Nỗi lo dân số già của EU

Tình trạng dân số già đi nhanh chóng ở Liên minh châu Âu (EU) có nguy cơ làm suy yếu khả năng cạnh tranh của khối gồm 27 thành viên này, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu lao động, tạo gánh nặng cho ngân sách công và làm sâu sắc thêm sự bất bình đẳng trong khu vực.

Theo Euronews, đây là một số phát hiện đáng lo ngại từ một báo cáo mới về thay đổi nhân khẩu học do Ủy ban châu Âu (EC) công bố. Báo cáo này đã vẽ ra một bức tranh đáng báo động về sự chuyển đổi kinh tế và xã hội sâu sắc do lực lượng lao động bị thu hẹp khi EU có tốc độ già hóa dân số quá nhanh. Dữ liệu trong báo cáo của EC cho thấy, dân số EU với hơn 448 triệu người vào đầu năm nay dự kiến sẽ đạt đỉnh vào khoảng năm 2026 và sau đó giảm dần. Ðến năm 2100, khu vực sẽ “thất thoát” 57 triệu người trong độ tuổi lao động. Đáng lo ngại hơn là tỷ lệ phụ thuộc của khối (tỷ lệ số người cao tuổi so với số người trong độ tuổi lao động) sẽ tăng từ 33% hiện nay lên 60% vào cuối thế kỷ này.

Bà Dubravka Šuica, Phó chủ tịch Ủy ban phụ trách dân chủ và nhân khẩu học châu Âu nhận định: “Mỗi quốc gia thành viên đang phải đối mặt với những thách thức riêng của mình. Hy Lạp là quốc gia thành viên có tốc độ già hóa nhanh nhất. Ở Italy, thách thức chính là tỷ lệ sinh giảm và dân số già đi”. Theo báo cáo công bố hồi tháng 7 năm nay của Cơ quan Thống kê quốc gia Italy (ISTAT), tỷ lệ người dân trên 100 tuổi ở nước này đã tăng gấp 3 lần từ đầu thế kỷ và đạt tổng cộng gần 22.000 người tính tới tháng 1. Số người trên 100 tuổi ở Italy chủ yếu là cụ bà. Trong khi đó, tỷ lệ sinh của nước này giảm xuống mức thấp nhất, còn 393.000 ca sinh vào năm 2022. ISTAT cũng dự kiến dân số trên 80 tuổi ở Italy sẽ vượt quá 6 triệu người vào năm 2041.

Sự thay đổi mạnh mẽ trong kim tự tháp nhân khẩu học ở EU sẽ làm đảo lộn thị trường lao động. Theo Bộ Lao động Pháp, đến năm 2030, trung bình mỗi năm nước này chỉ có 640.000 thanh niên gia nhập thị trường lao động, trong khi có đến 760.000 vị trí tuyển dụng. Tình trạng thiếu hụt lao động có thể kìm hãm tốc độ tăng trưởng kinh tế, năng suất sản xuất và đổi mới, qua đó làm giảm khả năng cạnh tranh của EU so với các nền kinh tế lớn khác. Bên cạnh đó, lực lượng lao động suy giảm chắc chắn sẽ làm giảm doanh thu của kho bạc nhà nước, đồng thời gây thêm áp lực lên ngân sách công khi phải chi nhiều hơn cho chăm sóc sức khỏe và lương hưu. Điều này có thể chuyển hướng chú ý của các quan chức châu Âu khỏi các khoản đầu tư cần thiết cho năng lượng tái tạo và công nghệ tiên tiến.

Các nhà phân tích cho rằng già hóa dân số là một thành tựu của quá trình phát triển. Tuy nhiên, tình trạng này cũng đặt ra những thách thức to lớn về kinh tế, xã hội đối với chính phủ các nước. Trước khi hậu quả do tình trạng dân số già gây ra trở nên không thể khắc phục được, EC khuyến nghị các quốc gia thành viên cần hành động quyết đoán. Một số giải pháp khả thi có thể thực hiện là thu hẹp khoảng cách về lương theo giới, cải thiện sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống, cung cấp các lợi ích về thuế, giảm chi phí chăm sóc trẻ em và giúp người trẻ dễ dàng tiếp cận công việc có chất lượng và giá nhà ở phải chăng hơn. Bên cạnh đó, để giải quyết “cơn khát” lao động khi tỷ lệ sinh giảm và số lượng người cao tuổi gia tăng, EC cũng khuyến khích các nước chào đón lao động nhập cư hợp pháp để lấp đầy các vị trí tuyển dụng đang bị bỏ trống.

Theo EC, điều rất quan trọng là tạo điều kiện cho người lao động cao tuổi kéo dài thời gian làm việc lâu hơn thông qua các chương trình nâng cao kỹ năng và giờ làm việc linh hoạt. Chính phủ các nước thành viên EU cần kêu gọi doanh nghiệp xóa bỏ những định kiến về người lao động cao tuổi. Phó chủ tịch Ủy ban phụ trách dân chủ và nhân khẩu học châu Âu Šuica cho rằng, các nước cần nhanh chóng khai thác những cơ hội kinh tế mới do cái gọi là “nền kinh tế bạc” tạo ra.

