BÀI TOÁN SIẾT KHÍ THẢI Ô TÔ: VẤN ĐỀ KHÔNG CHỈ NẰM Ở QUY CHUẨN ÁP DỤNG CHO 'ĐỜI XE'

Điểm nghẽn lớn trong việc kiểm soát khí thải ô tô tại Việt Nam không nằm ở quy chuẩn của xe, mà ở nhiên liệu. Xe đạt chuẩn Euro 5 mà xăng chỉ ở mức Euro 3 thì khí thải đầu ra không thể sạch.

Mới đây, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, cho ý kiến đối với dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ.

Theo lộ trình, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất các nhóm xe ô tô sẽ được áp dụng tiêu chuẩn khí thải theo năm sản xuất.

Cụ thể, ô tô sản xuất trước năm 1999: Mức 1 (Euro 1); Sản xuất trong giai đoạn 1999-2016: Mức 2 (Euro 2).

Ô tô sản xuất trong giai đoạn 2017-2021: Mức 3 (Euro 3) từ ngày 1/1/2026; riêng Hà Nội và TPHCM áp dụng Mức 4 (Euro 4) từ ngày 1/1/2027.

Ô tô sản xuất từ năm 2022: Mức 4 từ ngày 1/1/2026, Mức 5 (Euro 5) từ ngày 1/1/2032; riêng Hà Nội và TPHCM áp dụng Mức 5 từ ngày 1/1/2028.

Từ ngày 1/1/2029, tất cả xe ô tô tham gia giao thông ở Hà Nội, TPHCM phải đáp ứng từ Mức 2 trở lên.

Đáng chú ý, những kiểu loại xe ô tô sản xuất, lắp ráp theo giấy chứng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đã được cấp trước thời điểm 1/1/2022 cho đến thời điểm hết hiệu lực sẽ được áp dụng mức khí thải như xe ô tô sản xuất trong giai đoạn 2017-2021 (Mức 3).

 Từ ngày 1/1/2029, tất cả xe ô tô tham gia giao thông ở Hà Nội, TPHCM phải đáp ứng từ Mức 2 trở lên. Ảnh: Đình Hiếu.

Cần sự đồng bộ, thống nhất

Trao đổi với PV VietNamNet, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cho rằng nếu so với thực tiễn và quy định hiện hành, đề xuất trên lại nới lỏng hơn nhiều so với quy định trước đó.

“Quyết định 49/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã quy định rất rõ: Từ năm 2017, tiêu chuẩn khí thải của ô tô sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới phải đạt Euro 4, và từ năm 2022 trở đi là Euro 5. Vì vậy, thực tế, việc đưa trở lại mức Euro 3 cho xe sản xuất giai đoạn 2017–2021 là bước lùi”, ông Bảo nhận định.

Cũng theo ông Bảo, điểm nghẽn lớn nhất trong việc kiểm soát khí thải tại Việt Nam không nằm ở quy chuẩn của xe, mà ở nhiên liệu.

Bộ Xây dựng (trước đây là Bộ GTVT) đã làm rất nghiêm trong việc kiểm soát tiêu chuẩn khí thải của phương tiện. Tuy nhiên, Bộ Công Thương (cơ quan quản lý nhiên liệu) lại chưa đồng bộ về tiêu chuẩn xăng dầu.

Đến nay, phần lớn xăng dầu bán ra thị trường vẫn chỉ đạt mức Euro 3, trong khi xe sản xuất từ 2017 đã yêu cầu Euro 4 hoặc Euro 5. Sự “lệch pha” này khiến nhiều xe đạt tiêu chuẩn cao về khí thải vẫn không thể vận hành đúng mức do nhiên liệu chưa đạt yêu cầu.

“Giống như chuyện con gà và quả trứng, xe đạt chuẩn Euro 5 mà xăng chỉ ở mức Euro 3 thì khí thải đầu ra không thể sạch”, ông Bảo chỉ ra.

Theo Chủ tịch Hiệp hội xăng dầu Việt Nam, sự thiếu đồng bộ trên không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn gây thiệt hại cho người tiêu dùng. Bởi, các hãng ô tô nhập khẩu hoặc sản xuất xe đạt tiêu chuẩn Euro 5 nhưng khi bán ra thị trường, không ai thông báo cho khách rằng xe phải dùng xăng Euro 5. Người dân cứ đổ nhiên liệu rẻ hơn dẫn đến xe nhanh hỏng, khí thải không đạt, mà doanh nghiệp bán xe cũng không bảo hành vì khách dùng sai nhiên liệu.

