Kinh tế Mỹ ngày càng bỏ xa các nước giàu khác

(Ảnh minh họa).

Sau đại dịch, tốc độ phục hồi của các nền kinh tế giàu nhất thế giới, như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản đang ngày càng khác nhau.

Tăng trưởng toàn cầu đang chịu sức ép từ chiến sự, căng thẳng chính trị, tác động hậu Covid-19, lạm phát và lãi suất cao. Tuy nhiên, thế giới vẫn còn nhiều điểm sáng. Một trong số đó là Mỹ.

GDP Mỹ tăng vượt dự báo trong quý III, với 5,2%. "Tốc độ tăng trưởng của Mỹ một năm qua thực sự vượt trội so với các nước giàu khác", Innes McFee – kinh tế trưởng tại Oxford Economics cho biết trên CNN.

Mỹ đang vượt lên trên Liên minh châu Âu (EU), Anh, Nhật Bản, Canada và nhiều nền kinh tế tiên tiến khác năm nay. Tháng trước, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) là cái tên mới nhất nâng dự báo tăng trưởng của Mỹ năm nay và năm tới. Trong khi đó, triển vọng của 20 nước khu vực đồng euro lại bị hạ.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng có động thái tương tự trong tháng 10. IMF hiện dự báo Mỹ tăng trưởng 2,1% năm nay và 1,5% năm tới. Tốc độ này cao gấp đôi Anh và bỏ xa khu vực đồng euro. Eurozone được dự báo chỉ tăng trưởng 0,7% năm nay và 1,2% năm sau.

Giới phân tích cho rằng có ba nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự khác biệt này, là giá năng lượng, các chương trình kích thích hậu đại dịch và tác động từ lãi suất cao. Các vấn đề về cấu trúc cũng góp phần gây ra điều này.

Giá năng lượng

Kinh tế trưởng tại OECD Clare Lombardelli tuần trước cho biết trước báo giới rằng tác động từ giá năng lượng tăng vọt là nguyên nhân chủ yếu khiến kinh tế Mỹ và eurozone ngày càng khác nhau.

Lạm phát tại châu Âu cao hơn Mỹ, do khu vực này nhập khẩu ròng năng lượng. Anh và các nước eurozone chịu tác động lớn từ giá khí đốt tăng cao sau chiến sự Ukraine đầu năm ngoái. Việc này khiến hóa đơn năng lượng của các hộ gia đình và doanh nghiệp lên cao kỷ lục.

"Dầu thô là hàng hóa toàn cầu, nhưng khí đốt lại chia theo khu vực. Giá khí đốt không tăng cao tại Mỹ, nhưng lại tăng vọt ở châu Âu. Điều này ảnh hưởng lớn đến GDP. Một số tác động vẫn còn hiện hữu", Preston Caldwell - kinh tế trưởng tại Morningstar Research Services nhận định.

Đức cảm nhận rõ nhất cú sốc năng lượng, do lĩnh vực sản xuất có quy mô khổng lồ và phụ thuộc lớn vào khí đốt Nga thời điểm đó. Trong quý III, nền kinh tế lớn nhất châu Âu đã co lại. Một số nhà kinh tế học dự báo Đức rơi vào suy thoái.

Chính sách tài khóa và tiền tệ

Dù phần lớn các nước tăng kích thích để xoa dịu tác động từ Covid-19, Mỹ lại thực hiện việc này với quy mô lớn hơn nhiều. Các khoản hỗ trợ hào phóng từ chính phủ, cộng với việc thay đổi thói quen tiêu dùng và lãi suất thấp kỷ lục đã giúp túi tiền của người dân Mỹ không vơi đi nhiều.

Các khoản tiết kiệm từ trong đại dịch giúp người Mỹ thoải mái chi tiêu, bất chấp giá tăng, Carsten Brzeski - Giám đốc nghiên cứu vĩ mô tại ngân hàng ING (Hà Lan) nhận định. Điều này đã bù đắp ảnh hưởng từ lạm phát. Tiêu dùng hiện vẫn là động lực chính của kinh tế Mỹ.