EU sẽ thất hứa 1 triệu viên đạn pháo cho Ukraine?

Liên minh châu Âu đã thông báo cho các nước thành viên rằng khối này rất khó giữ được lời hứa cung cấp 1 triệu viên đạn pháo cho Ukraine, Bloomberg dẫn các nguồn thạo tin ẩn danh.

Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu đã thông báo cho các nhà ngoại giao EU trong tuần này rằng EU có thể sẽ không đạt mục tiêu vào tháng 3/2024, Bloomberg dẫn lời các nguồn thạo tin.

Theo kế hoạch được đưa ra hồi đầu năm, EU cam kết cung cấp đạn pháo cho Ukraine trong thời gian 12 tháng, trước tiên bằng kho dự trữ hiện có, sau đó thông qua các hợp đồng mua sắm chung và tăng cường sản lượng.

Bloomberg trước đó đã đưa tin rằng EU đang không đạt mục tiêu. Sau khi hơn nửa thời hạn đã trôi qua, sáng kiến của EU cho đến nay mới đạt khoảng 30% mục tiêu và có nguy cơ lỡ hẹn, căn cứ số lượng hợp đồng đã ký.

Người phát ngôn của Cơ quan Hành động Đối ngoại Châu Âu từ chối bình luận với Bloomberg về vấn đề này.

Một số nước thành viên còn chần chừ tiết lộ chi tiết nguồn cung và EU có thể yêu cầu họ chia sẻ thêm thông tin về các lô hàng đã được lên kế hoạch để có được bức tranh hoàn chỉnh, theo các nguồn thạo tin. Vấn đề này sẽ được thảo luận tại cuộc họp Bộ trưởng Quốc phòng của các nước EU vào tuần tới.

Việc cung cấp đạn dược cho Ukraine càng trở nên cấp bách hơn khi mà Nga đã có thể tự tăng cường sản xuất đạn dược.

Trong bối cảnh Ukraine lên dây cót cho chiến sự kéo dài, bất kỳ sự thiếu hụt nào từ phía châu Âu đều có thể trở nên trầm trọng nếu nguồn cung và hỗ trợ từ Washington cũng suy giảm, có thể nhất là sau cuộc bầu cử Mỹ năm 2024.

Lầu Năm Góc cho biết trong tuần này họ đã bắt đầu cắt giảm viện trợ quân sự cho Ukraine do Quốc hội Mỹ trì hoãn cấp thêm ngân sách.

Trong khi đó, các quốc gia thành viên EU vẫn tiếp tục tranh cãi về việc cung cấp thêm viện trợ quân sự và tài chính cho Ukraine. Quá trình triển khai một số khoản tiền đã bị đình trệ do một số nước do dự và còn tranh cãi.

EU nỗ lực cải cách quy định chi tiêu

Phát biểu sau cuộc họp các Bộ trưởng Tài chính Liên minh châu Âu (EU), diễn ra tại Brussels (Bỉ), giới chức Tây Ban Nha, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU cho biết, các nước thành viên EU đang nỗ lực đạt thỏa thuận về cải cách quy định chi tiêu của khối vào tháng 12 tới.

Theo Bộ trưởng Tài chính Tây Ban Nha Nadia Calvino, các nước thành viên đã thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc hợp tác và đi tới một thỏa thuận công bằng trước cuối năm 2023. Các bộ trưởng nhất trí sẽ tổ chức thêm một cuộc họp vào cuối tháng này để thảo luận nội dung chi tiết.

Các quy định về chi tiêu của EU, được biết đến với tên gọi Hiệp ước ổn định và tăng trưởng, ra đời năm 1997, đặt ra giới hạn đối với việc vay nợ của chính phủ các nước thành viên, nhằm bảo đảm các nước tuân thủ kỷ luật ngân sách. Tuy nhiên, khi đại dịch Covid-19 bùng phát, tháng 3/2022, EU đã tạm đình chỉ quy định về giới hạn thâm hụt ngân sách trong hiệp ước để tạo điều kiện cho chính phủ các nước chống dịch, hỗ trợ doanh nghiệp, cũng như thúc đẩy nền kinh tế phục hồi. Theo kế hoạch, các quy định liên quan ngân sách trong hiệp ước sẽ có hiệu lực trở lại vào năm 2024.

Hiệp ước ổn định và tăng trưởng quy định các nước thành viên EU phải giữ thâm hụt ngân sách hằng năm ở mức dưới 3% GDP và nợ công dưới 60% GDP. Những nước vi phạm sẽ đối mặt hình phạt.

