CHÂU ÂU THIỆT HẠI NẶNG NỀ DO THỜI TIẾT CỰC ĐOAN

Thời tiết cực đoan đang khiến hàng chục người thiệt mạng, hàng nghìn người phải đi sơ tán, gây gián đoạn và xáo trộn nhiều hoạt động kinh tế - xã hội tại châu Âu.

Một đợt thời tiết cực đoan đã tấn công châu Âu trong những tuần qua. Những cơn bão mạnh từ Đại Tây Dương đổ bộ các quốc gia phía Nam gây lũ lụt, trong khi không khí lạnh từ Bắc Cực tràn vào các khu vực Trung và Bắc châu Âu, khiến hàng chục người thiệt mạng, hàng nghìn người phải đi sơ tán, gây gián đoạn và xáo trộn nhiều hoạt động kinh tế - xã hội.

Tại Bồ Đào Nha, một loạt cơn bão mạnh từ Đại Tây Dương đã tràn qua khiến ít nhất 14 người thiệt mạng, hàng trăm người bị thương và hàng nghìn người phải di dời, đặc biệt gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng. Theo các cơ quan khí tượng, các cơn bão mang tên Kristin và Leonardo đã gây lũ lụt, sạt lở đất, mất điện và gián đoạn giao thông trên diện rộng, đặc biệt là ở miền trung Bồ Đào Nha.

Chính phủ Bồ Đào Nha đã phải công bố gói hỗ trợ trị giá lên tới 2,5 tỷ euro (tương đương 2,95 tỷ USD) cho các hộ gia đình, doanh nghiệp và các cơ quan chính quyền địa phương bị ảnh hưởng.

Tại Tây Ban Nha, mưa lớn do bão Leonardo đã buộc gần 5.000 người ở các khu vực miền Nam phải đi sơ tán. Không chỉ làm nhiều sông tràn bờ ở các vùng Andalusia và Extremadura, bão lớn còn khiến nhiều trường học phải đóng cửa, gián đoạn giao thông trên diện rộng và hầu hết các dịch vụ đường sắt bị ngừng trệ.

Theo Viện Hải dương và Khí quyển Bồ Đào Nha (IPMA), thời tiết cực đoan này là do sự kế tiếp nhanh chóng của các hệ thống áp thấp Đại Tây Dương kết hợp với sự yếu đi và di chuyển của dải áp cao Azores, bảo vệ Bồ Đào Nha trước các cơn bão mùa Đông.

Chuyên gia khí tượng Angela Lourenco thuộc IPMA cho biết các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể không kéo dài nhưng độ tàn phá rất lớn. Nhà khoa học nghiên cứu về khí hậu Pedro Matos Soares, Giáo sư tại Đại học Lisbon, nhận định các chuỗi bão xảy ra trong mùa Đông như thế này là hiếm nhưng không phải là chưa từng có trong khí hậu chuyển tiếp giữa các vùng cận nhiệt đới và vĩ độ trung bình của Bồ Đào Nha.

Trong khi các quốc gia Nam Âu trải qua nhiều đợt mưa to và thời tiết bão tố liên tiếp, thì nhiều khu vực ở trung và Bắc châu Âu lại chìm trong giá rét, tuyết rơi dày và mưa đóng băng.

Tại Đức, thời tiết cực đoan đã gây ra hàng loạt vụ tai nạn giao thông ở khu vực Đông Bắc của đất nước. Cảnh sát cho biết tình trạng đóng băng trên các tuyến đường cao tốc rất nguy hiểm, đặc biệt khu vực quanh Berlin, nơi một số đoạn đường tạm thời bị đóng cửa. Hàng chục người bị thương và một phụ nữ lớn tuổi đã thiệt mạng trong một vụ va chạm tại bang Brandenburg.

Tình trạng băng giá cũng gây gián đoạn diện rộng. Dịch vụ giao thông công cộng bị ngừng trệ ở một số thành phố, trường học đóng cửa ở các khu vực phía Tây Bắc Đức, và các dịch vụ tàu hỏa giữa Berlin và Hanover cũng bị ảnh hưởng.

