CUBA SẼ RA SAO KHI NGÀNH MÍA ĐƯỜNG SỤP ĐỔ?

Từ lúc lớn lên và biết dùng rựa, những người đàn ông của hợp tác xã sản xuất đường Yumuri đã làm việc trên những cánh đồng mía bao quanh thành phố Cienfuegos (Cuba).

Chặt mía là tất cả những gì Miguel Guzman biết làm. Ông xuất thân từ một gia đình nông dân và bắt đầu công việc vất vả, bạc bẽo này từ khi còn là một thiếu niên.

Đường từng đóng vai trò trụ cột nền kinh tế Cuba trong hàng trăm năm. Đây không chỉ là một mặt hàng xuất khẩu chính của đảo quốc này mà còn đóng vai trò quan trọng trong một ngành công nghiệp khác của đất nước: rượu rum.

Những người Cuba lớn tuổi nhớ lại thời kỳ mà các gia đình như nhà ông Guzman chính là nền tảng để phát triển đất nước.

Tuy vậy, ông Guzman thừa nhận rằng ông chưa bao giờ chứng kiến ngành đường rơi vào tình trạng phá sản và suy thoái như hiện nay. Ngay cả lúc hoạt động thương mại đường béo bở giữa Cuba và Liên Xô mất đi sau Chiến tranh Lạnh cũng không nghiêm trọng như bây giờ.

Lạm phát tăng phi mã, sự thiếu hụt hàng hóa thiết yếu và lệnh cấm vận kéo dài hàng chục năm của Mỹ đã tạo ra tương lai kinh tế ảm đạm trên mọi lĩnh vực ở Cuba. Nhưng bức tranh kinh tế đặc biệt âm u trong ngành thương mại đường.

"Không đủ xe tải và thiếu hụt nhiên liệu đồng nghĩa với việc chúng tôi phải chờ vài ngày mới có thể làm việc được," ông Miguel Guzman nói trong khi đang đứng trong bóng râm để chờ đợi những chiếc xe tải được sản xuất từ thời Liên Xô.

Việc mất nhiều thời gian như vậy ảnh hưởng nặng nề đến sản lượng.

Trong mùa vụ trước, sản lượng đường thô của Cuba giảm xuống chỉ còn 350.000 tấn, mức thấp nhất từ trước đến nay và cách rất xa so với mức 1,3 triệu tấn được ghi nhận vào năm 2019.

Ông Miguel Guzman là một trong những tay chặt mía nhanh nhất trong nhóm của mình, hay còn gọi là "peloton". Những người sếp công nhận ông là một trong những thợ chặt mía hiệu quả nhất Cuba. Nhưng ông Miguel Guzman nói rằng ngoài tình yêu với ngành này, ông chẳng nhận được bất kỳ sự khích lệ tài chính nào để tăng năng suất cả.

"Tiền lương tôi hầu như chẳng mua được bất kỳ thứ gì. Nhưng chúng tôi làm gì được? Cuba cần đường," ông nói, không hề phóng đại về tình hình lạm phát ngày càng tồi tệ của Cuba.

Cuba hiện phải nhập khẩu đường để đáp ứng nhu cầu trong nước - một điều mà trước đây không ai dám nghĩ tới. Hiện thực này khác xa so với những năm huy hoàng khi đường Cuba được xuất khẩu khắp thế giới, khiến cả vùng Caribe ghen tị.

Bên trong Ciudad Caracas, một nhà máy đường từ thế kỷ 19 gần thành phố Cienfuegos, không khí đặc quánh mùi mật mía.

Những bánh răng cưa lỗi thời, rỉ sét nghiền hàng tấn mía thành bột và nước. Các công nhân nói với phóng viên BBC rằng đây là một trong khoảng hơn hai mươi nhà máy đường còn hoạt động ở Cuba.

"Nhờ sự chăm chỉ và nỗ lực của công nhân, có thêm 4 nhà máy hoạt động trong mùa vụ này so với dự kiến ban đầu," Dionis Perez, Giám đốc truyền thông của công ty đường quốc doanh Azcuba, cho biết.

