TRUNG QUỐC ĐÓN KỶ LỤC BUỒN CHƯA TỪNG CÓ TRONG LỊCH SỬ, LÃNH ĐẠO QUỐC GIA TRĂN TRỞ

Hàng loạt chính sách đã và đang triển khai tại Trung Quốc vẫn chưa thể đảo ngược xu hướng suy giảm dân số của nước này.

Năm 2025, Trung Quốc ghi nhận tỷ lệ sinh thấp nhất trong lịch sử khi dân số giảm năm thứ 4 liên tiếp.

Theo báo cáo của Cục Thống kê Trung Quốc ngày 19/1, tỷ lệ sinh giảm xuống còn 5,63 ca sinh trên 1.000 người vào năm 2025, thấp hơn mức đáy năm 2023 là 6,39 ca sinh trên 1.000 người. Diễn biến này cho thấy sự gia tăng nhẹ về số ca sinh vào năm 2024 chỉ là ngoại lệ chứ không phải là sự đảo ngược của xu hướng giảm kéo dài từ năm 2016.

Dù tỷ lệ sinh giảm, kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 5% trong năm 2025, khớp với mục tiêu của chính phủ là “khoảng 5%”.

Mặc dù tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm đạt mục tiêu, nhưng số liệu sinh giảm lại giáng một đòn mạnh vào những nỗ lực của Bắc Kinh nhằm đảo ngược tác động của chính sách “một con” được áp dụng hàng thập kỷ.

Theo số liệu, năm ngoái có 7,92 triệu trẻ sơ sinh tại Trung Quốc được sinh ra, trong khi số ca tử vong lên tới 11,31 triệu, dẫn đến tổng dân số giảm 3,39 triệu người. Dân số Trung Quốc dự kiến đạt 1,4 tỷ người vào năm 2025, nhiều thứ 2 sau Ấn Độ.

Thách thức nhân khẩu học của Trung Quốc

Giới chức Trung Quốc xem sự thay đổi về nhân khẩu học là một thách thức lớn, khi lực lượng lao động của đất nước đang thu hẹp và số người hưởng lương hưu ngày càng tăng.

Việc kiểm soát dân số nghiêm ngặt theo chính sách “một con”, được bãi bỏ vào năm 2016, cùng với quan điểm về hôn nhân thay đổi, đô thị hóa và chi phí nuôi dạy con cái ngày càng tăng, đã khiến tỷ lệ sinh giảm nhanh chóng.

Số liệu cho thấy, tình trạng già hóa dân số Trung Quốc ngày càng trầm trọng hơn vào năm 2025, với dân số trên 60 tuổi đạt 323 triệu người, chiếm 23% dân số, tăng 1 điểm phần trăm so với năm 2024.

Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, đến năm 2100, một nửa dân số nước này có thể trên 60 tuổi, có thể gây ra những hệ quả sâu rộng, không chỉ đối với nền kinh tế Trung Quốc mà còn cả tham vọng cạnh tranh với Mỹ.

Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhấn mạnh tầm quan trọng của “an ninh dân số” và coi “phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao” là ưu tiên quốc gia. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng đã chỉ đạo thúc đẩy tự động hóa và ngành công nghiệp sản xuất trong nước, thay thế lao động con người bằng robot.

Năm ngoái, Trung Quốc đã triển khai thêm các biện pháp hỗ trợ tỷ lệ sinh, như cấp hỗ trợ tiền mặt hàng năm cho các gia đình có con dưới 3 tuổi, đơn giản hóa thủ tục đăng ký kết hôn và miễn học phí mầm non đối với các cơ sở công lập.

Các nhà phân tích dự đoán sẽ có thêm nhiều chính sách hoặc biện pháp khuyến sinh và kết hôn trong năm tới. Tuy nhiên, nhiều người tin rằng việc ngăn chặn đà suy giảm này là điều không thể, đặc biệt khi giới trẻ phải vật lộn tìm việc làm và đối mặt với chi phí nuôi dạy con cái cao. Gánh nặng nuôi dạy con cái không đồng đều cũng được cho là lý do khiến nhiều phụ nữ trẻ không muốn sinh con.

