KHỦNG HOẢNG NHỰA TOÀN CẦU: MỖI NĂM THIỆT HẠI 1.500 TỶ USD, LOÀI NGƯỜI BỊ ĐE DỌA

Nhựa đang gây thiệt hại lớn đến sức khỏe toàn cầu, dẫn đến nhu cầu cấp thiết phải kiểm soát sản lượng nhựa và bảo vệ hành tinh.

Theo báo cáo mới của The Lancet, "khủng hoảng nhựa" toàn cầu đang gây thiệt hại cho các chính phủ và người nộp thuế 1,5 nghìn tỷ USD mỗi năm. Con người phải đối phó với tình trạng thương tích, khuyết tật và tử vong ngày càng gia tăng khi nhựa gây ô nhiễm đất, biển và cơ thể.

Tạp chí The Lancet đánh giá các nghiên cứu liên quan cho thấy, sản lượng nhựa đang trên đà tăng gấp ba lần vào năm 2060, chưa đến 10% được tái chế và hiện có khoảng 8.000 megaton (1 megaton tương đương 1 tỷ kg) nhựa đang gây ô nhiễm hành tinh.

Tạp chí của Anh cho biết ở mọi giai đoạn trong vòng đời, nhựa đều gây hại, từ việc khai thác và sản xuất nhiên liệu hóa thạch đến việc con người sử dụng và cuối cùng là thải ra môi trường.

Tạp chí này cho biết: "Nhựa là mối nguy hiểm nghiêm trọng, ngày càng gia tăng và chưa được nhận thức đầy đủ đối với sức khỏe con người và hành tinh. Nhựa gây ra bệnh tật và tử vong từ khi một người còn nhỏ đến khi già, góp phần gây ra biến đổi khí hậu, ô nhiễm và mất đa dạng sinh học". Những tác hại do nhựa " gây ảnh hưởng không cân xứng đến nhóm dân số có thu nhập thấp và nguy cơ cao".

Đây là cảnh báo nghiêm trọng mới nhất của các chuyên gia về việc nhựa quá phổ biến và tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Tạp chí này gọi nhựa là "vật liệu định hình thời đại chúng ta". Sau nhiều thập kỷ các nhà khoa học cảnh báo về việc tìm thấy nhựa trong đại dương và sông ngòi, giờ đây vi nhựa được phát hiện bên trong cơ thể người - bao gồm cả trong sữa mẹ và mô não.

Trong khi đó, vòng đàm phán mới nhất và cũng là vòng đàm phán cuối cùng tại Geneva , nơi 175 quốc gia đang nỗ lực xây dựng Hiệp ước Nhựa Toàn cầu đầu tiên trên thế giới, đang diễn ra.

Các nhà vận động hy vọng các cuộc đàm phán sẽ đưa ra các mục tiêu bắt buộc nhằm giảm sản xuất nhựa. Một nhóm các quốc gia, bao gồm Trung Quốc, Nga, Iran và Ả -rập Xê Út, đã phản đối các biện pháp này, thay vào đó vận động hành lang để tăng cường tái chế nhựa.

Theo tạp chí The Lancet, những gã khổng lồ hóa dầu là "động lực chính" thúc đẩy sản xuất nhựa tăng vọt khi để ứng phó với sự suy giảm nhu cầu năng lượng hóa thạch trên toàn cầu, họ chuyển hướng kinh doanh sang nhựa.

Nghiên cứu cho biết các loại nhựa khác nhau được tạo thành từ số lượng lớn hóa chất, có thể lên đến 16.000 loại, "xâm nhập vào cơ thể con người qua đường tiêu hóa, hô hấp và hấp thụ qua da", thường là từ hộp đựng thực phẩm, đồ uống và bao bì.

Thai nhi, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ "đặc biệt có nguy cơ" bị ảnh hưởng do nhựa. Các tác hại bao gồm sảy thai, dị tật bẩm sinh, suy giảm chức năng nhận thức và tiểu đường. Đối với người lớn, các nguy cơ bao gồm bệnh tim mạch, đột quỵ và ung thư.

"Do những thiếu sót đáng kể trong kiến thức về hóa chất nhựa, có thể kết luận rằng mức độ tác hại của các hóa chất này đối với sức khỏe đang bị đánh giá thấp và gánh nặng bệnh tật hiện nay do chúng gây ra đang bị tính toán thấp", báo cáo cho biết.