Tại Romania, cảnh báo đỏ đã được đưa ra do các đợt lạnh, tuyết rơi và mưa băng kéo dài, với nhiệt độ có thời điểm giảm xuống âm 15 độ C và lớp tuyết dày 15 cm.

Dọc theo bờ biển Baltic, Estonia và Latvia đã trải qua mùa Đông khắc nghiệt nhất trong nhiều năm. Tại Estonia, một số đảo đang đối mặt với điều kiện băng giá tồi tệ nhất trong vòng một thập kỷ, khiến hoạt động tàu phà phải ngừng hoạt động, buộc cư dân phải sử dụng xuồng khí hoặc phương tiện địa hình để vận chuyển hàng hóa thiết yếu. Latvia trải qua đợt lạnh khắc nghiệt nhất trong 12 năm qua vào cuối tuần qua, với nhiệt độ đo được tại thành phố Daugavpils ở Đông Nam Latvia là âm 32 độ C.

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), một sự kiện làm ấm tầng bình lưu đột ngột ở Bắc Cực đã khiến vòng xoáy cực suy yếu nghiêm trọng, mở đường cho không khí lạnh Bắc Cực tràn vào châu Âu và Bắc Mỹ. Vòng xoáy cực là một khu vực không khí lạnh, áp suất thấp, quay quanh ở tầng bình lưu gần các cực của Trái đất. Vào mùa Đông, vòng xoáy này mạnh lên, đóng vai trò như một rào cản giúp giữ không khí lạnh Bắc Cực lại. Tuy nhiên, khi bị yếu đi hoặc gián đoạn bởi các yếu tố như sự kiện làm ấm tầng bình lưu, vòng xoáy có thể trở nên không ổn định, cho phép không khí lạnh tràn vào các khu vực ở vĩ độ trung bình như châu Âu, châu Mỹ và châu Á.

EU ƯU TIÊN SẢN XUẤT NỘI KHỐI TRONG CÁC LĨNH VỰC CHIẾN LƯỢC

Ngày 9/2, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố, bà ủng hộ việc ưu tiên các công ty châu Âu trước đối thủ nước ngoài trong các lĩnh vực chiến lược nhằm bảo vệ lợi ích cốt lõi của Liên minh châu Âu (EU) trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng.

Trong thư gửi lãnh đạo các nước thành viên EU, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen khẳng định, châu Âu phải vừa có khả năng bảo vệ lợi ích chiến lược, vừa hỗ trợ sản xuất nội địa. Chính sách ưu đãi dành cho hàng hóa châu Âu là một công cụ cần thiết góp phần đạt được mục tiêu này, đồng thời sẽ giúp tạo ra các thị trường dẫn đầu trong các lĩnh vực chiến lược và hỗ trợ việc mở rộng năng lực sản xuất của châu Âu.

Bà von der Leyen cũng nhấn mạnh, bất kỳ chính sách ưu tiên nào dành cho châu Âu đều phải được củng cố bằng những phân tích kinh tế vững chắc và phù hợp với các ưu tiên công nghiệp của Khối, đồng thời phải hợp tác mang tính xây dựng với các đối tác tin cậy.

Trong khi đó, ông Stephane Sejourne, người đứng đầu ngành công nghiệp EU cho rằng, đã đến lúc châu Âu cần có phiên bản riêng của "Đạo luật Mua hàng Mỹ" và "Sản xuất tại Trung Quốc" để bảo vệ các doanh nghiệp. Theo ông Sejourne, bất cứ khi nào tiền công của châu Âu được sử dụng, khoản tiền này phải đóng góp vào sản xuất và việc làm của châu Âu.

