Quy định mới nhất về đăng ký khai sinh, kết hôn 

Điểm mới quan trọng của Luật Hộ tịch 

Theo quy định hiện hành, người dân thường phải quay về nơi thường trú hoặc tạm trú để làm thủ tục hộ tịch. Tuy nhiên, từ ngày 1/3/2027, nguyên tắc “phi địa giới hành chính” sẽ chính thức áp dụng.

Theo đó, người dân có thể thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh, kết hôn… không phụ thuộc địa giới hành chính.

Về thẩm quyền đăng ký hộ tịch, Luật Hộ tịch (sửa đổi) quy định: UBND cấp xã (không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân) có thẩm quyền đăng ký các sự kiện, thông tin hộ tịch quy định tại Điều 4 của luật như khai sinh; kết hôn; tình trạng hôn nhân; khai tử…

Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch. Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định, trừ các loại giấy tờ: Giấy khai sinh; Giấy chứng nhận kết hôn; Giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài.

Thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.

Về ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt: không hạn chế ủy quyền đối với giấy chứng tử nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời

Đối với Giấy khai sinh và Giấy chứng nhận kết hôn - là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, việc quy định do lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng.

Bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử 

Về đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc chậm nhất là từ ngày 1/1/2031.

“Đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế ‘người dân yêu cầu’ sang ‘cơ quan nhà nước chủ động phục vụ’, đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện được chủ động triển khai trước; đồng thời, Nhà nước tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội.

Hộ chiếu có thể bị hủy trong 7 trường hợp 

3 trường hợp mới bổ sung khiến hộ chiếu bị hủy ngay lập tức

Theo Luật sửa đổi, bổ sung liên quan đến an ninh trật tự, cơ quan chức năng đã đưa thêm ba tình huống mới vào diện phải hủy giá trị hộ chiếu.

Trường hợp 1: Khi công dân đã được cấp một cuốn hộ chiếu phổ thông mới, cuốn hộ chiếu cũ sẽ tự động bị hủy giá trị sử dụng dù trên giấy tờ vẫn còn thời hạn.

Trường hợp 2: Bất kỳ hộ chiếu nào đã được cấp nhưng cơ quan chức năng phát hiện có sự sai lệch thông tin cá nhân so với cơ sở dữ liệu đều sẽ bị thu hồi.

Trường hợp 3: Những đối tượng đang bị truy nã sẽ bị áp dụng biện pháp hủy hộ chiếu ngay lập tức trên hệ thống điện tử mà không cần phải chờ thu hồi trực tiếp văn bản giấy. Cơ quan xuất nhập cảnh nhấn mạnh, việc quản lý trên hệ thống điện tử đối với người dính líu đến án dân sự, hình sự hoặc truy nã nhằm đảm bảo họ phải thực hiện xong các nghĩa vụ pháp lý và thuế trước khi muốn ra nước ngoài.

4 trường hợp thu hồi hộ chiếu tiếp tục được duy trì

Bên cạnh các quy định mới, luật vẫn giữ nguyên bốn trường hợp quen thuộc áp dụng cho việc thu hồi và hủy hộ chiếu.

Trường hợp 4: Hộ chiếu còn thời hạn nhưng được người dân trình báo là đã bị mất.

Trường hợp 5: Đã quá 12 tháng kể từ ngày nhà chức trách hẹn trả hộ chiếu nhưng công dân không đến nhận và cũng không có bất kỳ văn bản thông báo nào về lý do chậm trễ.

Trường hợp 6: Những cá nhân đã được thôi quốc tịch, bị tước quốc tịch Việt Nam hoặc bị cơ quan chức năng hủy bỏ quyết định cho nhập quốc tịch.

Trường hợp 7: Áp dụng cho những người đang cầm hộ chiếu ngoại giao, công vụ nhưng không còn thuộc diện được phép sử dụng; hoặc những công dân chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xuất nhập cảnh.

