EU MỞ CUỘC ĐIỀU TRA QUY MÔ LỚN VỚI MẠNG XÃ HỘI X

Liên minh châu Âu (EU) mở cuộc điều tra với X về hình ảnh mang tính chất tình dục do chatbot AI Grok của mạng xã hội này tạo ra.

Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu Ireland (DPC), cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc thực thi Quy định Bảo vệ Dữ liệu Chung (GDPR) của EU, hôm 17/2 thông báo mở cuộc điều tra "quy mô lớn" với X. Động thái này làm gia tăng áp lực lên X, vốn đang đối mặt với các cuộc điều tra ở Pháp và Anh sau khi hàng nghìn hình ảnh deepfake nhạy cảm, chủ yếu là phụ nữ nhưng cũng có cả trẻ em, do Grok tạo ra gây phản ứng dữ dội trên toàn cầu vào tháng trước.

DPC sẽ xem xét liệu X có tuân thủ các quy định bảo mật dữ liệu quan trọng của EU khi xử lý dữ liệu cá nhân của công dân trong khối hay không. "DPC đã làm việc với X kể từ khi những báo cáo truyền thông xuất hiện vài tuần trước liên quan đến cáo buộc rằng người dùng có thể đưa ra câu lệnh để tài khoản @Grok trên X tạo ảnh khiêu dâm người thật, bao gồm cả trẻ em", Phó ủy viên Graham Doyle cho biết.

xAI, startup trí tuệ nhân tạo của Elon Musk và hiện là công ty con của SpaceX, ra mắt tính năng tạo ảnh và video từ câu lệnh Grok Imagine và "chế độ gợi cảm" (Spicy Mode) vào tháng 8/2025. Theo Mashable, so với nhiều nền tảng khác vốn kiểm soát nghiêm ngặt, AI này "dễ dãi" và "ít bị kiềm chế" hơn trong việc tạo ảnh khiêu dâm, còn X là nơi lan truyền chúng một cách thiếu kiểm duyệt.

Ngày 9/1, xAI cho biết giới hạn chỉ người dùng trả phí mới có thể sử dụng tính năng chỉnh sửa ảnh người thật. Đến ngày 14/1, công ty thông báo vô hiệu hóa tính năng, áp dụng cho mọi người dùng, kể cả trả phí. xAI cũng cam kết biến X thành nền tảng an toàn và không khoan nhượng với mọi hình thức lạm dụng tình dục trẻ em, khỏa thân không có sự đồng thuận và nội dung tình dục không mong muốn.

Trung tâm Chống thù ghét kỹ thuật số (CCDH) của Mỹ ngày 22/1 công bố nghiên cứu cho thấy Grok sản xuất tới ba triệu ảnh khiêu dâm từ ngày 29/12/2025 đến 8/1/2026. Trong 11 ngày, ước tính Grok tạo khoảng 23.000 ảnh nhạy cảm về trẻ em, trung bình cứ 41 giây lại có một ảnh mới.

Nội dung nhạy cảm từng khiến Grok bị một số nước như Indonesia, Malaysia, Philippines chặn truy cập. Trong khi đó, Bộ Điện tử và Công nghệ Thông tin Ấn Độ bày tỏ sự phản đối thông qua một bức thư gửi cho giám đốc phụ trách hoạt động của X tại nước này.

Đầu tháng 2, Văn phòng Ủy viên Thông tin Anh thông báo mở cuộc điều tra chính thức với X và xAI, bao gồm việc xử lý dữ liệu cá nhân liên quan đến Grok và khả năng tạo nội dung gây hại mang tính tình dục. Hôm 3/2, văn phòng của X tại Paris bị cảnh sát khám xét theo cuộc điều tra mở rộng với công ty và Grok, Musk cũng bị triệu tập để thẩm vấn.

CHÂU ÂU TĂNG TỐC "CƯỢC" VÀO ĐIỆN GIÓ, BÊN KIA ĐẠI TÂY DƯƠNG “SỰ NGHIỆT NGÔ XUẤT HIỆN

Châu Âu đang đặt cược lớn vào điện gió để giảm phụ thuộc năng lượng nhập khẩu, nhưng bài học khắc nghiệt từ thời tiết lạnh giá ở Mỹ đang khiến kế hoạch này đối mặt với thực tế phũ phàng: Nguồn điện đáng tin cậy, có thể vận hành liên tục vẫn cực kỳ quan trọng, đặc biệt trong những lúc khẩn cấp.