Ở chiều ngược lại, ông Bảo cho rằng, doanh nghiệp xăng dầu cũng không có động lực nhập khẩu nhiên liệu chất lượng cao, vì giá bán cao hơn và người tiêu dùng ít khi yêu cầu.

“Chỉ khi nào khách hàng yêu cầu nhiên liệu đúng tiêu chuẩn, các doanh nghiệp mới buộc phải nhập và bán loại nhiên liệu đó”, ông nhận định.

Về đề xuất hai đô thị lớn là Hà Nội và TPHCM áp dụng tiêu chuẩn cao hơn (Euro 4), ông Bùi Ngọc Bảo đánh giá là hoàn toàn khả thi.

“Hai thành phố này vốn đã có hạ tầng và lượng xe mới nhiều hơn, nên việc áp dụng mức Euro 4 là phù hợp. Nếu triển khai tốt, chỉ riêng việc chuyển đổi nhiên liệu đạt chuẩn cao cũng có thể giúp giảm bụi mịn tới 20%”, ông Bảo đánh giả.

Chủ tịch Hiệp hội xăng dầu Việt Nam cũng nói rõ, trong bối cảnh ô nhiễm không khí ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt ở các đô thị lớn, việc sớm áp dụng tiêu chuẩn nhiên liệu và khí thải cao hơn là cấp thiết.

Ông Bùi Ngọc Bảo nhấn mạnh rằng, điều quan trọng nhất là phải có sự thống nhất, đồng bộ giữa các bộ: Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, cùng với chính quyền các đô thị lớn. Khi đó, việc kiểm soát khí thải hoàn toàn khả thi.

BỘ XÂY DỰNG 'ĐIỂM MẶT' LOẠT DỰ ÁN GIAO THÔNG LỚN TIẾN ĐỘ Ì ẠCH

Bộ Xây dựng chỉ ra hàng loạt dự án giao thông trọng điểm được khởi công từ đầu năm 2025 nhưng đến nay tiến độ triển khai vẫn ì ạch.

Bộ Xây dựng nhắc tên nhiều dự án giao thông quan trọng khởi công từ đầu năm 2025 nhưng đến nay chưa có chuyển biến đáng kể: TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành, Gia Nghĩa – Chơn Thành, Ninh Bình – Hải Phòng, Dầu Giây – Tân Phú.

Hiện các dự án chủ yếu mới dừng ở việc huy động công trường, dọn dẹp mặt bằng, dựng lán trại và hoàn thiện bản vẽ thi công.

Trong số các dự án trên, cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng (đoạn qua Ninh Bình và Hưng Yên) được đầu tư theo hình thức PPP. Nhà thầu đang tập kết thiết bị, dựng lán trại, đắp bờ bao tại các gói thầu thi công đường và cầu vượt sông Hồng, sông Trà Lý, sông Ninh Cơ. Riêng đoạn qua Ninh Bình mới đạt hơn 5% khối lượng.

Dự án cao tốc Cam Lộ - La Sơn sẽ được mở rộng từ 2 làn xe lên 4 làn xe. Ảnh: Minh Tuệ

Tuy nhiên, nguồn vật liệu đắp nền đường vẫn là điểm nghẽn. Hai địa phương Ninh Bình và Hưng Yên còn thiếu hơn 5 triệu m³ đất đắp nhưng chưa xác định được nguồn cung theo cơ chế đặc thù, gây ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công.

Ngoài các dự án triển khai chậm tiến độ trên, Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) cũng cảnh báo nhiều dự án đang triển khai phải nỗ lực rất lớn mới có thể hoàn thành trong năm 2025. Các dự án được nhắc tên là: Dự án cải tạo, nâng cấp đoạn Hà Nội – Vinh; cải tạo, nâng cấp đoạn Vinh – Nha Trang; tuyến tránh TP Cao Bằng; dự án nâng cao tĩnh không các cầu đường bộ và đường sắt trên tuyến thủy nội địa quốc gia; nâng cấp Quốc lộ 4B (Lạng Sơn).

Khởi công đường sắt quốc tế và ba dự án giao thông lớn vào ngày 19/12

Bên cạnh việc chỉ ra các dự án chậm tiến độ, Bộ Xây dựng cho biết sẽ đồng loạt khởi công bốn dự án hạ tầng quy mô lớn vào ngày 19/12, gồm: 2 tuyến cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận và Cam Lộ – La Sơn (giai đoạn mở rộng), dự án hầm Thần Vũ và đặc biệt là tuyến đường sắt quốc tế Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.

