Triển vọng kinh tế ảm đạm của EU trong năm 2024

(Ảnh minh họa).

Mặc dù đã tránh được suy thoái trong suốt năm 2023, nhưng Liên minh châu Âu (EU) và Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) vẫn “đứng trên bờ vực nguy hiểm” ở thời điểm đầu năm 2024.

Theo Tạp chí La Tribune, sau một năm tăng trưởng ì ạch, triển vọng kinh tế của “lục địa già” vẫn rất mờ mịt. Nếu như Mỹ đã nỗ lực duy trì tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tương đối vững chắc (2,1%) trong năm 2023, bất chấp tác động tiêu cực của lãi suất cao, thì nền kinh tế châu Âu vẫn thiếu động lực. Theo dự báo của Ủy ban châu Âu (EC), GDP ở cả EU và các nước thuộc Eurozone có thể tăng nhẹ 0,6% trong năm 2023. Tuy nhiên, con số này không phản ánh tình hình hiện tại, bởi Eurozone hiện đang đứng ở “bờ vực suy thoái”.

Chuyên gia Cyrus de la Rubia, nhà kinh tế trưởng tại Ngân hàng Thương mại Hamburg (Đức), nhận định: “Khả năng Eurozone sẽ suy thoái vẫn đặc biệt cao”. Nếu sau khi GDP giảm 0,1% trong quý 3/2023, các chỉ số quý 4/2023 gần như chìm trong sắc đỏ. Do đó, Eurozone sẽ có hai quý liên tiếp giảm GDP. Đây chính là dấu hiệu xác định suy thoái kinh tế kỹ thuật. Nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này là lạm phát và chi phí tín dụng cao đè nặng lên tiêu dùng hộ gia đình, trong khi đầu tư kinh doanh bị thu hẹp, đi kèm với đó là những khó khăn của Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Ngoài tỷ lệ lãi suất tăng nhanh, kinh tế Đức còn phải chịu suy giảm trong xuất khẩu công nghiệp, do tình hình quốc tế khó khăn, đặc biệt là ở Trung Quốc, và do chi phí năng lượng tăng cao sau khi bùng nổ cuộc xung đột ở Ukraine. Theo Cơ quan thống kê Pháp (INSEE), sau khi giảm tăng trưởng 0,1% trong quý 3/2023, GDP của Pháp đã có dấu hiệu trì trệ trong 3 tháng cuối năm 2023.

Hiện tại, chưa có dự báo nào nhắc đến một cuộc suy thoái vào năm 2024, cả ở Pháp và EU, song các con số dự báo đều rất mong manh. Để tránh nguy cơ suy thoái, nhiều chuyên gia cho rằng EU cần nhanh chóng hạ lãi suất để vực dậy hoạt động kinh tế. Việc giảm lãi suất sẽ càng cần thiết hơn khi xét đến yếu tố các nước châu Âu không có nhiều dư địa ngân sách để phục hồi hoạt động. Các khó khăn kinh tế nảy sinh, trong khi các nước châu Âu đang phải gánh khoản nợ khổng lồ để chống chọi với hậu quả của đại dịch Covid-19 và cuộc xung đột ở Ukraine. Thêm vào sự bùng nổ nợ này là việc gia tăng lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát ở “lục địa già”, khiến lãi suất tăng cao, đẩy nợ tăng.

Trước các kế hoạch đầu tư lớn cần thực hiện trong quá trình chuyển đổi và bảo vệ sinh thái, các nước EU đã đạt được thỏa thuận về cải cách các quy định ngân sách vào cuối tháng 12/2023, trong đó có yêu cầu đảm bảo phục hồi tài chính công mà không ảnh hưởng đến đầu tư. Tuy nhiên, thỏa thuận mang tính cải cách này vẫn phải đợi Nghị viện châu Âu thông qua trước khi diễn ra cuộc bầu cử EU vào tháng 6 tới. Đây là một thời hạn quan trọng cho các chính phủ đang nắm quyền.