Phản ứng trước đề xuất của Chủ tịch Ủy ban châu Âu, Đức và Italy cho rằng, để bảo vệ lợi ích của EU, cần tận dụng các quy tắc ưu đãi của EU trong các lĩnh vực chiến lược quan trọng và cốt lõi, đồng thời xem xét đúng mức các lợi ích chính sách thương mại của EU và của các đối tác. Trong khi đó, sáu quốc gia thành viên khác bao gồm Estonia, Phần Lan, Latvia, Litva, Hà Lan và Thụy Điển cảnh báo rằng, những quy định như vậy có thể gây thêm rủi ro cho một lớp quy định phức tạp khác. Các nước này không hoàn toàn phản đối đề xuất của Chủ tịch Ủy ban châu Âu nhưng nhấn mạnh, các biện pháp cần phải có giới hạn, tương xứng và dựa trên sự hiểu biết rõ ràng về hậu quả, đặc biệt về giá cả, chuỗi cung ứng và khả năng cạnh tranh.

Tuyên bố của Chủ tịch Ursula von der Leyen về việc ưu tiên sản xuất nội khối trong các lĩnh vực chiến lược được đưa ra trong bối cảnh châu Âu đang đối mặt với một loạt các thách thức như sự phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, khủng hoảng năng lượng và căng thẳng địa chính trị.

Theo giới phân tích, tuyên bố của Chủ tịch Ursula von der Leyen đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong định hướng phát triển của EU nhằm bảo vệ lợi ích nội khối, qua đó tiếp tục duy trì vị thế cạnh tranh của EU trên thị trường toàn cầu.

CHÂU ÂU THÚC ĐẨY TÁI THIẾT HỆ THỐNG THANH TOÁN TRƯỚC RỦI RO PHỤ THUỘC MỸ

The Financial Times ngày 9/2, châu Âu đang khẩn trương tìm cách giảm mức độ phụ thuộc vào các tập đoàn xử lý thanh toán của Mỹ như Visa và Mastercard, trong bối cảnh giới chức lo ngại sự thống lĩnh thị trường của các công ty này có thể bị sử dụng như một công cụ gây sức ép nếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương xấu đi.

Bà Martina Weimert, Giám đốc điều hành của Sáng kiến Thanh toán Châu Âu (EPI), cho biết châu Âu đang phụ thuộc lớn vào các giải pháp thanh toán quốc tế, trong khi thiếu một hệ thống xuyên biên giới thực sự do khu vực tự kiểm soát. Theo bà, các quốc gia thành viên vẫn sở hữu một số hệ thống thẻ nội địa, nhưng những giải pháp này không đủ quy mô và phạm vi để cạnh tranh ở cấp độ toàn châu Âu.

Dữ liệu của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho thấy Visa và Mastercard chiếm gần hai phần ba tổng số giao dịch thẻ tại Khu vực đồng euro trong năm 2022. Có tới 13 quốc gia thành viên không có bất kỳ lựa chọn thay thế nội địa nào cho các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán của Mỹ. Ngay cả tại những nước vẫn duy trì hệ thống thẻ trong nước, mức độ sử dụng cũng đang suy giảm nhanh chóng.

Trong bối cảnh thanh toán tiền mặt ngày càng ít phổ biến, các nhà hoạch định chính sách châu Âu ngày càng quan ngại rằng quyền lực thị trường của các công ty thanh toán Mỹ có thể bị “vũ khí hóa” nếu xảy ra một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng trong quan hệ chính trị. Đây được xem là một phần của bức tranh rộng hơn về sự phụ thuộc của châu Âu vào các tập đoàn Mỹ trong những lĩnh vực chiến lược.

Gần đây, người đứng đầu cơ quan an ninh mạng của Bỉ cảnh báo châu Âu đã “đánh mất internet” do sự chi phối của các tập đoàn công nghệ Mỹ. Cảnh báo này cũng được ông Mario Draghi, cựu Chủ tịch ECB, nhấn mạnh trong một bài phát biểu, khi ông cho rằng sự hội nhập sâu rộng từng được xem là yếu tố kiềm chế lẫn nhau nay đã trở thành nguồn đòn bẩy và kiểm soát.