Tuyến đường sắt quốc tế Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng có tổng mức đầu tư hơn 8,3 tỷ USD, kết nối ba vùng kinh tế lớn. Dự án có điểm đầu tại vị trí nối ray biên giới Lào Cai và điểm cuối tại ga Lạch Huyện (Hải Phòng), tổng chiều dài 419 km. Tuyến có 18 ga, gồm 15 ga hỗn hợp phục vụ cả tàu khách và tàu hàng, cùng 3 ga lập tàu. Tốc độ thiết kế đạt 160 km/h trên trục chính Lào Cai – cảng Lạch Huyện; 120 km/h khi đi qua Hà Nội và đoạn trùng với tuyến vành đai phía Đông; 80 km/h trên các nhánh.

Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận cũng sẽ được khởi công ngày 19/12 tới và dự kiến hoàn thành năm 2028. Đây là dự án giai đoạn 2 của tuyến cao tốc huyết mạch phía Nam, có tổng vốn hơn 41.370 tỷ đồng, triển khai theo hình thức PPP. Tuyến dài hơn 96 km, trong đó đoạn TP.HCM – Trung Lương mở rộng từ 4 lên 8 làn xe (tốc độ 120 km/h); đoạn Trung Lương – Mỹ Thuận mở rộng từ 4 lên 6 làn (tốc độ 100 km/h). Dự án kỳ vọng giải quyết tình trạng quá tải và tăng cường kết nối giữa vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với Đồng bằng sông Cửu Long.

Dự án mở rộng hầm Thần Vũ (Nghệ An) trên cao tốc Bắc – Nam cũng được khởi công trong ngày 19/12 tới. Đây là một trong những công trình kỹ thuật phức tạp nhất trên tuyến Bắc – Nam đoạn Diễn Châu – Bãi Vọt, với chiều dài toàn tuyến 8,2 km. Dự án sẽ hoàn thiện ống hầm trái quy mô 3 làn xe, cải tạo hệ thống an toàn giao thông của ống hầm phải và xây dựng cầu, đường dẫn kết nối, đảm bảo 6 làn xe với tốc độ thiết kế 80–100 km/h. Tổng mức đầu tư 2.155 tỷ đồng từ ngân sách, dự kiến hoàn thành năm 2027.

Hiện nay, dự án mới chỉ có ống hầm bên phải hoàn thiện (2 làn xe). Ống hầm bên trái mới thi công phần vỏ nhằm đảm bảo thoát hiểm và cứu hộ.

Cuối cùng là dự án mở rộng tuyến cao tốc Cam Lộ – La Sơn (dài gần 98 km), được nâng cấp quy mô từ 2 lên 4 làn xe, với tổng vốn đầu tư hơn 6.480 tỷ đồng. Dự án khởi công ngày 19/12/2025 và dự kiến hoàn thành cuối năm 2026.

'CỞI TRÓI' THỦ TỤC NƠXH: LẦN ĐẦU PHÂN LUỒNG ĐỐI TƯỢNG, HỢP NHẤT XÁC NHẬN THU NHẬP

Thông tư 32 của Bộ Xây dựng với nhiều điểm mới, trong đó ban hành mẫu tích hợp xác nhận đối tượng, thu nhập giúp giảm tải đáng kể thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân mua nhà ở xã hội.

Phân luồng rõ ràng các nhóm đối tượng

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 32/2025/TT-BXD sửa đổi, bổ sung Thông tư 05/2024/TT-BXD, đánh dấu bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính “nút thắt” lâu nay của chính sách nhà ở xã hội (NƠXH).

Trọng tâm của Thông tư 32 là sửa đổi Điều 6 và Điều 8 của Thông tư 05, qua đó phân định lại hệ thống biểu mẫu dùng để chứng minh đối tượng và xác nhận điều kiện thu nhập khi đăng ký mua, thuê mua NƠXH.

Theo đó, thay đổi lớn nhất là việc phân lại chức năng của Mẫu số 01 và bổ sung Mẫu số 01a. Mẫu số 01 (thay thế) nay chỉ áp dụng cho các nhóm đối tượng đặc thù như: người đã trả lại nhà công vụ, hộ gia đình bị thu hồi đất, học sinh, sinh viên và đặc biệt là lao động tự do (nhóm khoản 5 Điều 76 Luật Nhà ở) - những người không có hợp đồng lao động và không được cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả lương hưu.