Châu Âu ở “ngã ba đường” - Đành chịu thiệt mua dầu Nga qua Ấn Độ ở mức cao kỷ lục vào năm 2023

Ấn Độ đang được hưởng lợi từ việc nhập khẩu dầu giá rẻ của Nga trong bối cảnh nhà cung cấp này đang phải chịu các lệnh trừng phạt của châu Âu, theo tờ The Independent.

Nhập khẩu dầu tinh chế từ Ấn Độ của EU đã tăng lên mức kỷ lục vào năm 2023, cùng thời điểm nhập khẩu dầu thô Nga của New Delhi tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái.

Điều đó có nghĩa là người tiêu dùng ở châu Âu có thể đã nhận được khối lượng xăng, dầu diesel, dầu hỏa và các sản phẩm dầu khác có nguồn gốc từ Nga qua Ấn Độ vào năm ngoái, bất chấp các lệnh trừng phạt được áp đặt sau cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine.

Ấn Độ không giấu giếm việc sẵn sàng mua dầu của Nga bất chấp xung đột tại Ukraine và duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Moscow, đồng thời tìm kiếm quan hệ đối tác thương mại và quốc phòng chặt chẽ hơn với các quốc gia phương Tây.

Theo dữ liệu thị trường Kpler do The Independent phân tích, Ấn Độ đã trở thành nước nhập khẩu dầu thô của Nga hàng đầu thế giới vào năm ngoái, với khối lượng trung bình 1,75 triệu thùng/ngày, tăng 140% so với năm 2022.

Đồng thời, nhập khẩu các sản phẩm tinh chế từ Ấn Độ của Liên minh châu Âu đã tăng 115%, từ 111.000 thùng/ngày vào năm 2022 lên 231.800 thùng/ngày vào năm 2023, con số cao nhất trong 7 năm qua được Kpler phân tích và rất có thể là cao nhất từ trước đến nay.

“Nó đã có tác dụng theo hai chiều - Ấn Độ có thể mua dầu giá rẻ cho các nhà máy lọc dầu của mình, sau đó bán các sản phẩm đã lọc tới một thị trường (châu Âu) sẵn sàng trả tiền vì họ rất cần thay thế cho sự thiếu hụt nhiên liệu từ Nga sau khi họ áp dụng các biện pháp trừng phạt với quốc gia này”, ông Matt Smith, nhà phân tích của Kpler, nói với The Independent.

Các biện pháp trừng phạt bất thành

Doanh thu từ dầu mỏ là trụ cột của nền kinh tế Nga, cho phép Tổng thống Putin tài trợ cho quân đội và bổ sung ngân sách quốc phòng.

Các nước châu Âu, G7 và Australia đã cố gắng ngăn chặn Tổng thống Putin sử dụng tiền thu được từ dầu mỏ cho xung đột với Ukraine bằng cách thực thi các biện pháp trừng phạt cứng rắn đối với dầu của Nga.

Việc các thùng dầu có nguồn gốc từ Nga vẫn đang được đưa vào châu Âu thông qua thị trường thứ ba cho thấy tính lỏng lẻo của các biện pháp trừng phạt và thiếu các biện pháp thực thi mạnh mẽ.

Các công ty theo dõi thương mại dầu mỏ cho biết không thể phân biệt được sản phẩm tinh chế nào có nguồn gốc từ nguyên liệu của Nga một khi chúng đã được tinh chế ở một quốc gia khác. Nhưng việc theo dõi việc nhập khẩu dầu thô và điểm đến xuất khẩu của các sản phẩm đã lọc từ các cơ sở cụ thể có thể đưa ra một ý tưởng hợp lý.

Theo Kpler, ví dụ như nhà máy lọc dầu Jamnagar ở Vịnh Kutch trên bờ biển phía tây Ấn Độ, là điểm đến hàng đầu của dầu thô Nga đến Ấn Độ.

Nhà máy lọc dầu thuộc sở hữu của Reliance Industries nhập khoảng 400.000 thùng/ngày từ Nga, chiếm 34% tổng lượng dầu thô nhập khẩu từ quốc gia này. Và trong số lượng sản phẩm xuất khẩu của nhà máy lọc dầu này vào năm 2023, khoảng 30% hướng tới châu Âu.

