TRANH CÃI DỊCH VỤ THUÊ NGƯỜI 'LẠY THAY' DỊP TẾT NGUYÊN ĐÁN TẠI TRUNG QUỐC

Ứng dụng việc vặt tại Trung Quốc gỡ dịch vụ “lạy thay” dịp Tết sau làn sóng chỉ trích, làm dấy lên tranh cãi về ranh giới giữa tiện ích số và giá trị truyền thống.

Một ứng dụng việc vặt tại Trung Quốc đã gỡ bỏ dịch vụ cho phép người dùng thuê người lạ đến lạy chúc Tết thay mình trước người thân, sau khi vấp phải làn sóng chỉ trích trên mạng, đồng thời làm dấy lên tranh luận về ngành “thuê gì cũng có”.

Theo quảng cáo ban đầu, người dùng có thể thuê lao động thời vụ đến nhà người thân lớn tuổi để thay mình quỳ lạy, chúc Tết và tặng quà. Hình ảnh minh họa cho thấy nhân viên mặc đồng phục giao việc quỳ gối, cúi lạy gần chạm trán xuống sàn trước một cặp vợ chồng cao tuổi. Phản ứng trên mạng nhanh chóng chuyển từ ngạc nhiên sang chỉ trích, chế giễu.

“Đạo hiếu không thể đem ra mua bán”, một người dùng Weibo bình luận.

Thăm hỏi, chúc Tết người thân là truyền thống quan trọng của dịp Tết Nguyên đán, dù nghi thức lạy hiện nay không còn phổ biến rộng rãi.

Ứng dụng UU Paotui, có trụ sở tại tỉnh Hà Nam, cho biết đã “tự nguyện gỡ bỏ dịch vụ gây tranh cãi sau khi cân nhắc kỹ lưỡng”. Gói dịch vụ này có giá 999 nhân dân tệ (khoảng 3,8 triệu đồng) cho 2 giờ, bao gồm mua quà, trao quà, thực hiện nghi thức truyền thống và gửi lời chúc may mắn tới người thân. Công ty cũng cam kết hoàn tiền và bồi thường cho khách đã đặt trước.

Doanh nghiệp giải thích dịch vụ nhằm hỗ trợ những người sống xa gia đình hoặc gặp khó khăn di chuyển duy trì phong tục. Trong một bài quảng bá, nền tảng thậm chí gợi ý thay việc gặp mặt trực tiếp bằng ứng dụng để tránh “áp lực giao tiếp” dịp Tết.

Các dịch vụ làm thay tại Trung Quốc khá phổ biến nhờ chi phí lao động tương đối thấp và nhu cầu tiện lợi cao ở đô thị. Ngoài dịp Tết, người dùng có thể thuê người đi cùng vào bệnh viện, cho thú cưng ăn hoặc xếp hàng tại nhà hàng.

Tuy nhiên, một bài bình luận trên Nhân Dân nhật báo nhận định dịch vụ lạy thay là “khó chấp nhận” và kêu gọi tăng cường giám sát lĩnh vực này. Bài viết nhấn mạnh đổi mới cần đáp ứng nhu cầu xã hội nhưng không được làm xói mòn các chuẩn mực văn hóa, đồng thời cảnh báo một số hình thức thuê người làm thay, như đi làm hộ, có thể phát sinh rủi ro pháp lý.

ĐỐI MẶT THẢM HỌA NHÂN KHẨU HỌC, UKRAINE CHI TIỀN CHO BINH SĨ ĐỂ ĐÔNG LẠNH TINH TRÙNG

Maxim không ngại nói về tinh trùng của mình.

Trên thực tế, anh ước sẽ có nhiều người hơn trong quân đội Ukraine nói về khả năng sinh sản của họ – hoặc ít nhất là suy nghĩ về điều đó.

"Những người lính của chúng tôi đang chết dần. Nguồn gen của Ukraine đang chết dần. Đây là vấn đề sống còn của quốc gia chúng tôi," người lính này nói với tôi qua điện thoại từ một vị trí nào đó gần tiền tuyến phía đông.