Cuối tháng 1/2026, 9 quốc gia châu Âu gồm Anh, Ireland, Đức, Na Uy, Hà Lan, Pháp, Iceland, Bỉ và Luxembourg đã công bố kế hoạch xây dựng chung 100 GW công suất điện gió ngoài khơi.

Họ sẽ cùng phát triển các dự án lớn, chia sẻ sản lượng điện từ turbine gió để tăng nguồn điện nội địa, giảm mua khí đốt nhập khẩu – chủ yếu là khí tự nhiên. Đây là bước đi mạnh mẽ nhằm tự chủ năng lượng hơn, đặc biệt sau 4 năm châu Âu cố gắng cắt giảm phụ thuộc nhập khẩu.

Tuy nhiên, ngay lúc châu Âu tăng tốc "cược" vào gió thì bên kia Đại Tây Dương, Mỹ đang trải qua đợt lạnh khắc nghiệt cực độ. Thời tiết khắc nghiệt đã phơi bày rõ ràng hạn chế của năng lượng tái tạo.

Ở bang New England (đông bắc nước Mỹ), dầu mỏ bất ngờ trở thành nguồn điện chính, chiếm tới 1/3 lượng điện sản xuất vào ngày 26/1, thậm chí có lúc lên 40%. Trong khi đó, gió và mặt trời chỉ đóng góp khoảng 6%. Ở bang Texas, trước cơn bão, nhà điều hành lưới ERCOT đã dự báo gió gần như không phát điện được vì lạnh có thể làm offline tới 60% công suất gió (hiện khoảng 40,6 GW). Mặt trời thì hầu như vô dụng trong thời tiết tuyết rơi.

Kết quả là các nhà máy khí đốt, hạt nhân và thậm chí than đá phải tăng tốc để đáp ứng nhu cầu điện vọt lên.

Tình hình Mỹ cho thấy rõ ràng: Công suất điện nền tảng (baseload) – loại điện luôn sẵn sàng, không phụ thuộc thời tiết – rất quan trọng trong khủng hoảng.

Khí đốt, than, hạt nhân và dầu mỏ là nguồn baseload điển hình. Gió và mặt trời thì không, dù có pin lưu trữ hay hàng chục đường dây kết nối lưới (như kế hoạch cho 100 GW gió Bắc Hải).

Châu Âu hiểu rõ động cơ của mình rằng hầu hết các nước không có đủ tài nguyên baseload nội địa hoặc không muốn khai thác (như Đức có than lignite dồi dào nhưng không phát triển vì chính sách môi trường). Do đó, họ phụ thuộc nặng vào nhập khẩu, đặc biệt từ Mỹ – năm 2025 khí hóa lỏng (LNG) Mỹ chiếm 57% nhập khẩu LNG của EU và Anh, chiếm 1/4 tổng nhập khí.

Từ năm sau, sự phụ thuộc vào Mỹ sẽ tăng mạnh hơn vì EU chính thức cấm mọi khí đốt Nga từ tháng 1/2027, dù Hungary và Slovakia phản đối vì cần khí rẻ cho công nghiệp và dân sinh. Thậm chí các nước Tây Âu ủng hộ lệnh cấm vẫn mua kỷ lục LNG Nga năm 2025, khiến EU trở thành khách hàng lớn nhất của Nga về khí hóa lỏng.

Việc xây thêm hàng loạt gió – nhiều hơn hiện tại dọc bờ biển châu Âu – chưa hẳn là giải pháp tốt nhất cho an ninh năng lượng, như tình hình Mỹ vừa chứng minh.

Một cách tiếp cận hiệu quả hơn có lẽ là cam kết cung cấp dài hạn khí đốt và dầu mỏ từ nhiều nguồn đa dạng, thay vì chỉ dựa vào gió biến động. Châu Âu đang học bài học lạnh giá: Chuyển dịch năng lượng cần cân bằng giữa tham vọng xanh và thực tế đáng tin cậy của lưới điện.

