THƠ VÀ ÂM NHẠC VỚI TIẾNG ĐÀN ĐẶNG NGỌC LONG

Lời giới thiệu

Tôi và nhạc sĩ Đặng Ngọc Long quen nhau đã hơn 30 năm rồi. Lúc ấy tôi, từ Sài Gòn, là kĩ sư nghiên cứu khoa học trong một hãng truyền tin ở Tây Berlin-Zehlendorf. Chàng, từ Hà Nội, học đàn bài bản ở bên Đông Berlin, tốt nghiệp Thạc sĩ Đại học Âm nhạc Hans Eisler. 

Chúng tôi quen nhau nhờ qua một cuộc biểu diễn Ghi-Ta của anh ở Tây Berlin (1989) làm chúng tôi mê hồn.

Tôi mời anh đến nhà chơi và từ đó gặp gỡ nhiều bạn bên Tây Berlin. Mỗi cuối tuần nhóm nhảy chúng tôi thường tụ nhau. Khiêu vũ và hát Karaoke, nấu nướng ăn chung. Thường là chỗ gia đình tôi, vì chúng tôi có ngôi nhà riêng rộng rãi.

Nhóm nhảy „Núi Lửa“ nổi tiếng, đình đám một thời ở Berlin và lan tỏa ra nhiều nơi trong nước Đức. Nhiều địa phương xa bắt đầu thành lập nhóm giống chúng tôi, tạo thành một hình thức vui chơi giải trí rất mới thời ấy.

Sau này chúng tôi thân nhau hơn. Đặng Ngọc Long phổ nhạc từ nhiều bài thơ của tôi.

Các bạn có thể vào YouTube tìm nghe nhiều bài do anh em chúng tôi hợp tác. Trong gần 10 bản nhạc đó, bài hát mà nhiều người thích nhất có lẽ là „Nắng Thu“, do ca sĩ Trịnh Thanh Hiền (Hà Nội) và sau này là ca sĩ Vũ Hoàng trình bày, phổ từ bài thơ tôi sáng tác thời sinh viên, lúc đi qua khu vườn mùa Thu vàng, đẹp rực rỡ, phía bên sau trường Đại Học TU-Berlin, vào một buổi chiều:

Vũ Hoàng: https://music.youtube.com/watch?v=lz5XFfT_BKE.

Trịnh Thanh Hiền: https://music.youtube.com/watch?v=OdycrzApmH4.

Và mời quí anh chị nghe giọng ca của Hiền Mimosa (Berlin), một nữ MC xinh đẹp, dịu dàng, thành viên Hội thơ của cộng đồng người Việt tại Đức. Bài hát này Đặng Ngọc Long phổ nhạc từ bài „Dòng Thơ Trên Áo Lụa“, tôi viết trong một giai đoạn cuộc đời có bao biến động... Đặng Ngọc Long phổ nhạc với nhiều cảm xúc, và qua giọng ca của Hiền Mimosa, tác phẩm được thăng hoa:

Đặng Ngọc Long hiện là hiệu trưởng trường âm nhạc Berlin-Gesundbrunnen, Chủ tịch Hội đồng Nghê thuật cuộc thi Ghi-Ta Quốc tế và Liên hoan Ghi-Ta Berlin từ năm 2006.

Trong năm nay, thứ Bảy ngày 10.10.2026, từ 13 giờ, lại có cuộc thi chung kết như thế - tại Prinzenstrasse 33, 13359 Berlin. Đặng Ngọc Long và các nghệ sĩ quốc tế biểu diễn lúc 18 giờ.

Sau đây Sa Huỳnh mời quí anh chị xem bài thơ “Tiếg đàn” tôi viết tặng Đặng Ngọc Long, sau một buổi dự biểu diễn, dịp Lễ Giáng Sinh năm 1997.

Buổi chiều hôm ấy, trong một không gian hoàn toàn yên tĩnh và ấm cúng, mọi khán giả, chứ chẳng phải riêng tôi, say mê theo tiếng đàn điêu luyện của nhạc sỹ tài hoa. Nhìn cây đàn như dáng một người con gái đang nằm trọn trong lòng. Và những ngón tay... chao ôi những ngón tay, lúc nhẹ nhàng, lúc ngại ngùng bối rối, say đắm, âu yếm vuốt trên cành đàn, như ve vuốt người yêu...