Người lính 35 tuổi này đang phục vụ trong Lực lượng Vệ binh Quốc gia Ukraine và khi về nghỉ phép gần đây, vợ anh đã thuyết phục anh đến một phòng khám ở Kyiv và để lại mẫu tinh trùng.

Mẫu tinh trùng được đông lạnh miễn phí như một phần của chương trình hỗ trợ binh sĩ đang tại ngũ.

Nếu Maxim hy sinh, vợ anh có thể sử dụng mẫu tinh trùng để cố gắng sinh đứa con mà họ luôn mong đợi.

Nhưng anh nói rằng tinh trùng đông lạnh của anh có thể rất quan trọng để tạo dựng một gia đình, trong bất kỳ trường hợp nào.

"Cho dù bạn ở ngay tuyến đầu, hay lùi lại 30 hoặc thậm chí 80 km, không có gì đảm bảo rằng bạn được an toàn," anh nói, giải thích rằng drone của Nga bay trên đầu là một mối đe dọa thường trực.

"Điều đó đồng nghĩa với căng thẳng, và điều này [có thể] gây ra tác động: khả năng sinh sản của bạn sẽ suy giảm. Vì vậy, chúng tôi phải nghĩ về tương lai và tương lai của dân tộc Ukraine."

Bảo quản lạnh

Các phòng khám hỗ trợ sinh sản tư nhân bắt đầu cung cấp dịch vụ bảo quản lạnh tinh trùng và trứng cho binh sĩ vào năm 2022, khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện.

Họ có thể đông lạnh tinh trùng hoặc trứng miễn phí trong trường hợp bị thương khi chiến đấu hoặc khả năng sinh sản bị ảnh hưởng.

Năm sau đó, quốc hội đã can thiệp để điều chỉnh hoạt động này và cấp ngân sách nhà nước.

"Binh sĩ của chúng tôi đang bảo vệ tương lai của đất nước, nhưng có thể mất đi tương lai của chính họ, vì vậy chúng tôi muốn cho họ cơ hội đó," nghị sĩ Oksana Dmitrieva, người tham gia soạn thảo luật, cho biết.

"Việc này là để hỗ trợ họ, để họ có thể sử dụng tinh trùng của mình sau này."

Những nỗ lực ban đầu của các chính trị gia từng gây làn sóng phản đối dữ dội trong dư luận, khi quy định tất cả mẫu tinh trùng lưu trữ phải bị tiêu hủy nếu người hiến qua đời.

Điều này bị phanh phui khi một góa phụ có chồng tử trận trong chiến tranh muốn có con bằng tinh trùng đông lạnh của chồng mình nhưng bị ngăn cản.

Luật sau đó đã được sửa đổi để tất cả các mẫu tinh trùng của binh sĩ được bảo quản miễn phí trong tối đa ba năm sau khi họ qua đời và có thể được sử dụng cho bạn đời với sự đồng ý bằng văn bản trước đó.

Chương trình này cũng nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng nhân khẩu học đã tồn tại trước cuộc xâm lược của Nga nhưng đã trở nên tồi tệ hơn nhiều do số lượng lớn nam giới tử trận, nhiều người trong số họ là những người trẻ nhất và khỏe mạnh nhất của Ukraine.

Rồi còn hàng triệu người, chủ yếu là phụ nữ, đã phải rời bỏ quê hương để đi tị nạn.

Bốn năm trôi qua, nhiều người vẫn ở nước ngoài vì cuộc sống ở Ukraine không hề trở nên dễ dàng hơn.

Thực tế đó càng được khẳng định khi tôi gặp bà nghị sĩ trong sảnh khách sạn và chúng tôi trò chuyện mà không cần cởi áo khoác: mùa đông này, các cuộc tấn công tên lửa không ngừng nghỉ của Nga vào lưới điện đã khiến hàng ngàn tòa nhà ở Kyiv lạnh cóng.

"Chúng tôi cũng đang nghĩ về tương lai và tất cả những người trẻ tuổi mà chúng tôi đã mất. Chúng tôi cần thay thế những người đã mất," bà Dmitrieva nói. "Đây là một bước nhỏ để cải thiện tình hình nhân khẩu học."

