LÀNG LÊN PHỐ

Đã lâu lắm rồi tôi không về làng. Làng xưa trong ký ức tôi là những con đường đất mịn, những bãi rơm phơi nắng, những con bò vàng thong thả gặm cỏ, và những bãi cứt trâu tỏa mùi nồng nàn mộc mạc. Bây giờ, khi trở lại, tôi chẳng còn thấy đâu những hình ảnh ấy. Con đường làng giờ sạch sẽ, trải một màu trắng tinh của xi măng và gạch lát mới, không còn dấu tích của những bước chân lấm lem bùn đất. Ao làng, giếng nước, sân đình, từng là những nơi chứa đầy tiếng cười, giờ chỉ còn trong ký ức. Nhớ ngày xưa, những chiều cuối năm, tôi thường ngồi bên bếp, ngắm khói rơm bay, nghe tiếng trẻ con chơi đùa quanh ao, và hít mùi cỏ, mùi đất, mùi rơm rạ – tất cả hòa vào một thứ hương quê khó quên:
“Nhớ ngày xưa, nhớ ao làng / Cái mùi rơm rạ lại càng nhớ hơn”.
Những mái nhà tranh, những giàn cúc tần, chè mạn ngày xưa, giờ đã nhường chỗ cho những ngôi nhà tầng san sát, tường vôi trắng tinh, cổng kín khít. Chó trong làng, bạn đồng hành của bao thế hệ, cũng không còn chỗ để ngồi phơi nắng hay trú mưa. Ngày xưa, chúng chạy quanh sân, nghịch ngợm, nhưng giờ phải ngước mõm nhìn quanh những bức tường bê tông, tự hỏi nơi nào còn là nhà.
“Thiếu con, bếp lửa cũng nghiêng nỗi buồn”.
Câu thơ ấy vang lên trong tâm trí tôi khi nhìn bếp lửa không còn khói rơm, khi nhớ đến những buổi chiều sum vầy gia đình, và khi nhận ra rằng con người ngày càng xa cách, dù sống trong cùng một không gian. Những thay đổi vật chất – đường làng sạch sẽ, nhà cao tầng, phố thị mới – mang theo tiện nghi nhưng cũng mang đi một phần linh hồn của làng.
Làng lên phố. Đất lên cơn. Câu nói nghe như một điềm báo, giờ trở thành hiện thực. Những cánh đồng, bãi rạ, ao vườn từng là nguồn sống, giờ bị san lấp, bê tông hóa. Giá đất tăng lên từng mét vuông, đắt hơn cả vàng. Một số câu thơ trong ký ức cứ vang lên như minh chứng:
“Làng lên phố, đất lên cơn / Nơi con chó ỉa đắt hơn cả vàng.”
Phát triển là tất yếu, không thể tránh, nhưng nhìn quanh, tôi thấy nỗi trống trải len lỏi: tình làng nghĩa xóm không còn như xưa, những buổi chiều nhờ bếp rơm, những câu chuyện ngoài sân đình, những bước chân nhỏ nô đùa quanh ao – tất cả dần biến mất. Thay vào đó là những cuộc sống nhanh chóng, tiện lợi, nhưng thiếu đi sự kết nối tự nhiên, thiếu đi nhịp điệu đời sống đồng quê.
Những nhà tầng mọc san sát, hàng xóm thăm nhau bằng tiếng chuông điện thoại, đôi khi phải đứng đợi lâu mới gặp mặt. Không còn những buổi chiều trò chuyện ngoài hiên, không còn những tiếng cười vang vọng từ giếng nước, ao làng, sân đình. Những bước chân trong ký ức giờ chỉ còn lại trong hình ảnh, trong thơ ca, trong những câu chuyện được kể lại.
Tôi tự hỏi: giữa đổi mới và phát triển, có khi nào chúng ta sẽ tìm lại được sự cân bằng giữa hiện đại và truyền thống, giữa phố phường tấp nập và hình ảnh làng quê yên ả? Bởi chính trong những con đường đất, trong những ao làng, trong những bếp lửa nghiêng nỗi buồn, là nơi ký ức, tình cảm và hồn cốt của dân tộc được hình thành.
