BÊ BỐI THỰC PHẨM BẨN RÚNG ĐỘNG TRUNG QUỐC: CÔNG NHÂN THỪA NHẬN KHÔNG DÁM ĂN MÓN CHÂN GÀ DO CHÍNH MÌNH SẢN XUẤT

Một nhà máy thực phẩm ở Trung Quốc đã bị phanh phui việc sản xuất món ăn vặt chân gà nổi tiếng bằng hóa chất trong điều kiện mất vệ sinh.

Trong chương trình Ngày Quyền Lợi Người Tiêu Dùng thường niên do đài truyền hình CCTV phát sóng, Công ty Thực phẩm Mingyang ở Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, đã bị phanh phui về những vấn đề nghiêm trọng liên quan đến an toàn thực phẩm. Sự việc gây rúng động Trung Quốc những ngày qua.

Trước khi được chế biến, chân gà được tẩy màu bằng dung dịch hydrogen peroxide. Loại hóa chất trên thường được sử dụng cho mục đích khử trùng. Theo SCMP, Trung Quốc cấm sử dụng chất này trong sản xuất thực phẩm vì ảnh hưởng giá trị dinh dưỡng của thực phẩm và có thể gây hại cho sức khỏe nếu tiêu thụ trong thời gian dài.

Công nhân tại nhà máy thừa nhận bản thân họ cũng chưa từng ăn món chân gà do chính mình sản xuất, đồng thời còn khuyên phóng viên không nên ăn.

Hình ảnh quay trong phóng sự cho thấy, hiện trường tại khu xưởng sản xuất bốc mùi hôi, sàn nhà đọng nước thải và thiết bị sản xuất phủ đầy dầu mỡ bẩn. Chân gà chờ xử lý được chất đống trên nền đất ướt và bẩn, ngay cạnh các dụng cụ vệ sinh.

Sau khi bê bối bị phanh phui, Cục Quản lý Giám sát Thị trường tỉnh Tứ Xuyên đã mở cuộc điều tra đối với Công ty Thực phẩm Mingyang, đồng thời tiến hành một đợt rà soát an toàn thực phẩm quy mô rộng hơn.

Cũng liên quan đến vấn đề này, cơ quan quản lý thị trường tại Tuyên Thành, tỉnh An Huy (miền trung Trung Quốc) thông báo đang điều tra hành vi sai phạm tại Công ty Thực phẩm Nanjiang.

Công ty nói trên bị đài truyền hình Giang Tô phanh phui vì nướng bánh gạo giòn gần lót giày và găng tay bẩn. Loại bánh gạo giòn này, được gọi là guo ba trong tiếng Trung, đã được bán ra thị trường từ lâu trước khi vụ bê bối bị phát hiện.

Đầu tháng này, một tòa án ở Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, miền đông Trung Quốc, đã tuyên án tù ông chủ một nhà hàng nướng vì tội thay thế thịt bò và thịt cừu bằng thịt vịt trong các món ăn. Theo tòa án, doanh thu từ việc bán thịt giả lên tới 190.000 nhân dân tệ (khoảng 724 triệu đồng).

Năm 2024, một nhà hàng ở Thượng Hải bị phạt 50.000 nhân dân tệ (khoảng 191 triệu đồng) vì cho nitrit (chất ức chế vi khuẩn, tạo màu tươi) vào món ăn.

Các bê bối thực phẩm khác bao gồm vụ sử dụng thịt ôi thiu tại căng tin của Trường Trung học Changfeng do tư nhân điều hành ở Côn Minh, tỉnh Vân Nam (tây nam Trung Quốc) vào năm 2024. Phụ huynh đã tổ chức một cuộc biểu tình lớn sau khi phát hiện vụ việc.

Hiệu trưởng nhà trường sau đó bị cách chức, nhiều quan chức ngành giáo dục bị đình chỉ công tác, trong khi đơn vị vận hành căng tin bị phạt 5,8 triệu nhân dân tệ (khoảng 19 tỷ đồng).