Trong nỗ lực xây dựng giải pháp thay thế, EPI với các thành viên lớn như BNP Paribas và Deutsche Bank, đã ra mắt Wero vào năm 2024, một hệ thống thanh toán kỹ thuật số được xem là lựa chọn châu Âu thay thế cho Apple Pay. Theo EPI, Wero hiện có khoảng 48,5 triệu người dùng tại Bỉ, Pháp và Đức, với kế hoạch mở rộng sang thanh toán trực tuyến và tại cửa hàng từ nay đến năm 2027.

Tuy nhiên, ECB thừa nhận các sáng kiến do khu vực tư nhân dẫn dắt trong quá khứ, bao gồm cả kế hoạch trước đây của EPI nhằm phát triển một hệ thống thẻ cạnh tranh trực tiếp, đã gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng quy mô. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các bên tham gia khó thống nhất tiêu chuẩn chung.

Song song với các nỗ lực của khu vực tư nhân, ECB đang thúc đẩy dự án đồng euro kỹ thuật số như một sáng kiến công, nhằm tăng cường chủ quyền tiền tệ của Khu vực đồng euro. Ông Piero Cipollone, thành viên Ban điều hành ECB phụ trách dự án, cho rằng châu Âu cần tránh tình trạng phụ thuộc quá mức vào các hệ thống thanh toán nằm ngoài tầm kiểm soát của khu vực.

Dự án này vẫn gây chia rẽ trong giới chính trị và tài chính châu Âu, khi một số ngân hàng lo ngại đồng euro kỹ thuật số có thể làm suy yếu các sáng kiến tư nhân. Cuộc bỏ phiếu tại Nghị viện châu Âu dự kiến diễn ra vào cuối năm nay được đánh giá sẽ rất sít sao. Theo kế hoạch, các doanh nghiệp tại Khu vực đồng euro sẽ phải chấp nhận thanh toán bằng đồng euro kỹ thuật số từ năm 2029, thời điểm ECB bắt đầu phát hành chính thức.

Bà Aurore Lalucq, Chủ tịch Ủy ban Kinh tế của Nghị viện châu Âu, nhận định đồng euro kỹ thuật số có thể tạo nền tảng để châu Âu xây dựng một hệ thống thanh toán tương đương Visa hoặc Mastercard trong tương lai. Tuy nhiên, bà Weimert cảnh báo rằng nếu căng thẳng địa chính trị leo thang nhanh chóng, đồng euro kỹ thuật số có thể xuất hiện quá muộn để giải quyết các rủi ro trước mắt.

CHÂU ÂU RUNG CHUYỂN VÌ BÊ BỐI 'TÔN SÙNG QUỶ DỮ'

Làn sóng hậu Epstein không chỉ cuốn theo các cuộc điều tra và từ chức, mà còn đặt chính trường và hoàng gia châu Âu trước phép thử khắc nghiệt về đạo đức và minh bạch quyền lực.

Những tài liệu mới được công bố liên quan đến Jeffrey Epstein - tỷ phú tai tiếng từng bị kết án tội xâm hại tình dục trẻ vị thành niên - đang tạo ra làn sóng chấn động chưa từng có tại châu Âu.

Không chỉ khiến nhiều chính trị gia cấp cao phải từ chức hoặc đối mặt điều tra, “hồ sơ Epstein” còn đặt các hoàng gia lâu đời vào cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc, phơi bày những mối quan hệ xã hội - quyền lực vốn được che giấu kỹ lưỡng trong nhiều năm.

Từ Paris, London cho tới Oslo, hệ quả chính trị và biểu tượng của các tiết lộ này đang lan rộng, đe dọa làm lung lay những trụ cột quyền lực tưởng chừng bất khả xâm phạm.

