XUẤT KHẨU GẠO VÀO EU GIẢM, VÌ SAO?

Năm 2024, xuất khẩu gạo của VN dự kiến đạt mức cao kỷ lục 9 triệu tấn và giá trị 5,8 tỉ USD. Tuy nhiên, tại thị trường cao cấp EU, xuất khẩu gạo của VN đang giảm và đạt chưa bằng một nửa so với nhiều nước trong khu vực.

VN không đủ gạo để bán cho EU

Năm 2024, VN tiếp tục là nước xuất khẩu gạo lớn thứ 3 thế giới sau Ấn Độ và Thái Lan. Tuy nhiên, tại thị trường châu Âu - nơi có dung lượng nhập khẩu tới 2 triệu tấn mỗi năm, gạo VN đạt sản lượng cao nhất cũng chỉ mới hơn 100.000 tấn. Hơn nữa, con số này hiện giảm mạnh và chưa bằng một nửa so với các nước như Campuchia và Myanmar.

Ông Trần Văn Công, Tham tán nông nghiệp VN tại EU, cho biết: Tính đến hết tháng 10.2024, xuất khẩu gạo sang EU mới đạt 81.700 tấn và kim ngạch 68,3 triệu USD; so với cùng kỳ năm 2023 đạt 79% về lượng và 95,2% về giá trị. "Ấn Độ, Thái Lan là những nước có nhiều năm kinh nghiệm và thương hiệu ở thị trường EU. Trong khi đó, Campuchia và Myanmar được hưởng cơ chế ưu đãi về thuế 0%, nên sản lượng của 2 nước này đạt từ 200.000 - 300.000 tấn mỗi năm, có năm lên tới 400.000 tấn", ông Công giải thích.

Thực tế mấy năm trước, xuất khẩu gạo sang thị trường EU đã tăng mạnh. Thậm chí năm 2022 đạt 94.510 tấn, vượt hạn ngạch 80.000 tấn gạo hằng năm mà EU dành cho VN theo cam kết từ Hiệp định EVFTA. Thế nên con số mới nhất gây bất ngờ với nhiều người.

Đặt vấn đề này với ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An (TP.Cần Thơ), ông Bình thẳng thắn thừa nhận về nội tại thì vẫn là "căn bệnh trầm kha" của chúng ta khi làm ăn với nước ngoài là cạnh tranh phá giá lẫn nhau. Các doanh nghiệp (DN) mới tham gia thị trường luôn đưa ra giá thấp hơn để cạnh tranh. Giá thấp, chất lượng cũng tương ứng nên bản thân DN đó sẽ mất hợp đồng thậm chí bị trả lại hàng. Thiệt hại không chỉ một mình DN chịu mà gây ảnh hưởng đến uy tín của cả ngành gạo VN. Theo ông Bình, do cạnh tranh phá giá kéo dài nên đòi hỏi các DN làm ăn nghiêm túc phải có sự kiên trì và cả nguồn vốn đầu tư lớn để lấy lại uy tín. Đây là một thách thức không hề nhỏ với các DN ngành hàng này.

Về yếu tố khách quan ông Bình giải thích càng ngày yêu cầu về chất lượng, độ an toàn thực phẩm càng cao, dư lượng hóa chất tồn dư ít. Trong khi đó, từ giữa năm 2023 đến nay giá gạo thế giới lên cơn sốt khiến tâm lý chạy theo số lượng và không còn chăm chút vào thị trường EU. "Thị trường EU vẫn có nhu cầu nhưng chúng ta không có hàng để xuất. Bản thân chúng tôi cũng chỉ cố gắng duy trì mức ổn định như những năm trước. Ngoài EU, khách hàng ở Nhật Bản đề nghị ký hợp đồng với Trung An sản lượng 10.000 tấn/năm nhưng chúng tôi cũng không dám nhận", ông Bình cho biết.

Tương tự, ông Đinh Minh Tâm, Giám đốc Công ty TNHH Cỏ May (Đồng Tháp), lý giải: Công ty có khoảng 500 ha trồng lúa giống ST25 theo mô hình lúa tôm để tạo ra các sản phẩm gạo chất lượng cao xuất sang các thị trường cao cấp như Đức, Anh, Úc, Hồng Kông… Tuy nhiên với diện tích này thì sản lượng vẫn còn rất khiêm tốn. Trong khi đó, các mô hình liên kết với bà con nông dân lại bị phá vỡ do cơn sốt giá thời gian qua. Bình thường giá lúa ST25 chỉ khoảng 10.000 đồng/kg, DN liên kết với nông dân với mức cao hơn thị trường 200 - 300 đồng/kg.