Tiếng Đàn

Berlin trời đã vào Đông

Tôi đi nghe Đặng Ngọc Long đánh đàn

Đàn reo, từng giọt tuyết tan

Đàn reo, gió ấm nhẹ lan vào hồn

Nhịp đàn lúc lơi, lúc dồn

Bàn tay anh nhẹ phớt hôn nhánh đàn

Có những nụ hôn vội vàng

Và nụ hôn nhẹ, mơ màng buông lơi

Nhánh đàn hay nhánh cây đời

Tay anh rung mở gọi mời chân chim

Thân đàn nằm ngủ im lìm

Như người tình mộng đang chìm giấc mơ

Có nghe chăng… nghìn phím tơ

Hồn em trở giấc… môi chờ gió đêm

Sợi đàn hay sợi tóc em

Run run, bối rối… cuốn mềm tay anh

Đàn ru em giấc mộng lành

Hồn anh cuộn chặt cho xanh tình nồng

Người về có nhớ gì không?

Tôi về nhớ: Đặng Ngọc Long dạo đàn.

Tác giả: Nhà Thơ Sa Huỳnh

THẾ GIỚI LƯỢC SỬ: HỢP CHỦNG QUỐC HOA KỲ

Là một quốc gia trẻ,

Nhưng Mỹ là siêu cường

Nhớ có sự phát triển

Mạnh mẽ đến phi thường.

Mỹ đứng dầu thế giới

Về tài chính, tài nguyên,

Quân sự và kinh tế,

Dân chủ và nhân quyền.

Là “sen đầm” quốc tế,

Mỹ đảm nhận vai trò

Dàn xếp các xung đột

Vì công lý, tự do.

Mỗi người một quan điểm.

Quan điểm của tôi là:

Thế giới không có Mỹ

Chắc sẽ lắm phiền hà.

Không ngẫu nhiên nước Mỹ,

Với nhiều người bình thường,

Là nơi đáng sống nhất,

Dẫu chưa phải thiên đường.

Trước khi được “khám phá”

Bởi người Tây Ban Nha,

Người thổ dân châu Mỹ

Có văn minh Maya.

Mỹ, trước khi độc lập,

Là thuộc địa của Anh.

Tổng cộng mười ba nước,

Cùng chung sống yên lành.

Ngày Mười Bốn tháng Sáu

Năm Một Bảy Bảy Lăm

Nổ ra cuộc cách mạng

Kéo dài đúng một năm.

Nhờ được Pháp giúp đỡ,

Quân Mỹ thắng quân Anh

Và tuyên bố độc lập

Khi kết thúc chiến tranh.

Cả mười ba thuộc địa,

Tại Pennsylvanie,

Hợp lại thành một nước -

Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Suốt thế kỷ mười chín,

Bằng mưu mô, chiến tranh,

Nước Mỹ đã sáp nhập

Nhiều lãnh thổ vào mình.

Mỹ chiếm rất nhiều đất

Láng giềng Mexico

Để lập các bang mới,

Như New Mexico,

Nevada, Texas.

Colorado, Utah,

Và cả bang giàu nhất

Là California.

Với các quần đảo lớn

Như Hawai, Samoa,

Mỹ gây chiến và cướp

Từ tay Tây Ban Nha.

Louisiana của Pháp

Thì mua bán đàng hoàng.

Alaska cũng vậy.

Với giá rẻ kinh hoàng.

Chỉ hai xu một mẫu,

Tức bảy triệu đô-la,

Thành bang thứ bốn chín,

Là bang Alaska.

Tổng thống thứ mười sáu,

Abraham Lincoln,

Muốn xóa bỏ nô lệ

Ở các bang miền Nam.

Trước khi ông nhậm chức,

Ở miền Nam, bảy bang

Tuyên bố tách khỏi Mỹ

Rồi lập thành Liên Bang.

Thế là có nội chiến,

Kéo dài đúng năm năm.

Các bang miền Bắc Thắng,

Năm Một Tám Sáu Năm.

Gần một triệu người chết,

Ba phần trăm số dân.

Nô lệ được giải phóng.

Đất nước hồi phục dần.

Từ Một Chín Hai Chín

Đến Một Chín Ba Ba

Một cuộc Đại Khủng Hoảng

Bỗng bất ngờ nổ ra.

Thị trường chứng khoán đổ.

Kéo theo đổ dây chuyền

Sản xuất và thương mại,

Mức sống và đồng tiền.

Hoạt động kinh tế giảm

Hơn mười lăm phần trăm.

Nhiều triệu người thất nghiệp

Liên tục trong nhiều năm.

Xuất hiện cả nạn đói.