Báo cáo cũng đưa ra các biện pháp: "Rõ ràng là thế giới không thể tự tái chế để thoát khỏi cuộc khủng hoảng ô nhiễm nhựa. Việc kiểm soát cuộc khủng hoảng nhựa sẽ đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu kết hợp với các biện pháp can thiệp dựa trên khoa học - luật pháp, chính sách, giám sát, thực thi, khuyến khích và đổi mới".

CẢNH BÁO VIRUS CHIKUNGUNYA LÂY LAN Ở QUẢNG ĐÔNG, LOẠT BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG COVID-19 ĐƯỢC KÍCH HOẠT

Tại thành phố Phật Sơn, miền Nam Trung Quốc, giới chức đang phải đối mặt với dịch bệnh chikungunya – một căn bệnh do virus lây truyền qua muỗi, gây đau đớn dữ dội và có nguy cơ lan rộng khắp cả nước.

Virus chikungunya lây lan ở Trung Quốc

Binh sĩ mang khẩu trang phun thuốc diệt côn trùng tại các công viên và đường phố. Máy bay không người lái được triển khai để xác định các điểm sinh sản của muỗi. Các nhà nghiên cứu cũng thả "muỗi voi" – loài muỗi khổng lồ có ấu trùng ăn muỗi mang virus – cùng với hàng ngàn con cá ăn muỗi xuống ao hồ trong thành phố.

Virus chikungunya, lây truyền qua vết cắn của muỗi nhiễm bệnh, hiếm khi gây tử vong nhưng có thể gây sốt và đau khớp nghiêm trọng. Chỉ trong vòng bốn tuần, khoảng 8.000 ca nhiễm đã được ghi nhận tại Trung Quốc, chủ yếu ở Phật Sơn, khiến đây trở thành đợt bùng phát lớn nhất kể từ khi virus này lần đầu xuất hiện tại nước này vào năm 2008.

Các chuyên gia nhận định rằng tình trạng nhiệt độ toàn cầu gia tăng đang khiến thời tiết ấm hơn và ẩm hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sôi.

Để ứng phó, chính quyền địa phương triển khai một số biện pháp quen thuộc từng được áp dụng hiệu quả trong đại dịch COVID-19.

Tại lối vào các tòa nhà, nhân viên phun thuốc chống muỗi lên người dân trước khi cho họ vào. Nhân viên cộng đồng mặc áo vest đỏ đi kiểm tra từng hộ, yêu cầu dọn sạch các khu vực có nước đọng. Những người từ chối hợp tác có thể bị phạt hành chính, hoặc trong những trường hợp nghiêm trọng, sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với cáo buộc "cản trở công tác phòng chống bệnh truyền nhiễm", theo một infographic do chính phủ Trung Quốc phát hành.

Theo thông báo của ủy ban khu phố đường Quế Thành, ít nhất năm hộ gia đình đã bị cắt điện vì không hợp tác.

Tại nhiều thành phố thuộc tỉnh Quảng Đông, các ca bệnh được chuyển đến “khu tiếp nhận” và cách ly sau lớp lưới chống muỗi.

Virus chikungunya

Virus chikungunya – do muỗi Aedes aegypti (loài muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết và Zika) gây ra – lần đầu được phát hiện ở miền Nam Tanzania vào những năm 1950. Tên gọi “chikungunya” bắt nguồn từ tiếng Chimakonde, có nghĩa là “vật bị cong queo”, ám chỉ tư thế co rút đau đớn của bệnh nhân.

Sau khi ghi nhận một ca sốt xuất huyết nhập cảnh vào ngày 8/7 tại Phật Sơn, dịch bệnh lan rộng nhanh chóng. Người dân hiện được khuyến cáo dành ít nhất ba phút mỗi sáng để dọn sạch các khu vực có thể tích tụ nước. Các cán bộ, công chức được yêu cầu kiểm tra kỹ các khay chậu hoa, khay trà, phần nước thừa trong ly, mái hiên và các vật chứa nước khác trước khi rời cơ quan.

Giáo sư Nhậm Siêu (Ren Chao) từ Đại học Hồng Kông, chuyên nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu tới các bệnh do muỗi truyền ở đô thị, cho biết: "Muỗi không cần nhiều nước để sinh sản – chỉ cần một vũng nước nhỏ bằng nắp chai Coca-Cola cũng đủ để chúng phát triển".

Dịch bệnh đã thu hút sự chú ý của quốc tế. Hôm 1/8, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đã ban hành cảnh báo du lịch Cấp độ 2 đối với tỉnh Quảng Đông, khuyến cáo du khách tiêm phòng trước khi đến du lịch.