Ông Smith nói: “Điều này làm suy yếu các lệnh trừng phạt, nhưng đây cũng là một vùng xám”.

“Không thể loại bỏ dầu thô hoặc các sản phẩm được tạo ra từ nguyên liệu của Nga khỏi thị trường toàn cầu. Nga đóng vai trò quan trọng đến mức các cường quốc EU không muốn loại bỏ hoàn toàn nguồn cung của Nga khỏi thị trường toàn cầu vì điều đó sẽ khiến giá tăng đột biến”.

Nhiêu liệu từ Ấn Độ chiếm thị phần lớn

Khoảng 20 trong số 27 nước EU đã nhập khẩu các sản phẩm đã lọc từ Ấn Độ vào năm ngoái, trong đó Hà Lan chiếm 24% tổng khối lượng.

Tiếp theo là Pháp chiếm 23%, Romania với 12%, Ý và Tây Ban Nha mỗi nước 11%. Ấn Độ cũng xuất khẩu các sản phẩm đã lọc như xăng, nhiên liệu máy bay và dầu diesel sang Đức và Bỉ với tỷ lệ 7% mỗi sản phẩm.

Ông Smith nói rằng, EU đang lâm vào thế khó khi vừa muốn giảm tài trợ cho Điện Kremlin trong khi đảm bảo đủ nguồn cung của Nga được đưa ra thị trường toàn cầu để tránh tăng giá - điều sẽ gây tê liệt về mặt kinh tế đối với các quốc gia phương Tây.

Doanh thu của Nga

Dữ liệu của Bộ Tài chính Nga gần đây cho thấy số tiền thu được từ việc bán dầu và khí đốt cho ngân sách liên bang của Nga đã giảm khoảng 24% xuống còn 8,822 nghìn tỷ rúp (99,4 tỷ USD) vào năm ngoái, sau khi giá dầu giảm và doanh số bán khí đốt sang châu Âu giảm.

Tuy nhiên, Moscow cho biết họ dự kiến doanh thu sẽ phục hồi lên 11,5 nghìn tỷ rúp vào năm 2024 do Nga đã tìm cách chuyển hướng dầu mà nước này từng bán sang châu Âu sang Trung Quốc và Ấn Độ.

Số liệu của Bộ Tài chính hôm thứ Năm (11/1) cho thấy, trong tháng 12/2023, doanh thu từ dầu khí đã giảm xuống 650,5 tỷ rúp từ mức 961,7 tỷ rúp trong tháng 11/2023.

Nữ hoàng Đan Mạch thoái vị, truyền ngôi cho con trai

(Ảnh minh họa).

Nữ hoàng Margrethe II, người nắm ngai vàng lâu nhất của Đan Mạch, hôm nay (14/1) sẽ truyền ngôi cho Thái tử Frederik. Hàng chục nghìn người Đan Mạch sẽ chứng kiến sự kiện lịch sử này.

Hãng Reuters đưa tin, trong thông điệp chúc mừng năm mới 2024, Nữ hoàng Margrethe đã khiến tất cả người dân Đan Mạch bất ngờ khi tuyên bố quyết định thoái vị sau 52 năm trị vì.

Dự kiến, người dân trên khắp Đan Mạch sẽ đổ về thủ đô Copenhagen để chứng kiến cuộc truyền ngôi. Thái tử Frederik, 55 tuổi và công nương Mary, 51 tuổi, theo kế hoạch sẽ rời cung điện lúc 12h35 giờ GMT (khoảng 19h35 giờ Việt Nam) bằng xe Rolls-Royce 1958. Trong khi đó, Nữ hoàng, 83 tuổi, sẽ đi xe ngựa và khởi hành vài phút sau. Đây là chuyến đi cuối cùng qua các đường phố thủ đô của bà với tư cách là Nữ hoàng.