Tác động từ lãi suất cao

Người Mỹ cũng chưa hoàn toàn cảm nhận hết tác động từ lãi suất cao. Người vay mua nhà và doanh nghiệp tại Mỹ phải tái cấp vốn khoản vay (refinance) với tần suất thấp hơn so với các nước khác. Việc này khiến chính sách tiền tệ mất nhiều thời gian hơn mới tác động được đến nền kinh tế, McFee nhận định.

Dù vậy, người Mỹ vài năm qua đã tiêu tiền tiết kiệm khá mạnh tay. Trong khi đó, nhiều quốc gia khác vẫn chưa động đến khoản này. McFee cho rằng điều đó có thể khiến Mỹ sau này dễ tổn thương hơn.

Nhiều nhà kinh tế học cũng cho rằng dù kinh tế Mỹ vẫn đang tăng trưởng vượt dự báo, điều này khó có thể duy trì. GDP Mỹ được dự báo chậm lại từ quý này và kéo dài sang cả năm sau.

Caldwell cho rằng Mỹ có thể chỉ tăng trưởng dưới 1% trong quý II và quý III/2024. "Chỉ là giảm tốc thôi, không phải tăng trưởng âm hay suy thoái. Tôi cho rằng suy thoái vẫn có khả năng xảy ra, nhưng xác suất không cao đâu", ông nói.

Một số CEO ngân hàng, trong đó có Jane Fraser của Citigroup và Jamie Dimon của JPMorgan Chase gần đây cũng bi quan về kinh tế Mỹ. Fraser không nhận thấy rủi ro suy giảm đáng kể, nhưng cho rằng một cuộc suy thoái vẫn đang tới gần. "Suy thoái có thể là kết quả của nhiều yếu tố, gồm lạm phát dai dẳng trong lĩnh vực dịch vụ, mức nợ tăng, tăng trưởng toàn cầu chậm lại và xung đột ở châu Âu, Trung Đông", bà cho biết.

CEO JPMorgan Chase Jamie Dimon cũng thúc giục người Mỹ chuẩn bị cho một cuộc suy thoái. "Rất nhiều thứ ngoài kia đang tăng giá và rất nguy hiểm. Hãy sẵn sàng cho điều đó. Lãi suất có thể tăng và điều này sẽ kéo theo suy thoái", ông cho biết trong một hội nghị tại New York tuần trước.

Bánh kẹo tẩm cần sa - ám ảnh đeo bám phụ huynh Mỹ

4 trong 50 bang của Mỹ cho phép dùng cần sa làm phụ gia đồ ăn vặt cho người trên 21 tuổi, nhưng ngày càng nhiều trẻ em "ăn nhầm" kẹo với hàm lượng cần sa cao gấp 60 lần quy định.

Sau gần 30 năm làm việc, Jim Jeffries, cảnh sát trưởng ở LaFollette, Tennessee, đã chứng kiến và thực hiện hàng nghìn vụ thu giữ cần sa, những nụ xanh khô, gói bột trắng, những viên thuốc bảy màu, được giấu trong cốp xe hoặc dưới ghế ngồi, thường được đóng gói đôi để khử mùi hương đặc biệt.

Nhưng những ngày này, cảnh sát trưởng Jeffries đang chứng kiến một thứ bất ngờ: kẹo mút và kẹo dẻo tẩm ma túy. Lần đầu tiên, ông nhìn thấy chúng vào giữa năm 2015 khi cùng đồng đội chặn chiếc Chevy Blazer do một cặp vợ chồng có ba đứa con đi theo. Bên trong xe, cảnh sát phát hiện 11 kg bánh quy tẩm cần sa và những viên kẹo cứng nhỏ có hình dạng giống bánh gừng, cùng với một hộp bơ cần sa cay nồng hoàn hảo để làm gia vị.