Nhìn lại ao làng ngày xưa, tôi thấy từng mảng ký ức sống động: cỏ, nước, rơm rạ, tiếng chim hót, tiếng trâu bò, tiếng cười trẻ con. Một bức tranh bình dị nhưng ấm áp, nơi con người và thiên nhiên hòa quyện với nhau. Những ký ức ấy giờ vẫn tồn tại trong tâm trí, nhưng vật chất đã thay đổi hoàn toàn.
Đô thị hóa mang lại nhiều tiện nghi, nhà cao tầng, đường rộng, cơ sở vật chất hiện đại – tất cả là dấu ấn phát triển của đất nước. Nhưng cùng với đó, hình ảnh làng quê, những giá trị tinh thần của nếp sống truyền thống, những tình cảm giản dị, đang dần bị lãng quên. Nhịp sống nhanh, con người bận rộn, giao tiếp trở nên ngắn gọn, tiện lợi, thay thế cho sự chậm rãi, tình cảm chân chất ngày xưa.
“Cái mùi rơm rạ lại càng nhớ hơn.”
Những câu thơ ấy như một nhịp rung trong lòng, nhắc nhở rằng phát triển không thể chỉ nhìn vào vật chất, mà cần giữ gìn văn hóa, ký ức, và những giá trị tinh thần của làng quê. Nếu không, chúng ta sẽ chỉ còn phố xá hiện đại nhưng mất đi hồn cốt, mất đi kết nối giữa con người với nhau và con người với thiên nhiên.
Làng lên phố không chỉ là sự thay đổi về vật chất, mà còn là thay đổi về tâm hồn. Con người bận rộn với công việc, lo toan đời sống đô thị, đôi khi quên mất nếp sống bình dị, quên mất sự gắn bó với nhau. Nhưng ký ức về làng, về ao, bãi rơm, bếp lửa vẫn còn trong tâm trí, như một sợi dây nối quá khứ với hiện tại.
Phát triển là cần thiết, nhưng mỗi bước tiến đều đi kèm trách nhiệm gìn giữ giá trị tinh thần. Những ao làng, bãi rơm, mái nhà tranh, và con chó ngơ ngác vẫn là minh chứng cho một thời đã qua, cho ký ức không bao giờ mất, cho hồn quê không phai.
Nhìn về phía tương lai, bài học từ làng lên phố vẫn còn đó: cần phát triển vật chất, đô thị hóa, nhưng không quên gìn giữ những giá trị tinh thần, những hình ảnh đẹp đẽ của làng quê. Khi đất nước bước tiếp, vẫn cần dừng lại, nhìn về làng xưa, cảm nhận sự đổi thay, trân trọng giá trị cũ và nuôi dưỡng giá trị mới.
Làng lên phố, đất lên cơn – đó là câu chuyện về sự phát triển, về thay đổi, về ký ức và tình người, về quá khứ đã mất và tương lai đang đến. Mỗi bước chân đi qua những con phố mới đều mang theo những hoài niệm ngọt ngào, nhưng cũng đầy bâng khuâng. Những câu thơ cũ trở thành ánh sáng dẫn đường, nhắc nhở rằng trong mỗi bước phát triển, hồn quê vẫn cần được giữ gìn:
“Thiếu con, bếp lửa cũng nghiêng nỗi buồn / Nhớ ngày xưa, nhớ ao làng / Cái mùi rơm rạ lại càng nhớ hơn.”
Chính ký ức ấy làm cho sự thay đổi của đất nước trở nên đầy đủ và sâu sắc hơn, bởi phát triển không chỉ là nhà cao tầng, phố rộng, hay nền kinh tế tăng trưởng – mà còn là khả năng giữ gìn hồn cốt, ký ức và tình cảm của con người trong từng làng quê, từng mái nhà tranh, từng bếp rơm nghiêng nỗi buồn.
Và như vậy, bài viết không chỉ kể về làng lên phố, mà còn là câu chuyện về phát triển có chiều sâu, về thay đổi nhưng vẫn giữ gìn giá trị tinh thần, và về kỷ niệm, tình người, và hồn quê – những điều làm nên bản sắc của đất nước qua từng thời kỳ.