Hiệp ước ổn định và tăng trưởng quy định các nước thành viên EU phải giữ thâm hụt ngân sách hằng năm ở mức dưới 3% GDP và nợ công dưới 60% GDP. Những nước vi phạm sẽ đối mặt hình phạt. Quy định này cho phép EU giám sát chi tiêu của các nước thành viên, nhằm tránh nguy cơ xảy ra khủng hoảng nợ công. Tuy nhiên, nhiều nước cho rằng, quy định nêu trên cần được thay đổi, nhằm tạo điều kiện cho các nước cấp vốn cho các dự án đầu tư.

Bộ trưởng Tài chính Ðức Christian Lindner nhấn mạnh, việc đàm phán về cải cách quy định chi tiêu của EU đã đạt tiến bộ đáng kể, song vẫn còn nhiều việc phải làm. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Pháp Bruno Le Maire cho biết sẽ tiếp tục thảo luận với giới chức Ðức trong những ngày tới nhằm đạt thỏa hiệp với Berlin về vấn đề này.

Hiệp ước ổn định và tăng trưởng của EU đã được sửa đổi ba lần, lần lượt vào các năm 2005, 2011 và 2013. Việc sửa đổi các quy định trong hiệp ước được kỳ vọng sẽ hỗ trợ nỗ lực phục hồi nền kinh tế khu vực sau đại dịch, đồng thời mở ra một lộ trình giảm nợ công khả thi cho một số nước.

Anh: Cảnh sát chuẩn bị cho cuộc biểu tình ủng hộ Palestine lớn nhất

Cảnh sát Anh đang chuẩn bị cho một chiến dịch an ninh chưa từng có để chuẩn bị cho cuộc biểu tình ủng hộ Palestine sắp diễn ra ở thủ đô London.

Lực lượng Metropolitan Police, hay gọi tắt là Met, dự kiến cuộc biểu tình - trùng với Ngày đình chiến (Armistice Day) - sẽ là cuộc tuần hành lớn nhất và đã cảnh báo có nguy cơ xảy ra vũ lực.

Những người biểu tình ủng hộ Palestine tụ tập gần Đài liệt sĩ vô danh Cenotaph có thể bị bắt theo các biện pháp an ninh nhất thời do Met công bố.

Thủ tướng Anh Rishi Sunak đã lặp lại quan điểm của mình rằng thời điểm diễn ra cuộc biểu tình là "thiếu tôn trọng".

Ông kêu gọi những người biểu tình “lưu tâm đến nỗi sợ hãi và đau đớn trong cộng đồng Do Thái và Hồi giáo” khi xuống đường vào ngày 11/11, đồng thời cho biết cảnh sát đã thực hiện tất cả các bước để đảm bảo các buổi lễ tưởng niệm sẽ được “bảo vệ an toàn”.

Trong một tuyên bố hôm 10/11, ông Sunak phát biểu: "Chính vì những người đã chiến đấu cho đất nước này và vì sự tự do mà chúng ta trân trọng, nên những người muốn biểu tình có thể làm như vậy, nhưng họ phải làm như vậy một cách tôn trọng và ôn hoà”.

“Cuối tuần Tưởng nhớ là điều thiêng liêng đối với tất cả chúng ta và nên là một khoảnh khắc đoàn kết, phản ánh trang trọng về những giá trị nước Anh chung của chúng ta."

Met cho biết họ sẽ triển khai 1.850 cảnh sát trật tự công cộng làm nhiệm vụ vào thứ Bảy ngày 11/11 và 1.375 người khác vào Chủ nhật 12/11, như một phần của hoạt động an ninh “khổng lồ” nhằm trấn an cư dân địa phương. Các quan chức đã cảnh báo việc sử dụng vũ lực là "có thể xảy ra", trong bối cảnh lo ngại xung quanh các cuộc tuần hành phản đối của các nhóm cực hữu.

Met dự kiến hôm 11/11 sẽ diễn ra cuộc biểu tình lớn nhất kể từ khi các cuộc tuần hành ủng hộ Palestine hàng tuần bắt đầu vào đầu tháng 10, và cảnh báo tình hình ở thủ đô London có thể mang tính “thách thức” và “căng thẳng”.

Những người tổ chức cuộc biểu tình kêu gọi ngừng bắn ở Gaza tuyên bố khoảng 500.000 người có thể tham gia tuần hành từ công viên Hyde Park đến đại sứ quán Mỹ ở Vauxhall.

Met cũng cho biết một khu vực loại trừ sẽ được thiết lập xung quanh Đài liệt sĩ vô danh Cenotaph và một khu vực rộng lớn ở Whitehall sẽ "có hiệu lực" cấm những người biểu tình ủng hộ Palestine tới những địa điểm này, đồng thời siết chặt hơn các biện pháp an ninh thường được triển khai xung quanh nơi tưởng niệm quan trọng.

Xung quanh Cenotaph đã có sự hiện diện của lực lượng chuyên dụng 24 giờ và sẽ được duy trì cho đến sau buổi lễ vào ngày 12/11.

Theo ông Sunak, một số cuộc biểu tình được lên kế hoạch tại các nhà ga tàu điện, vốn "được thiết kế để gây rối và đe dọa", đã bị cấm.