Những túi kẹo dẻo Kraft trông có vẻ vô hại. Nhưng một bộ dụng cụ bơm kim tiêm cũng được tìm thấy trong xe. "Đây là lần đầu tiên chúng tôi nhìn thấy bánh kẹo tẩm cần sa hoặc bất kỳ loại đồ ăn vặt nào có chứa cần sa trong quận. Chúng tôi hy vọng đây là lần cuối cùng", ông nói. Nhưng hy vọng của ông ngày càng viển vông.

Khoảng một thập kỷ trở lại trên khắp nước Mỹ, các cơ quan thực thi pháp luật đang phải vật lộn với sự gia tăng các loại đồ ăn nhẹ và bánh kẹo tẩm cần sa được vận chuyển trái phép qua các tuyến đường tiểu bang để bán cho trẻ em.

Tháng 4/2015, các đồng nghiệp của ông ở bang New Jersey đã tịch thu 40 kg kẹo cần sa tự chế từ xe của một người đàn ông ở Brooklyn. Tháng 7, Cục Ma túy và Ma túy Nguy hiểm Oklahoma đã tịch thu khoảng 20 kg sản phẩm cần sa trong một vụ tịch thu kẹo dẻo và hàng thùng những chai nước chanh chứa cần sa.

Ngày 31/10/2017, tại trường trung học Indiana, hai học sinh lớp 7 được bạn tặng những viên kẹo gôm phủ đường nhiều màu hấp dẫn. Nửa giờ sau, tại nhà, một cậu bé bị tê miệng, mát vị giác, chóng mặt buồn nôn. Trong khi cậu bé còn lại, ăn nhiều kẹo hơn, mất phản ứng khi cha mẹ gọi, chân yếu, không thể đi lại và nôn mửa đến ngất đi.

Bác sĩ thông báo, con họ dương tính với cocaine, nguồn gốc từ những chiếc kẹo gôm. Hai cậu bé may mắn hồi phục sau 2 ngày điều trị. Vụ việc dóng hồi chuông đến các bậc phụ huynh toàn quốc, hàng trăm buổi họp, phổ biến kiến thức về kẹo tẩm ma túy được tổ chức nhưng có vẻ thông điệp chưa đủ mạnh.

Tháng 2/2019, 28 học sinh trường cấp hai quận Fulton, bang Georgia tiếp tục đồng loạt nhập viện sau khi ăn những chức bánh chứa cần sa, trong dịp lễ tình nhân, 14/2.

7 tháng sau, hai bé gái và bảy bé trai trong độ tuổi 10-12 ở thành phố Cooper phải nhập viện vì đau dạ dày. Theo phát ngôn viên của trường, một trong những học sinh đã mang kẹo đến lớp. Viên kẹo trông bình thường và bao bì không ghi rõ nó có chứa chát gì hay sản xuất ở đâu, nhưng các bác sĩ cuối cùng đã chứng thực nghi ngờ: các viên kẹo đều chứa cần sa. May mắn thay, không có đứa trẻ nào bị thương nặng và tất cả đều bình phục trong ngày.

Tháng 10/2021, giám đốc Tư pháp New York thông báo, chỉ trong nửa đầu năm 2021, Hiệp hội các Trung tâm Kiểm soát Chất độc Quốc gia đã báo cáo rằng các đường dây nóng đã nhận được khoảng 2.622 cuộc gọi yêu cầu các dịch vụ liên quan đến trẻ nhỏ ăn các sản phẩm cần sa bất hợp pháp.

Con số tăng lên chóng mặt vào năm sau, khi Trung tâm nhận được 10.448 trường hợp phơi nhiễm liên quan đến thực phẩm chứa ma túy, với 77% trong số đó liên quan đến bệnh nhân dưới 20 tuổi, tức hơn 8.000 người.

Đồ ăn vặt tẩm cần sa có thể dễ buôn lậu hơn nhiều so với cần sa và các loại ma túy tổng hợp khác. Chúng có thể giống kẹo hoặc đồ nướng tại nhà và thường không có mùi đặc trưng. Và rất ít sĩ quan cảnh sát được đào tạo để đặt ra nghi ngờ rằng kẹo dẻo, bánh quy hoặc đồ uống xanh đỏ tím vàng bán cho trẻ em, có thể là chất gây nghiện.