Trước đó, một vụ việc khác gây chú ý xảy ra năm 2023 tại căng tin của một trường cao đẳng ở Nam Xương, tỉnh Giang Tây (miền Đông Trung Quốc), khi đầu chuột được sử dụng trong món ăn nhưng lại được gọi là cổ vịt. Công ty vận hành căng tin bị phạt 7 triệu nhân dân tệ (khoảng 26,6 tỷ đồng), và hai lãnh đạo nhà trường bị cách chức.

Liu Junhai, giáo sư luật tại Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho rằng các vấn đề an toàn thực phẩm xảy ra thường xuyên là do mức xử phạt chưa đủ sức răn đe và lợi nhuận khổng lồ từ việc vi phạm.

"Tôi đề nghị các cơ quan chức năng tăng mức xử phạt đối với những vi phạm này", ông Liu nói với tờ Legal Daily. Học giả này cũng cho rằng cơ quan quản lý cần áp dụng thái độ "không khoan nhượng".

Ngoài các hình phạt hành chính, chính phủ có thể cân nhắc tăng mức bồi thường dân sự và chế tài hình sự để buộc những người vi phạm phải trả giá đắt, ông Liu nói.

Trước những thông tin dày đặc về mất vệ sinh an toàn thực phẩm, mạng xã hội Trung Quốc đại lục lại "dậy sóng".

“Vấn đề an toàn thực phẩm của Trung Quốc chỉ có thể được giải quyết thông qua việc đưa tin trên truyền thông. Các quan chức giám sát thị trường đang ở đâu?” một người theo dõi trực tuyến cho biết.

“Mức phí cho hành vi vi phạm pháp luật quá thấp. Khi công chúng quên đi những tin tức giật gân như vậy, những kẻ vi phạm tiếp tục các hành vi sai trái của mình. Chẳng có gì thay đổi cả,” một người khác nói.

50 TỶ USD 'BỐC HƠI', LỢI NHUẬN TRÊN MỖI HÀNH KHÁCH CHỈ KHOẢNG 12 USD: NGÀNH HÀNG KHÔNG TOÀN CẦU 'KÊU CỨU'

Ngành hàng không thế giới đang bước vào một trong những giai đoạn bất ổn nghiêm trọng nhất kể từ sau đại dịch Covid-19.

Ngành hàng không thế giới đang bước vào một trong những giai đoạn bất ổn nghiêm trọng nhất kể từ sau đại dịch Covid-19, khi xung đột tại Trung Đông không chỉ làm gián đoạn các tuyến bay chiến lược mà còn kéo theo làn sóng tăng giá nhiên liệu, sụt giảm giá trị doanh nghiệp và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng.

Chỉ trong vài tuần kể từ khi chiến sự leo thang, hơn 50 tỷ USD vốn hóa của các hãng hàng không lớn nhất toàn cầu đã “bốc hơi”. Con số mới chỉ phản ánh một phần bề nổi của cuộc khủng hoảng đang lan rộng, từ bầu trời đến mặt đất, từ vận chuyển hành khách đến logistics hàng hóa.

Giá nhiên liệu, vé máy bay khó tránh khỏi leo thang

Tâm điểm của cú sốc lần này nằm ở giá nhiên liệu bay - yếu tố chiếm tới khoảng 1/3 tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran hồi tháng trước, giá nhiên liệu đã tăng gấp đôi và vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Hệ quả là một kịch bản gần như không thể tránh khỏi: giá vé máy bay sẽ tăng mạnh trong thời gian tới, không chỉ ở khu vực Trung Đông mà trên phạm vi toàn cầu.

Dù nhiều hãng đã triển khai các biện pháp phòng ngừa rủi ro giá dầu, mức tăng đột biến hiện tại được đánh giá là vượt ngoài khả năng hấp thụ. “Giá nhiên liệu từng tăng mạnh sau xung đột Ukraine năm 2022, nhưng lần này còn cao hơn”, CEO easyJet Kenton Jarvis nhận định, đồng thời gọi đây là cú sốc lớn nhất của ngành kể từ khi đại dịch khiến bầu trời toàn cầu “đóng băng” năm 2020.

Nhà đầu tư tháo chạy, cổ phiếu lao dốc

Không chỉ chịu áp lực chi phí, các hãng hàng không còn đối mặt với sự quay lưng của thị trường tài chính. Theo tính toán, 20 hãng hàng không niêm yết lớn nhất thế giới đã mất khoảng 53 tỷ USD giá trị kể từ khi xung đột nổ ra.