Met dự đoán số lượng người biểu tình – bao gồm các thành viên từ các nhóm cực hữu và côn đồ bóng đá – sẽ có mặt ở London nhiều hơn so với những ngày cuối tuần trước đó và có những lo ngại về khả năng xảy ra vũ lực.

Không giống như những người biểu tình ủng hộ Palestine, họ sẽ được phép vào Whitehall, với kế hoạch tập trung vào việc tách biệt hai nhóm.

Phó Trợ lý Ủy viên Laurence Taylor, người chỉ đạo chiến dịch, cho biết ông lo ngại các nhóm ly khai có thể "tìm kiếm lẫn nhau".

Ông nói với báo giới rằng "có khả năng chúng ta sẽ thấy cảnh sát phải sử dụng vũ lực" để ngăn chặn tình trạng hỗn loạn nghiêm trọng.

Met cho biết họ đã thực hiện 188 vụ bắt giữ tội phạm vì thù ghét kể từ vụ tấn công ngày 7/10 vào Israel, phần lớn trong số đó nghi ngờ phạm tội bài Do Thái.

Palestine Solidarity Campaign, đơn vị tổ chức cuộc biểu tình, đã nhiều lần nhấn mạnh rằng tuyến đường của họ không đi qua Cenotaph và đã bác bỏ lời kêu gọi hoãn xuống đường của Met.

Không có cuộc biểu tình lớn nào dự kiến diễn ra vào Chủ nhật Tưởng nhớ. Các cuộc tuần hành đã diễn ra vào các ngày thứ Bảy liên tiếp trong nhiều tuần.

Nhưng hôm 10/11, cảnh sát nhắc lại mối lo ngại về các nhóm nhỏ gây rối, nói rằng "hành vi của họ ngày càng leo thang và ngày càng trở nên bạo lực và gây khó chịu cho công chúng" khi các cuộc biểu tình hàng tuần vẫn tiếp diễn.

Các biện pháp an ninh khác được Met công bố bao gồm:

Khu vực cấm xung quanh đại sứ quán Mỹ và Israel

Thêm quyền hạn yêu cầu dừng lại soát người và buộc mọi người tháo mặt nạ

Kế hoạch ngăn chặn "đoàn ô tô" chở người biểu tình ủng hộ Palestine, dự kiến sẽ đến từ những nơi khác ở Anh để tiếp cận cộng đồng Do Thái

Phối hợp với Cảnh sát Giao thông Anh bảo vệ người bán thuốc phiện tại các trạm tàu

Một "khu vực phân tán" ở khu vực trung tâm London sầm uất, ngăn chặn các nhóm ly khai tụ tập vào cuối ngày

Cảnh sát trưởng đô thành London, Sir Mark Rowley cho biết vào đầu tuần này ngưỡng pháp lý cho phép ông yêu cầu Bộ Nội vụ cấm biểu tình vẫn chưa được đáp ứng. Ông cũng nhấn mạnh rằng luật pháp Vương quốc Anh không có quyền cấm biểu tình ôn hoà.

Quá trình chuẩn bị cho cuộc biểu tình ủng hộ Palestine mới nhất ở London đã bị chi phối bởi tranh cãi chính trị về những bình luận của Bộ trưởng Nội vụ Suella Braverman về lực lượng Met trên tờ Times.

Bà tuyên bố những người biểu tình cánh hữu hung hãn đã bị cảnh sát xử lý "nặng tay", trong khi "đám đông ủng hộ Palestine" "phần lớn bị phớt lờ" - cáo buộc lực lượng này áp dụng "tiêu chuẩn kép".

Sau đó, có tin rằng bà đã bất chấp yêu cầu của Văn phòng Thủ tướng Anh - số 10 phố Downing về việc giảm bớt giọng điệu trên bài báo, bao gồm - theo Times - so sánh giữa các cuộc biểu tình ủng hộ Palestine và các cuộc tuần hành ở Bắc Ireland.

Những người chỉ trích bà Braverman nói rằng bà đã gây suy yếu lực lượng cảnh sát và có khả năng vi phạm quy định của bộ khi không thống nhất quan điểm với Văn phòng Thủ tướng.

Một nguồn tin thân cận với Bộ trưởng Nội vụ cho biết bà đã gặp ủy viên Met vào chiều 10/11, khi bà "nhấn mạnh sự ủng hộ hoàn toàn của mình đối với cảnh sát trong tình huống phức tạp và đầy thách thức này, đồng thời bày tỏ sự tin tưởng rằng mọi tội phạm sẽ được xử lý một cách thích đáng".

Steve Hartson, chủ tịch Liên đoàn Cảnh sát quốc gia – đại diện cho các sĩ quan cấp bậc và hồ sơ – cho biết việc một Bộ trưởng Nội vụ “cố gắng công khai can thiệp vào tính độc lập trong hoạt động của lực lượng cảnh sát là không thể chấp nhận được”.