CÁC 'ÔNG LỚN' CÔNG NGHỆ TRUNG QUỐC MẠNH TAY THƯỞNG TẾT: NHÂN VIÊN JD NHẬN THƯỞNG 10 THÁNG LƯƠNG, KHÔNG CÓ HẠN MỨC TỐI ĐA

Nhân viên khối văn phòng xếp loại A+ có thể nhận tối đa 10 tháng lương tiền thưởng, trong khi nhân viên bộ phận thu mua và bán hàng dự kiến nhận trung bình 25 tháng lương năm 2025.

Theo đánh giá từ truyền thông Trung Quốc, việc tăng tiền thưởng và lương không chỉ giúp các công ty công nghệ nước này khích lệ tinh thần làm việc của nhân viên, mà còn giúp nhân viên gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Bên cạnh đó, điều này còn giúp các doanh nghiệp thu hút nhân tài giỏi và tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh cuộc đua công nghệ ngày càng gay gắt.

JD, công ty thương mại điện tử hàng đầu Trung Quốc, hồi đầu tháng 1 cho hay 92% nhân viên đã nhận được toàn bộ tiền thưởng cuối năm. Ngân sách tiền thưởng của JD tăng hơn 70% so với năm 2024.

Nhân viên khối văn phòng xếp loại A+ có thể nhận tối đa 10 tháng lương tiền thưởng, trong khi nhân viên bộ phận thu mua và bán hàng dự kiến nhận trung bình 25 tháng lương năm 2025, không áp dụng hạn mức tối đa.

Trong khi đó, ByteDance, công ty mẹ của hai nền tảng TikTok và Douyin, cũng công bố tăng 35% quỹ thưởng cho nhân viên trong năm 2025. Không chỉ vậy, ngân sách dành cho điều chỉnh lương của ByteDance trong năm qua cũng tăng mạnh, cao hơn 150% so với năm 2024.

Trong thư gửi nội bộ nhân sự, ByteDance khẳng định các điều chỉnh này nhằm bảo đảm thu nhập cho nhân viên và đãi ngộ không thua kém các công ty công nghệ lớn trên thế giới. Công ty cho biết sẽ tiếp tục đầu tư mạnh cho nhân lực, nâng chính sách lương thưởng và mở rộng chính sách đãi ngộ cho nhân viên gắn với cổ phần.

Ngoài các công ty phần mềm, các doanh nghiệp sản xuất cũng tăng mức lương thưởng. Nhà sản xuất pin CATL tăng lương tháng cơ bản cho công nhân nhà máy thêm 22 USD, trong khi hãng xe điện BYD tăng lương tháng cơ bản cho nhân viên nghiên cứu và phát triển kỹ thuật (R&D) từ 70 USD đến tối đa 645 USD.

Được biết, các tập đoàn công nghệ Trung Quốc đã thực hiện thưởng Tết “đậm tay” sau khi Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương Trung Quốc vừa diễn ra hồi tháng 12 đề cập những ưu tiên cho năm 2026, trong đó nhấn mạnh cần tăng thu nhập cho người dân khu vực đô thị và nông thôn nhằm kích thích tiêu dùng trong nước và thúc đẩy vòng quay của nền kinh tế.

Ông Zhu Keli, Giám đốc sáng lập Viện Kinh tế Mới Trung Quốc, nhận định việc các doanh nghiệp công nghệ đồng loạt tăng thưởng cuối năm chính là cam kết thực hiện theo chủ trương định hướng của Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương về việc nâng thu nhập người dân, qua đó khơi thông sức mua và giúp nền kinh tế nội địa vận hành thông suốt hơn.

Tăng lương, cải thiện cơ chế việc làm là cách để giữ người giỏi, thu hút nhân lực chất lượng cao và thể hiện sự trân trọng đối với đóng góp của người lao động”, ông Zhu nói.

Theo ông, chính sách đãi ngộ tốt sẽ giúp củng cố niềm tin của nhân viên, nâng hiệu quả hoạt động và khuyến khích họ dấn thân vào các mảng kinh doanh trọng điểm. Tuy vậy, việc chi mạnh cho lương thưởng cũng có thể khiến lợi nhuận ngắn hạn của doanh nghiệp bị thu hẹp.