Làn sóng từ chức

Tại Pháp, dư luận rúng động khi ông Jack Lang - cựu Bộ trưởng Văn hóa, một nhân vật có ảnh hưởng lớn trong đời sống chính trị và văn hóa Pháp suốt nhiều thập niên - tuyên bố từ chức Chủ tịch Viện Thế giới Arab (Arab World Institute).

Quyết định này được đưa ra sau khi các tài liệu do Bộ Tư pháp Mỹ công bố cho thấy ông Lang có thư từ qua lại với Jeffrey Epstein trong giai đoạn 2012-2019.

Cùng thời điểm, Văn phòng Công tố Tài chính Quốc gia Pháp mở cuộc điều tra đối với ông Jack Lang và con gái Caroline Lang với nghi vấn “rửa tiền liên quan đến trốn thuế có tình tiết tăng nặng”. Truyền thông Pháp cho biết các hồ sơ từ Mỹ hé lộ không chỉ mối liên hệ cá nhân mà còn cả những giao dịch tài chính cần được làm rõ.

Ông Lang phủ nhận mọi sai phạm, khẳng định các cáo buộc là “vô căn cứ” và tuyên bố sẵn sàng hợp tác với cơ quan điều tra.

Tuy nhiên, việc tên ông xuất hiện hơn 600 lần trong hồ sơ Epstein đã khiến áp lực chính trị trở nên không thể kiểm soát. Việc từ chức được xem là bước đi nhằm hạn chế tổn hại uy tín cho các thiết chế văn hóa - ngoại giao của Pháp, theo đánh giá của Reuters.

Tại Anh, hậu quả của hồ sơ Epstein còn lan tới tận trung tâm quyền lực ở số 10 Downing Street. Morgan McSweeney, Chánh văn phòng của Thủ tướng Keir Starmer và là chiến lược gia chính trị có ảnh hưởng hàng đầu của Công đảng, đã từ chức sau bê bối liên quan đến việc bổ nhiệm Peter Mandelson làm Đại sứ Anh tại Mỹ.

Các email được công bố cho thấy ông Mandelson có mối quan hệ kéo dài với Jeffrey Epstein, làm dấy lên nghi vấn nghiêm trọng về quy trình thẩm tra nhân sự cấp cao của chính phủ. McSweeney thừa nhận chính ông là người đã tư vấn cho Thủ tướng Starmer đưa ra quyết định bổ nhiệm gây tranh cãi này và tuyên bố “nhận hoàn toàn trách nhiệm”, Guardian cho biết.

“Trong đời sống công quyền, trách nhiệm phải được gánh vác vào thời điểm quan trọng nhất, không phải khi thuận tiện nhất”, McSweeney nói, gọi việc từ chức là “con đường danh dự duy nhất”.

Sự ra đi của McSweeney được coi là đòn giáng mạnh vào Thủ tướng Starmer, người đã dựa rất nhiều vào khả năng tổ chức và phán đoán chính trị của ông trong quá trình đưa Công đảng trở lại cầm quyền và giành chiến thắng áp đảo năm 2024.

Trong nội bộ Công đảng, phản ứng chia rẽ rõ rệt: một bộ phận nghị sĩ coi McSweeney là “vật tế thần”, gánh hậu quả thay cho người đứng đầu chính phủ, trong khi những người khác cho rằng đây là hệ quả tất yếu của cách điều hành tập trung quyền lực vào một nhóm nhỏ.

Dù vậy, áp lực với ông Starmer chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khi hàng trăm nghìn tài liệu liên quan đến Mandelson tiếp tục được chuyển cho Ủy ban Tình báo và An ninh của Quốc hội, cùng với một cuộc điều tra riêng của cảnh sát về nghi vấn rò rỉ thông tin chính phủ.

Khủng hoảng kép trong Hoàng gia Na Uy

Trong khi đó, tại Na Uy, tác động của “hồ sơ Epstein” không chỉ dừng ở chính trường mà còn chạm tới nền tảng biểu tượng của quốc gia: Hoàng gia.

