Nhiều thách thức khi phát triển điện khí LNG

(Ảnh minh họa).

Việt Nam sẽ phụ thuộc phần lớn vào nhập khẩu khí LNG nên nguồn cung, giá và hạ tầng là những thách thức lớn trong phát triển nguồn điện này, theo chuyên gia.

Những thách thức nêu trên được các chuyên gia, doanh nghiệp đề cập tại Diễn đàn tiềm năng thị trường điện khí LNG, ngày 14/12.

Theo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia (Quy hoạch điện VIII) đến năm 2030, nguồn nhiệt điện khí trong nước và khí hóa lỏng (LNG) sẽ đạt hơn 37.000 MW, tương ứng gần 25% tổng công suất nguồn điện. Trong đó, điện khí hóa lỏng (LNG) khoảng 24.000 MW, chiếm khoảng 15%.

Cũng theo quy hoạch này, tới 2030 sẽ có 13 dự án điện khí được phát triển, song hiện mới có một dự án là nhiệt điện Nhơn Trạch 3 và 4, tổng công suất 1.500 MW đang thi công, dự kiến vận hành cuối năm sau và giữa 2025. Như vậy, để đạt mục tiêu tại Quy hoạch điện VIII, Việt Nam cần phát triển khoảng 22.500 MW điện khí 7 năm tới.

Ông Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia năng lượng của Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam, nói đây là thách thức vô cùng lớn. Bởi, một nhà máy điện khí thời gian chuẩn bị đầu tư, thi công thường kéo dài 6-10 năm. Ngay dự án đã thành hình, như Nhơn Trạch 3 và 4 vẫn đang vướng đàm phán hợp đồng mua bán điện (PPA) với EVN. Hay dự án điện khí Bạc Liêu được chấp thuận thủ tục đầu tư từ 3 năm trước, đến giờ vẫn chưa thể triển khai thêm gì. Các dự án còn lại đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

"Việc xây dựng và đưa các nhà máy điện khí hoạt động trong thời gian ngắn, tạo ra lợi nhuận thu hút nhà đầu tư, là rất khó khăn", ông Hoạch bình luận.

Thách thức nữa phát triển nguồn điện này được ông Hoạch chỉ ra là thiếu quy hoạch, hạ tầng tối thiểu gồm cảng biển nước sâu đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, kho cảng lưu trữ và phân phối. Ông dẫn chứng, Quy hoạch điện VIII ban hành từ tháng 5, sau 7 tháng kế hoạch thực hiện bản quy hoạch này vẫn chưa được cấp có thẩm quyền ban hành. Mặt khác, một số quy hoạch ngành, địa phương chưa đồng bộ, cập nhật kịp thời, nhất là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

Đầu tư dự án kho cảng khí LNG 20 năm qua, ông Mai Xuân Ba, đại diện Tổng công ty Khí Việt Nam (PVGas) cho hay sự ách tắc trong quy hoạch, thủ tục khiến việc triển khai, đầu tư chậm trễ. Ông kể, dự án điện khí Sơn Mỹ trước đây do doanh nghiệp này làm chủ đầu tư từ năm 2010. Bảy năm sau, dự án mới được cơ quan chuyên trách thẩm định thiết kế cơ sở. Sau đó PVGas liên doanh với AES - tập đoàn năng lượng hàng đầu của Mỹ - phát triển dự án này, việc chuyển đổi chủ trương đầu tư kéo dài tới 2 năm.

"Một tờ giấy A4 xin chủ trương đầu tư kho điện khí, chuyển từ PVGas sang liên doanh với AES cũng mất nhiều thời gian do vướng quy hoạch tỉnh", ông Ba nói.

Dự án kho cảng LNG Thị Vải công suất 1 triệu tấn khí LNG mỗi năm cũng mất gần 20 năm để hoàn thành, do thiếu hành lang pháp lý, cơ chế.

