ĐÔI MẮT THIẾU PHỤ

Đôi mắt thu sâu, mùa chẳng tàn,

Lửa cũ còn ủ dưới mi ngàn.

Thoáng nhìn ai lạc miền sương khói,

Một dạ bâng khuâng, mộng ngỡ ngàng.

Dấu vết thời gian giấu khẽ khàng,

Chỉ khiến ngọc sâu ánh thêm sang.

Như rượu ủ lâu hồn thiếu phụ,

Càng say càng thẳm, càng miên man.

Người đời gọi lửa là thanh xuân,

Mắt người kia lặng cả vạn tầng.

Vũ trụ lặn sâu trong đáy mắt,

Khiến lòng trai trẻ lỡ bao lần.
 

Không phấn son nào tô lại vân,

Mang theo trăm nhớ ngàn ân cần.

Ai trót nhìn qua lòng mang nợ,

Một ánh thu thôi vướng trọn phần.

Trần Thị Lan Anh Aschaffenburg, Germany

NHÂN QUẢ

Cuối thế kỷ mười chín

Ở Scôt-len, nước Anh,

Có bác nông dân nọ

Chăm chỉ và hiền lành.

Một hôm, đang làm ruộng,

Bỗng có người kêu to.

Thì ra một cậu bé

Đang chới với giữa hồ.

Bác nhảy xuống cứu cậu.

Một việc làm thường tình.

Rồi thản nhiên quay lại

Với công việc của mình.

Hôm sau, vừa đúng lúc

Trở về từ cánh đồng,

Có chiếc xe tam mã

Dừng trước cửa nhà ông.

Đó là bố cậu bé

Được bác cứu dưới hồ.

Một quí tộc giàu có,

Cũng là một quan to.

Sau mấy lời cảm tạ,

Nhà quí tộc hỏi ông:

“Tôi muốn giúp đỡ bác.

Bác có cần gì không?”

“Suốt đời tôi làm ruộng.

Vất vả nhưng đủ ăn.

Giờ tạm thời sống ổn.

Cảm ơn, tôi không cần.

Mà rồi cái chuyện ấy,

Chuyện cứu con trai ngài,

Bình thường và nghĩa vụ

Đối với bất kỳ ai”.

Giữa lúc ông quí tộc

Chẳng biết phải làm sao,

Thì có một cậu bé

Khoảng mười tuổi, bước vào.

“Đây là con trai bác?”

“Vâng, tất nhiên, con tôi.

Nó thông minh, chịu khó.

Một thằng bé không tồi”.

Ông quí tộc hỏi nó:

“Lớn lên cháu muốn gì?

Chắc cháu có dự định.

Vậy cho bác biết đi.”

Cậu bé khiêm tốn đáp:

“Là con nhà nông dân,

Thì cháu, cũng như bố,

Làm ruộng để kiếm ăn.”

“Không lẽ cháu không có

Mong ước lớn hơn sao?”

“Nhưng nhà cháu nghèo thế

Còn biết làm thế nào?”

“Tốt, nhưng nếu cháu có

Một chiếc đũa thần kỳ,

Muốn ước gì được ấy.

Vậy cháu sẽ ước gì?”

“Cháu muốn được đi học,

Học thật giỏi, và rồi

Thành một bác sĩ giỏi

Chữa bệnh cho mọi người”.

Liền quay sang người bố,

Ông quí tộc nói ngay:

“Thưa bác, tôi xin có

Một đề nghị thế này:

Bác cho tôi chu cấp

Việc con bác học hành,

Như tôi đã và sẽ

Lo cho con trai mình”.

Bác nông dân đồng ý.

Chẳng còn gì tốt hơn.

Và rồi con trai bác

Được gửi đến London.

Học ở trường tốt nhất,

Trường y Saint - Marie.

Cậu học rất chăm chỉ,

Đứng đầu các kỳ thi.

Nhờ hoài bão to lớn,

Tận tụy và nhiệt tình,

Cậu trở thành bác sĩ

Alexander Fleming.

Người được cả thế giới

Mang ơn và tôn vinh

Năm Một Chín Hai Bảy,

Chế ra thuốc kháng sinh.

Nó - đặc trị diệt khuẩn,

Một loại thuốc diệu kỳ,

Một bước ngoặt vĩ đại

Trong ngành dược, ngành y.