Cần sa là loại ma túy bất hợp pháp được sử dụng phổ biến nhất ở Mỹ, với 9,5% người lớn và 23,7% thanh niên đã sử dụng, theo nghiên cứu của viện RTI International, năm 2015.

Năm 1996, California trở thành tiểu bang đầu tiên hợp pháp hóa việc sử dụng cần sa làm thuốc. Đến tháng 4/2016, 24 tiểu bang và quận Columbia đã thông qua luật cho phép sử dụng cần sa và bốn tiểu bang (Alaska, Colorado, Oregon và Washington) đã hợp pháp hóa việc sử dụng cần sa vào mục đích giải trí.

Việc sử dụng cần sa vào mục đích giải trí được định nghĩa là việc sử dụng không nhằm mục đích y tế cụ thể mà nhằm mục đích đạt được cảm giác "phê" (tức là thay đổi trạng thái tinh thần của người dùng), và yêu cầu ít ngặt nghèo, song chỉ giới hạn tiêu thụ cho các công dân trên 21 tuổi.

Dù vậy, bằng cách nào đó, trẻ em lại là nhóm "khách hàng thụ động" khá thường xuyên. Các nhóm tội phạm làm nhái đồ ăn vặt chứa cần sa đã sao chép các món ăn vặt phổ biến nhất như bim bim, socola, trông gần giống với hàng thật, cực kỳ hấp dẫn trẻ em. Theo luật, các sản phẩm đồ ăn vặt chứa cần sa "giải trí" được cấp phép phải dán nhãn "THC" (tetrahydrocannabinol) để thông báo đây là sản phẩm chứa cần sa, chỉ dành cho người 21 tuổi trở lên. Nhưng hầu hết các vụ trẻ em ngộ độc kẹo cần sa, các sản phẩm hầu hết không có nhãn hay xuất xứ.

Định lượng cần sa phổ biến được các bang quy định cho các loại đồ ăn này, là 10 mg THC/khẩu phần/người. Nhưng trong các vụ ngộ độc nêu trên, hầu hết các gói bim bim, kẹo dẻo nhái không xuất xứ, chứa tới 600 mg THC, tức gấp 60 lần mức tối đa quy định, "độc cho cả trẻ em và người lớn khi tiêu thụ", tiến sĩ Ompad, Giáo sư Dịch tễ học tại Đại học New York, cho hay.

Ông liệt kê các triệu chứng phổ biến khi này sẽ là chóng mặt, nôn mửa, nhịp tim nhanh, khó thở, buồn ngủ, khó khăn khi đi lại, thậm chí lú lẫn, nặng là gây ảo giác.

Ngoài 4 bang đã hợp pháp hóa việc sử dụng "cần sa giải trí", cư dân 46 bang còn lại, nơi sử dụng cần sa vẫn là tội hình sự, ngày càng tò mò về sản phẩm hấp dẫn này và tìm mọi cách thử chúng. Bằng chứng là cảnh sát các bang này đã bắt đầu ghi nhận việc vận chuyển lậu đồ ăn vặt chứa cần sa qua đường chuyển phát nhanh, với số lượng vài kg, đến hàng chục kg. Số lượng các vụ trẻ em ở các bang cấm cần sa giải trí bị ngộ độc kẹo chứa cần sa cũng gia tăng.

Trước mối nguy hại này, 4 bang hợp pháp hóa cần sa giải trí đã đặt ra những quy định nhằm hạn chế việc trẻ em "ăn nhầm". Ví dụ, hầu hết các bang cấm các nhà sản xuất kẹo cần sa giải trí đóng gói sản phẩm theo cung cách thu hút trẻ em (màu sắc tươi sáng, trang trí các nhân vật hoạt hình...). Quy định, dù vậy, vẫn bị phụ huynh chỉ trích "làm màu", "có như không", vì dù bao bì không hấp dẫn, nhưng bản thân các món ăn vặt đã là một sự hấp dẫn khó chối từ với trẻ em.