TỐ UKRAINE CỐ TÌNH ĐÓNG BĂNG ĐƯỜNG ỐNG DẪN DẦU NGA, SLOVAKIA CẮT NGUỒN CUNG DẦU CHO KIEV, TUYÊN BỐ TÌNH TRẠNG KHẨN CẤP

Quốc gia châu Âu này sẽ sử dụng nguồn dự trữ dầu chiến lược trong bối cảnh đường ống dẫn dầu Nga qua Ukraine vẫn bị đóng băng.

Hãng thông tấn TASR đưa tin Slovakia đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong bối cảnh đường ống dẫn dầu Nga Druzhba qua Ukraine vẫn bị chặn.

Tình trạng khẩn cấp sẽ có hiệu lực từ 19/2 cho đến muộn nhất là ngày 30/9. Slovakia cáo buộc Ukraine từ chối cho phép vận chuyển dầu của Nga qua lãnh thổ nước này và phong tỏa mạng lưới đường ống dẫn dầu Druzhba.

Hãng thông tấn của Slovakia đưa tin ngày 18/2 rằng chính phủ nước này sẽ giải phóng dự trữ dầu chiến lược để đảm bảo hoạt động trong 1 tháng cho nhà máy lọc dầu duy nhất của nước này tại Bratislava.

Slovakia cũng sẽ nhập khẩu dầu thông qua đường ống Adria của Croatia. Tuy nhiên, nguồn cung này có thể mất tới 30 ngày mới đến được cơ sở này.

Bộ trưởng Kinh tế Slovakia, Denisa Sakova, cho biết chính phủ Séc cũng đang xem xét khả năng cung cấp dầu cho Bratislava.

Thủ tướng Slovakia Robert Fico đã thông báo sau cuộc họp chính phủ ngày 18/2 rằng công ty dầu khí Slovnaft sẽ ngừng xuất khẩu dầu diesel sang Ukraine để phục vụ thị trường nội địa.

Trước đó, ông cũng tuyên bố rằng Slovakia có thể ngừng cung cấp điện cho Ukraine vì đóng băng đường ống Druzhba. Theo ông, Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky đang từ chối hợp tác về vấn đề này.

Trong khi Ukraine tuyên bố việc tạm ngừng vận chuyển dầu là do một cuộc tấn công của Nga vào cuối tháng 1, Slovakia và nước láng giềng Hungary lại khẳng định đường ống vẫn hoạt động tốt nhưng dầu không được vận chuyển do quyết định chính trị từ phía Kiev.

Ông Fico cho biết Kiev đã trì hoãn việc nối lại dòng chảy dầu nhằm gây áp lực buộc Hungary bỏ quyền phủ quyết đối với tư cách thành viên EU trong tương lai của Ukraine. Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã tuyên bố sẽ ngăn chặn Ukraine gia nhập EU, đồng thời cảnh báo rằng việc chấp nhận nước này sẽ kéo khối vào cuộc xung đột trực tiếp với Nga.

Hungary và Slovakia phụ thuộc rất nhiều vào dầu thô của Nga và được miễn trừ khỏi các lệnh trừng phạt của EU. Hai quốc gia không giáp biển này được phép nhập khẩu dầu thô của Nga bằng đường biển nếu việc vận chuyển qua đường ống trở nên bất khả thi. Đầu tuần này, Hungary đã tuyên bố kế hoạch sử dụng quyền miễn trừ tạm thời và nhập khẩu dầu thô của Nga bằng đường biển thông qua các cảng của Croatia.

KHOẢNG 200.000 SINH VIÊN TẠI ANH KIỆN ĐÒI BỒI THƯỜNG VÌ ẢNH HƯỞNG THỜI COVID-19

Trường đại học hàng đầu của Anh đã thu hút sự chú ý khi xuất hiện thông tin đồng ý chi trả 21 triệu bảng Anh để dàn xếp vụ kiện với 6.500 cựu sinh viên liên quan đến ảnh hưởng từ COVID-19.