"Nhưng 29 nhà máy khác vẫn đang đình trệ," ông Perez thừa nhận.

"Đây là một thảm họa. Ngành công nghiệp đường ở Cuba hiện nay gần như không tồn tại," ông Juan Triana từ Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Cuba ở thủ đô Havana đánh giá.

Ông Triana lập luận rằng sự sụt giảm của sản lượng đường có tác động nghiêm trọng đến các bộ phận khác của nền kinh tế Cuba, bao gồm cả thu nhập xuất khẩu từ rượu rum.

“Chúng tôi đang sản xuất lượng đường bằng với giữa thế kỷ 19,” ông nhận xét.

Tình hình đã trở nên trầm trọng hơn do chính sách "áp lực tối đa" của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump. Chính quyền ông Trump đã tăng cường lệnh cấm vận thương mại đối với đảo quốc này. Ông Biden sau đó cũng gia hạn thêm lệnh cấm.

Nhưng lệnh cấm vận từ Mỹ không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn tới những khó khăn mà Cuba đang gặp phải.

Nhiều năm quản lý yếu kém và sự thiếu hụt đầu tư đã tàn phá ngành công nghiệp từng phát triển mạnh mẽ này. Ngày nay, ngành đường chỉ nhận được dưới 3% đầu tư của nhà nước do chính phủ Cuba đang hậu thuẫn du lịch để ngành này trở thành động lực kinh tế chính thay thế.

Martin Nizarane là một người vẫn xoay xở để kiếm đủ đường. Là một phần của thế hệ doanh nhân tư nhân mới tại Cuba, công ty Clamanta của ông Nizarane chuyên sản xuất sữa chua và kem tại một nhà máy ở ngoại ô Havana.

Ông Nizarane cho phóng viên BBC xem những bao đường nhập khẩu với số lượng lớn từ Colombia và chia sẻ rằng ông hy vọng sẽ sớm tăng gấp đôi sản lượng.

Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel ca ngợi công ty Clamanta là hình mẫu cho tương lai.

Sự tán dương đó từ giới lãnh đạo, đối với nhiều người, đồng nghĩa với sự chuyển biến trong cách nghĩ.

Mặc dù nhà nước Cuba có thể coi "tư bản" là một từ xấu xa, nhưng đây hoàn toàn là hoạt động kinh doanh theo mô hình tư bản thuần túy, ngay cả khi ông Martin Nizarane thể hiện tinh thần cách mạng của mình bằng cách trang trí văn phòng với những tấm hình ông ôm cố lãnh đạo Fidel Castro.

Khi được hỏi liệu mình có quan hệ mật thiết với Đảng Cộng sản Cuba để có thể sở hữu một doanh nghiệp tư nhân phức tạp như vậy hay không, ông Nizarane đã nhanh chóng phủ nhận.

"Tôi không phải là một cán bộ Cuba. Doanh nghiệp này là một hình thức sản xuất ngoài nhà nước, bán hàng cho cả công ty nhà nước lẫn tư nhân," ông phản bác.

"Nhà nước đối xử với tôi như bao doanh nhân tư nhân khác, không có đặc quyền gì cả," ông nói tiếp.

Sự sụp đổ của ngành mía đường chỉ là một phần trong nền kinh tế suy thoái của Cuba.

Vào hôm 1/3, trong bối cảnh lạm phát leo thang, chính phủ đã áp mức tăng giá đối với xăng dầu trợ giá lên gấp 5 lần tại các cây xăng.

Các quan chức cho biết đây là một quyết định khó khăn nhưng chính phủ không còn đủ khả năng chi trả các khoản trợ cấp nhiên liệu cao như vậy.

Khi đang xếp hàng đổ xăng vào ngày giá mới có hiệu lực, ông Manuel Dominguez cho rằng lập luận của các quan chức không thuyết phục.

Ông Dominguez cho biết quyết định này gây tổn hại đến các tài xế như mình và người dân Cuba đang phải chịu đựng nhiều hơn bao giờ hết. Ông nói:

"Không có mối quan hệ nào giữa thu nhập của chúng tôi và giá cả hiện nay, cho dù là giá nhiên liệu, giá thực phẩm trong cửa hàng hay giá của bất kỳ thứ gì khác."