Hunter Biden bị truy tố về các tội liên quan tới khoản 'trốn thuế 1,4 triệu đô'

(Ảnh minh họa).

Ông Hunter Biden, con trai Tổng thống Joe Biden vừa bị tòa án ở California truy tố hình sự lần hai, với loạt tội danh liên quan tới các khoản thuế từ 2016 tới 2019.

Đối mặt với các tội danh gồm không khai và nộp thuế, trốn thuế và khai thuế sai và gian lận, ông Hunter Biden có thể bị xử tới 19 năm tù.

Năm nay 53 tuổi, ông đã bị truy tố hồi tháng 9 với cáo buộc vi phạm luật liên bang về súng ở Delaware.

Cáo trạng này cho biết ông Hunter Biden đã vi phạm luật cấm người sử dụng ma túy sở hữu súng vào năm 2018.

Hôm 07/12, luật sư của ông nói các cáo buộc mới được đưa ra “với động cơ chính trị”.

Bà Abbe Lowell, luật sư của ông Hunter Bide nói, “nếu họ của Hunter không phải là Biden, thì các cáo buộc ở Delaware trước đây và ở California hiện nay, sẽ chẳng bao giờ được tung ra".

Hunter Biden đã trả toàn bộ thuế và tiền phạt vào năm 2020, nhờ khoản vay từ luật sư riêng của ông.

Chi tiền cho nhiều cuộc ăn chơi

Cáo trạng có đăng cả biểu đồ mô tả Hunter Biden chi tiền vào những việc gì.

Theo đó, từ 2016-19, ông ta chi 188 nghìn USD vào “giải trí dành cho người lớn”, và hơn 683 nghìn USD “cho những phụ nữ khác nhau”. Bên cạnh đó là vấn đề dùng ma tuý của Hunter Biden.

Trong danh mục nay Tòa án công bố, ngoài các khoản chi phí lớn cho khách sạn sang ở New York, Los Angeles... vì Hunter Biden "không chọn một chỗ ở cố định", và hàng trăm nghìn tiền quần áo, đồ trang sức, đồ dùng sang trọng còn nhiều mục chi tiêu cho cuộc vui chơi.

Ví dụ, mục chi phí gồm cả tiền 1.500 USD cho một "vũ nữ xứ lạ" trong câu lạc bộ khoả thân, 11.500 USD cho một gái bao "qua hai đêm với ông ta" và trên 27 nghìn USD tiền phí cho một trang web khiêu dâm, 10 nghìn USD cho thẻ thành viên một hội tình dục (sex club), theo nội dung công bố.

Bên công tố nêu cáo buộc rằng Hunter Biden "tiếp tục kiếm tiền ngon lành và chi tiêu trác táng vào năm 2018".

Các khoản ông ta kiếm được, đôi khi lên tới tiền triệu, là từ "dịch vụ" ở Trung Quốc, Ukraine và Romania (xem thêm: Hunter Biden làm gì ở Ukraine và Trung Quốc?)

Hunter Biden còn bị cho là gian dối khi đã ra lệnh cho trợ lý chuyển các khoản tiền ghi vào danh mục lương và bảo hiểm y tế cho ba phụ nữ ông ta có quan hệ tình cảm hoặc tình dục, và cho cả người thứ tư vì bà ta là thân nhân của một trong ba người kia.

Một phụ nữ ở Arkansas sinh con cho Hunter Biden có tên trong danh sách "làm thuê" cho ông ta.

Trong khi say ma tuý, ông ta khai là đi lại làm ăn (và chi tiêu) vượt mức trong năm 2018 khi mà thực ra ông ta chẳng đi đâu."

Liên quan gì không?

Quyết định khởi tố không nêu tên Tổng thống Biden và Nhà Trắng chưa bình luận gì vì vụ việc mới nhất này.

Thời gian xảy ra các sự việc là lúc cha của Hunter Biden làm Phó Tổng thống thời Barack Obama.

Tin này xuất hiện đúng khi các nghị sĩ Cộng hòa trong Hạ viện đưa các vấn đề làm ăn của Hunter Biden vào cuộc điều tra nhằm luận tội ông Joe Biden, người ra tái tranh cử vào năm 2024.

