góc nhìn chính sách, TS. Trương Văn Phước cho rằng bàn tay Nhà nước có thể và cần can thiệp, nhưng phải đúng chỗ và đúng vai trò. Cụ thể, Nhà nước phải gỡ vướng pháp lý để các doanh nghiệp có thể triển khai dự án nhanh hơn, bổ sung nguồn cung cho thị trường.

Đặc biệt, Nhà nước có thể thông qua các chính sách cụ thể để giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, thay vì siết dòng vốn đầu ra. Một trong những yếu tố quyết định là tiền sử dụng đất, hiện chiếm tỷ trọng rất lớn trong giá thành nhà ở.

“Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước hoàn toàn có thể quy định mức tiền sử dụng đất thấp hơn để giảm chi phí cho doanh nghiệp. Khi chi phí đầu vào giảm, giá nhà sẽ tự động giảm. Đó mới là cách can thiệp thị trường hợp lý”, ông Phước nhấn mạnh.

Ở góc nhìn vĩ mô, TS. Lê Xuân Nghĩa - thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia - lo ngại siết tín dụng bất động sản chẳng khác gì “rút ống thở” khỏi một trong những động cơ tăng trưởng chủ lực của nền kinh tế. Bất động sản hiện đóng góp khoảng 10% GDP, kéo theo hơn 40 lĩnh vực khác, từ vật liệu xây dựng, nội thất đến ngân hàng… Bài học năm 2022 vẫn còn nguyên: Chỉ cần dòng vốn ách tắc, thị trường “đóng băng”, doanh nghiệp lao đao, hàng loạt ngành khác sẽ sụp dây chuyền, hàng triệu người sẽ mất việc làm, đe dọa đến tăng trưởng.

Ông Nghĩa dẫn chứng, giá trị vốn hóa thị trường bất động sản toàn cầu lên tới 360.000 tỷ USD, gấp 3 lần GDP thế giới - khoảng 120.000 USD, cho thấy tầm quan trọng của lĩnh vực này với mọi nền kinh tế. Tại Việt Nam, vốn hóa thị trường bất động sản khoảng 1.500 tỷ USD, gấp 3 lần GDP.

“Không có lĩnh vực nào lớn và tác động sâu rộng như bất động sản. Nếu giờ lại siết bằng mệnh lệnh hành chính, sẽ không làm giảm giá nhà mà còn khiến kinh tế đình trệ. Trung Quốc với chính sách 3 lằn ranh đỏ đã chứng minh điều đó”, ông Nghĩa cảnh báo.

Theo vị chuyên gia, thủ phạm chính khiến giá nhà leo thang không nằm ở đầu cơ mà là do nguồn cung bị bóp nghẹt, bắt nguồn từ tình trạng ách tắc pháp lý suốt nhiều năm qua. Hiện, các thủ tục phê duyệt dự án quá rườm rà, mất 5-7 năm, thậm chí cả chục năm mới được triển khai. Trong khi đó, nhu cầu nhà ở gia tăng liên tục.

“Hàng nghìn dự án đắp chiếu khiến chi phí tài chính đội lên, doanh nghiệp buộc phải bán giá cao để bù đắp. Nếu tháo được điểm nghẽn pháp lý, nguồn cung dồi dào, thị trường sẽ tự điều chỉnh theo quy luật cung - cầu. Ngược lại, chữa bệnh mà dùng sai thuốc thì sẽ càng khiến bệnh trầm trọng hơn”, ông Nghĩa phân tích.

Nguồn: Kenh14; 24h; Thanh Niên; CafeF