"Việc đầu tư các kho cảng và nhà máy điện khí cần vốn lớn, hơn 1 tỷ USD cho nhà máy công suất 3.000 MW, nhưng đến năm 2035, Nhà nước sẽ không cấp phép cho dự án điện khí, sẽ tạo rủi ro lớn cho nhà đầu tư", đại diện PVGas lo ngại.

Trong khi đó, giá khí cao, biến động lớn. Để phát triển 24.000 MW điện khí LNG vào 2030, nguồn cung trong nước chỉ đáp ứng được 10%. Còn lại, Việt Nam dự tính phải nhập 15 triệu tấn LNG cho sản xuất điện.

Việt Nam sẽ phụ thuộc phần lớn vào nhập khẩu khí LNG nên nguồn cung và giá khí là thách thức lớn trong phát triển nguồn điện này, theo TS. Chử Đức Hoàng - Chánh Văn phòng, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (Bộ Khoa học & Công nghệ).

Theo tính toán của ông, giá LNG nhập về Việt Nam dao động 10-12 USD một triệu BTU. Cộng cả các chi phí tồn trữ, tái hóa và vận chuyển, giá khí LNG sau tái hóa đến hàng rào các nhà máy điện Phú Mỹ sẽ ở mức 12-14 USD một triệu BTU, gấp 1,5 lần so với giá khí nội địa hiện hữu. Với mức giá nhập này, ước tính giá thành điện từ loại nguồn này khoảng 9,2 cent một kWh, cao hơn mức 8,7 cent - giá bán lẻ điện bình quân được tăng từ đầu tháng 11. Tức là giá mua vào nguồn điện khí cao hơn giá bán ra của EVN.

Việc này sẽ dẫn đến tăng chi phí phát điện của các nhà máy điện, tăng chi phí mua điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trong bối cảnh cân đối tài chính vẫn đang khó khăn.

Do phải nhập khẩu nên giá khí LNG phụ thuộc lớn vào thị trường thế giới. Trường hợp giá khí tăng mạnh do những bất ổn địa chính trị, theo chuyên gia, sẽ khó đảm bảo cho nhà đầu tư bán được điện.

"Muốn bán được điện, giá phải phù hợp, vì thế cần nghiên cứu phương án giá tối ưu cho điện khí, và bổ sung chính sách để phát triển thị trường khí tại Việt Nam", ông Chử Đức Hoàng nhìn nhận.

Chuyên gia này gợi ý, nhà chức trách cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng khí gắn với lưu trữ, vận chuyển, nhà máy sản xuất và đưa ra chính sách hỗ trợ để có giá điện khí LNG phù hợp, thu hút nguồn lực trong nước, quốc tế đầu tư.

Còn ông Tạ Đình Thi, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho rằng để phát triển điện khí LNG, chuyển đổi năng lượng bền vững, Chính phủ cần cụ thể hóa việc triển khai các dự án điện khí LNG thông qua việc hoàn thiện quy hoạch, kế hoạch. Huy động nguồn lực gắn với cơ chế giá, xây dựng hạ tầng đồng bộ, đảm bảo chuỗi cung ứng cho sản xuất, nhập khẩu khí.

Từ góc nhìn nhà đầu tư, ông Mai Xuân Ba kiến nghị Bộ Công Thương, Chính phủ sớm ban hành cơ chế chuyển ngang giá từ hợp đồng mua bán khí sang mua bán điện; cũng như phê duyệt cước phí tồn chứa, vận chuyển khí, và các tiêu chuẩn kỹ thuật cho phát triển điện khí.

Đại diện PVGas cũng đề xuất tối ưu hạ tầng kho chứa, cảng biển, giảm cước phí để giá điện khí LNG cạnh tranh hơn. "Hành lang pháp lý về quy hoạch, hạ tầng nếu không được tháo gỡ, hướng phát triển điện khí LNG sẽ khó khăn", ông chốt lại.

Các sân bay cửa ngõ tắc từ trong ra ngoài, Bộ GTVT nói gì?