"Cần phải có mối tương quan giữa tiền lương của chúng tôi và chi phí của mọi thứ, bởi vì hiện nay, đối một người Cuba bình thường, thực sự không ai kham nổi tiền xăng dầu."

Vài ngày sau khi giá xăng tăng, Bộ trưởng Kinh tế và Kế hoạch Cuba Alejandro Gil Fernandez đã bị bắt với cáo buộc tham nhũng. Một số người cho rằng ông đã trở thành vật tế thần cho tình trạng kinh tế Cuba.

Dù sao đi nữa, đó là một thất bại ê chề được công khai. Nhưng hầu hết mọi người đều tin rằng để kéo Cuba thoát khỏi những tai ương kinh tế thì việc trảm một bộ trưởng là chưa đủ.

Trở lại cánh đồng mía ở Cienfuegos, những người thợ thu hoạch mía vẫn đang làm việc vật vả với rất ít lạc quan.

Khi nói về ngành công nghiệp đường ở Cuba, sẽ luôn có người trích dẫn câu nói nổi tiếng của đảo quốc này: “Không có đường thì không có đất nước.”

Đối với nhà kinh tế học Cuba Juan Triana, ý nghĩa của khẩu hiệu ấy đang bị thử thách.

Một phần tinh túy của bản sắc dân tộc - một phần DNA của hòn đảo này - đang xói mòn trước mắt người dân Cuba.

"Trong khoảng hơn 150 năm, ngành mía đường đã vừa là nguồn thu xuất khẩu chính vừa là đầu tàu cho phần còn lại của nền kinh tế. Đó là những gì chúng tôi đã đánh mất," ông Triana nói.

NGA & KẾ HOẠCH THIẾT LẬP HÀNH LANG BƠM DẦU MỚI Ở NAM Á

Afghanistan có kế hoạch xây dựng trung tâm hậu cần cùng với Turkmenistan và Kazakhstan phân phối dầu của Nga cho Nam Á.

Quyền Bộ trưởng Bộ Công thương Afghanistan Haji Nooruddin Azizi cho biết, quốc gia này đang có kế hoạch khởi động các cuộc đàm phán với Nga về một trung tâm hậu cần ở tỉnh Herat của Afghanistan, Sputnik đưa tin.

Theo ý tưởng của phía Afghanistan, trung tâm hậu cần ở Afghanistan không chỉ thúc đẩy việc nhập khẩu dầu của Nga mà còn có thể tạo ra một hành lang phân phối cho khu vực Nam Á ở Turkmenistan và Kazakhstan.

“Chúng tôi muốn tiến hành các cuộc đàm phán về vấn đề này để một phần quá trình vận chuyển dầu của Nga đi qua lãnh thổ Afghanistan - đó là con đường ngắn nhất” - ông Azizi nói bên lề Diễn đàn Kinh tế Quốc tế “Nga – Thế giới Hồi giáo: KazanForum”.

Ông nói thêm rằng Kabul đã có chương trình xây dựng một trung tâm hậu cần tương tự với Turkmenistan và Kazakhstan với sự tham gia của khu vực tư nhân Afghanistan.

Quyền Bộ trưởng Azizi cho biết Afghanistan đã tăng cường nhập khẩu các sản phẩm dầu mỏ từ Nga, nhưng vào năm 2023, một số hạn chế nhất định đã xảy ra và Kabul kỳ vọng rằng những hạn chế này sẽ không còn được áp dụng nữa.

"Chúng tôi đã có thỏa thuận với Nga, chúng tôi cũng triển khai chương trình nhập khẩu dầu với sự tham gia tích cực hơn ở khu vực tư nhân, sau đó việc cung cấp dầu cho Afghanistan bắt đầu. Thật không may, Nga đã hạn chế xuất khẩu dầu sang Afghanistan vào năm ngoái" - ông Azizi cho biết thêm.