Thủ tướng cho đến nay vẫn đứng về phía Bộ trưởng Nội vụ của mình, nhưng Phố Downing "vẫn đang xem xét những gì đã xảy ra với bài báo của [Bà Braverman]".

Lãnh đạo đảng Lao động Sir Keir Starmer cho biết Ngày đình chiến nên đóng vai trò như một lời nhắc nhở "rằng hòa bình là có thể" - ngay cả trong bối cảnh đổ máu ở Israel và Gaza.

Trong khi đó, những người tổ chức buổi lễ ngày 11/11 tại Cenotaph cho biết hơn 1.000 người sẽ có mặt hoặc tham gia trước sự kiện chính vào ngày Chủ nhật Tưởng nhớ.

Hiệp hội Western Front Associationcho biết sẽ có một số lượng lớn học sinh, học viên, đại diện Bộ Quốc phòng và quân đội với các vòng hoa đại diện cho các tổ chức bao gồm Quân đoàn Lao động Trung Quốc và Y tá Canada trong Thế chiến I.

Lady Lucy French OBE sẽ đọc bài thơ "Có lẽ" (Perhaps) của y tá thời chiến Vera Brittain tại Cenotaph.

Lễ tưởng niệm tại hội trường Royal Albert Hall, với sự tham dự của Nhà vua, Hoàng hậu và các thành viên khác của hoàng gia, sẽ diễn ra sau đó.

Vòng xoáy bạo lực Cận Đông: Pháp siết chặt đoàn kết trước nạn bài Do Thái

Chính giới Pháp chia rẽ về cuộc tuần hành chống nạn bài Do Thái gia tăng, dự kiến diễn ra ngày Chủ Nhật 12/11/2023 tại Paris, là chủ đề chính của nhiều nhật báo Pháp hôm nay, 10/11. Xung đột Israel - Hamas ở Cận Đông cũng tiếp tục chiếm trang nhất nhiều báo.

‘‘Chống nạn bài Do Thái : Sự đoàn kết về chính trị không thể tìm thấy’’ là tựa trang nhất tờ Le Figaro thiên hữu. Sự có mặt của đảng cực hữu Tập hợp Dân tộc (RN) trong hàng ngũ biểu tình là yếu tố gây chia rẽ chính. Chính khách cực tả Jean-Luc Mélenchon tẩy chay cuộc tuần hành với lý do không muốn đi cạnh những người ‘‘ủng hộ Israel vô điều kiện’’. Ngay cả nhiều dân biểu đảng cầm quyền của tổng thống cũng chọn giữ khoảng cách, với dự định sẽ đi tụt lại phía sau đoàn biểu tình, để tách hẳn khỏi các phần tử cực hữu. Tuy nhiên, theo Le Figaro, ‘‘bất chấp các căng thẳng, đại đa số dân Pháp vẫn ủng hộ sáng kiến tuần hành của chủ tịch Hạ Viện và chủ tịch Thượng Viện, theo thăm dò dư luận Odoxa-Backbone Consulting’’. Nhiều người phản đối việc cô lập đảng cực hữu.

Chống bài Do Thái, ‘‘cuộc tuần hành đoàn kết’’ bị chia rẽ

Cuộc tuần hành chống nạn bài Do Thái tại Paris cũng là chủ đề chính trang nhất của Le Monde. Nhật báo này ghi nhận việc đảng cực hữu tham gia và đảng cực tả tẩy chay ‘‘đã biến sáng kiến (nhằm tạo đoàn kết) này thành vấn đề gây tranh luận’’. Bài xã luận của Le Monde, với nhan đề ‘‘Không thể biện minh cho nạn bài Do Thái’’, nhấn mạnh đến số vụ bài Do Thái tăng vọt, với hơn 1.000 vụ, kể từ đầu xung đột, ‘‘đòi hỏi nỗ lực đề kháng tập thể mạnh mẽ’’.

Le Monde chia sẻ quan điểm của hai chủ tịch Hạ Viện và Thượng Viện, khi đưa ra kêu gọi biểu tình đoàn kết, không phân biệt đảng phái chính trị, bởi để cho nạn bài Do Thái gia tăng, sự đoàn kết của nước Pháp, chế độ Cộng Hòa Pháp cũng ‘‘bị đe dọa’’. Trên thực tế, cuộc tuần hành Chủ Nhật tới đã có sự tham gia của ‘‘gần như toàn bộ các lực lượng chính trị của đất nước’’.

Hai ngộ nhận nguy hiểm

Tuy nhiên, Le Monde đặc biệt chú ý đến hai vấn đề căn bản có nguy cơ dẫn đến các ngộ nhận ‘‘nguy hiểm’’. Thứ nhất là việc đảng cực hữu sử dụng cuộc tuần hành chống nạn bài Do Thái, để xóa nhòa quá khứ bài Do Thái của đảng cựu hữu Mặt Trận Quốc gia (Front National) trước đây. Để chống lại mưu toan gây ngộ nhận này của đảng cực hữu, các đảng cánh tả đã đề nghị thiết lập một ‘‘lằn ranh’’ trong cuộc tuần hành, ‘‘nhằm tách hẳn các đảng ủng hộ chế độ cộng hòa với đảng cực hữu Tập hợp Dân tộc RN, cùng các đảng phái cực hữu khác’’.