Bộ GTVT vừa trả lời phiếu chất vấn của Đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Hải (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai) về tình trạng quá tải các sân bay cửa ngõ hiện nay.

Theo Bộ GTVT, quy hoạch phát triển giao thông vận tải hàng không giai đoạn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 theo Quyết định số 21/QĐ-TTg ban hành ngày 8.1.2009 đã dự báo nhu cầu vận tải và quy hoạch một số cảng hàng không (CHK) lớn tương đối phù hợp với tốc độ phát triển.

Tuy nhiên, do khó khăn trong bố trí nguồn lực nên việc đầu tư nâng cấp, mở rộng kết cấu hạ tầng tại một số CHK lớn còn chậm, chưa đạt được mục tiêu quy hoạch, dẫn tới khai thác vượt công suất thiết kế, đặc biệt là nhà ga hành khách. Nội dung này đã được Bộ GTVT nhận diện đầy đủ trong quá trình tổng kết, tổ chức lập và trình phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch hệ thống CHK).

Triển khai Quy hoạch hệ thống CHK, Bộ GTVT đang tổ chức lập kế hoạch, cơ chế chính sách, giải pháp thực hiện quy hoạch theo quy định của luật Quy hoạch để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt làm cơ sở triển khai thực hiện.

Lãnh đạo Bộ GTVT thừa nhận, thời gian qua có tình trạng quá tải tại một số CHK lớn như Nội Bài, Đà Nẵng, Tân Sơn Nhất. Nguyên nhân chủ yếu do hệ thống đường cất hạ cánh xuống cấp; nhà ga hành khách chưa đáp ứng công suất khai thác; hệ thống giao thông kết nối ngoại cảng chưa đáp ứng, gây ùn tắc tại cửa ngõ CHK.

Để khắc phục những vấn đề nêu trên, Bộ đã khẩn trương cải tạo, nâng cấp đường cất hạ cánh, đường lăn tại CHKQT Nội Bài, CHKQT Tân Sơn Nhất và đưa vào sử dụng từ tháng 4.2022, bảo đảm tần suất khai thác của tàu bay tại hai CHK này.

Đồng thời, tiến hành xây dựng nhà ga hành khách T3 của CHKQT Tân Sơn Nhất với công suất 20 triệu hành khách/năm (dự kiến hoàn thành năm 2024), nâng tổng công suất của cảng lên 50 triệu hành khách/năm; mở rộng nhà ga hành khách T2 - sân bay Nội Bài thêm 5 triệu hành khách/năm (dự kiến hoàn thành năm 2024), nâng tổng công suất của cảng từ 25 triệu lên 30 triệu hành khách/năm.

Đối với CHKQT Đà Nẵng, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cũng đã chuẩn bị nguồn lực trong kế hoạch đầu tư phát triển giai đoạn 2021 - 2025 để nghiên cứu, đầu tư xây dựng mở rộng nhà ga hành khách T1, xây dựng nhà ga hành khách T3 sau khi quy hoạch được phê duyệt.

Bên cạnh đó, một số CHK trong khu vực cũng đã và đang được đầu tư phát triển để giảm tải, chia sẻ công suất đối với các CHK lớn như: xây dựng CHKQT Long Thành giai đoạn 1 với công suất 25 triệu hành khách/năm để giảm tải cho CHKQT Tân Sơn Nhất; đưa vào khai thác nhà ga hành khách T2 - CHKQT Phú Bài với công suất 5 triệu hành khách/năm; hoàn thành dự án mở rộng CHK Điện Biên và đưa vào khai thác từ 2.12; triển khai đầu tư Dự án xây dựng nhà ga hành khách T2 - CHKQT Cát Bi với công suất 5,0 triệu hành khách/năm…

"Với các giải pháp đồng bộ nêu trên, tình trạng quá tải tại các CHK lớn đang từng bước được cải thiện đáng kể", lãnh đạo Bộ GTVT khẳng định.