Vài năm sau, cậu bé

Suýt chết đuối dưới hồ

Mắc bệnh viêm phổi nặng,

Lên cơn sốt và ho.

May nhờ loại thuốc mới,

Thuốc pénicilline,

Cậu nhanh chóng khỏi bệnh.

Cậu - Winston Churchill.

Cậu, nhiều năm sau đó

Thành con người lừng danh,

Một nhân vật vĩ đại,

Là thủ tướng nước Anh.

Họ, một người bác sĩ.

Một người chính trị gia,

Thành đôi bạn thân thiết

Cho đến tận tuổi già.

Lại thêm một thí dụ

Về nhân quả ở đời,

Về quan hệ tương hỗ

Giữa người sống với người.

Nguồn: FB Thái Bá Tân

MỐI TÌNH BUỒN LƯU QUANG VŨ VÀ CON GÁI NHÀ VĂN KIM LÂN

Phút đầu, nữ họa sĩ Nguyễn Thị Hiền dè dặt, rồi tần ngần khi được hỏi về mối tình thầm lặng của chị với nhà viết kịch nổi tiếng. Nhưng khi cảm thấy đã tìm được nơi chia sẻ, chị mải miết độc thoại như không muốn bị cắt ngang những hồi ức về một tình yêu ngọt ngào và thấm đẫm nỗi buồn.

Tác giả Hồn Trương Ba da hàng thịt vốn tài năng và đào hoa. Nhiều giai nhân, như lời một bài thơ của anh, đã là “mây trắng của đời tôi”, khi phiêu bồng qua những năm tháng sống nồng say và hết mình của thi sĩ. Nhưng dừng lại dài lâu nhất trong cuộc đời ngắn ngủi đó, ám ảnh dai dẳng nhất trong hồn thơ tài hoa đó là ba người phụ nữ: Tố Uyên, trong cuộc hôn nhân đầu tiên nảy sinh từ tình yêu thời chanh cốm; Xuân Quỳnh, người vợ dịu dàng, ân nghĩa, tình yêu đằm thắm, khốc liệt cuối cùng của Vũ và Nguyễn Thị Hiền, người tình – nàng thơ đắm say của thi nhân trong “những năm tháng đau xót và hy vọng”.

Người con gái của nhà văn Kim Lân gọi mối tình với Lưu Quang Vũ là “tình yêu sét đánh”, mở ra một đoạn đời đầy giống tố cho cả hai. Họ gặp nhau lần đầu trong một buổi họp cuối năm của Tạp chí Thanh Niên, trong đó, Hiền là người phụ trách còn Vũ là cộng tác viên. Tan cuộc, khi vừa về đến nhà, chị nghe bố nói lại: “Vũ vừa đến tìm con”. Tâm hồn nhạy cảm của một thiếu nữ thoáng chút băn khoăn: “Sao vừa gặp nhau đấy thôi…”. Nhưng tình yêu mới chỉ được nhen từ phía thi nhân, dù lúc đó, nữ họa sĩ đã nghe danh và cũng rất cảm phục tài năng của Lưu Quang Vũ. Lần thứ hai, họ gặp lại tại ngôi nhà ở phố Huế cùng nhà văn Đỗ Chu, trong một đêm mất điện. Lúc Hiền đến, Lưu Quang Vũ đang đọc Đất nước đàn bầu cho bạn bè nghe bên ánh sáng đèn dầu. “Ngay lập tức, tôi thấy trái tim mình lỗi nhịp. Tôi cảm được chuyện gì đang xảy ra. Nhưng còn biết làm gì hơn là nghe thơ xong thì đi về. Vừa tới nhà, quay ra tôi đã nghe tiếng gõ cửa. Vũ đứng đó, trong chiếc áo mưa lính, chân như xịu xuống, rụt rè: ‘Vũ muốn gặp Hiền’. Chúng tôi lững thững đi dạo bên nhau. Anh đưa tặng tôi một bài thơ vừa hoàn thành và nhỏ nhẹ: ‘Vũ đã yêu Hiền từ lâu’”, chị kể. Đó là khúc dạo đầu và cũng là hồi ức yên bình nhất của một mối tình từng được Lưu Quang Vũ viết là “một tình yêu không biết nói cùng ai/ đến điên dại đến nghẹn ngào đau đớn (Em – tình yêu những năm đau xót và hy vọng).