Tại Đan Mạch, vua mới sẽ không có lễ đăng quang như tại Anh nhưng lễ kế vị sẽ diễn ra vào khoảng 13h giờ GMT, thời điểm Nữ hoàng ký tuyên bố thoái vị. Việc này sẽ diễn ra trong cuộc họp của Hội đồng Nhà nước tại Quốc hội, nơi chính phủ, Thái tử Frederik và con trai cả của ông là Christian, 18 tuổi - người sẽ là Thái tử mới, tham gia.

Khoảng 1h sau đó, Thủ tướng Mette Frederiksen sẽ thông báo về người đứng đầu ngai vàng mới và tân vương sẽ có bài phát biểu ngắn.

Nữ hoàng Margrethe, trước đây từng tuyên bố sẽ nắm ngai vàng suốt đời, không đưa ra lý do chính xác cho quyết định thoái vị nhưng nói rằng cuộc phẫu thuật lưng mà bà trải qua vào tháng /2023 đã khiến bà phải cân nhắc về tương lai của mình.

Phần Lan tiếp tục đóng biên giới với Nga

Chính phủ Phần Lan, ngày 11/01/2024, tuyên bố sẽ tiếp tục đóng biên giới với Nga sau khi lượng di dân vượt biên từ nước này vào Phần Lan nói riêng và Liên Hiệp châu Âu (EU) nói chung tăng đột biến, điều mà Helsinki cáo buộc là một cuộc « tấn công hỗn hợp » (hoạt động xâm nhập nằm trong chiến lược chiến tranh hỗn hợp) từ phía Matxcơva.

AFP dẫn tuyên bố của chính phủ Phần Lan cho biết « các cửa khẩu biên giới trên bộ giữa Phần Lan và Nga sẽ tiếp tục đóng đến ngày 11/02/2024 ». Bộ trưởng Nội Vụ Phần Lan Mari Rantanen nói thêm : « Dựa vào thông tin do chính quyền thu thập, rất có khả năng Nga sẽ tiếp tục tiến hành các hoạt động gây nhiều ảnh hưởng như chúng ta từng thấy, và do đó, cần phải tiếp tục đóng biên giới phía đông. »

Quốc gia Bắc Âu này, ngày 16/11/2023, đã đóng 4/8 cửa khẩu với Nga trước khi đóng toàn bộ biên giới vào ngày 28/11. Ngày 14/12, Helsinki đã mở lại biên giới trong vài giờ trước khi lại phải đóng mọi cửa khẩu, khi đối mặt với dòng người tìm cách tràn vào lãnh thổ EU một cách ồ ạt.

Việc Phần Lan tiếp tục đóng biên giới là một tin rất xấu đối với hàng nghìn người Nga đang sống và làm việc tại Phần Lan, những người bị chia cắt với gia đình, chẳng hạn như Anna, một công dân Nga sống ở miền bắc Phần Lan, đã tâm sự với nhà báo Julien Chavanne của RFI Pháp ngữ :

Tôi phải thu xếp đồ đạc, máy tính xách tay, điện thoại, ôm hôn bố mẹ và lên đường sang Phần Lan. Thật khó để diễn tả tình hình vì mẹ tôi rất muốn được gần gũi với cháu của bà. Nếu chính phủ Phần Lan không mở lại biên giới, gia đình và cuộc sống của chúng tôi sẽ tan vỡ. Tại sao Estonia không đóng biên giới với Nga ? Tại sao Phần Lan không học được gì từ các nước láng giềng ? Tôi thực sự không hiểu.

Anh-Mỹ dồn dập trút bão lửa, Houthi thu được 'chiến lợi phẩm' lớn đến bất ngờ: Đòn trả đũa sẵn sàng

(Ảnh minh họa).

Anh-Mỹ dường như đã quên một điều quan trọng: Liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu mất gần 1 thập kỷ vẫn chưa đánh bại được Houthi.