Việc đưa nhóm lao động tự do vào Mẫu 01 là phù hợp vì họ không có đơn vị công tác để xác nhận thu nhập, theo đó thẩm quyền xác nhận thuộc UBND cấp xã.

Trong khi đó, Mẫu số 01a (bổ sung mới) là điểm nhấn đáng chú ý khi lần đầu tiên Bộ Xây dựng thiết kế một mẫu “tích hợp 2 trong 1” - vừa xác nhận đối tượng, vừa xác nhận thu nhập. Mẫu này áp dụng cho ba nhóm phổ biến nhất: người thu nhập thấp có quan hệ lao động; công nhân, người lao động; và cán bộ, công chức, viên chức.

Việc dùng một mẫu duy nhất giúp người lao động chỉ cần một lần xác nhận tại doanh nghiệp hoặc cơ quan công tác, thay vì phải xin hai loại giấy tờ như trước đây. Đây được xem là cải cách thực chất, giảm tải đáng kể chi phí xã hội.

Thông tư 32 đồng thời bổ sung Khoản 2a vào Điều 8, quy định chi tiết thẩm quyền xác nhận thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức đã nghỉ hưu. Theo đó, người nghỉ hưu có thể xin xác nhận tại cơ quan bảo hiểm xã hội nơi chi trả lương hưu hoặc UBND cấp xã nơi cư trú.

Việc quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan chấm dứt tình trạng người nghỉ hưu “đi lại lòng vòng” xin xác nhận trong thời gian qua.

Chính thức có hướng dẫn xác nhận thu nhập với lao động tự do

Cùng với việc ban hành Mẫu 01a, Thông tư 32 cũng tái cấu trúc các biểu mẫu chứng minh điều kiện thu nhập.

Cụ thể: Mẫu 01a áp dụng cho người thu nhập thấp có quan hệ lao động, công nhân, cán bộ, công chức, viên chức (khoản 5, 6, 8 Điều 76); Mẫu 04 (thay thế) dành riêng cho đối tượng thuộc lực lượng vũ trang; Mẫu 05 (thay thế) áp dụng cho nhóm lao động tự do.

Một điểm đáng chú ý là Thông tư 32 yêu cầu: nếu người đứng đơn đã kết hôn, vợ hoặc chồng cũng phải kê khai thu nhập theo mẫu tương ứng. Quy định này đảm bảo việc xét duyệt dựa trên tổng thu nhập của hộ gia đình, tránh tình trạng kê khai thiếu hoặc “lách luật”.

Ngoài ra, tất cả các biểu mẫu (01, 01a, 02, 03, 04, 05) sau khi sửa đổi đều có thời hạn sử dụng 6 tháng, giúp thông tin trong hồ sơ luôn cập nhật, sát thực tế.

Trong số các nhóm hưởng lợi lớn nhất từ Thông tư 32, lao động tự do – nhóm chiếm tỷ lệ đáng kể trong đô thị – là đối tượng được “cởi trói” nhiều nhất.

Anh Hoàng Văn Sơn (xã Thanh Trì, Hà Nội) – đang làm nghề giao hàng công nghệ cho biết, anh đang làm hồ sơ mua nhà ở xã hội nhưng vướng ở bước xác nhận thu nhập.

Theo Nghị định số 261/2025/NĐ-CP của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 10/10/2025), người không có hợp đồng lao động sẽ được cơ quan công an cấp xã nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi ở hiện tại xác nhận thu nhập.

“Tuy nhiên, công an xã nói chưa có mẫu để xác nhận và cũng chưa được hướng dẫn cụ thể phải làm như thế nào. Đợi hướng dẫn cả tháng trời. Bây giờ có mẫu và hướng dẫn rõ ràng thì coi như mở đường cho anh em lao động tự do rồi”,

Nhiều lao động tự do cho biết, việc có một biểu mẫu riêng, kèm theo thẩm quyền xác nhận cụ thể, giúp quy trình trở nên minh bạch, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng một kiểu, dẫn đến ách tắc hồ sơ trong thời gian dài.

Các chuyên gia cho rằng, việc ban hành mẫu 01a “tích hợp” và quy định rõ thẩm quyền xác nhận cho từng nhóm sẽ giúp tiết kiệm thời gian, giảm đáng kể chi phí hành chính, đồng thời tăng tính thống nhất trong triển khai chính sách NƠXH trên toàn quốc.

THU NHẬP THẤP CŨNG BỊ KHẤU TRỪ THUẾ?