Nhà tái định cư xuống cấp: Chờ kinh phí bảo trì đến bao giờ?

(Ảnh minh họa).

Hiện nay, nhiều khu tái định cư trên địa bàn thành phố Hà Nội đã xuống cấp trầm trọng không thể bảo trì bởi không có quỹ, trong khi đó sự hỗ trợ của thành phố vẫn chưa đến với người dân.

Khu tái định cư Đồng Tàu (phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai) có 10 tòa nhà, được đưa vào sử dụng năm 2006 phục vụ cho các dự án giải phóng mặt bằng của Thủ đô. Sau gần 17 năm sử dụng, các tòa nhà đều trong tình trạng hư hỏng nghiêm trọng.

Tại một số tòa nhà, bậc cầu thang bị nứt gãy, nhiều mảng tường nhà bong tróc, xuất hiện những vết nứt kéo dài. Đường ống dẫn nước thải bị tắc nghẽn, hệ thống thang máy thường xuyên gặp sự cố. Bên ngoài, phần tường của một số tòa nhà bong tróc từng mảng. Thậm chí, năm 2016, tại tòa nhà N5 đã xảy tình trạng sụt lún trên diện tích gần 20m2, tạo thành hố sâu khoảng 40cm.

Trưởng đại diện một tòa nhà cho biết, tòa nhà không có quỹ bảo trì 2% như nhà thương mại, cũng không có nguồn thu. Vì thế, mỗi khi có hạng mục công trình hỏng hóc phải huy động sự đóng góp của người dân. Dù vậy, đa phần cuộc sống người dân khó khăn nên không thể huy động vài triệu đồng/hộ để sửa chữa.

Đặc biệt, trong 10 tòa nhà chỉ có 1 tòa cư dân thành lập được ban quản trị còn lại các tòa nhà chỉ có đại diện. Chị Thảo, một cư dân cho biết, nếu thành lập ban quản trị cần phải có kinh phí hỗ trợ cho các thành viên, dù chỉ là vài trăm ngàn đồng/người/tháng. Tuy nhiên, hiện nhiều cư dân không muốn đóng các khoản tiền dù sử dụng chung. Tòa nhà muốn thuê đơn vị bên ngoài để quản lý, vận hành cho đảm bảo, sạch sẽ. Tuy nhiên, khi tính toán, mức phí tối thiểu để duy trì khoảng 5.000 đồng/m2, tương đương với 250.000 đồng- 350.000 đồng/căn hộ thì người dân lại phản đối. Hiện tại, mỗi hộ chỉ đóng 30.000 đồng/tháng.

Tại các khu tái định cư khác, tình hình cũng tương tự. Ông Tạ Xuân Năm, Phó ban Quản trị tòa nhà tái định cư 4C, khu tái định cư Trung Hòa- Nhân Chính cũng thừa nhận, công tác bảo trì của tòa nhà gặp nhiều khó khăn. Với tòa nhà tái định cư 4C, dù có khoảng 1,5 tỷ đồng quỹ bảo trì nhưng không phải khoản nào cũng chi được, bởi quỹ chỉ được sử dụng cho một số hạng mục. Hiện tại, nguồn thu của tòa nhà mỗi tháng được khoảng 25 triệu đồng, bao gồm thu từ gửi xe máy, vài chiếc xe đạp và phí dịch vụ 1.200 đồng/m2. Trong khi đó, riêng tiền điện chung tòa nhà mỗi tháng đã 10 triệu đồng, còn lại 15 triệu đồng là thuê bảo vệ, vệ sinh. “Khi một số hạng mục của tòa nhà xuống cấp, ban quản trị vận động nhân dân đóng tiền, nhưng có rất ít hộ đóng. Thậm chí, theo quy định là có phụ cấp nhưng ban quản trị tòa nhà hiện không có phụ cấp gì. Chúng tôi làm việc vì sự nhiệt tình thôi”, ông Năm nói.