"Chiến lợi phẩm" của Houthi

Theo tờ Washington Post, các cuộc tập kích của liên quân Anh-Mỹ nhằm vào nhóm vũ trang Houthi (được Iran hậu thuẫn) trên khắp Yemen đã gửi đi "một thông điệp rõ ràng", rằng Mỹ sẽ không dung thứ cho các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng của Mỹ và đối tác, cũng như các tàu thương mại ở Biển Đỏ.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, hành động của Anh-Mỹ đã trực tiếp mang lại cho Houthi một "chiến lợi phẩm" lớn: Vị thế khu vực của nhóm vũ trang nhiều năm chinh chiến này sẽ chỉ càng được củng cố mà thôi.

Phát ngôn viên quân sự của Houthi Yahya Saree tuyên bố sẽ đáp trả chiến dịch tấn công của liên quân Anh-Mỹ. Ông Saree đồng thời khẳng định, hành động của Anh-Mỹ sẽ không ngăn cản được Houthi tiếp tục tấn công tàu chở hàng và các tàu chiến hộ tống chúng đi qua Biển Đỏ.

Trước đó, Houthi cho biết, mục đích của họ khi tấn công tàu thuyền trong khu vực là nhằm chấm dứt sự vây hãm của Israel đối với Gaza.

Theo các nhà phân tích, sự thách thức này không chỉ là lời nói suông. Houthi đã lật đổ chính phủ Yemen để chiếm quyền lực vào năm 2014. Một liên minh quân sự khu vực - do Saudi Arabia dẫn đầu và có sự hỗ trợ của Mỹ - đã phát động các chiến dịch tập kích để đánh bại Houthi. Tuy nhiên, trong gần 1 thập kỷ qua, họ vẫn chưa đạt được mục tiêu đó.

Nhóm vũ trang này đã cho thấy khả năng chống chọi trước các cuộc không kích tương tự và ngày càng trở nên mạnh hơn với sự hậu thuẫn của Iran.

Cuộc tấn công của Anh-Mỹ trong ngày 12/1 đã mang tới cho Houthi cơ hội nâng cao vị thế của mình trong số các nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn ở Trung Đông và trong cộng đồng những người thuộc thế giới Ả Rập (hoặc mở rộng hơn) đang tìm kiếm và ủng hộ bất kỳ hành động hoặc biểu hiện nào, dù là nhỏ nhất, cho thấy sự phản đối/chống lại chính sách và hoạt động quân sự của Israel tại Dải Gaza.

Các nhà lãnh đạo Anh-Mỹ mô tả các cuộc tấn công Houthi là "một thành công". Tuy nhiên, theo giới phần tích, chiến dịch này trên thực tế đã làm nổi rõ sự thất bại của Mỹ trong việc ngăn chặn các hậu quả phát sinh trong khu vực sau cuộc tấn công của Israel vào Gaza và cuộc nội chiến kéo dài ở Yemen.

Theo nhà nghiên cứu Baraa Shiban đến từ Viện RUSI (London), phương Tây - đặc biệt là Mỹ - đang tìm kiếm những giải pháp nhanh chóng cho các cuộc xung đột kéo dài hiện nay ở Trung Đông. Tuy nhiên, quyết định của của Anh-Mỹ lần này đã cho thấy "sự thiếu tư duy chiến lược".

Trong khi đó, Laurent Bonnefoy - chuyên gia về Yemen tại Viện Sciences Po ở Paris (Pháp) cho rằng, các cuộc tấn công của Anh-Mỹ là điều mà Houthi "đang tìm kiếm".

"Houthi đang đạt được những gì họ muốn, đó là xuất hiện như một nhân vật mạnh mẽ nhất trong khu vực khi đối đầu với liên minh quốc tế đang dành phần lớn sự ủng hộ cho Israel và bỏ mặc người dân ở Gaza. Điều này mang tới làn sóng ủng hộ cho Houthi, cả ở trong khu vực và trên bình diện quốc tế" - Ông Bonnefoy nhận định.