Hiện, Afghanistan cần khoảng 4 triệu tấn sản phẩm dầu mỏ và dầu mỗi năm. Quan chức này giải thích, Afghanistan ký các hợp đồng ngắn hạn với các công ty Nga để cung cấp các sản phẩm dầu mỏ và dầu mỏ, sau đó sẽ được đàm phán lại.

Afghanistan không nằm trong tuyến hành lang vận tải quốc tế Bắc Nam (NSTC) mà Nga đã triển khai cùng các quốc gia châu Á như Azerbaijan, Iran, Ấn Độ. Đây là một mạng lưới đa phương thức gồm đường thủy, đường sắt, đường bộ, kéo dài 7.200km.

Tuyến đường này có thể giảm thời gian vận tải từ 30% đến 50% so với kênh đào Suez và tránh các vấn đề an ninh nghiêm trọng tại Biển Đỏ.

Ưu điểm của hành lang Bắc Nam nằm ở sự cô lập địa lý, tạo điều kiện cho việc tránh xa sự can thiệp từ phương Tây. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là nó sẽ tránh được những rủi ro trong khu vực.

NGA – TRUNG & BƯỚC CHUYỂN DỊCH ĐÚNG HƯỚNG

Dư luận không bất ngờ khi chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Tổng thống LB Nga Vladimir Putin ngay sau khi ông tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ thứ năm là tới Trung Quốc. Năm nay, hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Trung Quốc, cùng với Ấn Độ cũng là hai nước được Nga xác định là "láng giềng lớn", là "trung tâm quyền lực toàn cầu có chủ quyền" mà Moskva cần ưu tiên định hướng phát huy những tiềm năng của quan hệ đối tác chiến lược với 2 nước này, theo Khái niệm Chính sách đối ngoại cập nhật mới nhất của LB Nga, được Tổng thống Putin phê duyệt tháng 3/2023.

Các báo Nga đã đăng các trích đoạn video cho thấy Tổng thống Putin cùng đoàn các quan chức trong chính phủ mới của Nga được đón tiếp trọng thị và thân mật ngay từ khi chuyên cơ hạ cánh xuống sân bay Bắc Kinh. Nhiều tài khoản Telegram đã dẫn phát biểu của Tổng thống Putin bày tỏ ông cảm thấy như “đang ở nhà”. Tất cả những điều này cho thấy các ưu tiên và chiều sâu của mối quan hệ giữa hai cường quốc vốn có vai trò địa chính trị nổi bật trên thế giới. Nga và Trung Quốc có nhiều quan điểm tương đồng cũng như lợi ích chung trong các vấn đề khu vực cũng như trên thế giới trong bối cảnh cuộc xung đột ở Ukraine đã bước sang năm thứ ba mà vẫn chưa có hồi kết. Từ tháng 2/2022, Nga và Trung Quốc nhất trí về mối quan hệ đối tác chiến lược "không giới hạn". Hai bên sau đó nhiều lần khẳng định mối quan hệ song phương chặt chẽ, bất chấp sức ép từ phương Tây.

Đánh giá về quan hệ song phương, Tổng thống Putin lưu ý rằng, trong 5 năm qua, mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng kim ngạch thương mại giữa Moskva và Bắc Kinh vẫn tăng trưởng đáng kể với khoảng 90% các khoản thanh toán được thực hiện bằng đồng nội tệ của hai nước. Ông khẳng định hai bên đã có được “một hành trang hợp tác thực tế vững chắc”.

