TRƯƠNG VIÊN, PHƯƠNG THỊ

1.

Truyện rằng xưa, làng nọ

Có người tên Trương Viên,

Một chàng trai khỏe mạnh,

Chất phác và rất hiền.

Bỗng lệnh vua ban xuống

Bắt tất cả tráng đinh

Phải đầu quân chiến đấu

Trong quân đội triều đình.

Vợ chàng là Phương Thị,

Vừa đẹp vừa đảm đang,

Rất giỏi bề gia chánh,

Nổi tiếng tốt khắp làng.

Ngày lên đường nhập ngũ,

Khăn ướt, lệ dầm dề,

Chàng dặn vợ, chạy giặc,

Nên tạm lánh về quê.

Và rồi, quả sau đó,

Giặc nổi lên ngút đồng,

Phương Thị đành phận gái

Đưa mẹ về quê chồng.

Gặp muôn vàn trở ngại,

Đường vừa khó, vừa xa.

Nàng là dâu hiểu thảo,

Nhường cơm, cõng mẹ già.

Một sáng nọ, đói khát,

Họ đi qua một nơi,

Thấy dân làng chạy đến,

Với bộ mặt vui cười.

Hai mẹ con được họ

Còn cho ăn uống no.

Có chuyện gì thế nhỉ?

Đang lúc họ tò mò,

Thì một vị bô lão

Liền giải thích thế này:

Mỗi năm làng phải tế

Cho hung thần ở đây

Một cặp mắt phụ nữ.

Trước còn của dân làng,

Sau chuyển thành lấy mắt

Của những người đi ngang,

Tức là người hôm ấy

Đến làng này đầu tiên.

Vậy năm nay hiến mắt

Sẽ là mẹ Trương Viên!

Phương Thị nghe, hoảng hốt,

Sụp lạy trước dân làng,

Xin được thay cho mẹ.

Rồi họ móc mắt nàng.

Cảm tấm lòng chí hiếu,

Một bà tiên hiện ra,

An ủi nàng rồi tặng

Một chiếc đàn tỳ bà.

Khi trao đàn, bà nói:

“Con quả là dâu hiền.

Nó sẽ giúp con sống

Cho đến ngày đoàn viên.”

Vậy là mù hai mắt,

Phương Thị dẫn mẹ già

Đi xin ăn khắp chợ,

Xin, và chơi tỳ bà.

2.

Lại nói, binh đao hết,

Chàng Trương Viên trở về,

Không thấy vợ và mẹ,

Chàng lên đường về quê.

Tới chỗ làng có lệ

Lấy mắt người cúng thần,

Chàng đau xót khi biết

Mọi chuyện về người thân.

Chàng cất công tìm kiếm,

Tìm mãi, tìm khắp nơi,

Cuối cùng đến khu chợ

Thì gặp được hai người.

Vợ chàng đang ngồi hát,

Chiếc đàn lạ trên tay.

Mẹ chàng xin bố thí

Bằng chiếc bát ăn mày.

Rồi mừng mừng, tủi tủi,

Ba người khóc, ôm nhau.

Nàng Phương Thị khóc mãi,

Đến khi từ hố sâu

Của đôi mắt bị khoét,

Ứa hai cục máu hồng.

Và rồi sự lạ đến,

Trước mặt mẹ và chồng,

Nàng ôm đầu quằn quại.

Đôi mắt mù ngày nào

Bỗng nhiên giờ lại sáng,

Sáng như hai ngôi sao.

3.

Đây là phần tóm lược

Một vở chèo rất hay,

Tích Trương Viên - Phương Thị,

Tôi mới xem gần đây.

Trong các loại hát cổ,

Tôi thích nhất là chèo,

Áo mớ ba, mớ bảy,

Đủ màu, trông thật yêu.

Là đặc sản Bắc Bộ,

Hóm hỉnh và thông minh,

Chèo đầy chất dân dã,

Có duyên, lại có tình.

Nhân tiện, xin nhắc lại,

Rằng Hoa Lư, Ninh Bình,

Là gốc của chèo cổ,

Có từ thời nhà Đinh.

Và người tạo ra nó

Là bà Phạm Thị Trân,

Một nữ sĩ tài giỏi,

Chắc cũng đẹp tuyệt trần.