Tâm lý bi quan thậm chí còn thể hiện qua làn sóng bán khống. Wizz Air, hãng hàng không giá rẻ châu Âu, hiện là cổ phiếu bị “short” nhiều nhất trong chỉ số FTSE 100, trong khi easyJet cũng trở thành mục tiêu của các nhà đầu cơ.

Điều đáng nói là cuộc khủng hoảng này xảy ra ngay sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ hậu Covid-19, khi nhu cầu du lịch bùng nổ và nhiều hãng hàng không vừa ghi nhận lợi nhuận kỷ lục. Nhưng đà phục hồi đó giờ đây đang bị thử thách bởi chi phí tăng cao và những bất ổn địa chính trị.

Đối với các hãng hàng không, tăng giá vé dường như là con đường duy nhất để bảo vệ biên lợi nhuận vốn đã rất mỏng.

“Lợi nhuận trung bình của chúng tôi chỉ khoảng 10 euro (khoảng 300 nghìn đồng) mỗi hành khách. Không có cách nào hấp thụ thêm chi phí,” CEO Lufthansa Carsten Spohr thừa nhận.

Tuy nhiên, đây cũng là con dao hai lưỡi. Giá vé tăng có thể khiến nhu cầu suy giảm, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn. Một số lãnh đạo ngành lo ngại kịch bản tương tự giai đoạn sau sự kiện 11/9 có thể lặp lại, khi nhu cầu bay quốc tế giảm mạnh trong thời gian dài.

“Tâm chấn” của khủng hoảng

Dù tác động lan rộng toàn cầu, khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất vẫn là Trung Đông - nơi đóng vai trò trung chuyển hàng không quan trọng của thế giới.

Các hãng hàng không lớn như Emirates, Etihad và Qatar Airways buộc phải cắt giảm mạnh lịch bay do không phận bị đóng cửa và lượng khách du lịch sụt giảm. Những “ông lớn” vốn là trụ cột của mạng lưới hàng không toàn cầu giờ đây đang đối mặt với áp lực chưa từng có.

Theo ông Willie Walsh, Tổng giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), đây là một cuộc khủng hoảng lớn đối với khu vực, dù vẫn chưa đạt đến mức độ nghiêm trọng như giai đoạn đại dịch.

Không dừng lại ở giá cả, ngành hàng không còn phải chuẩn bị cho kịch bản xấu hơn: thiếu hụt nhiên liệu bay. Air France-KLM cho biết đang xây dựng các phương án ứng phó, bao gồm việc cắt giảm chuyến bay đến một số điểm tại châu Á nếu nguồn cung bị siết chặt.

Ở chiều ngược lại, vận tải hàng hóa bằng đường hàng không lại tăng đột biến khi chuỗi cung ứng đường biển bị gián đoạn. Điều này khiến nhiều sân bay rơi vào tình trạng quá tải. Tại Geneva, hàng hóa thậm chí phải vận chuyển bằng đường bộ sang Paris vì các chuyến bay đã kín chỗ.

Cuộc chơi chỉ dành cho những hãng có “chống lưng”

Trong bối cảnh hiện tại, sự khác biệt lớn nhất giữa các hãng hàng không không còn nằm ở quy mô hay thị phần, mà ở khả năng được hỗ trợ tài chính.

Các chuyên gia nhận định những hãng hàng không quốc gia tại Trung Đông nhiều khả năng sẽ cần tới các gói cứu trợ từ chính phủ để vượt qua khủng hoảng. Ngược lại, những hãng không có “hậu thuẫn” có thể sẽ gặp rủi ro nghiêm trọng.

Dù bức tranh hiện tại khá u ám, một số lãnh đạo ngành vẫn giữ niềm tin vào khả năng phục hồi nhanh chóng nếu xung đột sớm hạ nhiệt.

Theo CEO easyJet, giá cổ phiếu các hãng hàng không có thể bật tăng trở lại ngay khi có tín hiệu ngừng bắn, bởi phần lớn sự sụt giảm hiện nay đến từ tâm lý thị trường hơn là yếu tố nền tảng dài hạn.