Năm 2023, kim ngạch thương mại song phương tăng gần 25% và đạt 227 tỷ USD. Hiện Trung Quốc là đối tác chính của Nga trong lĩnh vực kinh tế và thương mại. Năm ngoái, Nga đứng thứ tư trong danh sách các nướcđối tác thương mại của Trung Quốc. Việc hai nước chuyển sang thanh toán bằng tiền tệ quốc gia được đánh giá đã tạo điều kiện thuận lợi để Nga và Trung Quốc tăng cường quan hệ thương mại và đầu tư. Tỷ trọng của đồng ruble và Nhân dân tệ (NDT) trong các giao dịch thương mại Nga - Trung đã vượt 90% và tiếp tục tăng lên, nhờ đó thương mại và đầu tư song phương được bảo vệ khỏi ảnh hưởng tiêu cực của các nước thứ ba và xu hướng tiêu cực trên thị trường tiền tệ toàn cầu. Trung Quốc không chỉ trở thành quốc gia nhập khẩu các nguồn năng lượng lớn nhất từ Nga sau khi phương Tây ngừng nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt cũng như áp đặt trần giá bán đối với "vàng đen" của Moskva, mà còn là nhà cung cấp máy móc và thiết bị điện tử hàng đầu, đặc biệt là ô tô, trong bối cảnh Nga bị cấm vận về công nghệ. Một số phân tích cho thấy Nga nhập khẩu 90% linh kiện vi điện tử cũng như 70% máy công cụ từ Trung Quốc. Tuyến đường vận tải phục vụ thương mại Nga- Trung hiện không chỉ trở thành tuyến huyết mạch mà còn rất quan trọng đối với cả hai nước.

Về phần mình, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh hai nước cần trân trọng và tiếp tục củng cố quan hệ song phương, đồng thời "cùng nhau đạt được sự phát triển và trẻ hóa hai quốc gia" . Đã có 11 văn kiện được ký kết sau cuộc hội đàm giữa các nhà lãnh đạo hai nước, trong đó có Tuyên bố chung dài hơn 30 trang về việc làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Nga - Trung Quốc trong kỷ nguyên mới.

Một điểm đáng lưu ý trong tuyên bố chung, là việc LB Nga và Trung Quốc bày tỏ cùng không đồng ý kéo dài cuộc xung đột ở Ukraine, phản đối việc nước này chuyển sang giai đoạn không thể kiểm soát. Cả hai nước nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ngăn chặn xung đột leo thang và bày tỏ sẵn sàng góp phần giải quyết cuộc khủng hoảng một cách hòa bình. Nga hoan nghênh việc Trung Quốc sẵn sàng giúp tìm ra giải pháp chính trị cho cuộc xung đột ở Ukraine.

Bình luận về chuyến công du của Tổng thống Putin, ông Alexei Maslov, Giám đốc Viện nghiên cứu châu Á và châu Phi của Đại học Quốc gia Moskva (Nga) mang tên M.V. Lomonosov, nhấn mạnh chuyến thăm chủ yếu tập trung vào kinh tế và tầm nhìn toàn cầu đối với tình hình thế giới. Theo ông, Moskva và Bắc Kinh có những cách tiếp cận giống nhau liên quan đến trật tự đa cực và cùng hướng đến một thực tế là thế giới cần triệt tiêu hành động trừng phạt và không được can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia có chủ quyền.

Theo ông Adil Kaukenov, Giám đốc Viện Trung Quốc của Nga, việc Tổng thống Putin chọn Trung Quốc cho chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên sau khi nhậm chức cho thấy mối quan hệ "ngày càng bền chặt" giữa hai nước. Meia Nouwens, chuyên gia cấp cao về chính sách an ninh, quốc phòng Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, tổ chức tư vấn có trụ sở tại London, Anh, đánh giá chuyến thăm của Tổng thống Putin diễn ra ngay sau khi Chủ tịch Tập Cận Bình vừa trở về từ châu Âu, báo hiệu rằng Bắc Kinh sẽ không thay đổi quan điểm về quan hệ song phương với Moskva, bất chấp sức ép từ phương Tây. Zhao Minghao, Giáo sư tại Viện Nghiên cứu Quốc tế thuộc Đại học Phúc Đán, Thượng Hải, đánh giá mục đích chuyến thăm của Tổng thống Putin là nhằm ổn định mối quan hệ với Trung Quốc, nhất là về thương mại và năng lượng.

Bên cạnh đó, chuyến thăm của Tổng thống Putin lần này có thể coi là bước tiếp nối chính sách hướng Đông của Nga, ưu tiên thúc đẩy quan hệ với các nước đối tác truyền thống, trong đó Trung Quốc.