Trong những chuyến thăm tiền tuyến, nữ nghị sĩ này khuyến khích binh sĩ nói về đời sống tình dục và các vấn đề về khả năng sinh sản – và cân nhắc việc trữ đông tinh trùng.

"Ban đầu họ rất ngại ngùng, nhưng chúng tôi trò chuyện và tôi bảo họ hãy nói với người khác, rồi họ đi và làm điều đó," bà nói.

"Nếu họ có cơ hội này, thì tại sao không? Chẳng mất gì cả!"

Chương trình đông lạnh tinh trùng

Trung tâm Y học Sinh sản do chính phủ Ukraine điều hành ở Kyiv bắt đầu tiếp nhận binh sĩ tham gia chương trình "tinh trùng đông lạnh" vào tháng Một.

Cho đến nay, chỉ có khoảng chục người đăng ký, nhưng phòng khám tin tưởng rằng điều này sẽ thay đổi khi thông tin được lan truyền rộng rãi.

"Chúng tôi dự đoán nhu cầu sẽ rất lớn. Chúng tôi đặt nhiều hy vọng," giám đốc Oksana Holikova nói và dẫn tôi đến phòng thí nghiệm nơi "vật liệu sinh học" được thu thập, chuẩn bị và sau đó lưu trữ.

Những bồn chứa khổng lồ mở ra kèm làn hơi trông như băng khô, để lộ bên trong các ống dài, mảnh treo lơ lửng, chứa đầy tinh trùng.

Hành trình qua những hành lang yên tĩnh cho thấy những áp lực thầm lặng của cuộc chiến: chỉ có một em bé sơ sinh đang ọ ẹ trong nôi, và một phụ nữ đang chuyển dạ.

Số bệnh nhân mang thai mà phòng khám tiếp nhận đã giảm một nửa kể từ khi cuộc chiến toàn diện bắt đầu.

"Nếu phụ nữ bị căng thẳng, họ [có thể] gặp vấn đề về kinh nguyệt. Tất cả đều có liên quan," bà Holikova nói.

"Khoảng 60% bệnh nhân của tôi đang dùng thuốc chống trầm cảm, bao gồm cả những người bị hoảng loạn do tên lửa và drone."

Những người khác thì mắc phải cái mà bà gọi là "hội chứng trì hoãn cuộc sống": tạm dừng những quyết định quan trọng trong đời, bao gồm cả việc sinh con.

"Phụ nữ sợ mang thai nếu họ, rốt cục, lại phải chạy đến hầm trú bom."

Phán quyết của tòa án

Vì vậy, Ukraine cần càng nhiều trẻ sơ sinh càng tốt.

Nhưng luật nhằm hỗ trợ các gia đình quân nhân không phải lúc nào cũng vận hành trơn tru.

Katerina Malyshko và chồng cô, Vitaly, đã cố gắng có con một thời gian.

Cô tin rằng việc họ khó thụ thai tự nhiên là do, hoặc ít nhất là trầm trọng thêm, bởi chiến tranh: "tất cả những căng thẳng và những đêm mất ngủ," Katerina nói. "Mỗi đêm giống như một trò chơi may rủi: bạn không biết liệu mình có thức dậy hay không."

Cặp vợ chồng trẻ lẽ ra sẽ kỷ niệm bốn năm ngày cưới vào năm nay, có lẽ với một đứa con mới chào đời.

Mùa đông năm ngoái, họ có ba phôi thai khỏe mạnh tại phòng khám hỗ trợ sinh sản và Katerina dự định sẽ chuyển phôi vào tử cung.

Rồi Vitaly bị giết.

"Một quả bom dẫn đường đánh trúng trực diện, anh ấy không có cơ hội nào cả," cô nói với tôi.

Katerina thẳng thắn kể về cuộc đấu tranh của mình để tiếp tục sống mà không có chồng.

Nỗi đau của cô càng lớn hơn khi phòng khám nói rằng cô không có quyền tiếp tục điều trị bằng phôi đông lạnh hoặc tinh trùng của Vitaly.