Lúc bấy giờ, Lưu Quang Vũ vừa rời khỏi quân ngũ, đang thất nghiệp, sống vô phương hướng nhưng quan trọng nhất là đã có gia đình. Còn Nguyễn Thị Hiền làm việc ở Trung ương Đoàn, lại đang được đề xuất đi nước ngoài. Chuyện tình của hai người bị gièm pha, bị phản đối kịch liệt. “Hai đứa đều rất khổ. Nhiều lúc tôi không hiểu, tại sao người ta lại có thể độc ác đến vậy”. Chị bị đặt giữa hai sự lựa chọn: Yêu Vũ hoặc rời xa anh để đi nước ngoài. Người con gái đang yêu đã từ bỏ cơ hội xuất ngoại đầu tiên trong đời để ở lại bên Vũ.

Nhưng cho đến tận lúc Lưu Quang Vũ tử nạn, mối tình giữa thi nhân và họa sĩ vẫn chỉ là một tình yêu thánh thiện, trong sáng và tinh khiết – một tình yêu thuần túy tinh thần. Nữ họa sĩ lý giải nguyên nhân chia xa: “Tôi bị cơ quan đoàn thể kiểm điểm lên xuống. Tôi không sao hiểu nổi cuộc đời lại phũ phàng đến thế? Tại sao một tình yêu trong sáng họ lại có thể biến chúng tôi thành tội đồ… Bố tôi đau khổ quá nên phát bệnh. Trời mùa hè mà cụ quấn áo bông, chân đi tất, nằm đắp chăn rên hừ hừ. Tôi chịu không nổi”. Chỉ cần hình dung dáng điệu gầy gò của Kim Lân trong bộ dạng ấy, những người yêu mến nhà văn đã khó yên lòng, huống hồ chị là cô con gái yêu của ông. “Bố và Lưu Quang Vũ là hai người đàn ông yêu thương, quan trọng nhất với tôi lúc đó. Khi phải giằng xé giữa hai người, tôi nhận ra rằng, yêu một người không có nghĩa là người đó phải thuộc về mình. Chúng tôi hướng đến nhau theo một cách khác, trở thành điểm tựa tinh thần cho nhau trong sáng tạo nghệ thuật”, chị tâm sự.

Số phận đưa đẩy Lưu Quang Vũ đến với Xuân Quỳnh trong cuộc hôn nhân lần thứ hai năm 1973, còn Nguyễn Thị Hiền cũng kết hôn với nhà nghiên cứu Lê Dưỡng Hạo năm 1978 và sống ở Sài Gòn. Họ chỉ gặp mặt nhau đôi lần, khi nhà viết kịch vào Nam tìm chị và khi anh, qua nhà thơ Dương Tường, gửi vé mời chị tới xem Hồn Trương Ba da hàng thịt trong một lần họa sĩ ra Bắc.

Hỏi chị, nếu quay ngược thời gian, chị có quyết liệt đến cùng trong mối tình với Lưu Quang Vũ, chị không trả lời thẳng vào câu hỏi, nhưng điềm tĩnh nói: “Lúc đó, tôi chỉ là một cô bé hồn nhiên, chỉ biết vẽ và đọc sách thôi, chưa từng biết lo toan, sắp xếp một cuộc sống gia đình. Trong khi Xuân Quỳnh là một phụ nữ rất trải nghiệm. Quỳnh yêu Vũ hết lòng và cũng lo cho anh được rất nhiều. Tôi cũng biết, tình yêu của hai tâm hồn có thể đẹp nhưng khi buộc phải chạm vào đời thực, biết đâu, nó khiến con người vỡ vụn, chơi vơi”. Nghe cách chị nói về vợ của người yêu, mới hiểu điều chị từng ngộ ra rằng: yêu một người không có nghĩa là người đó phải thuộc về mình.

Chính vì thế, điều khiến nữ họa sĩ đau khổ nhất không hẳn là mất anh, mà mất đi kỷ vật tình yêu giữa hai người. Họ có một cuốn sổ chung, anh làm thơ còn chị vẽ minh họa luôn vào đó. Cuốn sổ đã mất, chị chỉ còn lại một số bản viết tay những vần thơ của anh tặng chị. “Hai tháng trước khi qua đời, Vũ gặp tôi để nhắc lại một lời hẹn chung của chúng tôi, rằng chúng tôi sẽ in chung một tuyển tập, thơ của anh và những bức họa của tôi. Anh mang ước nguyện đó ra đi mãi mãi còn cuốn sổ cũng rời bỏ tôi”, chị ngậm ngùi.