Củng cố quan hệ tốt đẹp với Trung Quốc, Ấn Độ, các nước Đông Nam Á... là một lựa chọn chiến lược của Nga trên cơ sở lợi ích cơ bản của chính mình và tình hình thế giới phức tạp hiện nay. Trên thực tế, tầm nhìn hướng Đông, chuyển hướng tăng cường quan hệ với các đối tác châu Á vốn là trọng tâm chính sách đối ngoại của Nga kể từ năm 2012, trên cơ sở xác định thế kỷ 21 là "thế kỷ của châu Á". Cuộc khủng hoảng Ukraine là nhân tố thúc đẩy chính sách này biến chuyển nhanh hơn, khi Mỹ và phương Tây áp dụng các biện pháp cô lập về chính trị và kinh tế chống lại Nga.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh xung đột Nga - phương Tây chưa có dấu hiệu hạ nhiệt trong tương lai gần, Nga sẽ ngày càng tăng cường chuyển dịch sang phía Đông, đẩy mạnh các nỗ lực tự chủ kinh tế và thúc đẩy hợp tác với các quốc gia thân thiện nhằm né tránh các lệnh trừng phạt của phương Tây, duy trì đà phục hồi, phát triển kinh tế đất nước. Hướng Đông cũng sẽ tiếp tục là ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Nga bởi Moskva coi trọng vai trò của châu Á trong việc cân bằng cán cân sức mạnh với phương Tây.

HOUTHI TĂNG CƯỜNG TẤN CÔNG Ở BIỂN ĐỎ

Theo thông tin từ quân đội Mỹ, tàu chở dầu vừa bị nhóm vũ trang Houthi ở Yemen tấn công trong lúc thực hiện chuyến hải trình tới Trung Quốc.

“Vào 1h sáng 18/5 (giờ Sanaa), nhóm vũ trang Houthi đã nã một tên lửa đạn đạo chống hạm về phía Biển Đỏ, và bắn trúng con tàu chở dầu M/T Wind đang trong hành trình đến Trung Quốc. Đòn tấn công tên lửa đã khiến tàu mất kiểm soát hệ thống lực đẩy và lái”, thông cáo đăng trên trang web của Bộ chỉ huy trung tâm Mỹ (US CENTCOM), viết.

“Liên minh hàng hải ở Biển Đỏ đã lập tức hồi đáp cuộc gọi khẩn cấp từ tàu M/T Wind. Tuy nhiên, các nhân sự trên tàu M/T Wind đã khôi phục được hệ thống lực đẩy và lái. Không có thương vong ghi nhận trong vụ tấn công”, thông cáo viết thêm.

Nhóm vũ trang Houthi tới nay chưa lên tiếng về cáo buộc từ US CENTCOM.

Kể từ tháng 11 năm ngoái, Houthi đã tổ chức hàng loạt cuộc tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các tàu hàng được cho liên quan tới Israel nhằm “thể hiện sự ủng hộ với người dân Palestine ở Dải Gaza”, buộc Mỹ và nhiều nước khác phải thành lập liên minh hàng hải ở Biển Đỏ.

Từ tháng 1/2014, Mỹ cùng một số quốc gia đồng minh bắt đầu thực hiện nhiều cuộc không kích nhằm vào những mục tiêu như bãi phóng tên lửa hay kho khí tài của nhóm vũ trang Houthi nằm bên trong lãnh thổ Yemen.

Giới lãnh đạo Israel tranh cãi về tương lai Gaza

Thời báo Israel đưa tin, Bộ trưởng Nội các chiến tranh Benny Gantz đêm 18/5 đã ra tối hậu thư cho Thủ tướng Benjamin Netanyahu, nhằm yêu cầu ông Netanyahu “cam kết về một chiến lược đã được thống nhất cho cuộc xung đột ở Gaza, bao gồm việc ai sẽ kiểm soát nơi đây sau khi Hamas bị đánh bại”.