Tỉ lệ tự tử cao,

Đến mức chủ khách sạn

Khi thấy khách bước vào,

Luôn hỏi: Xin cho biết

Để ngủ hay nhảy lầu?

Biết để còn bố trí

Cho khách nghỉ ở đâu.

Còn cảnh sát New York

Sáng nào cũng cho xe

Nhặt xác người tự tử.

Mà thường xuyên nhiều xe.

Mỹ tham gia trực tiếp,

Và trực tiếp hy sinh

Trong cả hai thế chiến,

Giúp lập lại hòa bình.

Sau trận Trân Châu Cảng,

Bất ngờ và bàng hoàng,

Mỹ ném bom nguyên tử

Bắt nước Nhật đầu hàng.

Nhưng cũng chính người Mỹ

Khi kết thúc chiến tranh

Rót tiền giúp Đức, Nhật

Hồi phục lại rất nhanh.

Mỹ là nước khởi xướng

Thành lập Hội Quốc Liên,

Nay là Liên Hợp Quốc.

Chủ yếu Mỹ đóng tiền.

Thời kỳ chiến tranh lạnh

Giữa một bên Liên Xô

Và bên kia là Mỹ.

Luôn cạnh tranh, đôi co.

Nhưng cả hai cường quốc

Không trực tiếp đánh nhau.

Chỉ cố tăng ảnh hưởng

Khắp nơi trên toàn cầu.

Cuối cùng, như ta biết

Tổng thống Mỹ, Reagan

Làm Liên Xô sụp đổ

Mà không chút khó khăn.

Có thể bạn đang nghĩ,

Washington DC

Luôn là thủ đô Mỹ,

Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Không, thành phố New York,

Một thành phố tuyệt vời

Năm năm thủ đô Mỹ,

Đến Một Bảy Chín Mươi.

Sau đó, quốc hội Mỹ

Chọn đất Virginia

Để xây thủ đô mới,

Đặc khu Columbia.

Diện tích được quy định

Phải là một hình vuông,

Mỗi cạnh dài mười dặm.

Tức một trăm dặm vuông.

Năm Một Tám Mười Bốn,

Washington DC

Bị quân Anh tàn phá,

Đốt cháy chẳng còn gì

Cả Tòa nhà Quốc Hội,

Bộ Ngân khố Liên bang

Và cả tòa Bạch Ốc.

Cảnh tượng thật kinh hoàng.

Biểu tượng của nước Mỹ

Là tượng Liberty.

Nhân một trăm năm tuổi,

Dân Pháp tặng Hoa Kỳ.

Nó là bức tượng gốc.

Hai tượng nhỏ, đó là

Một tượng còn bên Pháp.

Một tượng Pháp cho ta.

Nơi nay là New York

Là đất của Hà Lan,

Hơn năm trăm năm trước,

Gọi là New Amsterdam.

Người Hà Lan mua nó

Với giá một trăm đồng

Từ người dân bản địa.

Thực chất là cho không.

Vì người dân bản địa

Không thích lấy đô-la.

Chỉ lấy đồ trang sức

Bằng thủy tinh và da.

Năm Một Tám Chín Tám

Nhà vua Tây Ban Nha

Đã bán một thuộc địa,

Hai mươi triệu đô-la.

Thuộc địa bị bán ấy

Chính là Philipin.

Người mua là nước Mỹ

Vốn lúc ấy dư tiền.

Phát xít Nhật thất bại,

Nước này được tự do,

Nghe nói Mỹ cho chọn

Hoặc làm nước tự do,

Hoặc trở thành, nếu muốn,

Một tiểu bang Hoa Kỳ.

Cứ trưng cầu dân ý.

Thích hay không thì tùy.

Cuối cùng, như ta biết,

Philipin, xót xa,

Vẫn là nước yếu kém.

Thậm chí thua cả ta.

Trích nguồn: FB Thái Bá Tân

SỐNG Ở ĐỨC NHIỀU NĂM, TÔI MỚI HIỂU, VÌ SAO ĐÀN ÔNG LUÔN LÀ NGƯỜI ĐƯỢC NGHĨ TỚI SAU CÙNG

Lần đầu nghe câu nói này, tôi đã nghĩ đó chỉ là một câu đùa. Nhưng sau nhiều năm sống ở Đức, quan sát cách xã hội này vận hành, tôi mới hiểu: Đằng sau câu nói tưởng như hài hước ấy là cả một triết lý về trách nhiệm, sự bảo vệ và cách người Đức nhìn nhận giá trị của con người. Trước hết, cần nói rõ: đây không phải là luật, càng không phải một quy định của nước Đức. Đó chỉ là cách nhiều người cảm nhận về thứ tự ưu tiên trong đời sống hằng ngày.