Một điểm nhấn khác trong đợt thay đổi từ ngày 1/7 là việc siết chặt giá trị của hộ chiếu phổ thông cấp theo thủ tục rút gọn. Dù vẫn giữ nguyên thời hạn tối đa 12 tháng và không được gia hạn, quy định mới đã chốt chặt điều kiện: loại hộ chiếu này giờ đây "chỉ có giá trị sử dụng 1 lần khi xuất cảnh hoặc nhập cảnh Việt Nam". Luật mới cũng cập nhật thêm các đối tượng được cấp hộ chiếu ngoại giao và công vụ để phù hợp hơn với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện tại.

Để bảo vệ quyền lợi cá nhân và tránh những rắc rối pháp lý ngay tại sân bay, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh khuyến cáo người dân cần hình thành thói quen kiểm tra kỹ giấy tờ. Ngay khi nhận hộ chiếu, bạn nên đối soát lập tức các thông tin cá nhân với căn cước công dân. Nếu phát hiện sai sót, cần báo ngay cho Phòng quản lý xuất nhập cảnh để điều chỉnh. Đặc biệt, tuyệt đối không cho mượn, cầm cố hay sử dụng hộ chiếu sai mục đích pháp luật. Khi thất lạc, hãy trình báo ngay lập tức để hệ thống vô hiệu hóa cuốn hộ chiếu đó, tránh bị kẻ xấu lợi dụng danh tính.

Hai luật mới có hiệu lực thi hành từ ngày 01.05.2026

Luật Bảo hiểm tiền gửi 

Theo đó, nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh kể từ một trong các thời điểm sau đây:

1. Phương án phá sản tổ chức tín dụng được phê duyệt hoặc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản xác định chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền;

2. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt và tổ chức tín dụng đó có lỗ lũy kế lớn hơn 100% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất;

3. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản thông báo cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi về việc trả tiền bảo hiểm theo quy định tại khoản 2 Điều 36 của luật này.

Luật Giám định tư pháp 

Một trong những thay đổi có thể kể đến là thời hạn giám định tư pháp được quy định tại Điều 30 của luật này. Cụ thể:

1. Thời hạn giám định tư pháp đối với các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định tư pháp được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự.

2. Thời hạn giám định tư pháp đối với các trường hợp không thuộc quy định tại khoản 1 Điều này tối đa là 2 tháng; trường hợp vụ việc giám định có tính chất phức tạp hoặc khối lượng công việc lớn thì thời hạn giám định tối đa là 3 tháng; trường hợp vụ việc giám định có tính chất đặc biệt phức tạp hoặc khối lượng công việc đặc biệt lớn thì thời hạn giám định tối đa là 4 tháng.

Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý chuyên môn về lĩnh vực giám định tư pháp căn cứ tình chất chuyên môn của lĩnh vực giám định, thời hạn giám định tối đa nêu tại khoản này để quy định thời hạn giám định tư pháp cho từng loại việc cụ thể.

3. Thời điểm tính thời hạn giám định tư pháp là ngày người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp nhận được đầy đủ hồ sơ trưng cầu, yêu cầu giám định quy định tại khoản 1 Điều 29 của luật này.

4. Trong quá trình thực hiện giám định, trường hợp cần phải bổ sung thêm thông tin, tài liệu, mẫu vật có liên quan làm cơ sở cho việc giám định thì người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp có văn bản đề nghị người trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp bổ sung trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm phát hiện hoặc xác định được nội dung cần bổ sung. Người trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp có trách nhiệm bổ sung thông tin, tài liệu, mẫu vật có liên quan trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị. Thời gian từ khi người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp có văn bản đề nghị đến khi nhận được thông tin, tài liệu, mẫu vật có liên quan bổ sung thì không tính vào thời hạn giám định.

5. Trường hợp không thể hoàn thành đúng thời hạn giám định, chậm nhất là 24 giờ trước thời hạn trả kết luận giám định, người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp có văn bản đề nghị người trưng cầu giám định gia hạn. Người trưng cầu giám định quyết định việc gia hạn nhưng không quá một phần hai thời hạn giám định tối đa đối với loại việc đó.

Nguồn: Hanoi mới; Cổng thông tin điện tử Chính phủ; Phụ nữ mới

Đức Việt Online