“Trong khi binh sĩ Israel đang chiến đấu dũng cảm ngoài mặt trận, thì một số người gửi họ ra tiền tuyến đang có hành động thiếu trách nhiệm. Trong khi người dân Israel vượt lên chính mình, thì một số chính trị gia chỉ nghĩ cho bản thân. Israel sẽ chỉ thắng trong cuộc xung đột khi có sách lược thực thế và rõ ràng”, ông Gantz phát biểu.

Ông Gantz sau đó đã cảnh báo rằng nếu không có một kế hoạch hành động rõ ràng vào ngày 8/6 tới, thì ông “sẽ rút đảng của mình ra khỏi chính phủ và quay trở lại phe đối lập”.

Thủ tướng Israel Netanyahu sau đó đã tố Bộ trưởng Gantz đưa ra tối hậu thư cho ông, thay vì Hamas. Theo ông Netanyahu, những yêu cầu trong kế hoạch hậu xung đột Gaza được ông Gantz đề ra “sẽ là kết thúc xung đột với sự thất bại của Israel, từ bỏ các con tin và giữ cho Hamas kiểm soát quyền lực”.

HY VỌNG MỚI Ở PALESTINE

Việc Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) thông qua nghị quyết kêu gọi Hội đồng Bảo an ủng hộ Palestine trở thành thành viên LHQ mang lại tia hy vọng mới cho Palestine trong bối cảnh cuộc xung đột tại Dải Gaza tiếp tục diễn biến phức tạp.

Với tỷ lệ áp đảo 143 phiếu thuận, 9 phiếu chống và 25 phiếu trắng, tại cuộc họp khẩn đặc biệt bàn về tình hình Gaza và tư cách thành viên của Palestine ngày 10/5, Đại hội đồng LHQ đã bỏ phiếu thông qua nghị quyết kêu gọi Hội đồng Bảo an (HĐBA) xem xét ủng hộ Palestine trở thành thành viên chính thức của LHQ.

Nghị quyết của LHQ đồng thời tuyên bố rằng Nhà nước Palestine đủ tư cách trở thành thành viên chính thức của LHQ, khuyến nghị HĐBA ủng hộ tiến trình này.

Ý nghĩa lớn

Dù không đưa lại tư cách thành viên tức thì cho Palestine, song việc Đại hội đồng thông qua nghị quyết có ý nghĩa to lớn đối với quy chế và hoạt động của Palestine. Theo đó, Palestine sẽ được hưởng nhiều quyền hạn hơn kể từ khóa họp toàn thể sắp tới của Đại hội đồng vào tháng Chín tới, như đưa ra tuyên bố thay mặt một nhóm các nước; trình các đề xuất và sửa đổi hay đề xuất các nội dung trong chương trình nghị sự tạm thời tại các phiên họp thường kỳ hoặc bất thường… Tuy nhiên, do vẫn chưa là thành viên đầy đủ, Palestine vẫn sẽ không được quyền ứng cử và bầu cử vào các cơ quan của LHQ như HĐBA hay Hội đồng Kinh tế và xã hội (ECOSOC).

Vấn đề tư cách thành viên của Palestine đã kéo dài hàng thập kỷ. Theo Hiến chương LHQ, việc kết nạp các thành viên mới phải do Đại hội đồng quyết định, căn cứ theo một nghị quyết được đề nghị bởi HĐBA, thành viên xin gia nhập cần nhận được 9/15 phiếu ủng hộ, không có ủy viên thường trực nào phủ quyết. Thành viên gia nhập cần nhận được sự ủng hộ của 2/3 số thành viên Đại hội đồng LHQ mới trở thành thành viên chính thức.

Rào cản và sự ủng hộ

Trong suốt năm thập kỷ qua, Palestine chưa một lần vượt qua “cửa ải” này vì luôn luôn bị ít nhất một thành viên thường trực HĐBA LHQ phủ quyết. Đó chính là Mỹ, đồng minh chiến lược quan trọng bậc nhất của Israel. Mới đây nhất, ngày 18/4, Mỹ dùng quyền phủ quyết để một lần nữa ngăn nghị quyết của HĐBA ủng hộ Palestine trở thành thành viên chính thức của LHQ. Washington luôn thận trọng bảo vệ các lợi ích của Israel nên đã nhiều lần vô hiệu hóa các động thái hướng tới việc thành lập một nhà nước Palestine.