Ở Đức, trẻ em gần như luôn được đặt ở vị trí cao nhất. Không phải vì các em “đặc quyền”, mà vì người Đức tin rằng tương lai của một đất nước được quyết định bởi cách người lớn đối xử với trẻ nhỏ hôm nay.
Chỉ cần đứng trước một trường học vào giờ tan lớp, bạn sẽ thấy ô tô dừng từ rất xa để nhường đường. Một đứa trẻ có quyền được an toàn tuyệt đối, ngay cả khi điều đó khiến người lớn phải chờ thêm vài phút.

Sau trẻ em là phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con nhỏ. Không phải vì họ yếu hơn đàn ông, mà vì một xã hội văn minh luôn cố gắng bảo vệ những người có nguy cơ chịu nhiều bất lợi hơn trong những tình huống cụ thể.

Rồi đến người già. Ở Đức, tuổi tác không chỉ được tôn trọng bằng lời nói. Nó được thể hiện bằng hành động rất nhỏ: Nhường ghế, kiên nhẫn chờ một cụ già bước qua đường, giúp mang đồ, nói chậm hơn khi giao tiếp. Sự tôn trọng ấy không cần ai nhắc nhở. Nó trở thành phản xạ.

Điều khiến nhiều người nước ngoài bất ngờ nhất lại là… chó. Ở Đức, chó không đơn thuần là vật nuôi. Chúng được đăng ký, được huấn luyện, được khám bệnh định kỳ, có bảo hiểm, có khách sạn, có công viên riêng, thậm chí nhiều thành phố còn có nghĩa trang dành cho thú cưng.
Nhiều người nhìn vào rồi cười: “Ở Đức, chó còn sướng hơn người”. Nhưng nếu hiểu văn hóa Đức, bạn sẽ thấy điều họ bảo vệ không chỉ là con chó. Họ bảo vệ trách nhiệm của con người đối với một sinh vật mà mình đã lựa chọn chăm sóc.

Điều thú vị nhất nằm ở vị trí cuối cùng: Đàn ông. Không ai nói đàn ông kém quan trọng. Ngược lại. Chính vì xã hội mặc nhiên coi đàn ông là người khỏe hơn, độc lập hơn và có khả năng tự xoay xở hơn nên họ thường là người được kỳ vọng sẽ nhường trước.
Trên xe buýt, một người đàn ông khỏe mạnh sẽ gần như tự động đứng dậy khi thấy người già hoặc phụ nữ mang thai bước lên. Trong những tình huống khẩn cấp, người ta cũng thường chờ đợi đàn ông là người lao vào đầu tiên.
Ít ai hỏi liệu anh ấy có sợ hay không. Ít ai hỏi liệu anh ấy có mệt hay không. Ít ai hỏi liệu anh ấy có đang chịu áp lực hay không.
Xã hội hiện đại nói rất nhiều về bình đẳng. Nhưng đôi khi, những kỳ vọng truyền thống dành cho đàn ông vẫn tồn tại rất âm thầm. Họ phải mạnh mẽ. Phải bình tĩnh. Phải gánh vác. Phải chịu đựng. Và nếu họ im lặng, mọi người thường mặc định rằng họ vẫn ổn.
Có lẽ vì thế mà tỷ lệ đàn ông tìm đến hỗ trợ tâm lý luôn thấp hơn phụ nữ, trong khi nhiều nghiên cứu cho thấy họ cũng chịu áp lực rất lớn từ công việc, tài chính và vai trò gia đình.

Suy cho cùng, câu nói “trẻ em, phụ nữ, người già, chó rồi mới đến đàn ông” không nên được hiểu là sự phân biệt đối xử. Nó phản ánh cách một xã hội ưu tiên bảo vệ những người được cho là dễ bị tổn thương hơn.

Nhưng nó cũng đặt ra một câu hỏi đáng để suy ngẫm: Khi tất cả đều được quan tâm, liệu chúng ta có vô tình quên mất những người luôn được kỳ vọng phải mạnh mẽ? Một xã hội nhân văn không chỉ được đánh giá qua cách đối xử với trẻ em, phụ nữ, người già hay động vật. Mà còn ở chỗ, người đàn ông cũng được quyền yếu đuối, được lắng nghe và được giúp đỡ khi họ cần.
Đó mới là bình đẳng !

Nguồn: FB Phan Thi Huyen Dung

Đức Việt Online