Rồi chèo dần phổ biến

Từ Nghệ Tĩnh trở ra

Khắp cả vùng Bắc Bộ,

Thành một dạng dân ca.

Một thế kỷ sau đó,

Khi ta thắng quân Nguyên,

Ta tóm được một chú

Người Mông Cổ, rất hiền.

Chú đánh nhau thì kém,

Nhưng giỏi hát, giỏi đàn,

Nên đã đưa Kinh Kịch

Của Tàu vào nước Nam.

Trước chèo chỉ có nói

Và lời ngâm dân ca,

Nay nhờ chú, thêm hát,

Những câu hát mặn mà.

Nguồn: FB Thái Bá Tân

MƯA THU

Bóng nguyệt vương sầu ngấm lệ rơi

Nhìn mây khắc khoải nhớ nhung người

Hàng cây đẫm ướt dòng sông khóc

Ngọn gió hanh khô thổi lá cười

Nghĩa cũ bền hương từng gắn kết

Tình nay đượm thắm mãi không rời

Mưa thu tỉnh mộng mơ màng dỗi

Thức trắng canh trường gọi bạn ơi.

Trăng chờ trước ngõ giọt sương rơi

Lá đổ sầu vương thiếu vắng người

Bến nước từng quen giờ chẳng rõ

Tim mình rất lạ mãi không nơi

Duyên xưa nhắc lại mình ghi nhớ

Phận cũ mơ về dạ phải khơi

Giận dỗi hờn thu thầm khẽ trách

Đêm mưa lạnh lẽo ngoảnh than trời.

Nguồn: FB Thái Xuân

HỒN MA ĐI THEO TÔI SUỐT NHIỀU NĂM ĐỂ BÁO ÂN

Chuyện xảy ra đã hơn 30 năm, nhưng mỗi lần nhớ lại khiến tôi bồi hồi xúc động. Nhắc đến ma thường khiến con người ta sợ, nhưng riêng tôi thì tôi xúc động nhiều hơn.
Tôi tên Thoi Phánh, sinh ra và lớn lên ở TP. Vũng Tàu, hiện tôi đã sang Mỹ định cư. Năm 1990, khi ấy tôi 22 tuổi, sống bằng nghề buôn gỗ, nhưng không phải là gỗ rừng, mà chỉ là gỗ những cây ăn trái người ta muốn chặt bỏ. Ai bán thì tôi đến đốn hạ, rồi chở về bán lại cho các xưởng cưa.
Công việc này thường phải đi đây đi đó xa xôi, lại khá nặng nhọc, cần rành về kỹ thuật, nên tôi tuyển lựa ra ba người cộng sự. Mỗi lần đi mua cây đều gọi đi làm cùng. Lâu dần thành một ê kíp phối hợp ăn ý. Mặc dù trên danh nghĩa thì tôi là chủ, nhưng anh em sống với nhau rất hòa đồng, thân mật.
Một lần, tôi cùng ba người cộng sự ấy lên Long Khánh (Đồng Nai) để mua cây xoài. Cưa chặt xong xuôi thì trời tối, tôi để cây lại, chờ sáng mai sẽ có xe đến chở sau. Còn tôi nhận tiền rồi cùng ba gã cộng sự kia đi về. Bốn thằng leo lên ba chiếc xe 67, phi nhanh trên con đường tối thui trở về nhà.
Đó là một con đường rất hoang vắng, dài thăm thẳm chạy xuyên qua những vườn, rẫy trồng cây ăn trái. Cảnh vật tối tăm, tịch mịch.