Theo ông Jiang Han, nhà phân tích cao cấp của công ty tư vấn Pangoal, loạt chính sách thưởng Tết và tăng lương cho thấy các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đang đặt người lao động vào vị trí trung tâm. “Đây là yếu tố then chốt để ổn định nhân sự, khơi dậy tinh thần làm việc, thúc đẩy sáng tạo và tăng cường sự gắn kết trong tập thể”, ông Jiang nói.

Ông cho rằng xu hướng này nhiều khả năng sẽ lan rộng, bởi việc tăng thu nhập giúp nâng cao mức độ hài lòng và hạnh phúc trong công việc của người lao động, từ đó cải thiện hiệu suất và năng lực đổi mới. “Về lâu dài, đây sẽ là cú hích tích cực cho toàn bộ lĩnh vực internet và công nghệ”, ông nhận định.

THỎA THUẬN THƯƠNG MẠI EU-MỸ “BỊ TREO” SAU LOẠT THUẾ QUAN MỚI CỦA TỔNG THỐNG TRUMP

Thỏa thuận vốn được thiết kế nhằm tránh các mức thuế nặng lên hàng xuất khẩu châu Âu sẽ không thể được thông qua trong bối cảnh Washington đe dọa nhằm vào Greenland, theo các nghị sĩ.

Một thỏa thuận thương mại xuyên Đại Tây Dương mang tính bước ngoặt sẽ không được các nghị sĩ EU phê chuẩn sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế mới đối với các nước châu Âu như một phần trong nỗ lực nhằm giành quyền kiểm soát Greenland từ tay Đan Mạch.

Việc Quốc hội châu Âu xác nhận sẽ không tiếp tục tiến trình phê chuẩn thỏa thuận - vốn được Tổng thống Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ký hồi tháng 7 năm ngoái - khiến tương lai của "đình chiến thương mại" trở nên bất định.

Trong một tuyên bố trực tuyến, ông Manfred Weber, Chủ tịch Đảng Nhân dân châu Âu (EPP), cho rằng căng thẳng leo thang giữa Mỹ và châu Âu đồng nghĩa với việc Nghị viện sẽ không bỏ phiếu ủng hộ thỏa thuận, vốn quy định mức thuế 15% đối với hàng hóa nhập khẩu từ EU vào Mỹ, đổi lại việc khối này không áp thuế lên hàng xuất khẩu của Mỹ.

"EPP ủng hộ thỏa thuận thương mại EU-Mỹ, nhưng trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đưa ra các đe dọa liên quan đến Greenland, việc phê chuẩn là không thể ở thời điểm này", ông Weber viết. "Mức thuế 0% đối với hàng hóa Mỹ phải được tạm dừng".

Trong khi các thành viên khác trong liên minh cầm quyền của bà Ursula von der Leyen đã thúc đẩy việc "tạm hoãn có tính chiến lược" triển khai thỏa thuận trong những tuần gần đây, thì chính EPP vẫn chưa bị thuyết phục cho đến lúc này.

Hôm thứ Tư (14/1 - giờ địa phương), các nghị sĩ đã trì hoãn quyết định có đóng băng việc phê chuẩn thỏa thuận hay không trong bối cảnh căng thẳng xoay quanh yêu cầu của Tổng thống Trump buộc Đan Mạch trao lại Greenland cho Mỹ. Dự kiến các nghị sĩ EU sẽ xác nhận việc đóng băng thỏa thuận trong cuộc họp vào thứ Tư tuần tới (21/1).

Karin Karlsboro - nghị sĩ Thụy Điển thuộc Renew, đồng thời là điều phối viên phụ trách thương mại - nói với tờ POLITICO hôm thứ Bảy rằng thỏa thuận EU–Mỹ sẽ không tìm được đủ sự ủng hộ từ các nghị sĩ.