Quy định thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng bị khấu trừ thuế 10% hay người có thu nhập trên 1 triệu đồng/tháng không được tính là người phụ thuộc đã trở nên quá lạc hậu, nhất là khi Chính phủ đang trình Quốc hội sửa đổi luật Thuế thu nhập cá nhân.

Người thu nhập thấp "xót ruột" vì khấu trừ thuế

Chị Thu Trang, một lao động dọn dẹp vệ sinh cho các tòa nhà văn phòng tại TP.HCM, cho biết chị làm theo dạng ngắn hạn và nhận lương khoán nên không biết công ty đã khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay chưa. Thế nhưng, thỉnh thoảng, khi doanh nghiệp có sự kiện chị cũng được thuê làm. Những lần đó khi nhận thù lao, chị thấy là bị trừ 10% so với số tiền đã công bố. Khi hỏi ra thì được biết là kế toán phải tạm khấu trừ theo quy định khi chi trả thù lao từ 2 triệu đồng/lần trở lên. Hết năm, chị phải tự làm thủ tục quyết toán thuế để nhận được số tiền khấu trừ này. "Trong năm cũng có nhiều lần bị khấu trừ như vậy, lúc thì 200.000 đồng, có lúc 300.000 đồng. Tính ra cả năm cũng lên tiền triệu. Trong khi thu nhập cả tháng chỉ từ 7 - 8 triệu đồng/tháng thì nhiều người nói là không phải nộp thuế TNCN. Nhưng mà cứ mỗi lần có nhận thêm tí tiền gì thì bị trừ vài trăm ngàn, xót ruột lắm. Phải chi không bị trừ thì cũng đỡ, có thêm tiền để chi tiêu cho gia đình", chị Thu Trang băn khoăn.

Không chỉ lao động phổ thông bị trừ thuế TNCN mà những người làm công ăn lương dù thu nhập chưa đến ngưỡng chịu thuế cũng phải chịu cảnh khấu trừ trước. Chị Cẩm Viên, nhân viên tại một doanh nghiệp ở TP.HCM, cho biết do mới đi làm hơn 2 năm nên lương chưa đến 10 triệu đồng/tháng và chị không thuộc diện đóng thuế TNCN. Thế nhưng cứ khi có dự án gì làm thêm được trả thù lao là cũng bị tạm khấu trừ 10% thuế TNCN. Thậm chí có lần chị đề nghị thẳng là chỉ nên trả thù lao 1,9 triệu đồng/lần để khỏi bị khấu trừ thuế 10% (nếu trả thù lao 2 triệu đồng/lần thì tương ứng bị tạm trừ 200.000 đồng).

Không chỉ người nộp thuế mệt mỏi, chính ngành thuế cũng khổ vì quy định này. Những năm trước, ngành thuế đã từng lên tiếng về số lượng hồ sơ quyết toán thuế tăng theo chiều thẳng đứng vì mức thu nhập vãng lai chịu khấu trừ thuế TNCN 10% từ 2 triệu đồng là quá thấp. Vì thế, từ năm 2017, ngành này đã đề xuất nâng ngưỡng thu nhập vãng lai lên từ 5 triệu đồng mới tạm khấu trừ thuế 10% nhưng đến nay vẫn chưa điều chỉnh. Chuyên gia thuế, luật sư Trần Xoa phân tích: Năm nay, khi ngành thuế ứng dụng công nghệ cho cá nhân thực hiện quyết toán thuế online, hoàn thuế tự động thì thời gian xử lý hồ sơ của ngành thuế được giảm hơn trước. Tuy nhiên số lượng hồ sơ xin hoàn thuế có thể sẽ không giảm mà còn tiếp tục tăng bởi tiền lương, tiền công cho người lao động đã tăng hơn trước. Vì vậy các khoản thu nhập vãng lai thường sẽ cao hơn 2 triệu đồng/lần và đều phải bị tạm khấu trừ thuế 10%. Đáng chú ý, số người lao động có hiểu biết về quy định, kỹ thuật để tự làm hồ sơ quyết toán thuế, hoàn thuế tự động lại không nhiều. Đó là chưa kể số tiền thuế bị khấu trừ tính ra không quá lớn, nhiều lắm cũng chỉ 1 - 2 triệu đồng nên nhiều người đành "tặc lưỡi" bỏ qua. Điều này khiến nhiều cá nhân bị thiệt thòi.