Đang chạy, chợt mắt tôi đảo qua thấy một khối gì đó đen thui, to lù lù trên cây. Tính tò mò, tôi gọi ba gã cộng sự dừng xe lại:
- Ê, tụi bay, hình như tao vừa thấy một con gấu, nó ở trên cây kia kìa.
Một gã bảo:
- Mày khùng hả? Long Khánh làm gì có gấu?
Nói thế nhưng cả đám vẫn quay lại xem sao. Bước lại gần, soi đèn pin lên thì... ông giời ơi, chẳng phải gấu cọp chi cả, mà là một người đàn ông mặc áo mưa, treo cổ chết lủng lẳng trên một cây me.
Tá hỏa tam tinh, ba gã kia la toáng lên rồi co giò chạy thục mạng, bỏ lại mình tôi giữa màn đêm hoang vắng với cái xác treo cổ.
"Có phúc cùng hưởng mà có họa thì thân ai nấy chịu” !
Nhưng không sao, tôi trời phú cho từ bé đã gan góc, những chuyện này không làm tôi sợ lắm. Hít một hơi trấn tĩnh lại, tôi bước đến vái cái xác người đàn ông ấy mấy vái, rồi khấn thế này:
Tôi với ông vốn không quen biết. Tình cờ gặp ông đây cũng là một cái duyên, mà duyên gặp này tiếc rằng cũng là khi ông đã tử rồi. Ba thằng kia nó cũng bỏ tôi chạy mất. Thôi thì tôi chỉ có thể giúp ông báo công an xã để người ta truy ra ông ở đâu rồi đem về nhà cho người thân tẩm liệm.
Thế rồi tôi chạy đi báo công an. Họ tới đưa xác người đàn ông xuống, lục trong người thì thấy chứng minh nhân dân, rồi theo đó đưa xác về nhà. Tôi tính thích bao đồng nên cũng đi theo về đến nhà ông ta luôn.
Vào nhà ông ta thì câu chuyện lại càng buồn hơn. Vợ chồng ông có ba đứa con còn rất nhỏ, trong đó một đứa bị tật nguyền, gia cảnh nghèo xơ xác. Không biết có phải vì túng quẫn quá mà ông ta tự tử không nữa. Thấy hoàn cảnh ấy tôi cũng không đành lòng bỏ mặc.
Lục trong túi đếm được hơn 300 ngàn (năm 1990 thì 300 ngàn không hề nhỏ), tôi chạy đi mua một chiếc quan tài. Rồi rút nốt chiếc nhẫn hai chỉ vàng trên tay, tôi đưa cho người vợ lo tiền mai táng cho người đàn ông xấu số kia.

Sự việc xong xuôi, tôi trở về và cũng không suy nghĩ gì về việc đó nữa. Vẫn đi buôn gỗ như trước, chỉ có một điều lạ là tôi luôn gặp may mắn, làm ăn phất lên như diều gặp gió.
Cứ thế mấy năm sau, lần đó tôi được người ta giới thiệu lên Tây Ninh mua cây. Chuyến đó tôi mang theo khá nhiều tiền, đi buôn bán làm ăn mà, thêm một sợi dây chuyền ba chỉ vàng trên cổ nữa. Cũng như mọi khi, tôi gọi ba gã cộng sự quen thuộc đi cùng.
Đốn cây, nhận tiền xong xuôi thì trời đã tối, phải xin chủ nhà cho chúng tôi ngủ lại. Nhà có hai cha con, đàn ông với nhau cả nên họ vui vẻ chấp thuận. Cả ngày làm mệt nhoài rồi nên leo lên giường là tôi ngủ ngay.

Đang đêm, khi đang say giấc ngủ ngon, tôi lạc vào một giấc mơ và thấy một người đàn ông xa lạ bước đến, nói như hét vào mặt tôi:
- Ông mau thức dậy đi! Tôi là người đi theo bảo vệ ông suốt mấy năm nay để trả nợ ông đây.
Tôi ngơ ngác hỏi lại:
- Mà ông là ai?
- Tôi là người treo cổ ở Long Khánh đó, ông nhớ chưa? Ở ngoài sau nhà, họ đang mài dao rựa, dao mác để giết ông cướp tiền và vàng của ông đó. Giờ ông hãy đạp cái cửa sổ này ra rồi nhằm thẳng hướng đông chạy thật nhanh. Ông sẽ gặp một cái am của ni cô. Chỉ có đường đó ông mới thoát thân được thôi, ngoài ra chạy đường nào ông cũng chết.