"Vũ khí hạng nặng" thương mại

"Tôi không thấy khả năng nào để Quốc hội châu Âu bật đèn xanh cho thỏa thuận thuế quan này khi chúng tôi đưa ra quyết định vào thứ Tư. Thay vào đó, EU phải chuẩn bị đáp trả các đòn thuế quan của Tổng thống Trump, bao gồm cả những đòn nhắm vào Thụy Điển", bà nói. "Chúng ta cũng không thể loại trừ việc áp thuế trả đũa hoặc sử dụng ‘vũ khí hạng nặng’ nếu sức ép và cưỡng bức tiếp diễn".

"Vũ khí hạng nặng" mà EU đề cập (hay còn gọi là Công cụ Chống Cưỡng ép) cung cấp một loạt biện pháp trừng phạt có thể áp dụng với các đối thủ thương mại tìm cách đe dọa khối này. Trong số đó có các hạn chế về đầu tư, tiếp cận các chương trình mua sắm công, cũng như giới hạn đối với bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Dù Quốc hội châu Âu thúc giục, quyết định kích hoạt Công cụ Chống Cưỡng ép sẽ thuộc về Ủy ban châu Âu nếu Tổng thống Trump thực sự thực hiện đe dọa mới của mình. Khi đó, biện pháp sẽ cần được thông qua bởi một đa số đủ lớn trong số các quốc gia thành viên.

Lãnh đạo Renew, Valérie Hayer, gọi các động thái của Tổng thống Trump là "không thể chấp nhận" và nói rằng "đã đến lúc chuyển từ phụ thuộc sang răn đe".

"EU cần sẵn sàng triển khai các biện pháp đáp trả có mục tiêu và tương xứng", bà Hayer viết trên X. "Việc kích hoạt Công cụ Chống Cưỡng ép của EU cần được xem xét rõ ràng, bởi nó được thiết kế chính xác cho những tình huống gây sức ép kinh tế kiểu này".

Bernd Lange, nghị sĩ Đức thuộc S&D và Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Quốc hội châu Âu, cũng ủng hộ việc triển khai "vũ khí hạng nặng" chưa từng có tiền lệ trong bình luận với POLITICO.

"Những gì chúng tôi hình dung khi soạn Luật Chống Cưỡng ép đang trở thành hiện thực: nếu chính sách thương mại bị sử dụng như đòn bẩy chính trị, chúng ta có thể chống lại bằng nhiều biện pháp. Do đó, tôi kêu gọi Ủy ban châu Âu khởi động tiến trình và điều tra ngay lập tức," ông nói.

Phó Chủ tịch phụ trách thương mại của S&D, Kathleen Van Brempt, cũng tham gia lời kêu gọi sử dụng Công cụ Chống Cưỡng ép.

"Hoàn toàn là một điều gây phẫn nộ khi Tổng thống Donald Trump sử dụng thuế quan và các đe dọa kinh tế nhằm áp đặt một yêu sách lãnh thổ bất hợp pháp", bà Van Brempt tuyên bố. Việc phê chuẩn thỏa thuận, theo bà, "sẽ không phải là ‘thực dụng’ mà là cực kỳ thiếu khôn ngoan".

"Nếu điều này không phải là cưỡng ép thì là gì?", bà nói thêm.

Hôm thứ Bảy, Tổng thống Trump tuyên bố áp thêm 10% thuế đối với các quốc gia châu Âu đã điều quân tới Greenland. Mức thuế sẽ tăng lên 25% kể từ ngày 1/6, ông khẳng định, và sẽ duy trì "cho đến khi đạt được Thỏa thuận về việc Mua lại Greenland một cách Toàn diện và Triệt để".

Lãnh đạo châu Âu đã phản ứng giận dữ. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cảnh báo Washington rằng các mức thuế mới sẽ bị đáp trả "bằng phản ứng chung".

CỤC DIỆN MỚI Ở TRUNG ĐÔNG

Ông Donald Trump đang chao đảo giữa chủ định xoay trục sang khu vực khác vừa thích thú thể hiện uy lực quân sự của Mỹ ở Trung Đông

Trong năm 2025 vừa đi qua, ở khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh đã hình thành cục diện chính trị an ninh, sức mạnh quân sự và ảnh hưởng chính trị mới. Nó là kết quả của cuộc xung đột giữa Israel và nhóm vũ trang Hamas ở Dải Gaza, của cuộc đối đầu trực diện 12 ngày giữa Israel và Mỹ với Iran, của sự thay đổi chính thể ở Syria và của sự trỗi dậy mạnh mẽ về chính trị của một số quốc gia trong khu vực.