Công tố viên đặc biệt David Weiss, người được Bộ trưởng Tư pháp Merrick Garland bổ nhiệm, đã thu thập lời khai và bằng chứng về các cáo buộc hình sự với con trai Tổng thống Mỹ Joe Biden những tuần qua.

Cũng ông Weiss đã là công tố viên đặc biệt hồi tháng 8 để giám sát cuộc điều tra về ông Hunter Biden.

Cuộc tranh luận thứ tư của các ứng viên Cộng hòa cho thấy gì?

Bốn ứng cử viên tổng thống Mỹ của đảng Cộng hòa – con số ít nhất đến nay – đã có cuộc tranh luận tại Alabama hôm 6/12 và tất cả đều cố gắng trụ lại để có cơ hội đấu với cựu Tổng thống Donald Trump vào năm tới để giành đề cử của đảng.
Dưới đây là một số điều rút ra từ cuộc tranh luận này:
Bà Haley trên đe dưới búa

Cựu Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, bà Nikki Haley không dẫn đầu các ứng viên Cộng hòa. Vị trí đó thuộc về ông Trump, người một lần nữa bỏ qua cuộc tranh luận.
Nhưng trong dấu hiệu thừa nhận ưu thế mà bà Haley đã xây dựng được trong vài tuần qua, bà đã ngay lập tức bị các đối thủ, gồm Thống đốc Florida Ron DeSantis và doanh nhân Vivek Ramaswamy, chĩa mũi dùi trong những khoảnh khắc đầu tiên của cuộc tranh luận.

Dù không có ai hỏi, nhưng ông DeSantis đã cáo buộc bà Haley không ủng hộ lệnh cấm chăm sóc y tế xác định giới tính cho giới trẻ chuyển giới, điều mà bà bác bỏ. Ông Ramaswamy đã công kích bà Haley về sự hỗ trợ của các nhà tài trợ phố Wall dành cho bà và thời gian bà có chân trong hội đồng quản trị của hãng Boeing. “Nó chỉ càng chứng tỏ là bà đã tha hóa,” ông Ramaswamy nói.

Bà Haley biện hộ cho công việc của bà ở Boeing và sau đó chế giễu các đối thủ.

“Về những nhà tài trợ đang giúp cho tôi, bọn họ chỉ ghen tức mà thôi,” bà Haley nói. “Họ ước phải chi các nhà tài trợ này hỗ trợ cho họ.” Khán giả trong khán phòng ồ lên.

Sau khi DeSantis và Ramaswamy tiếp tục cường độ tấn công, bà mỉm cười và nói: “Tôi thích mình được chú ý như vậy thưa quý vị, cảm ơn nhé.”

Đặc biệt, sự công kích của ông DeSantis là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy ông coi bà Haley là mối đe dọa đối với mục tiêu trở thành ứng viên cuối cùng còn lại cùng với ông Trump sau khi cuộc bỏ phiếu đề cử ứng viên của đảng Cộng hòa bắt đầu vào tháng tới. Bà Haley hiện ở thế giằng co với ông DeSantis ở Iowa và dẫn trước ông ở New Hampshire, hai bang bỏ phiếu đầu tiên trong cuộc đua sơ bộ.
Tấn công Trump trên hồ sơ Trung Quốc
Bà Haley, vốn đôi khi bị chỉ trích vì không đủ cứng rắn với ông Trump, đã vỗ mặt cựu tổng thống khi được hỏi về Trung Quốc.
Cụ thể, bà nói rằng ông Trump đã không làm đủ để ngăn dòng chảy fentanyl từ Trung Quốc vào Mỹ. “Đó là điều mà Trump đã sai”, bà Haley nói. “Trump làm tốt về thương mại, nhưng đó là tất cả những gì ông ấy làm với Trung Quốc.”
Bà cũng đả kích ông Trump vì không ngăn các nhóm lợi ích của Trung Quốc mua đất đai ở Mỹ.
Ông DeSantis đã tận dụng vấn đề này để tấn công bà Haley và không nói gì về ông Trump. Ông chỉ trích bà đã khuyến khích đầu tư của Trung Quốc khi còn là thống đốc South Carolina và một lần nữa nói rằng bà ‘nằm trong túi’ các nhà tài trợ Phố Wall có tư tưởng tự do.
“Họ sẽ không để bà ấy cứng rắn với Trung Quốc,” ông DeSantis nói.
“Ông ấy chỉ khùng lên vì những nhà tài trợ ở Phố Wall đã từng ủng hộ ông ấy bây giờ chuyển qua ủng hộ tôi,” bà Haley bật lại.