Tuy nhiên, trong một thế giới ngày càng biến động, ngành hàng không - vốn phụ thuộc sâu sắc vào địa chính trị và giá năng lượng - dường như sẽ phải làm quen với trạng thái bất ổn như một “bình thường mới”. Và lần này, bầu trời không chỉ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, mà còn bởi những cơn gió ngược từ địa chính trị toàn cầu.

CHIẾN SỰ IRAN ĐẨY GIÁ ĐIỆN EU “BỐC HỎA”: CÁC NỀN KINH TẾ “NGHIỆN” KHÍ ĐỐT CHỊU ĐÒN NẶNG NHẤT

Giá điện tại Đông Âu và Italy đã tăng nhanh hơn so với các khu vực khác của châu Âu từ đầu năm 2026 đến nay, cho thấy những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào khí đốt đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ cuộc chiến Mỹ-Israel nhằm vào Iran đang diễn ra.

Giá điện bán buôn trung bình tại Hungary, Italy và Romania trong năm 2026 đến nay đều tăng ít nhất 12% so với mức trung bình năm ngoái, theo dữ liệu từ cổng thông tin năng lượng electricitymaps.

Mức tăng này trái ngược với xu hướng giảm giá tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha trong cùng giai đoạn, đồng thời cũng cao hơn mức tăng ghi nhận tại một số quốc gia Trung và Tây Âu.

Một trong những nguyên nhân chính khiến chi phí điện tăng là do sự phụ thuộc lớn vào khí tự nhiên để phát điện tại Italy và nhiều quốc gia Đông Âu - những nơi có hệ thống năng lượng sử dụng khí đốt nhiều nhất trên lục địa.

Giá khí tự nhiên chuẩn của châu Âu đã tăng khoảng 65% so với một tháng trước kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra, do các tuyến vận chuyển dầu khí quan trọng ở Trung Đông bị đóng cửa.

Việc các cơ sở xuất khẩu LNG chính của Qatar bị đóng cửa, cùng với mỏ khí đốt lớn nhất của Iran bị tên lửa Israel tấn công, khiến nguồn cung khí từ Trung Đông nhiều khả năng sẽ tiếp tục bị hạn chế.

Điều này có thể khiến nguồn cung khí càng thêm thắt chặt đối với các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu, ít nhất trong ngắn hạn, và tiếp tục đẩy giá điện tăng cao.

Phụ thuộc khí đốt

Italy là nền kinh tế phụ thuộc nhiều nhất vào khí đốt tại châu Âu, theo Energy Institute, với khoảng 38% tổng nguồn cung năng lượng đến từ khí.

Hungary và Romania cũng nằm trong top 5 hệ thống điện phụ thuộc khí đốt nhiều nhất ở châu Âu lục địa, với tỷ trọng khí lần lượt khoảng 32% và 30%.

Không những vậy, cả Italy, Hungary và Romania đều tăng sản lượng điện từ khí đốt trong năm 2026 so với mức trung bình đầu năm 2025, theo dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember.

Sản lượng điện từ khí đốt đã tăng tại Italy và Đông Âu, nhưng lại giảm ở Tây Ban Nha, Pháp và Bồ Đào Nha.

Tại Italy, sản lượng điện từ khí trong tháng 1 và 2 trung bình khoảng 57,4 terawatt giờ (TWh)/tháng, so với mức trung bình 54,5 TWh/tháng trong quý I/2025.

Tại Hungary, sản lượng điện từ khí trung bình đạt 35,6 TWh/tháng trong năm 2026 đến nay, tăng 36% so với khoảng 26 TWh/tháng trong quý I/2025.

Nhìn chung, mức sản xuất điện từ khí trung bình hàng tháng trong năm 2026 tại Italy, Hungary, Romania - cũng như Ba Lan và Đức - đều ở mức cao kỷ lục hoặc gần kỷ lục kể từ năm 2019.

Trái ngược với xu hướng sử dụng khí đốt mạnh mẽ tại Italy và Đông Âu, các nhà sản xuất điện ở Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Pháp đã giảm sự phụ thuộc vào khí trong những năm gần đây.