Ngay đó thì tôi bừng tỉnh. Quả nhiên tôi thấy có tiếng bước chân đang tiến lại gần, cách tôi tầm 6 - 7 mét. Không suy nghĩ nhiều, tôi lập tức làm theo lời chỉ dẫn của hồn ma trong mơ.
Dùng hết sức, tung chân đạp mạnh vào cái cửa sổ. Đúng là nó không kiên cố gì, ăn một cú đạp thì văng ra liền.
Bản năng sinh tồn trỗi dậy, tay vơ nhanh lấy túi tiền, tôi phi ra ngoài, nhằm thẳng hướng đông chạy thục mạng.
Đằng sau, một đám thấy tôi chạy liền phóng theo bám gót. Tôi ngoái lại thì nhận ra ngay ba dáng người thân quen, chính là ba tên cộng sự, tên nào cũng dao rựa, dao mác lăm lăm trên tay.
Hiểu ngay ra vấn đề, tôi tăng tốc chạy. Chạy trốn chết. Chạy quên sống chết. Vừa là đêm tối khó thấy rõ, vừa gặp tôi chạy quá nhanh, lại vì bất ngờ không hiểu sao tôi biết trước mà tỉnh dậy bỏ chạy như vậy, chỉ một lát sau ba gã kia đã bị tôi bỏ mất dấu.
Tôi cứ thế tiếp tục chạy. Được một lát, quả nhiên gặp một cái am. Tôi nhanh chân leo qua hàng rào vào trong thì thấy một sư cô đang thức, chắc là dậy sớm tụng kinh hay sao đó.
Trông thấy tôi, sư cô cũng hoảng sợ. Nên tôi vừa thở hổn hển, vừa kể lại mọi chuyện, xin cô thương tình cho tôi trốn ở đây.
Cũng may sư cô tin lời tôi nên nói:
- Thôi con ở lại đây chờ đến khi trời sáng rồi đi ra, bây giờ cũng là 4 giờ sáng rồi.
Tôi cảm ơn sư cô rồi kiếm một góc ngồi, chậm rãi suy nghĩ lại mọi việc mà lúc nãy nhanh quá tôi chưa kịp hiểu hết.
Nhân tình thế thái thay đổi thật nhanh. Mới anh anh em em đó, chỉ vì tiền mà nỡ xuống tay giết nhau cho đành.

Sau đêm đó, ba tên ấy cũng bỏ trốn, không bao giờ tôi gặp lại nữa. Đến khi trời sáng, tôi cáo biệt sư cô rồi một mạch đi về Vũng Tàu.
Tôi lục tủ lấy hai cây vàng và một triệu đồng, đem đến nhà người đàn ông treo cổ chết ở Long Khánh mấy năm trước. Tôi kể lại sự tình đêm qua rồi tặng số tiền vàng đó cho vợ con ông ta như một lời cảm ơn.

Trước bàn thờ ông ấy, tôi thắp nén nhang mà khấn rằng:
- Ân nghĩa duyên nợ giữa tôi với ông xem như đến đây cũng đã trọn vẹn. Tôi giúp ông, rồi ông theo tôi bảo vệ suốt mấy năm và cứu mạng tôi. Thôi coi như huề, không ai nợ ai. Ông không cần theo bảo vệ tôi nữa. Ông đừng vương vấn cõi trần này làm gì nữa, mà lo siêu thoát đi đầu thai đi.
Từ nhỏ, trong nhà theo đạo Phật nên tôi cũng biết Đức Phật dạy rằng vũ trụ này có 6 cõi luân hồi: trời, a tu la, người, ngạ quỷ (tức cõi ma quỷ), súc sinh và địa ngục. Nghe rồi để đó chứ tôi không tin.
Phải qua sự việc này rồi thì tôi mới biết đó là sự thật. Cảm ơn ông vì đã cứu tôi một mạng. Cảm ơn vì đã cho tôi mở mang hiểu biết, nhận ra lời Phật dạy không phải là hư vọng, rằng cõi thế giới này không chỉ có loài người và súc sinh.
Kể từ đó thì tôi không còn gặp hồn ma ông ấy lần nào nữa. Nhưng những chuyện ly kỳ thì không dừng lại ở đây. Nếu có dịp, tôi sẽ kể tiếp câu chuyện của tôi cho các bạn. Nhưng đó không phải chuyện ma nữa, mà là về những tiền kiếp của tôi, một cơ duyên đặc biệt cho phép tôi nhớ lại được 7 kiếp quá khứ của mình, đồng thời gỡ bỏ được mọi thắc mắc về cuộc đời, về chính con người của mình thông qua lăng kính của luật Nhân quả.

Nguồn: FB Quang Tử