Còn theo bà Nguyễn Thị Lan, Trưởng ban Quản trị tòa nhà N6E (Khu tái định cư Nhân Chính), tại tòa nhà có nhiều hạng mục đã xuống cấp nghiêm trọng. Bên ngoài tòa nhà thì tường bong tróc, rêu mốc, bên trong, một số căn hộ ngấm nước. Mặc dù vậy những chỗ bị hỏng hóc không được sửa chữa bảo trì vì không có quỹ. Tòa nhà cũng chẳng có nguồn thu gì khác ngoài phí trông xe máy với mức 45.000 đồng/xe (tòa nhà có 130 xe). Do không có nguồn thu, ban quản trị cũng không thuê được đơn vị quản lý, hiện nay do một nhóm dân cư đứng ra nhận trông xe. Các thành viên ban quản trị tòa nhà như bà cũng không có phụ cấp, vì thế dù bà đã hết nhiệm kỳ gần 3 năm vẫn phải kiêm chức vì chẳng có ai làm. “Các tòa nhà thương mại thì đơn vị quản lý có nhiều khoản thu, như phí trông giữ xe, phí dịch vụ tính theo m2, tiền cho thuê khối đế để kinh doanh, tiền thu từ quảng cáo thang máy... còn chúng tôi chẳng có gì”, bà Lan than thở.

Bao giờ được hỗ trợ phí bảo trì?

Trước những khó khăn trên, đại diện các tòa nhà tái định cư đã nhiều lần đề xuất thành phố hỗ trợ kinh phí bảo trì . Bởi lẽ, UBDN thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 18/2018/QĐ-UBND ngày 23/8/2018 về quản lý, sử dụng nguồn thu từ hoạt động cho thuê diện tích kinh doanh dịch vụ thuộc sở hữu nhà nước tại các chung cư tái định cư trên địa bàn thành phố. Theo quyết định trên, một số hạng mục của nhà tái định cư được thành phố hỗ trợ.

Trong văn bản trả lời kiến nghị của cử tri về nhà tái định cư, UBND thành phố Hà Nội khẳng định, đối với chung cư tái định cư, 6 hạng mục gồm: thang máy, hệ thống phòng cháy, chữa cháy, máy bơm nước, máy phát điện, hệ thống chống sét và mặt ngoài được Nhà nước hỗ trợ một phần từ kinh phí thu được từ công tác quản lý diện tích kinh doanh dịch vụ tại các nhà chung cư tái định cư.

Đối với các hạng mục sở hữu chung còn lại không được hỗ trợ bảo trì mà sử dụng kinh phí bảo trì 2% để thực hiện bảo trì. Tuy nhiên, với trường hợp kinh phí bảo trì 2% không đủ hoặc không có thì các chủ sở hữu nhà chung cư phải đóng góp theo kế hoạch bảo trì được phê duyệt.

Quy định là thế, nhưng đến nay nhiều nhà tái định cư chưa nhận được khoản hỗ trợ theo quy định. Bà Nguyễn Thị Lan khẳng định, đến nay tòa nhà N6E chưa nhận được bất kỳ khoản hỗ trợ nào của thành phố để bảo trì, sửa chữa tòa nhà. Tương tự, ông Tạ Xuân Năm, Phó ban Quản trị tòa nhà N4C cho biết, theo quy định thành phố sẽ hỗ trợ kinh phí bảo trì cho các chung cư tái định cư. Tuy nhiên, đến nay tòa nhà chưa nhận được bất kỳ một khoản hỗ trợ nào từ thành phố. “Chúng tôi mong muốn thành phố sớm hỗ trợ để tòa nhà có thể bảo trì, sửa chữa một số hạng mục hư hỏng, xuống cấp, chứ toàn dân nghèo rất khó huy động sự đóng góp của mọi người”, ông Năm nói.

Khan hiếm cát, đá: Dự án sân bay Long Thành cũng gặp khó

Gói thầu 4.6 xây dựng đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ máy bay sân bay Long Thành dự kiến sẽ thi công bê tông xi măng vào tháng 1/2024 nhưng hiện nay nguồn vật tư, vật liệu, đặc biệt là cát và đá đang có hiện tượng khan hiếm.