Ngay trong những ngày đầu tiên của năm mới 2026, cục diện trên có biến động mới khiến khu vực càng thêm không ổn định, càng khó đưa đến được một trật tự chính trị an ninh rõ nét và bền vững trong thời gian tới.

Những biến động mới được chú ý nhất là tình hình chính trị - xã hội ở Iran và Tổng thống Mỹ Donald Trump lộ ý sẵn sàng tấn công quân sự vào Iran lần nữa, rất có thể lại cùng với Israel, để trực tiếp hậu thuẫn làn sóng biểu tình phản đối chính phủ ở Iran và để gia tăng áp lực tối đa tới Tehran. Diễn biến ở Iran như thế nào và cái bóng ma của sự can thiệp quân sự của Mỹ vào nội bộ nước này đang góp phần làm thay đổi cục diện hình thành trong năm ngoái ở Trung Đông.

Yếu tố tác động khác là những kịch bản có thể xảy ra liên quan đến việc Israel tận dụng tình hình mới để lại gia tăng xung đột với Hamas, phong trào Hezbollah ở Lebanon, lực lượng Houthi ở Yemen cũng như tạo thêm sự đã rồi nhằm ngăn cản việc thành lập nhà nước Palestine độc lập, có chủ quyền và lãnh thổ.

Tất cả những gì đang diễn ra ở khu vực này đều có thể có đột biến mới, đều có thể rẽ ngoặt theo hướng mới và đều có thể dễ dàng vượt ra ngoài tầm kiểm soát của các bên liên quan trực tiếp cũng như gián tiếp. Ông Donald Trump muốn khởi động giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza trong khi giai đoạn 1 vẫn còn rất dang dở. Cả Israel lẫn Hamas đều không thực thi đầy đủ và nghiêm chỉnh thỏa thuận cho giai đoạn 1.

Syria tiếp tục là khoảng trống quyền lực trong khu vực. Israel vẫn được coi là có sức mạnh quân sự nổi trội trong khu vực nhưng đang ngày càng bị cô lập về chính trị và không còn dám coi thường Iran. Ông Donald Trump chao đảo giữa chủ định xoay trục từ Trung Đông sang khu vực khác vừa thích thú thể hiện uy lực quân sự của Mỹ ở nơi đây. Mỹ và Israel ở trong tình trạng luôn sẵn sàng bất ngờ tấn công Iran lần nữa.

Cuộc ganh đua ảnh hưởng và vị thế cường quốc khu vực giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Saudi, Iran và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) bộc lộ ngày càng công khai và quyết liệt. Nay lại thêm biến động chính trị - xã hội nội bộ ở Iran và lựa chọn của ông Donald Trump đứng hẳn về phía làn sóng biểu tình chống chính phủ ở Iran.

Kể từ thời cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 đến nay, Iran đã trải qua 18 lần hỗn loạn và bạo lực chính trị - xã hội nhưng không lần nào trầm trọng như lần thứ 19 này. Giới chức lãnh đạo tôn giáo, nhà nước, quân đội và an ninh Iran chưa khi nào bị thách thức ghê gớm như hiện tại. Tương lai chính trị - xã hội ở Iran hiện là ẩn số lớn đối với chính nước này và khu vực. Thay đổi hay không thay đổi thể chế chính trị sau lần hỗn loạn bạo lực này đều làm thay đổi vị thế và ảnh hưởng của Iran ở khu vực.

Cục diện Trung Đông như thế khiến cho ông Donald Trump rất khó thực thi chủ định xoay trục ưu tiên chiến lược mà có thể bị kìm chân nhiều hơn trước, thậm chí sa lầy về chính trị và an ninh ở đó.

Nguồn: CafeF; Soha; Người Đưa Tin; Người Lao Động