So với đầu năm 2022, sản lượng điện từ khí trong năm 2026 đến nay đã giảm 50% tại Bồ Đào Nha, 47% tại Pháp và 44% tại Tây Ban Nha, theo Ember.

Để bù đắp, các công ty điện lực tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đã tăng mạnh sản lượng từ năng lượng tái tạo kể từ năm 2022, với khoảng 55% điện năng của Tây Ban Nha và 80% của Bồ Đào Nha đến từ nguồn tái tạo trong năm 2025.

Pháp có khoảng 70% điện năng từ các nhà máy điện hạt nhân - lớn nhất châu Âu - và khoảng 20% từ năng lượng tái tạo.

Cơ cấu nguồn điện “sạch” này đã giúp các quốc gia trên giảm thiểu tác động lạm phát từ đà tăng giá khí đốt gần đây, với chi phí điện tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha giảm trung bình 46% trong năm nay so với cùng kỳ 2025.

Tại Pháp, giá điện trung bình năm 2026 đến nay thấp hơn khoảng 29% so với cùng kỳ năm trước.

Quan trọng hơn, giá điện hiện tại ở Pháp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đều chưa bằng một nửa so với Italy, nơi cả doanh nghiệp và hộ gia đình đang phải đối mặt với chi phí sinh hoạt tăng cao.

Hiện các cơ quan chức năng tại Italy và Đông Âu đang thảo luận với các nhà lập pháp châu Âu về cách giảm chi phí năng lượng, cũng như chuyển đổi nguồn điện của nhiều doanh nghiệp từ khí đốt sang điện.

Tuy nhiên, trong ngắn hạn, các hệ thống năng lượng phụ thuộc nhiều vào khí đốt vẫn sẽ chịu tác động mạnh từ biến động của thị trường khí toàn cầu - vốn có xu hướng tiếp tục tăng khi nguồn cung từ Trung Đông còn bị gián đoạn.

Điều đó đồng nghĩa với việc chi phí điện tại các nước như Italy và Hungary có thể tiếp tục leo thang, gây thêm áp lực lên doanh nghiệp, người dân và cả chính phủ.

DÀN VŨ KHÍ "KHỦNG" LÀM RUNG CHUYỂN TRUNG ĐÔNG (*): CỤC DIỆN GIẰNG CO TẠI HORMUZ

Eo biển Hormuz vốn hẹp nhưng cực kỳ quan trọng bởi là lối duy nhất ra vào vịnh Ba Tư.

Iran đã giữ "lá bài tẩy" này suốt nhiều thập kỷ để bây giờ tung ra trong cuộc đối đầu với Mỹ - Israel.

Công ty tư vấn năng lượng Kpler cho hay trong điều kiện bình thường, hằng ngày có khoảng 100 tàu chở dầu và tàu hàng đi qua eo biển Hormuz. Trong năm 2025, hơn 14 triệu thùng dầu ngược xuôi tuyến đường thủy huyết mạch này mỗi ngày, tương đương 1/3 lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển trên toàn thế giới.

Chiến lược trả giá về kinh tế

Theo Tổ chức Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), tính đến giữa tháng 3 này, có gần 750 tàu chở hàng mắc kẹt ở vùng Vịnh do Iran siết phong tỏa eo biển Hormuz. Từ khi chiến sự nổ ra hôm 28-2 đến nay, ít nhất 16 con tàu đã bị tấn công tại đây. Mục đích của Iran, theo kênh CNBC, rất rõ ràng: Biến thành lợi thế trời cho về vị trí chiến lược thành tổn thất kinh tế quy mô lớn trên toàn cầu, buộc Mỹ và Israel phải dừng chiến dịch quân sự hiện tại.

Ông Matthew Wright, nhà phân tích vận tải của Kpler, cho biết số tàu mắc kẹt đang có biến động khi có một số tàu treo cờ Pakistan, Ấn Độ… "lọt" qua được Hormuz những ngày gần đây. "Đây là chiến lược của Iran. Họ đã vận chuyển hàng hóa của riêng mình khá thoải mái trong 2 tuần qua. Giờ đây, họ quản lý chọn lọc dòng chảy dầu, có vẻ đang mở cửa cho các đối tác châu Á thân thiện" - ông Wright nói với trang Independent (Anh).