Theo đại diện liên danh nhà thầu (Tổng công ty Xây dựng công trình hàng không ACC - Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn - Tổng công ty CP Xuất nhập khẩu và xây dựng Việt Nam - Công ty CP Phát triển đầu tư xây dựng Việt Nam - Công ty CP Tập đoàn Cienco4 - Công ty CP Xây dựng công trình hàng không 647), thời gian qua, các nhà thầu đã tiến hành thi công gói thầu 4.6 cuốn chiếu theo từng phân đoạn. Toàn bộ nhân lực và phương tiện tập trung thi công đào đắp đất nhằm đẩy nhanh tiến độ. Bên cạnh đó, nhà thầu chuẩn bị nguồn vật tư, vật liệu xây dựng để triển khai thi công bê tông xi măng dự kiến sẽ bắt đầu trong tháng 1/2024.

Tuy nhiên, làm việc mới đây với tổ công tác của dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành (Ban Quản lý vốn Nhà nước), đại diện liên danh nhà thầu cho biết, hiện nay nguồn vật tư, vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát và đá để phục vụ thi công gói thầu 4.6 đang có hiện tượng khan hiếm. Nguồn cung cấp hết sức hạn chế. Bên cạnh đó, các nhà cung cấp còn có dấu hiệu cạnh tranh với nhau, nâng giá các loại vật tư, vật liệu quan trọng này khiến nhà thầu gặp nhiều khó khăn.

Trước những vấn đề đặt ra, ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Chủ tịch Ủy ban quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp cho biết, thời gian qua, cả nước đồng loạt triển khai các dự án lớn nên xảy ra tình trạng thiếu cục bộ nguồn vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát và đá. Do đó, đoàn công tác ghi nhận tình trạng thiếu vật liệu xây dựng tại dự án sân bay Long Thành để báo cáo Ban chỉ đạo nhằm tìm phương án giải quyết các khó khăn, vướng mắc. Về nguồn cung vật liệu phục vụ xây dựng, ông Cảnh đề nghị tỉnh Đồng Nai xem xét tận dụng các mỏ vật liệu để phục vụ dự án.

Liên danh nhà thầu thi công gói thầu 4.6 kiến nghị chủ đầu tư cho phép được bổ sung thêm các nguồn cung cấp vật tư, vật liệu mới ngoài các nguồn mà liên danh nhà thầu đã đề xuất trong hồ sơ dự thầu nhằm đảm bảo nguồn cung phục vụ thi công.

Về vấn đề này, theo Phó giám đốc Sở TN-MT tỉnh Đồng Nai Nguyễn Ngọc Hưng, để đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các dự án, đặc biệt là dự án Sân bay Long Thành, thời gian qua, đơn vị đã gửi văn bản đề nghị các địa phương thực hiện tìm kiếm, quy hoạch thêm các điểm khai thác vật liệu để có thể triển khai các thủ tục tiếp theo và tiến tới khai thác sớm nhất trong thời gian tới.

Cần hơn 21 triệu m3 đất san lấp mặt bằng

Theo Sở Giao thông vận tải Đồng Nai, trong giai đoạn 2023 - 2025, để triển khai 18 dự án giao thông của địa phương, tỉnh Đồng Nai cần khoảng 7 triệu m3 đất đắp. Trong đó, dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1 (dự án thành phần 1 do UBND tỉnh Đồng Nai làm chủ đầu tư) có nhu cầu đất đắp lớn nhất với gần 2,3 triệu m3. Tính chung cho tất cả các dự án giao thông của trung ương, tỉnh và các địa phương thì nhu cầu đất đắp trong giai đoạn 2023 - 2025 lên tới hơn 21 triệu m3.

Nguồn: Vnexpress; Thanh Niên; CafeF; Tiền Phong