Trước các báo cáo về cảnh báo từ Mỹ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn cho biết rằng tình hình lây nhiễm tại Trung Quốc "vẫn trong tầm kiểm soát".

Theo The New York Times, các ca bệnh đã lan rộng từ các đảo Ấn Độ Dương đến châu Âu và nhiều khu vực khác, khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong tháng 7 phải kêu gọi các nước hành động nhằm ngăn chặn đợt bùng phát quy mô lớn. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Âu (ECDC), toàn cầu đã ghi nhận khoảng 240.000 ca nhiễm chikungunya và 90 ca tử vong liên quan trong năm nay, trong đó các quốc gia Nam Mỹ bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Ngoài Phật Sơn, khoảng 200 ca nhiễm khác đã được ghi nhận tại 12 thành phố ở tỉnh Quảng Đông. Tỉnh Hồ Nam lân cận cũng báo cáo một số ca nhiễm chưa xác định. Ma Cao và Hồng Kông – cách Phật Sơn khoảng 160 km về phía nam – cũng đã ghi nhận các ca bệnh rải rác.

Chủ tịch tỉnh Quảng Đông, ông Vương Vĩ Trung, hôm thứ Bảy (2/8) đã yêu cầu toàn bộ hệ thống chính quyền địa phương huy động người dân dọn sạch mái nhà, sân trong, đốt nhang xua muỗi, lắp lưới chắn cửa sổ và treo màn chống muỗi ở giường ngủ.

"Chúng ta phải nỗ lực hết sức để chiến thắng trong cuộc chiến chống dịch bệnh", ông nhấn mạnh.

Các nhà thuốc tại Phật Sơn bắt đầu theo dõi những người mua thuốc hạ sốt, thuốc trị phát ban và đau khớp. Vào ban đêm, những tòa nhà cao tầng trong thành phố bật biển báo điện tử nhắc nhở cư dân đốt nhang muỗi và dọn sạch các nơi đọng nước.

TRUNG QUỐC DỒN LỰC ĐUA VỚI STARLINK: THAM VỌNG ĐỊA PHƯƠNG TỤT HẬU VÌ THIẾU... TÊN LỬA

Việc triển khai chòm sao vệ tinh Guo Wang đang được Trung Quốc đẩy nhanh, nhưng các dự án khác, bao gồm Qianfan của thành phố Thượng Hải, có thể đối mặt với tương lai bất định.

Tờ South China Morning Post (SCMP) ngày 6/8 đưa tin, trong bối cảnh Trung Quốc đang nỗ lực xây dựng mạng lưới internet khổng lồ trong không gian để cạnh tranh với hệ thống Starlink, một sự phân cực đang âm thầm xuất hiện trên thực tế giữa các ưu tiên quốc gia và tham vọng địa phương.

SCMP nhận định, Trung Quốc dường như đang đẩy nhanh việc triển khai Guo Wang, một chòm sao bao gồm 13.000 vệ tinh do nhà nước quản lý, dự kiến hoàn thành trong vòng một thập kỷ, thắt chặt kiểm soát nguồn lực phóng và khiến các dự án khác rơi vào tình trạng bấp bênh.

Guo Wang thường được biết đến là câu trả lời của Trung Quốc đối với Starlink của SpaceX, thuộc sở hữu của tỷ phú Elon Musk. Trong tuần qua, ba lần phóng vệ tinh Guo Wang đã được triển khai - một bước nhảy vọt so với tốc độ trước đó là khoảng một lần trong mỗi hai tháng.

Các lần phóng sử dụng ba tên lửa Long March khác nhau, nâng tổng số vệ tinh Guo Wang trên quỹ đạo lên 57, báo hiệu một nỗ lực quốc gia của Trung Quốc nhằm đảm bảo dự án có đủ năng lực phóng cần thiết để duy trì đúng tiến độ.

Trong khi đó, theo SCMP, Qianfan - một hệ thống gồm 15.000 vệ tinh được chính quyền thành phố Thượng Hải hậu thuẫn, đã không được phóng kể từ tháng 3, mặc dù đã đưa 90 vệ tinh lên quỹ đạo.

Với việc các tên lửa thuộc sở hữu nhà nước Trung Quốc dường như nằm ngoài tầm với, Qianfan hiện đang tìm kiếm sự hỗ trợ từ các công ty tên lửa tư nhân.