Nguy cơ gây ngộ nhận nguy hiểm thứ hai, theo Le Monde, là việc lãnh đạo cực tả Jean-Luc Mélenchon ‘‘đồng nhất cuộc tuần hành chống nạn bài Do Thái’’ với ‘‘sự ủng hộ vô điều kiện’’ các cuộc oanh kích của quân đội Israel tại dải Gaza, và ‘‘một lần nữa mưu toan gây chia rẽ’’. Le Monde nhấn mạnh là quan điểm nguy hiểm này ‘‘đánh đồng người Pháp Do Thái với chính quyền Israel’’, ‘‘đối đầu người Do Thái với người Ả Rập’’. Các giá trị về ý thức công dân và tinh thần huynh đệ ‘‘bị gạt sang một bên’’, cuộc chiến chống nạn bài Do Thái ‘‘bị hạ thấp ý nghĩa’’.

‘‘Ngọn lửa bất diệt’’ - Tròn 100 năm ngôi mộ Người lính Vô danh

Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng, đoàn kết bị đe dọa, nhật báo Công Giáo La Croix dành trang nhất cho chủ đề "Ngọn lửa bất diệt’’, để nhắc lại ý nghĩa của sức mạnh đoàn kết và sự tồn vong của nước Pháp. Ngày mai 11/11, chính phủ Pháp tổ chức lễ kỷ niệm 100 năm ngày ra đời ‘‘Ngọn lửa bất diệt’’. ‘‘Ngọn lửa bất diệt’’ là ngọn lửa Người lính Vô danh, được thắp lên lần đầu tiên cách nay một thế kỷ, ngày 06/11/1923, tại Khải Hoàn Môn, để tưởng niệm những chiến binh ngã xuống trong Thế chiến thứ nhất.

Kể từ đó đến nay, ngọn lửa ấy - biểu tượng cho sự đoàn kết của đất nước - được nhóm lại mỗi ngày. Vượt qua các khác biệt về chính trị, xã hội Pháp nói chung chia sẻ một niềm tin là ‘‘Dân tộc chỉ có thể vươn lên nếu trung thành với những người đã hy sinh’’. Theo La Croix, ‘‘Ngọn lửa bất diệt’’ là một giá trị bất khả xâm phạm, bất chấp việc các thế lực chính trị tìm cách khai thác biểu tượng này có lợi cho mình.

Bảo vệ thường dân tại Gaza: ‘‘Thách thức đạo lý căn bản’’

Vấn đề đoàn kết hay chia rẽ nói trên của nước Pháp, trong bối cảnh nhạy cảm hiện nay, có nguồn gốc trực tiếp từ xung đột giữa Israel và Hamas tại Cận Đông. Bài xã luận ‘‘Israel - Gaza, mỗi sinh mạng đều quan trọng’’ của La Croix tập trung vào ‘‘thách thức đạo lý căn bản’’, bảo vệ sinh mạng thường dân tại Gaza. Cuộc tấn công của Israel vào Gaza để tiêu diệt tổ chức Hamas, trả thù cho vụ thảm sát đẫm máu 07/10, đang ngày càng gây phẫn nộ, với việc khoảng 10.000 thường dân thiệt mạng, trong đó có hàng nghìn trẻ em, theo số liệu của Hamas. La Croix nhấn mạnh "Israel không thể biện minh cho việc tự vệ và bảo đảm an ninh’’ với con số người chết khủng khiếp nói trên.

Theo nhật báo Công Giáo, áp lực quốc tế gia tăng để số phận thường dân Gaza được chú ý đến nhiều hơn. Tại Hội nghị Nhân đạo cho Gaza hôm qua ở Paris, tổng thống Pháp kêu gọi ‘‘đình chiến’’, trong lúc Hoa Kỳ đang thương lượng với Israel về một thỏa thuận ‘‘ngừng bắn nhân đạo’’. Bất luận từ ngữ nào được sử dụng, tình hình rất khẩn cấp. Cần ngừng bắn để người dân được chăm sóc, được tiếp tế lương thực, được sơ tán… Đạt được một thỏa thuận ngừng bắn chắc chắn là khó, nhưng điều này là có thể, nếu các đối thủ chấp nhận thương lượng, từ bỏ nguyên tắc ‘‘được ăn cả, ngã về không’’.

Cuộc chiến Israel - Hamas ‘‘làm tan rã trật tự ngoại giao quốc tế’’

Xung đột Israel - Hamas cũng là chủ đề chính của Libération với hình ảnh trang nhất miền bắc Gaza chìm trong khói lửa. Nhật báo thiên tả chạy tựa ‘‘Địa chính trị : Hamas - Israel, cuộc chiến tranh đang làm đảo ngược cục diện thế giới’’, với nhận định ‘‘Từ các nước Ả Rập đến Hoa Kỳ, từ Nga, Trung Quốc đến châu Âu, châu Mỹ Latinh…, cuộc xung đột - khiến hàng nghìn người chết - đang làm tan rã trật tự ngoại giao quốc tế’’.