Theo Kpler, ít nhất 20 tàu chở dầu không thuộc Iran đã rời khỏi eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bắt đầu. Phần lớn các tàu này tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS), vốn được sử dụng để tránh va chạm và theo dõi tàu trong ngành hàng hải. Các nguồn tin tiết lộ trước sức ép đứt gãy chuỗi cung ứng, chính phủ Ấn Độ, Trung Quốc, Pakistan, Iraq và Malaysia đang trực tiếp đối thoại với Tehran để dàn xếp "lối đi an toàn". Mới nhất, trong cuộc phỏng vấn với hãng tin Kyodo ngày 20-3, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết Iran đang thảo luận với Nhật Bản về vấn đề này.

"Sát thủ" của Iran

Dựa trên đoạn video về "thành phố tên lửa" ngầm do Iran công bố ngày 12-3, các chuyên gia phân tích đã liệt kê trên đài CNN những loại vũ khí mà Iran có thể sử dụng ở eo biển Hormuz, bao gồm các loại máy bay không người lái (UAV) cảm tử (Abadil-2/3, Shahed-136…), xuồng không người lái mang thuốc nổ Zolfaqar, tên lửa chống hạm (Ghadir, Nasr-1, Khalij Fars), thủy lôi (Maham, Sadaf-02)… Ngoài ra còn phải kể đến tàu cao tốc, thiết bị không người lái mặt nước, tàu ngầm mini…

Đáng chú ý, thứ vũ khí nguy hiểm hàng đầu lại là thủy lôi giá rẻ, bởi điểm hẹp nhất trên eo biển Hormuz chỉ rộng gần 34 km, khiến nguy cơ tàu thuyền va phải các thiết bị nổ này cao hơn nhiều. Thủy lôi có thể neo lơ lửng ngay mặt nước hoặc chìm dưới đáy biển, hay trôi dạt theo dòng hải lưu, sử dụng cơ chế chạm nổ hoặc các loại ngòi nổ phức tạp hơn như cảm ứng từ trường, âm thanh, áp suất. "Chúng có uy lực mạnh hơn tên lửa và một quả thủy lôi giá vài ngàn USD có thể gây thiệt hại hàng triệu USD" - ông Scott Savitz, chuyên gia về tác chiến hải quân tại tổ chức RAND (Mỹ), nói.

Tình báo Mỹ cho hay Iran đã bắt đầu rải thủy lôi ở eo biển Hormuz từ ngày 12-3. Mặc dù Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đã phá hủy 16 tàu rải thủy lôi của Iran nhưng một số chuyên gia cảnh báo với đài NPR rằng Iran có thể thả thủy lôi từ đuôi của hầu như bất kỳ loại tàu nào.

Mỹ tiến thoái lưỡng nan

Giải pháp tức thời nhất với Mỹ - và đơn giản nhất về mặt quân sự - là tổ chức hộ tống tàu hàng bằng hải quân, với sự hậu thuẫn của không quân. Ông Jack Watling, nghiên cứu viên tại Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia (Anh), chỉ ra giai đoạn đầu tiên là Mỹ phải làm suy giảm khả năng quân sự của Iran tại eo biển Hormuz.

Đây chính là điều Mỹ đang tiến hành. Báo Telegraph (Anh) dẫn lời tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, trong cuộc họp báo hôm 19-3 (giờ Mỹ) rằng các máy bay A-10 Warthog và Apache đang tham chiến tại sườn phía Nam của Hormuz; cường kích A-10 nhắm vào các tàu tấn công tốc độ cao trong khi trực thăng Apache bay sâu hơn vào không phận phía Đông Iran để "lùng" các căn cứ triển khai UAV.

Giai đoạn thứ hai là hộ tống các đoàn tàu đi qua eo biển. Muốn thành công, cần triển khai lực lượng phù hợp, bởi phải kiểm soát mối đe dọa trong 3 môi trường trên không, mặt biển và dưới nước. Theo ông Tom Sharpe, cựu chỉ huy Hải quân Hoàng gia Anh, phương án thứ nhất là tập hợp tàu hàng thành đoàn có tàu chiến hộ tống; phương án thứ hai là triển khai tàu chiến tạo thành chuỗi bảo vệ giữa bờ biển Iran và các tuyến vận tải thương mại.