Vào cuối tháng 7, Shanghai Yuanxin Satellite Technology - công ty đứng sau dự án Qianfan - đã công bố gói thầu phóng thứ hai trong năm, tìm kiếm nhà thầu có thể thực hiện 7 lần phóng tên lửa để triển khai 94 vệ tinh. Gói thầu này trị giá 1,4 tỷ nhân dân tệ (RMB, tương đương 186 triệu USD), đòi hòi tất cả các vệ tinh phải được đưa lên quỹ đạo trước tháng 3 năm sau.

Phương án đầu tiên là phóng 10 vệ tinh cùng lúc, sử dụng một tên lửa có thể mang ít nhất 2,8 tấn tải trọng lên quỹ đạo gần cực 950 km. Ứng cử viên hàng đầu là công ty LandSpace có trụ sở tại Bắc Kinh, với tên lửa Zhuque-2E nâng cấp có thể mang theo tới 4 tấn, mặc dù chỉ bay ở quỹ đạo thấp hơn 500km.

Phương án thứ hai bao gồm việc phóng 18 vệ tinh cùng lúc, đòi hỏi một tên lửa có thể mang ít nhất 4,8 tấn lên quỹ đạo 800 km và cam kết chắc chắn hoàn thành chuyến bay đầu tiên vào cuối năm nay.

Thiếu tên lửa tái sử dụng

Theo SCMP, tính đến nay, chỉ có một vài tên lửa Long March của Trung Quốc đạt được ngưỡng năng lực đó, bao gồm các tên lửa mang mã hiệu 6A, 8, 8A và 12, đã hỗ trợ các vụ phóng Guo Wang và Qianfan trước đây.

Trong số các tên lửa tư nhân vẫn đang được phát triển, tên lửa Zhuque-3 hạng nặng, có thể tái sử dụng của LandSpace dường như là có triển vọng nhất, với chuyến bay đầu tiên dự kiến thực hiện vào mùa thu năm nay.

Gói thầu đầu tiên của Yuanxin từng được công bố vào tháng 2 năm nay, đặt mục tiêu triển khai 162 vệ tinh lên quỹ đạo qua chín lần phóng. Tuy nhiên, với chưa đến ba đơn dự thầu được nộp, quá trình đấu thầu này đã bị hủy bỏ, theo một thông báo về kết quả đấu thầu được công bố vào cuối tháng đó.

Các nhà quan sát không gian nói với SCMP rằng sự khác biệt về nhiệm vụ phóng giữa Guo Wang và Qianfan đã làm nổi bật một yếu tố then chốt đằng sau tình trạng tắc nghẽn khi phóng vệ tinh của Trung Quốc: thiếu tên lửa tái sử dụng. Không giống như Falcon 9 của SpaceX - vốn có thể phóng vệ tinh hai hoặc ba lần mỗi tuần, Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào các tên lửa đẩy dùng một lần, có công suất thấp hơn và thời gian quay vòng chậm hơn.

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có một hệ thống tái sử dụng tương đương, tình trạng thiếu hụt tên lửa đẩy của Trung Quốc dự kiến sẽ vẫn tiếp diễn, khiến các dự án vệ tinh đầy tham vọng phải cạnh tranh để giành được các suất phóng hạn chế trong nhiều năm tới.

BẮC BIỂN ĐÔNG CĂNG THẲNG

Tàu hải cảnh của Trung Quốc đại lục và các tàu tuần duyên Đài Loan vừa có cuộc đối đầu căng thẳng xung quanh quần đảo Đông Sa (Pratas) - vốn được xem là một tiền đồn ở phía bắc Biển Đông.

Tối 4.8, tờ South China Morning Post đưa tin vụ việc trên xảy ra vào ngày 2.8 vừa qua.

Phép thử của Bắc Kinh

Theo Lực lượng tuần duyên Đài Loan (CGA), cuộc đối đầu bắt đầu vào khoảng 14 giờ 50 chiều 2.8 khi bộ chỉ huy lực lượng phòng vệ của Đài Loan ở Đông Sa phát hiện tàu hải cảnh Trung Quốc mang số hiệu 3102 tiến về phía nam quần đảo này ở khoảng cách khoảng 28 hải lý, nơi đang do Đài Bắc kiểm soát.

Sau khi thất bại trong việc dùng loa phát thanh cảnh báo để ngăn chặn tàu 3102 tiến về phía trước, phía Đài Loan đã gửi tàu tuần tra vũ trang Hsun Hu số 8 có độ choán nước 1.000 tấn để theo dõi tàu đối phương. Đến khoảng 5 giờ 30 chiều cùng ngày, tàu 3102 chỉ còn cách quần đảo Đông Sa khoảng 10,3 hải lý về phía tây nam.