Mỹ thụt lùi trong cuộc đua vũ trang giữa xung đột Ukraine

(Ảnh minh họa).

Các nhà thầu quốc phòng ở Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel đang dần vượt lên cuộc đua sản xuất vũ khí và gặt hái nhiều thỏa thuận sớm hơn.

Theo phân tích mới nhất về doanh thu bán vũ khí và dịch vụ quân sự từ 100 nhà thầu hàng đầu thế giới do Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) thực hiện, các nhà sản xuất vũ khí Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel đã sớm thu được lợi nhuận trong những tháng ngay sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Những quốc gia này cũng đang đẩy mạnh đầu tư và sản xuất quốc phòng để đảm bảo an ninh trong bối cảnh thế giới chứng kiến nhiều biến động.

Bà Lucie Béraud-Sudreau, Giám đốc Chương trình Sản xuất Vũ khí và Chi tiêu Quân sự của SIPRI, cho biết: “Hàn Quốc, Israel, Thổ Nhĩ Kỳ là những quốc gia nổi bật về khả năng đáp ứng chi tiêu quân sự gia tăng”.

Trong đó, bốn công ty quốc phòng lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ chứng kiến ​​doanh thu tăng 22% lên 5,5 tỷ USD trong năm 2022 so với năm 2021, nổi bật là nhà sản xuất máy bay không người lái Baykar.

Tổng doanh thu vũ khí của 3 công ty Israel trong bảng xếp hạng SIPRI cũng đạt 12,4 tỷ USD vào năm 2022, tăng 6,5% so với năm 2021.

Doanh thu vũ khí của 4 công ty Hàn Quốc trong bảng xếp hạng giảm 0,9%, chủ yếu do mức giảm 8,5% được ghi nhận bởi nhà sản xuất vũ khí lớn nhất nước này - Hanwha Aerospace. Tuy nhiên, các công ty Hàn Quốc có thể chứng kiến doanh thu tăng đột biến trong năm nay nhờ các đơn đặt hàng lớn từ Ba Lan và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.

Ba Lan, quốc gia có chung biên giới với Ukraine, đã mua các đơn hàng lớn với nhà sản xuất vũ khí Hàn Quốc - như xe tăng K2 Black Panther, pháo tự hành K9 và máy bay chiến đấu FA-50. Trước đó, Warsaw thường tìm đến Mỹ để ký các hợp đồng vũ khí lớn, nhưng giờ đây nước này đang chuyển sang Hàn Quốc vì nước này có thể đáp ứng các đơn đặt hàng nhanh hơn các công ty Mỹ.

Năm ngoái, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Mariusz Błaszczak giải thích: “Không may mắn, do năng lực công nghiệp hạn chế nên các thiết bị không thể chuyển giao trong khung thời gian thỏa đáng. Vì vậy, chúng tôi phải bắt đầu đàm phán với Hàn Quốc - đối tác đã được chứng minh của chúng tôi”.

Theo giới chuyên gia, ba quốc gia này đang sớm vươn lên dẫn đầu cuộc đua vũ trang vì các nhà máy sản xuất vũ khí của họ đã sẵn sàng cho chiến tranh.

“Ngành công nghiệp quốc phòng của những quốc gia này có khả năng đáp ứng các đơn đặt hàng trong bối cảnh cụ thể. Ngoài ra, họ còn có thể sản xuất những loại vũ khí có nhu cầu cao như pháo, máy bay không người lái”, bà Béraud-Sudreau nói.