Không chỉ ngăn cản Palestine trở thành thành viên của tổ chức quốc tế lớn nhất hành tinh, mới tháng trước, Mỹ phủ quyết một nghị quyết do Algeria bảo trợ nhằm tìm kiếm sự công nhận Palestine như một nhà nước thực thụ. Washington lập luận rằng một nhà nước Palestine chỉ có thể hình thành từ “một thỏa thuận hòa bình toàn diện”, được thực hiện “thông qua giải pháp hai nhà nước với an ninh của Israel được bảo đảm”.

Trong khi đó, làn sóng ủng hộ người Palestine và phản đối Israel đang lan rộng. Trong cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh quốc gia Tây Ban Nha RNE ngày 9/5, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Josep Borrell, xác nhận thông tin rằng Tây Ban Nha, Ireland và một số quốc gia EU khác công nhận nhà nước Palestine trong tháng này.

Bên cạnh đó, hàng loạt cuộc tuần hành, biểu tình, phản đối, tẩy chay Israel, ủng hộ người Palestine diễn ra khắp nơi, từ khu vực người Arab, người Hồi giáo và bắt đầu lan rộng ra các quốc gia khác như Nhật Bản, Thụy Điển và ngay cả trong lòng nước Mỹ. Nam Phi, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ… thống nhất cùng nhau khởi kiện Israel ra Tòa Công lý quốc tế (ICJ) vì những hành động tại Dải Gaza.

Quyết tâm của Tel Aviv

Trong bối cảnh sự ủng hộ Palestine đang lên cao, Israel đã ban bố lệnh sơ tán mới tại thành phố Rafah ở phía Nam Gaza để mở rộng hoạt động quân sự sâu hơn vào nơi trú ngụ cuối cùng của người dân Gaza, bất chấp áp lực ngày càng gia tăng từ quốc tế và ngay cả đồng minh thân cận Mỹ. Sự quyết tâm của Tel Aviv đã khiến đồng minh Mỹ cũng có vẻ không hài lòng. Washington phải quyết định hoãn gửi tới Israel lô đạn pháo do lo ngại Tel Aviv sẽ dùng để tấn công vào Rafah.

Sau lệnh sơ tán và cảnh báo của Israel, hơn 400.000 người đã phải tháo chạy khỏi Gaza. Farid Abu Eida, người đang chuẩn bị rời Rafah cho biết: “Chúng tôi không biết phải đi đâu nữa. Không còn nơi nào ở Gaza an toàn...”. Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel đăng trên mạng xã hội rằng, dân thường Rafah được lệnh đến “các khu vực không an toàn” và tố cáo điều đó là “không thể chấp nhận được”.

Trước đó, Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas đã tuyên bố, việc Israel tấn công Rafah, nơi tập trung phần lớn người dân Dải Gaza, thảm họa lớn nhất trong lịch sử của người dân Palestine sẽ xảy ra. Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres cũng khẳng định, Gaza sẽ đối mặt với “thảm họa nhân đạo kinh hoàng” khi Israel tấn công vào khu vực trú ẩn cuối cùng này của người Palestine...

Như vậy, bất chấp việc LHQ thông qua nghị quyết và làn sóng ủng hộ Palestine đang lan rộng, xung đột tại Dải Gaza càng làm hiện rõ những mâu thuẫn tồn tại dai dẳng của khu vực này, cũng như toan tính chiến lược của các bên liên quan, trong đó có Mỹ. Điều đó khiến cho giải pháp hai nhà nước cho đến nay chưa thể trở thành hiện thực, ngăn cản Palestine trở thành thành viên LHQ, khiến xung đột ở Dải Gaza kéo dài không hồi kết và thảm họa nhân đạo ngày càng nghiêm trọng ở vùng đất này.

Nguồn: BBC; Soha; Báo Tin Tức; Vietnamnet; Báo Quốc Tế