Tàu hải cảnh Trung Quốc 3102 tiếp tục quần thảo ở khu vực này, có lúc tắt hệ thống nhận diện tự động (AIS) khiến tàu Đài Loan phải theo sát thông qua radar. Hai bên quần thảo nhau liên tục và có lúc tàu của hai phía chỉ cách nhau 1 hải lý. Đến trưa 3.8 thì tàu 3102 mới rời đi.

Hoạt động trên của tàu hải cảnh 3102 được xem là một phép thử kế tiếp của Bắc Kinh đối với Đài Bắc xung quanh quần đảo Đông Sa.

Thực tế thời gian qua, Trung Quốc đại lục liên tục tăng cường hoạt động xung quanh quần đảo này và nhiều lần thách thức phía Đài Loan. Điển hình, cuối tháng 6, CGA phải điều động 2 tàu tuần tra là Hsun Hu số 7 có độ choán nước hơn 1.800 tấn và tàu Yunlin có độ choán nước gần 8.000 tấn để trục xuất tàu hải cảnh mang số hiệu 3301 của phía Trung Quốc đại lục. Không những vậy, CGA cũng thường xuyên tìm cách đẩy các tàu cá Trung Quốc đại lục ở khu vực này. Như hồi tháng 5, tàu của CGA phải dùng vòi rồng phun vào một tàu cá Trung Quốc nhằm đuổi khỏi vùng biển này.

Tiền đồn quan trọng

Bắc Kinh đã nhiều lần sử dụng cả răn đe quân sự nhằm vào quần đảo Đông Sa, thậm chí triển khai cả chiến đấu cơ đến khu vực này. Song hành là các hành động như chiến lược vùng xám mà Bắc Kinh đã áp dụng ở phía nam Biển Đông. Năm ngoái, để phòng ngừa rủi ro, Đài Bắc đã triển khai thêm một đơn vị phòng vệ tương tự thủy quân lục chiến đến đồn trú tại Đông Sa.

Phân tích khi trả lời Thanh Niên, TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) chỉ ra nhiều lý do khiến Đông Sa có vai trò quan trọng như một tiền đồn mà cả Bắc Kinh lẫn Đài Bắc đều muốn kiểm soát. Cụ thể, quần đảo này nằm ở rìa phía nam trong chiến lược vành đai bảo vệ mà Đài Bắc xây dựng nhằm ngăn chặn từ xa lực lượng quân sự của Trung Quốc đại lục trong trường hợp hai bên bùng nổ chiến sự. Ngược lại, với Bắc Kinh thì Đông Sa là bàn đạp có thể dùng để đổ bộ lên phía nam Đài Loan.

Không những vậy, với Trung Quốc đại lục, Đông Sa còn giữ vị trí quan trọng trên tuyến hàng hải nối giữa Đài Loan với Hồng Kông. Ngoài ra, quần đảo này án ngữ ở vị trí cửa ngõ kênh Ba Sĩ vốn nằm trên hải trình mà hải quân Trung Quốc thường sử dụng để tiến về khu vực tây Thái Bình Dương hoặc băng xuống Biển Đông rồi hướng đến nam Thái Bình Dương. Chính vì thế, nếu kiểm soát thành công Đông Sa, Trung Quốc càng thuận tiện trong việc đẩy mạnh hoạt động của hải quân ra vùng tây Thái Bình Dương mà ít bị theo dõi trong bối cảnh nước này đang muốn vượt khỏi sự kiềm tỏa từ chiến lược chuỗi đảo của Mỹ.

Chính vì thế, quần đảo Đông Sa luôn là điểm nóng khi căng thẳng giữa Bắc Kinh và Đài Bắc dâng cao.

Trong khi đó, giới quân sự Mỹ gần đây liên tục cảnh báo khả năng Trung Quốc đại lục có thể sử dụng sức mạnh quân sự để thống nhất Đài Loan. Mới đây, tờ Financial Times đưa tin rằng Lầu Năm Góc đã gây áp lực lên Nhật Bản và Úc để làm rõ vai trò của Tokyo và Canberra nếu bùng phát xung đột ở eo biển Đài Loan.

Nguồn: Kenh14; Soha; CafeF; Giáo dục & Thời Đại; Thanh Niên