Tác giả: Lan Anh, Aschaffenburg, Germany & Nhà thơ Nguyễn Phi Điện, Việt Nam

ĐÔNG QUA RỒI..!

Đông qua rồi… ngõ cũ chạm hơi xuân,
Mưa rất khẽ, rơi chưa thành nỗi nhớ.
Gió trở giấc, nghiêng hiên chiều bỡ ngỡ,
Lạnh trong tim hơn cả rét tàn đông.

Đông qua rồi… nắng vẫn ghé bên song,
Hong kỷ niệm còn vương mùi dĩ vãng.
Hoa chưa nở mà hương xuân đã sẵn,
Chỉ thiếu người cùng đứng đợi mùa sang.

Đông qua rồi… em khép lại thời gian,
Cất im lặng những điều chưa kịp nói.
Yêu thương cũ hóa mầm đau rất vội,
Nảy trong lòng, tập sống với cô đơn.

Đông qua rồi… xuân cũng chẳng đầy vơi,
Chỉ vừa ấm cho tim em cam chịu.
Tình nếu vỡ, xin đừng ai thấu hiểu,
Mối duyên đầu tan nhẹ tựa sương bay..!

Nguồn: FB Đặng Văn Thuận

LINH HỒN XA XĂM

Ta về tìm lại sớm hôm
Mùi rơm rạ cũ, vẫn còn vấn vương
Con đường, trơn trượt giá sương
Gót giầy dẫm phải, sỏi buồn năm nao!

Mái tranh, vách đất cồn cào
Khói chiều vẽ nẻo, lối nào mờ xa
Khúc ru còn đọng hiên nhà
Mẹ ngồi vá lại, thuở ta dại khờ?

Ta về… bến cũ bơ vơ
Con đò trầm mặc, nước lờ lững trôi
Bên kia in vết chân người
Đi qua để lại khoảng trời chơi vơi!

Trăng nghiêng, bóng trải bãi bồi
Mà sao lạnh quá giữa đời đơn côi
Lạc trong tiếng sóng xa vời
Câu hò dạo ấy, rụng rời bến sông!

Ao làng nở kín rêu rong
Dường như cá động, lẫn trong vị bùn
Bèo bồng tím ngắt, gió vờn
Trách phận chìm nổi, giận hờn trời xanh!

Ta về… đứng giữa mong manh
Thấy quê cũng giống một nhành sương rơi
Tái tê, cánh võng vành nôi
Chạm đâu cũng thấy, vọng lời tháng năm!

Đêm nay trăng ngủ ngoài sân
Khe nào dế gọi xa gần tuổi thơ
Ta tìm ký ức trong mơ
Nhặt gom ghép lại, bây giờ quặn đau

Hàng cau trụi lá, úa màu
Như ai đứng đợi, chờ nhau một đời
Về tìm bóng của riêng tôi
Mà sao chỉ gặp tiếng trời thở than!

Bao người hoá kiếp mây ngàn
Bỏ quê ở lại tảo tần nắng mưa
Đò gầy neo đậu bến xưa
Thương hồn năm cũ, gió lùa về đâu!

Ta về… gió rít vườn sau
Ngỡ như tiếng gọi đồng sâu vọng về
Nhưng không… chỉ có lê thê
Một trời dĩ vãng não nề sau lưng!

Ta về tìm lối đi chung
Thấy mình lạc giữa muôn trùng ngẩn ngơ
Thì ra quê vẫn còn chờ
Càng xa càng thấm, hững hờ càng đau!

Sớm mai sương phủ nhịp cầu
Ai sang bên ấy… bạc màu tóc xanh
Ta về giữ chút mong manh
Để đêm còn biết mình dành nhớ thương!

Ta về… khép lại dặm trường
Mà lòng vẫn ở riêng phương trời buồn
Trăng gầy treo ở đầu thôn
Vàng vọt giữ hộ linh hồn xa xăm…!

Nguồn: FB Vũ Kết Đoàn

Đức Việt Online