Đồng quan điểm, luật sư Bùi Quang Nghiêm, Giám đốc Công ty luật Nghiêm & Chính, cũng cho rằng xét trên thực tế thì quy định này chủ yếu khiến người lao động thu nhập thấp - đối tượng yếu thế trong xã hội bị ảnh hưởng nặng nhất. Đây là những cá nhân không thuộc đối tượng phải nộp thuế TNCN nhưng vẫn bị thu tiền thuế, bị giam tiền trong suốt một năm thậm chí mất luôn số tiền này khi không biết cách làm thủ tục quyết toán thuế. Do vậy, cần sớm sửa đổi quy định, đưa ngưỡng này lên từ 5 triệu đồng/lần trở lên mới thực hiện tạm khấu trừ thuế TNCN như Bộ Tài chính từng đề xuất.

Thu nhập trên 1 triệu đồng không được tính là người phụ thuộc

Dự thảo luật Thuế TNCN (sửa đổi) do Bộ Tài chính soạn thảo đưa ra nhiều nội dung sửa đổi so với quy định hiện hành như điều chỉnh biểu thuế lũy tiến, đề xuất thêm những khoản thu nhập được miễn thuế... Tuy nhiên, quy định về mức thu nhập đối với cá nhân được xác định là người phụ thuộc chưa có thông tin cụ thể. Theo quy định hiện hành, để xác định là người phụ thuộc, Thông tư 111/2013 của Bộ Tài chính quy định rõ là người không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 1 triệu đồng. Quy định này đã duy trì hơn 12 năm qua và không hề thay đổi, bất chấp mức giảm trừ gia cảnh (GTGC) cho người nộp thuế được tăng từ 9 triệu đồng/tháng lên 11 triệu đồng/tháng và qua đầu năm 2026 tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng, tương ứng mức tăng hơn 72%.

Anh Quang Anh (TP.HCM) chia sẻ cách đây 2 năm, bố anh qua đời và từ đó mẹ anh được hưởng tiền tuất hằng tháng theo quy định là 50% lương cơ sở. Trước đây, lương cơ sở dưới 2 triệu đồng thì mức hỗ trợ này dưới 1 triệu đồng và anh vẫn kê khai mẹ là người phụ thuộc. Tuy nhiên, trong năm 2024, khi lương cơ sở tăng lên 2,34 triệu đồng/tháng thì số tiền mẹ anh nhận được lên hơn 1,1 triệu đồng. Do vậy, mẹ anh bị đưa ra khỏi danh sách người phụ thuộc. Điều này tương ứng số thuế TNCN mà anh phải trả nhiều hơn dù chi phí chăm sóc một người lớn tuổi không ít đi, thậm chí ngày càng gia tăng. Đáng chú ý, Chính phủ vừa thông báo tăng lương tối thiểu vùng từ đầu năm 2026. Như vậy thu nhập vừa trên 1 triệu đồng/tháng chưa bằng 30% lương tối thiểu vùng IV (vùng các tỉnh miền núi, vùng cao, hải đảo) là 3,7 triệu đồng/tháng và chỉ bằng 20,7% lương tối thiểu vùng I là 5,31 triệu đồng (Hà Nội, TP.HCM…). Điều này cho thấy với thu nhập chỉ vừa hơn 1 triệu đồng/tháng thì không ai có thể tự sống được mà phải có sự trợ cấp của con cái. Thế nhưng nghịch lý là con cái phải nộp thuế TNCN nhưng không được kê khai GTGC cho bố mẹ của mình.

Theo luật sư Trần Xoa, quy định về ngưỡng thu nhập để xác định người phụ thuộc quá thấp, không còn phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội sau nhiều năm áp dụng. Do vậy cùng với việc sửa luật Thuế TNCN đợt này thì Chính phủ cần điều chỉnh ngay. Cụ thể, nâng điều kiện về thu nhập đối với người được xác định phụ thuộc khi thực hiện GTGC lên trên 5 triệu đồng/tháng. Khi đó các hộ gia đình mới được đảm bảo đời sống thiết yếu và cá nhân người nộp thuế yên tâm hoàn thành nghĩa vụ với nhà nước. Luật sư Bùi Quang Nghiêm nhấn mạnh ngay cả mức GTGC cho một người phụ thuộc đã được điều chỉnh tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng vẫn được cho là quá thấp, chưa đủ bù đắp chi phí thiết yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM thì với thu nhập hơn 1 triệu đồng/tháng làm sao sống được? Vì vậy, phải sớm sửa quy định về thu nhập khi xác định người phụ thuộc lên tối thiểu bằng lương tối thiểu vùng do Chính phủ công bố.

Nguồn: Vietnamnet; Báo Mới; CafeF; Thanh Niên