Trong khi những gã khổng lồ quốc phòng có trụ sở tại Mỹ - như Lockheed Martin, Raytheon và Boeing - vẫn đứng đầu danh sách của SIPRI, doanh thu từ vũ khí của cả 3 nhà thầu này đều giảm vào năm 2022. Trong khi đó, doanh số bán vũ khí của Northrup và BAE Systems có trụ sở tại Vương quốc Anh chỉ tăng nhẹ.

Doanh thu vũ khí của 42 công ty quốc phòng lớn nhất nước Mỹ cũng giảm 7,9% xuống còn 302 tỷ USD vào năm 2022.

Ông Nan Tian, ​​nhà nghiên cứu cấp cao của SIPRI nhận định: “Chúng tôi bắt đầu nhận thấy làn sóng đơn đặt hàng mới liên quan đến cuộc xung đột ở Ukraine. Theo đó, một số công ty lớn của Mỹ, bao gồm Lockheed Martin và Raytheon Technologies, đã nhận được số đơn đặt hàng tăng mạnh”.

Tuy nhiên, ông nói rằng do trình trạng tồn đọng đơn hàng và những khó khăn trong việc đẩy mạnh năng lực sản xuất, doanh thu từ các đơn đặt hàng này sẽ chỉ thể hiện trong báo cáo tài chính công ty trong 2 đến 3 năm tới.

Ở châu Âu, những công ty như MBDA và Leonardo cũng chứng kiến doanh thu vũ khí sụt giảm trong năm ngoái.

Bà Béraud-Sudreau cho biết: “Nhiều công ty vũ khí gặp trở ngại trong việc điều chỉnh sản xuất cho xung đột cường độ cao. Tuy nhiên, các hợp đồng mới đã được ký kết, đặc biệt là về đạn dược, dự kiến mang lại doanh thu cao hơn vào năm 2023 và hơn thế nữa”.

Bà nói thêm rằng các nhà sản xuất vũ khí ở Mỹ và châu Âu đã nhận được rất nhiều đơn đặt hàng mới, nhưng không thể tăng năng lực sản xuất vì thiếu lao động, chi phí tăng cao và khó khăn trong chuỗi cung ứng.

EU đang đứng giữa cuộc tranh luận gay gắt về biện pháp thúc đẩy sản xuất quốc phòng và làm thế nào để đảm bảo rằng cả quỹ quốc gia và Liên minh châu Âu đều dành cho các công ty trong nước thay vì các nhà thầu nước ngoài.

Ông Riho Terras, nghị sĩ Estonia thuộc đảng Nhân dân châu Âu, cựu chỉ huy quân đội quốc gia cho đến năm 2018, cho biết: “Ba Lan mua vũ khí từ Hàn Quốc, Estonia mua từ Thổ Nhĩ Kỳ. Chúng ta không thể đảm bảo các sản phẩm châu Âu cho lực lượng vũ trang của mình. Đó là điều chúng ta cần tập trung, nếu không chúng ta sẽ thua trong cuộc cạnh tranh này, đặc biệt là Hàn Quốc”.

Về phần mình, Điện Kremlin không công bố nhiều về dữ liệu trong lĩnh vực quốc phòng. Theo SIPRI, chỉ có 2 công ty Nga lọt Top 100 của SIPRI là công ty vũ khí nhà nước Rostec và United Shipbuilding Corporation. Tổng doanh thu của họ đạt 20,8 tỷ USD, giảm 12% so với cùng kỳ năm ngoái, và chỉ chiếm gần 3,5% trong tổng doanh số của Top 100.

Bà Béraud-Sudreau cho biết các nhà sản xuất vũ khí của Nga vẫn đang ký các hợp đồng lớn để cung cấp vũ khí cho chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, nhưng các khoản thanh toán của chính phủ bị trì hoãn nên các nhà thầu phải vay vốn ngân hàng để trang trải chi phí.

Nguồn: Báo Quảng Nam; Vnexpress; BBC; VOA; Báo Tin Tức