Phương án thứ hai đã được Mỹ và đồng minh sử dụng trong chiến dịch Người bảo vệ thịnh vượng nhằm bảo vệ tàu thuyền ở biển Đỏ khỏi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen. "Lý tưởng nhất là kết hợp cả 2 phương án, song xét đến địa hình Hormuz và số lượng tàu cần hộ tống thì nguồn lực là vấn đề nổi cộm" - ông Sharpe nhấn mạnh.

Khoảng cách hẹp tại eo biển Hormuz khiến việc bắn hạ tên lửa và UAV khó hơn nhiều, buộc đội hộ tống phải có lực lượng đông đảo. Các chuyên gia ước tính mỗi tàu dầu cần 2 tàu chiến, hoặc một đội tàu 5-10 chiếc sẽ cần đoàn hộ tống gồm 12 chiến hạm.

Ông Bryan Clark, chuyên gia cấp cao tại Viện Hudson và từng là sĩ quan hải quân, cho rằng ngoài tàu chiến, Mỹ cần ít nhất 10 UAV MQ-9 Reaper tuần tra liên tục để kịp thời phát hiện và tấn công các bệ phóng tên lửa, UAV của Iran ngay khi chúng xuất hiện trên bờ biển. "Điều này đòi hỏi sự tham gia liên tục của hàng ngàn thủy thủ và binh sĩ cùng chi phí lớn. Đã vậy, bạn có thể phải duy trì điều đó trong nhiều tháng" - ông Clark nói.

Thực tế trên khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi đồng minh và các nước khác bị ảnh hưởng bởi tình hình Hormuz điều tàu đến để khai thông eo biển. Nhưng cho đến nay, chưa có nước nào nhận lời. Bế tắc hiện nay có đẩy Mỹ đến một giải pháp táo bạo hơn, có thể đang từng bước hình thành thông qua việc Mỹ tăng tốc điều thêm lực lượng đổ bộ đến Trung Đông.

Theo nhiều nguồn tin, Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến (MEU) số 11, gồm ít nhất 2.200 lính thủy đánh bộ, đã rời TP San Diego - Mỹ trên tàu đổ bộ tấn công USS Boxer vào hôm 18-3, sớm hơn dự kiến. Trong khi đó, MEU số 31 - bao gồm 2.200 lính thủy đánh bộ và thủy thủ - đang trên đường từ Tây Thái Bình Dương tới Trung Đông trên tàu đổ bộ USS Tripoli cùng 2 tàu hộ tống.

Nếu thủy quân lục chiến Mỹ thực sự đổ bộ, mục tiêu tiềm năng nhất là đảo Kharg, nơi đặt cảng xuất khẩu dầu chính của Iran và mới bị Mỹ không kích gần đây. Kharg nằm cách Hormuz khoảng 300 dặm, vì vậy đổ bộ lên đảo này không phải là trực tiếp khai thông eo biển mà là tạo áp lực kinh tế đủ để buộc Iran phải dỡ bỏ phong tỏa. Ngoài Kharg, Mỹ còn có thể nhắm vào một số đảo khác của Iran nằm ở cửa ngõ phía Tây của eo biển.

Phương án tham vọng nhất - và cũng có thể tốn kém nhất - là đổ bộ dọc toàn bộ bờ phía Bắc của eo biển Hormuz đồng thời bằng trực thăng và tàu đổ bộ, đẩy lực lượng Iran ra khỏi khu vực ven biển. Tuy nhiên, duy trì khả năng chiếm đóng mới là thách thức cực kỳ lớn, bởi lẽ theo Phó Đô đốc Andrew Burns, cựu chỉ huy nhóm tác chiến đổ bộ của Hải quân Hoàng gia Anh, IRGC - với quân số 190.000 người, cùng lực lượng Quds tinh nhuệ vốn chuyên về chiến tranh bất đối xứng của họ - sẽ là mối đe dọa đáng gờm cho bộ binh Mỹ.

Nguồn: CafeF; Kenh14; Soha; Người Lao Động