Gần 40 năm xa và đã 20 năm mất anh vĩnh viễn trong cuộc đời này, họa sĩ Nguyễn Thị Hiền không giấu nổi đau đớn khi nhắc đến cái chết của người nghệ sĩ tài hoa. Khi anh mất, chị đang ở Sài Gòn. Chị đón nhận tin dữ với thái độ nghi hoặc rằng: “Chắc chỉ là lời đồn của kẻ ghen ăn tức ở ác miệng”, dù đêm trước khi Lưu Quang Vũ bị tai nạn, chị đã nằm ác mộng thấy mình cặm cụi đi đóng áo quan. Chỉ đến khi báo chí đồng loạt đưa tin, nữ họa sĩ mới biết đó là sự thật kinh hoàng. Chị kể, trong những ngày mới mất, đêm nào anh cũng trở về trong những giấc mơ của chị.

“Người đàn bà không có tên” trong những vần thơ của Lưu Quang Vũ khép lại dòng hồi ức khắc nghiệt của mình bằng tiếng cười có phần mệt mỏi nhưng nghe thanh thản: “Giới trẻ ngày nay thật khó tin được vào một tình yêu tinh thần thuần túy. Nhưng tôi và Vũ đã nhìn nhau như một đốm lửa nhỏ, một ánh sao xa, lặng lẽ soi cho nhau để tự sáng lên trong cuộc đời”.

Nghe chuyện người phụ nữ Lưu Quang Vũ đắm say, khó cưỡng lại cảm giác tìm gặp chị trong những vần thơ của thi sĩ. Chị lúc là “tia nắng soi anh đến trọn cuộc đời”, lúc là “Gương mặt đẹp chập chờn sau lọ mực” để anh ước nguyện “Tôi làm sao có thể nguôi yên/ Khi biết ở nơi nào em vẫn sống/ Em sẽ đến như ngày rồi sẽ nắng/ Tôi sống bằng khoảng rộng ở nơi em”… Và kết quả của một mối tình cay đắng, ít nhất cũng đã trổ được những vần thơ, như nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn nhận xét: “Họa sĩ Nguyễn Thị Hiền đã giúp Vũ làm nên những bài thơ vào loại hay nhất của anh”.

Một trong những bài thơ Lưu Quang Vũ viết tặng họa sĩ Nguyễn Thị Hiền là bài Thơ tình viết về một người đàn bà, không có tên:

Mái nhà nâu nhấp nhô

Trong khói mờ ẩn hiện

Cây bàng cao lá tím

Ướt nhòa sương ngã ba.

Nhìn nhau không thể xa

Đèn mùa đông vụt tắt

Màu áo em đỏ rực

Cháy sau vòm cửa đêm

Giờ anh như con thuyền

Bốn bề lên sóng vỗ

Xô dạt về tựa ngủ

Trên rộng dài bến em

Em chiếm hết anh rồi

Những cánh đồng trắng xoá

Những ngả đường đói lả

Và giấc mơ sau cùng

Anh dâng em tất cả

Đây chùm hoa cúc nhỏ

Rụng cánh xuống vai trần

Anh ngập tràn lòng em

Những màu và những tiếng.

Trời xanh và cánh rộng

Anh hôn từng ngón tay

Anh hôn làn tóc xoã

Trên trán buồn âm u

Anh hôn lên đôi mắt

Môi chạm vào bao la

Ôm em trong vạt áo

Như hoa hồng ngày xưa

Thôi mắt đừng xót xa

Nỗi buồn thời quá khứ

Từ nay anh sẽ thở

Trong mối tình của em.

Lưu lạc giữa hoàng hôn

Đồng mưa và cỏ lạnh

Nghẹn ngào thương nhớ em

Dưới một trời bom đạn.

Đường anh xa vắng lắmApply

Lòng em có đến cùng

Áo bay về mênh mông

Chập chờn trên gác tối

Ngọn lửa nhỏ cô đơn

Đang nghĩ gì phương ấy?

Nguồn: FB My Lan Phạm

Đức Việt Online