"Họ sẽ lưu trữ nó," cô nói. "Nhưng tôi không thể sử dụng nó."

Nữ nghị sĩ Oksana Dmitrieva đã trực tiếp can thiệp với một số phòng khám để đảm bảo gia đình các binh sĩ được điều trị.

Nhưng bà thừa nhận luật mới vẫn cần "hoàn thiện".

Một cuộc bỏ phiếu về một số sửa đổi dự kiến sẽ diễn ra vào mùa xuân.

Nhưng Katerina, trong tuyệt vọng và đau buồn, đã phải nhờ đến tòa án và sau sáu tháng kiệt quệ tinh thần, một thẩm phán cuối cùng đã ra phán quyết có lợi cho cô.

"Tôi đọc phán quyết và ngồi đó khóc. Bởi vì đó là gia đình chúng tôi. Chúng tôi đã chờ đợi quá lâu và trải qua quá nhiều khó khăn," Katerina nhớ lại.

"Tôi cảm thấy vừa vui vừa buồn vì tôi đã phải đấu tranh cho quyền của mình. Nhưng tôi muốn làm điều đó, để tưởng nhớ chồng tôi."

Katerina chưa sẵn sàng có con ngay: cô cảm thấy mình quá yếu đuối.

Cô cũng không hy vọng chiến tranh sẽ sớm kết thúc - điều sẽ cho phép cô sinh con trong một đất nước hòa bình.

"Nếu chúng ta thỏa hiệp ngay bây giờ, thì đã biết bao nhiêu người chết vì điều gì?" là phản ứng của cô trước ý tưởng Ukraine có thể từ bỏ vùng đất mà Vitaly đã hy sinh để bảo vệ, để Nga ngừng cuộc xâm lược.

Nhưng Katerina vẫn muốn được lựa chọn sinh con cho chồng mình khi cô sẵn sàng.

"Tôi nghĩ con cái của những người lính đã hy sinh nên có cơ hội được sống: chúng có quyền sống trong đất nước mà cha mẹ chúng đã hy sinh."

Ở ngoài tiền tuyến, trong tình trạng luôn đối mặt hiểm nguy, Maxim đồng tình.

"Đó là lý do tại sao tôi làm điều đó, và nó thật tuyệt," người lính này nói với tôi qua điện thoại.

"Bởi vì có thể ngày mai, tôi đột nhiên ra đi. Nhưng vợ tôi sẽ có tinh trùng của tôi và có thể dùng nó. Ít ra tôi bớt được một điều phải lo."

Vấn đề lớn nhất mà Maxim thấy là thuyết phục nam giới đăng ký tham gia chương trình.

Giám đốc phòng khám ở Kyiv, Oksana Horlikova, nhớ lại cuộc trò chuyện với một cựu chiến binh, người đã kể với bà rằng nhiều binh sĩ đến gặp ông trong nước mắt vì họ gặp khó khăn trong việc quan hệ với bạn đời hoặc khó thụ thai.

"Đàn ông thường kín đáo, nhưng họ có rất nhiều vấn đề tâm lý," Maxim thừa nhận.

Vì vậy, ông đề xuất rằng binh sĩ có thể được yêu cầu trữ đông tinh trùng ngay khi nhập ngũ, giống như việc họ để lại mẫu ADN để nhận dạng nếu tử trận.

"Điều duy nhất cản trở mọi người là chúng tôi cần nói về điều này nhiều hơn và giải thích tại sao nó lại quan trọng," ông Maxim kết luận.

"Bởi vì đàn ông chúng tôi sẽ không làm gì cả, trừ khi các bạn cứ nói thẳng vào mặt chúng tôi - và bắt chúng tôi phải làm."

KHI GREENLAND “NÓNG” LÊN

Greenland đang trải qua một giai đoạn “nóng” bất thường, không chỉ vì những phát biểu gây chú ý từ ông Donald Trump mà còn do tác động của biến đổi khí hậu.

Greenland, hòn đảo Bắc Cực mà Tổng thống Mỹ Donald Trump mong muốn kiểm soát, vừa trải qua tháng Giêng nóng nhất trong lịch sử, khi tốc độ ấm lên nhanh gấp 4 lần so với mức trung bình toàn cầu.