Theo phóng viên TTXVN tại London, gần 200.000 sinh viên tại Anh đang tham gia một vụ kiện tập thể yêu cầu bồi thường với lý do chất lượng đào tạo bị ảnh hưởng trong thời kỳ xảy ra đại dịch COVID-19.

University College London (UCL), một trong những trường đại học hàng đầu của Vương quốc Anh, trở thành tâm điểm chú ý khi xuất hiện thông tin trường đã đồng ý chi trả 21 triệu bảng Anh (tương đương 28,3 triệu USD) để dàn xếp vụ kiện với 6.500 cựu sinh viên.

Đây được coi là một thỏa thuận mang tính bước ngoặt, dự kiến sẽ tạo thêm áp lực đối với các trường đại học khác trong việc giải quyết các khiếu nại tương tự.

Các luật sư đại diện cho sinh viên cho biết khoảng 30.000 sinh viên từ nhiều trường khác đã đăng ký tham gia vụ kiện tập thể của sinh viên (Student Group Claim) trong tuần này, nâng tổng số tham gia lên gần 200.000 người. Con số này tăng mạnh sau khi UCL tuần trước xác nhận rằng đã đạt được thỏa thuận với nhóm cựu sinh viên khởi kiện.

Các nguyên đơn cho rằng họ không nhận được chất lượng giáo dục tương xứng với mức học phí đã đóng trong thời gian đại dịch khi nhiều khóa học phải chuyển sang hình thức trực tuyến và các cơ sở vật chất trong khuôn viên trường bị đóng cửa trong nhiều tháng.

Hiện tại, các điều khoản của thỏa thuận giữa UCL với nhóm sinh viên khởi kiện không được công bố, nhưng theo Financial Times, một email từ đội ngũ pháp lý gửi cho sinh viên cho thấy trường đã đồng ý chi 21 triệu bảng Anh để dàn xếp vụ kiện.

Cả UCL và phía luật sư đại diện sinh viên đều từ chối xác nhận con số cụ thể. Theo đánh giá của truyền thông Anh, khoản dàn xếp này có thể làm gia tăng sức ép đối với hệ thống giáo dục đại học nước này trong bối cảnh nhiều trường đang đối mặt với khó khăn tài chính.

Cũng theo nội dung email được Financial Times dẫn lại, mức bồi thường mỗi sinh viên sẽ khác nhau và do một ủy ban đại diện các nguyên đơn quyết định. Khoảng 35% tổng số tiền dàn xếp dự kiến dùng để chi trả phí luật sư và các tổ chức tài trợ tài chính cho vụ kiện theo mô hình “không thắng kiện, không thu phí.”

Hiện các thư khởi kiện đã được gửi tới 36 trường đại học, trong đó có Bath, Bristol, Cardiff, Exeter, Imperial College London, Leeds, Liverpool và Warwick. Giới luật sư cho biết có thể sẽ còn có thêm các trường khác bị đưa vào danh sách.

Vụ kiện được tiến hành theo Luật bảo vệ người tiêu dùng của Anh, theo đó người sử dụng dịch vụ có quyền yêu cầu bồi thường nếu dịch vụ cung cấp không tương xứng với chi phí đã trả.

Các luật sư lập luận rằng sinh viên đã đóng học phí cho hình thức giảng dạy trực tiếp và quyền sử dụng đầy đủ cơ sở vật chất; trong khi học phí các chương trình trực tuyến thường thấp hơn từ 25-50% so với hình thức học trực tiếp.

Phát biểu tuần trước, Chủ tịch kiêm Hiệu trưởng UCL Michael Spence cho rằng đại dịch COVID-19 đã gây xáo trộn trên toàn xã hội, trong đó có lĩnh vực giáo dục đại học. Ông nhấn mạnh trong suốt thời gian dịch bệnh, trường đã thiết lập các cơ chế để sinh viên yêu cầu hỗ trợ và bồi thường, đồng thời cho biết thỏa thuận hiện nay giúp nhà trường tập trung vào sứ mệnh nghiên cứu và đào tạo.

Nguồn: Vnexpress; Soha; CafeF; VietnamPlus