"Làm tan rã trật tự ngoại giao quốc tế’’ cụ thể là gì ? Hồ sơ chính của Libération hôm nay dành cho chủ đề ‘‘Cuộc chiến Hamas - Israel khiến vấn đề Palestine trở lại, làm rung chuyển thế giới Hồi Giáo’’ cho biết trước cuộc chiến tranh, nhiều quốc gia Ả Rập đã bắt đầu tiến trình bình thường hóa quan hệ với Nhà nước Do Thái. Tuy nhiên, cuộc tấn công tàn khốc của Israel vào dải Gaza khiến ‘‘vấn đề Palestine’’ trở lại ‘‘trung tâm bàn cờ ngoại giao quốc tế’’.

Xã luận Libération, nhan đề ‘‘Gây bất ổn’’ nhấn mạnh đến bước ngoặt lịch sử mang tầm cỡ toàn cầu, của cuộc tấn công ngày 07/10. Thế giới sau ngày 07/10 khác hẳn với ‘‘thế giới trước đó’’. Chỉ trong vài tuần lễ, các cuộc thảm sát của Hamas trên lãnh thổ Israel, rồi các cuộc oanh kích của quân đội Israel tại Gaza ‘‘đã làm rung chuyển toàn bộ hành tinh’’, ‘‘đảo lộn cục diện địa chính trị thế giới, vốn đã rơi vào tình trạng rối loạn với cuộc xâm lăng Ukraina của Nga’’.

‘‘Một tia lửa quá đà’’ có thể khiến tất cả cuốn vào vòng xoáy bạo lực

Trái ngược với cuộc xâm lăng Ukraina của Nga đã củng cố mạnh mẽ khối đoàn kết phương Tây, xung đột Israel - Hamas ‘‘đang làm tan rã mọi liên minh, gieo rắc hỗn loạn bên trong mỗi quốc gia, đe dọa phá vỡ những thế cân bằng vốn đã mong manh. Chỉ cần một tia lửa quá đà có thể khiến tất cả bị cuốn vào vòng xoáy bạo lực’’.

Libération nhấn mạnh đến căng thẳng chủ yếu hiện nay là do, với xung đột này, các bên bị đẩy về hai cực đối nghịch, hoặc ủng hộ Israel, hoặc ủng hộ Palestine. Rất ít nhà lãnh đạo hoặc nhóm dân cư nào kêu gọi ủng hộ giải pháp hai Nhà nước Israel và Palestine cùng tồn tại. Bản thân châu Âu cũng bị chia rẽ giữa một bên ủng hộ quyền tự vệ của Israel, và bên kia kêu gọi ngừng bắn để bảo vệ thường dân ở Gaza.

Hệ quả trước mắt của xung đột hiện nay, theo Libération, là các thỏa thuận Abraham giữa Ả Rập Xê Út và Israel, dự tính ký kết, ‘‘đã bị đình chỉ và có khả năng bị chôn vùi’’. Iran, thế lực đỡ đầu tổ chức Hamas, đang bình yên hoàn thiện vũ khí nguyên tử. Tổng thống Nga chắc chắn hài lòng với việc phương Tây bị chia rẽ, còn lãnh đạo Trung Quốc đang tìm cách khai thác tình hình theo hướng có lợi cho mình. Dù sao, Libération cũng cố gắng nhìn tình hình theo hướng tích cực. Bài xã luận khép lại với nhận định : ‘‘… thời kỳ mà cộng đồng quốc tế để mặc cho xung đột Israel – Palestine diễn ra một cách âm ỉ đã qua rồi. Đây là có thể là hy vọng nhỏ nhoi duy nhất mà thảm kịch hiện nay mang lại cho chúng ta’’.

Xung đột Cận Đông: Cuộc đối thoại giữa ‘‘những người điếc’’

Phần nào tương tự với Libération thiên tả, Le Figaro thiên hữu trong bài xã luận ‘‘Bất thông hiểu : Hố sâu ngăn cách’’ vạch rõ thế đối nghịch sâu sắc giữa hai bên, bên ủng hộ Israel (‘‘phương Tây’’) và bên ủng hộ Palestine (‘‘thế giới Hồi giáo’’). Phía các nước Ả Rập ủng hộ Palestine chú ý chủ yếu đến ‘‘75 năm chiến tranh, chiếm đóng, đàn áp mà dân Palestine phải chịu kể từ khi Nhà nước Israel được thành lập năm 1946’’.