Số liệu nhiệt độ sơ bộ từ Viện Khí tượng Đan Mạch cho thấy, tại thủ phủ Nuuk của Greenland, nhiệt độ trung bình trong tháng 1/2026 là +0,2 độ C (32,4 độ F), mức cao nhất từng được ghi nhận và cao hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử là -7,7 độ C trong giai đoạn 1991-2020.

"Biến đổi khí hậu đã thể hiện rõ ràng ở Greenland", ông Jacob Hoyer, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu Quốc gia thuộc Viện Khí tượng Đan Mạch, cho biết. "Từ các số liệu, chúng ta có thể thấy rằng nhiệt độ đang tăng nhanh gấp 4 lần so với mức tăng nhiệt độ trung bình trên thế giới".

Thời tiết ấm áp đồng nghĩa với việc băng biển mỏng hơn, rút ngắn phạm vi về phía Nam, khiến việc sử dụng băng cho giao thông vận tải trở nên khó khăn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, theo ông Hoyer.

Tình trạng này cũng làm thay đổi sâu sắc triển vọng kinh tế của Greenland, từ đánh bắt cá đến khai thác khoáng sản trên hòn đảo lớn nhất thế giới.

Đặc biệt, ngành đánh bắt cá – trụ cột chính của nền kinh tế nơi đây – đang đối mặt với thách thức lớn. Nước biển ấm lên có thể thay đổi hệ sinh thái, làm dịch chuyển đàn cá hoặc ảnh hưởng đến sản lượng.

"Nước xung quanh Greenland cũng đang ấm lên, điều này có thể thay đổi hệ sinh thái và ngành ngư nghiệp. Rất có khả năng sẽ có tác động", dù chưa thể dự đoán chính xác mức độ, ông Hoyer cảnh báo.

Ngược lại, việc Greenland "nóng" lên mở ra cơ hội mới cho khai thác khoáng sản. Greenland sở hữu nhiều khoáng sản chiến lược, với khảo sát năm 2023 cho thấy 25 trong 34 nguyên liệu thô quan trọng của EU có mặt tại đây.

Băng tan giúp giảm chi phí khai thác và vận chuyển, khiến các dự án khai khoáng trở nên hấp dẫn hơn, dù vẫn đối mặt với thủ tục hành chính phức tạp, điều kiện khắc nghiệt và phản đối từ cộng đồng bản địa.

Sự chuyển dịch từ đánh bắt cá sang khai thác khoáng sản có thể dần định hình lại nền kinh tế hòn đảo.

Ngoài khía cạnh môi trường và kinh tế, Greenland còn thu hút sự chú ý địa chính trị. Ông Trump từng bày tỏ mong muốn kiểm soát hòn đảo, viện dẫn an ninh quốc gia, dù sau đó tình hình đã giảm nhiệt.

Tuần trước, NATO đã khởi động sứ mệnh "Arctic Sentry" – một hoạt động mang tính biểu tượng, tái cấu trúc các cuộc tập trận hiện có để tăng cường hiện diện của liên minh quân sự này ở Bắc Cực, nhằm xoa dịu Mỹ và ngăn chặn bất kỳ ảnh hưởng nào từ các đối thủ như Nga.

Sứ mệnh này nhấn mạnh vai trò chiến lược của Greenland khi băng tan mở ra các tuyến hàng hải mới và làm lộ ra các khoáng sản chiến lược – tâm điểm trong các động thái địa chính trị quốc tế.

KẾT THÚC NGÀY ĐẦU HÒA ĐÀM NGA - UKRAINE TẠI GENEVA

Nga - Ukraine hoàn tất ngày đàm phán đầu tiên tại Geneva trong lúc giao tranh vẫn tiếp tục leo thang.

Phái đoàn Ukraine và Nga ngày 17/2 kết thúc ngày làm việc đầu tiên trong hai ngày hòa đàm do Mỹ làm trung gian tại Geneva, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc ép Kiev sớm đạt thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài bốn năm.