Houthi chắc chắn sẽ trả đũa, và đủ sức trả đũa

Sau khi xung đột Israel-Hamas bùng nổ ngày 7/10/2023, Houthi đã cảnh báo rằng, nếu Mỹ can thiệp để ủng hộ Israel, nhóm vũ trang này sẽ tiến hành đáp trả. Ngay trong tháng đó, Houthi đã phóng loạt tên lửa hành trình đầu tiên của họ nhằm về phía Israel.

Mặc dù các tên lửa này bị tàu khu trục của Hải quân Mỹ bắn hạ, nhưng kể từ đầu tháng 11/2023, Houthi lại tiếp tục tiến hành hơn 20 cuộc tấn công nhằm vào các tàu ở Biển Đỏ.

Cuộc không kích của liên quân Anh-Mỹ trong ngày 12/1 chỉ nhận được sự ủng hộ của Canada, Australia, Hà Lan và 1 quốc gia Ả Rập duy nhất là Bahrain.

Giám đốc phụ trách khu vực Yemen tại Ủy ban cứu trợ quốc tế Jared Rowell nhận định, những cuộc tấn công của Houthi ở Biển Đỏ đã ảnh hưởng đến việc giao hàng thương mại và viện trợ nhân đạo, nhưng những cuộc không kích của liên quân Anh-Mỹ "đã làm tăng nguy cơ xảy ra một cuộc đối đầu rộng lớn hơn trong khu vực và trên quốc tế".

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin cho biết, mục tiêu của cuộc không kích là nhằm "làm gián đoạn và làm suy yếu khả năng của Houthi". Song, giới phân tích cho rằng việc đạt được mục tiêu đó sẽ khó khăn.

Ibrahim Jalal - nhà phân tích thuộc Viện Trung Đông - mô tả Houthi như một nhóm phiến quân linh hoạt, dày dạn kinh nghiệm sau thời gian chiến tranh du kích ở Yemen và nhiều năm đối mặt với chiến dịch tấn công kéo dài của liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu.

Houthi không có nhiều căn cứ quân sự thường trực quy mô lớn. Nhóm này chủ yếu sử dụng bệ phóng di động cho tên lửa và máy bay không người lái, đồng thời có mạng lưới đường hầm và hang động tinh vi, khiến các mục tiêu của họ trở nên khó bị tấn công hơn.

Theo ông Jalal, cuộc tập kích ngày 12/1 của liên quân Anh-Mỹ là "tấn công phẫu thuật và mang tính biểu tượng", chưa có tác dụng răn đe rõ ràng.

"Houthi thiệt hại quá ít, trong khi lại thu được quá nhiều. Cuộc chiến tại Gaza đã giúp nhóm vũ trang này định vị bản thân như một người bảo vệ phía Palestine trong khu vực, giành được sự ủng hộ của công chúng trong nước và quốc tế, làm lu mờ đi sự bất mãn lâu nay của người dân Yemen đối với sự kiểm soát của Houthi" - Ông Jalal nhận định.

Theo bà Maysaa Shuja al-Deen, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Sanaa, chiến dịch tấn công vào tàu thuyền trên Biển Đỏ đã củng cố khả năng tuyển mộ của Houthi.

Trong một vài tuần gần đây, đã có sự gia tăng đột biến về số lượng người gia nhập nhóm vũ trang này, đặc biệt đến từ các khu vực bộ lạc ở phía bắc Yemen.

Kể từ khi khởi xướng như một phong trào thanh niên ở miền bắc Yemen hàng thập kỷ trước, Houthi đã nhìn nhận họ không chỉ là một nhân tố địa phương, mà còn tham vọng trở thành "thế lực khu vực".

Giờ đây, khi đối đầu trực tiếp với Mỹ và các đồng minh của Washington, ước muốn của Houthi đã thành sự thật. Nhóm này đã chứng minh khả năng tấn công các mục tiêu nằm ngoài biên giới Yemen.

Bà Shuja al-Deen cho rằng, Houthi chắc chắn sẽ có hành động đáp trả và họ có đủ khả năng để thực hiện điều đó.

Nguồn: Hải Quan Online; Năng Lượng Quốc Tế; Vietnamnet; RFI; Soha