Những tài liệu mới cho thấy Thái tử phi Mette-Marit - hoàng hậu tương lai của Na Uy - từng có trao đổi thư từ khá thân mật với Jeffrey Epstein nhiều năm sau khi ông ta đã nhận tội môi giới mại dâm trẻ vị thành niên.

Các email này đã châm ngòi cho làn sóng chỉ trích dữ dội trong dư luận, khiến nhiều tổ chức xã hội và văn hóa tuyên bố cắt đứt hoặc xem xét lại quan hệ với Thái tử phi.

Mette-Marit thừa nhận đã “phán đoán sai lầm”, bày tỏ hối tiếc và lên án các hành vi tội ác của Epstein, song khủng hoảng niềm tin vẫn tiếp diễn. Lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại Na Uy, Thủ tướng Jonas Gahr Støre công khai chỉ trích một thành viên Hoàng gia, cho rằng Thái tử phi đã thể hiện “sự phán đoán kém”.

Vụ việc càng trở nên nghiêm trọng khi diễn ra song song với phiên tòa xét xử Marius Borg Høiby - con trai riêng của Mette-Marit - với 4 cáo buộc hiếp dâm. Dù không thuộc dòng kế vị, vụ án của Høiby vẫn khiến Hoàng gia Na Uy liên tục xuất hiện trên trang nhất các mặt báo, tạo hiệu ứng “khủng hoảng kép” chưa từng có, CNN cho biết.

Theo các nhà quan sát, trong bối cảnh Vua Harald V đã 88 tuổi và sức khỏe suy giảm, những nghi vấn xoay quanh tư cách và vai trò tương lai của Mette-Marit đặt ra thách thức lớn cho sự ổn định biểu tượng của chế độ quân chủ Na Uy - vốn lâu nay được xem là hiện đại, minh bạch và gần gũi với công chúng.

Hiệu ứng domino lan khắp châu Âu

Không chỉ Pháp, Anh và hoàng gia Na Uy, hồ sơ Epstein còn kéo theo hàng loạt nhân vật châu Âu khác. Cựu Thủ tướng Na Uy Thorbjørn Jagland bị điều tra nghi vấn tham nhũng liên quan đến quà tặng và chuyến đi do Epstein tài trợ.

Nhà ngoại giao kỳ cựu Mona Juul phải từ chức vì các mối liên hệ tương tự, trong khi nhiều thành viên hoàng gia châu Âu: từ Thụy Điển đến Đan Mạch và Anh cũng bị nhắc tên trong các tài liệu, dù chưa có kết luận về sai phạm.

Điểm chung của các vụ việc là sự sụp đổ nhanh chóng của “vùng an toàn đạo đức” mà các nhân vật quyền lực từng mặc định được hưởng. Việc xuất hiện trong hồ sơ Epstein, dù không đồng nghĩa với hành vi phạm tội, đã đủ để gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín cá nhân và thể chế.

Các chuyên gia nhận định, điều nguy hiểm nhất mà hồ sơ Epstein gây ra không chỉ là những vụ từ chức hay điều tra riêng lẻ, mà là cuộc khủng hoảng niềm tin sâu rộng đối với giới tinh hoa chính trị - xã hội châu Âu.

Công chúng ngày càng hoài nghi về cách các mối quan hệ quyền lực được hình thành, duy trì và che giấu, cũng như về hiệu quả của các cơ chế kiểm soát, thẩm tra đạo đức.

Trong bối cảnh các nền dân chủ phương Tây vốn đã chịu sức ép từ chủ nghĩa hoài nghi và phân cực chính trị, làn sóng hậu Epstein có thể để lại hệ lụy lâu dài. Những gì đang diễn ra cho thấy, di sản độc hại của Jeffrey Epstein vẫn tiếp tục ám ảnh thế giới, không chỉ bởi tội ác cá nhân của ông ta, mà bởi mạng lưới quyền lực - xã hội rộng lớn đã dung dưỡng và bảo vệ ông ta suốt nhiều năm.

Nguồn: Bnews; VOV; Báo Tin Tức; Zing News