Ngay trước khi các cuộc gặp bắt đầu, Nga tiến hành không kích trên diện rộng khắp Ukraine trong đêm, gây hư hại nghiêm trọng lưới điện tại thành phố cảng Odesa ở miền nam. Tổng thống Zelensky cho biết hàng chục nghìn người dân bị cắt nước và hệ thống sưởi.

“Chúng tôi sẵn sàng tiến nhanh tới một thỏa thuận xứng đáng để kết thúc chiến sự”, ông tuyên bố trong khi chờ báo cáo từ phái đoàn tại Geneva. “Câu hỏi dành cho phía Nga là: rốt cuộc họ muốn gì?”

Trưởng đoàn đàm phán Ukraine Rustem Umerov – Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia – cho biết các cuộc trao đổi tập trung vào “những vấn đề thực tiễn và cơ chế ra quyết định có thể có”, song không nêu chi tiết. Hai bên dự kiến nối lại đàm phán vào ngày 18/2, cũng là ngày làm việc cuối.

Phía Nga không đưa ra bình luận chính thức. Tuy nhiên, các hãng thông tấn Nga dẫn nguồn tin cho biết cuộc họp “rất căng thẳng”, kéo dài khoảng 6 giờ dưới nhiều hình thức song phương và ba bên, và các bên đã nhất trí tiếp tục thảo luận.

Cuộc gặp tại Geneva diễn ra sau hai vòng đàm phán do Mỹ bảo trợ ở Abu Dhabi nhưng chưa đạt đột phá, khi hai bên vẫn bất đồng sâu sắc về các vấn đề cốt lõi, đặc biệt là quyền kiểm soát lãnh thổ tại miền đông Ukraine.

Ông Trump đang thúc đẩy Moskva và Kiev đạt thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự; tuy nhiên, Tổng thống Zelensky cho rằng Ukraine đang chịu nhiều sức ép hơn trong việc phải nhượng bộ. Trước thềm đàm phán, ông Umerov cũng hạ thấp kỳ vọng, nói phái đoàn Ukraina làm việc “không có kỳ vọng quá mức”.

Mỹ cùng lúc xử lý hai "hồ sơ"

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đại diện chính quyền Trump tham dự. Trong động thái hiếm hoi, họ tham gia các cuộc trao đổi gián tiếp với quan chức Iran tại Geneva vào buổi sáng, sau đó di chuyển sang làm trung gian cho đàm phán Nga - Ukraine.

Khi được hỏi về kỳ vọng cuộc đàm phán, ông Trump nói với báo chí trên chuyên cơ Không lực Một: "Ukraine nên nhanh chóng vào bàn đàm phán. Tôi chỉ nói vậy thôi".

Nga yêu cầu Ukraine nhượng phần còn lại (khoảng 20%) của vùng Donetsk mà Moskva chưa kiểm soát – điều Kyiv kiên quyết bác bỏ.

Theo các nguồn thạo tin, đại diện một số nước châu Âu cũng có mặt tại Geneva nhưng không trực tiếp tham gia đàm phán ba bên. Họ được mời sau khi Tổng thống Zelensky đề nghị Mỹ đưa châu Âu vào tiến trình. Những quốc gia này cũng sẽ được phía Mỹ cùng Ukraine thông báo kết quả. Trước đây, Nga từng phản đối sự tham gia của châu Âu.

Cùng ngày, Tổng thống Zelensky kêu gọi các đồng minh gia tăng sức ép với Nga thông qua các gói trừng phạt mạnh hơn và tăng viện trợ vũ khí, nhằm đạt một thỏa thuận hòa bình “thực chất và công bằng”.

Vòng đàm phán diễn ra chỉ vài ngày trước mốc ngày 24/2 – tròn bốn năm Nga mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine.

Nga hiện kiểm soát khoảng 20% lãnh thổ Ukraine. Các đợt không kích gần đây nhằm vào hạ tầng năng lượng cũng khiến hàng trăm nghìn người dân không có điện và sưởi ấm giữa mùa đông khắc nghiệt.

Nguồn: CafeF; BBC; Người Đưa Tin; Soha