Theo Le Figaro, ‘‘điều gây sốc với chúng ta là toàn thể thế giới Ả Rập dường như ít chú ý đến tính chất man rợ của cuộc thảm sát ngày 07/10 của Hamas trên đất Israel. Ngược lại, điều khiến họ bị sốc là chúng ta từ chối quyền của họ đặt hành động thù hận này ‘‘vào đúng bối cảnh’’, họ trách chúng ta ‘‘không coi dân Palestine là con người, với việc ngầm quy cho họ trách nhiệm tập thể’’ về cuộc tấn công của Hamas… Le Figaro đã cố gắng đưa ra một cách nhìn từ bên ngoài, khi ghi nhận : cả hai bên đều có trách nhiệm trong tình trạng đầy rẫy các hiểu lầm hiện nay.

‘‘Ba kẻ sát sinh của nhân loại’’

Độc giả Les Echos hôm nay chắc khó bỏ qua bài viết của học giả Jacques Attali với tựa đề ‘‘Ba kẻ sát sinh của nhân loại’’. Vượt hẳn khỏi các tranh chấp đối đầu cụ thể giữa các thế lực địa phương, tác giả vạch rõ ba tác nhân chủ chốt có mặt đằng sau các xung đột chủ yếu, từ Ukraina đến Gaza hay Afghanistan. Theo Jacques Attali, đây vốn là các thế lực hùng mạnh chủ chốt trong suốt tiến trình lịch sử nhân loại, đó là ''giới tăng lữ, giới quân sự, và giới thương nhân''.

Quyền lực của họ có thể suy yếu và thay đổi trong một giai đoạn lịch sử cụ thể, nhưng các thế lực này thường xuyên liên kết với nhau để duy trì quyền lực, chống lại đối phương. Theo tác giả, trong thế giới hiện nay, ‘‘ba kẻ sát sinh của nhân loại’’ có gương mặt cụ thể là các thế lực muốn đạo Hồi độc quyền thống lĩnh thế giới, đế chế Trung Hoa kế thừa truyền thống nghìn năm đang tìm cách áp đặt lên thế giới ý thức hệ của mình (cùng đế chế Nga với mức độ bạo lực cao hơn). Và kẻ sát sinh thứ ba là ‘‘chủ nghĩa tư bản’’, với hóa thân mới nhất là nước Mỹ.

Ba thứ quyền lực này có điểm chung là ‘‘khinh thường sự sống’’. Mỗi thế lực, theo cách của mình, đều hướng đến ‘‘tước đoạt thiên nhiên, phá hủy mọi di sản của quá khứ và hủy diệt mọi viễn cảnh tương lai’’. Theo Jacques Attali, chỉ khi vượt qua được ba dạng quyền lực này, ‘‘dựa trên các giá trị phổ quát (tự do, nhân quyền, dân chủ, công bằng xã hội, nhân phẩm, sáng tạo, lý trí, sự đồng cảm, lòng vị tha, hợp tác), nhân loại mới có thể có được sức mạnh để chiến thắng kẻ thù tồi tệ nhất, nằm trong chính bản thân con người’’.

Pháp: Bác quyết định giải thể mạng lưới tranh đấu môi trường

Trong lĩnh vực chính trị - xã hội và môi trường, nhiều báo Pháp chú ý đến quyết định của Tham Chính Viện Pháp bác bỏ quyết định giải tán mạng lưới tranh đấu môi trường ‘‘Sự Nổi dậy của Trái đất’’ (Soulèvements de la Terre) của chính phủ. Theo Le Figaro, quyết định hôm qua, 09/11, của Tham Chính Viện là một ‘‘đòn đau’’ với bộ trưởng Nội Vụ Gérald Darmanin, bởi chính ông ủng hộ quyết định giải tán, với lý do đây là một tổ chức ‘‘cực kỳ bạo lực’’.

Theo Tham Chính Viện Pháp, quyền tự do hiệp hội được ghi vào Hiến pháp, được luật pháp bảo vệ nghiêm ngặt. Phán quyết của định chế này nhấn mạnh: quyết định giải thể ‘‘vi phạm nghiêm trọng quyền này’’. Bác bỏ quyết định liên quan đến phong trào nói trên, nhưng Tham Chính Viện chấp thuận quyết định giải tán ba tổ chức cực đoan, theo đề xuất của chính phủ.

Theo Libération, quyết định của Tham Chính Viện là một ‘‘thất bại chính trị’’ mới của bộ trưởng Nội Vụ. Mạng lưới Sự Nổi dậy của Trái đất, ra đời năm 2021, đứng sau hàng loạt cuộc tranh đấu vì môi trường, trong đó có nhiều vụ trở thành đối đầu bạo lực với cảnh sát. Chính phủ Pháp quyết định giải tán phong trào này hồi tháng 6, sau vụ đụng độ dữ dội tại hồ chứa nước Sainte - Soline (Deux-Sèvres), tháng 3/2023. Tháng 8, Tham Chính Viện đình chỉ quyết định của chính phủ. Phán quyết hôm qua là quyết định cuối cùng của Tham Chính Viện.

Nguồn: Quân Đội Nhân Dân; Dân Trí; Nhân Dân; BBC; RFI