Từ giữa năm 2023 khi Ấn Độ cấm xuất khẩu gạo, giá lúa nguyên liệu ST25 lên tới 12.000 đồng/kg. Giá tăng nhanh và vượt nhiều lần so với thỏa thuận giữa DN và nông dân nhưng DN không thể tăng giá tương ứng theo thị trường nên có lúc xuất khẩu giá lên tới 1.200 USD/tấn vẫn chưa có lãi. "Ở các thị trường cao cấp này thì việc điều chỉnh giá theo thị trường là rất khó. Ngược lại, ngoài EU thì các thị trường còn lại có nhu cầu tiêu thụ cao mà lại dễ tính hơn đáng kể. Điều này khiến nhiều DN siết lại hoạt động xuất khẩu vào EU nên tổng lượng xuất của VN vào thị trường này giảm", ông Tâm phân tích.

Khó cạnh tranh với gạo Thái

Là DN có sản lượng xuất khẩu gạo vào EU tăng tới 32% so với cùng kỳ, ông Trần Trương Tấn Tài, Tổng giám đốc Công ty TNHH lúa gạo VN - Vinarice, lý giải nguyên nhân là do khó khăn khách quan nên một số DN thu hẹp hoạt động xuất khẩu, bao gồm cả thị trường EU. Riêng Vinarice xác định mục tiêu dài hạn từ nay tới 5 năm tiếp theo, mỗi năm sẽ tiếp tục tăng trưởng 30% ở thị trường châu Âu. Với mục tiêu này, sản phẩm của công ty luôn đảm bảo các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường. "Bên cạnh đó, việc tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao phát thải thấp cũng là một yếu tố quan trọng để sản phẩm có thể tiếp tục tăng trưởng ở thị trường EU trong những năm tới. Đây là chiến lược dài hạn của công ty chúng tôi chứ thật sự hiện tại xuất khẩu gạo vào EU lãi rất mỏng do giá lúa gạo nguyên liệu nội địa quá cao", ông Tài nhấn mạnh.

Ông Tài dẫn chứng lúa ST25 có giá 12.000 - 13.000 đồng/kg, tỷ lệ thu hồi gạo chỉ có 41% nên giá thành 1 kg gạo xuất khẩu lên tới 30.300 đồng. Với mức giá này thì bán nội địa còn khó trong khi xuất khẩu phải cộng thêm rất nhiều loại chi phí khác. Mặt khác, vụ 3 vừa qua, sản lượng gạo ST25 của VN không nhiều, chưa đủ để phục vụ thị trường nội địa mùa cuối năm. "Do giá nguyên liệu tăng quá cao khiến gạo VN hiện nay khó cạnh tranh với gạo Thái Lan. Thị trường gạo VN rơi lại cái vòng luẩn quẩn giá cả và chất lượng. Giá cứ tăng vượt ngưỡng chịu đựng thì thị trường sẽ bất ổn tác động ngược lại sản xuất", ông Tài nói.

Còn theo ông Đinh Minh Tâm, từ cuối năm 2024, Ấn Độ nối lại hoạt động xuất khẩu và thị trường bắt đầu hạ nhiệt. Đến năm 2025, giá lúa gạo sẽ ổn định hơn và có thể từ người sản xuất đến chế biến sẽ tập trung trở lại cho câu chuyện nâng cao chất lượng, thương hiệu gạo VN. Nhờ đó mà lợi ích của các khâu trong chuỗi sẽ được cân bằng và xuất khẩu có thể sẽ tăng trưởng trở lại ở thị trường EU.

KINH HOÀNG LÀM GIÁ ĐỖ BẰNG HÓA CHẤT CẤM

Hóa chất này không được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm bởi khi sử dụng vào cơ thể con người có thể gây ngộ độc cấp tính, tổn hại đến sức khỏe.

Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và chức vụ, Công an TP Huế cho biết vừa phát hiện một cơ sở chuyên sản xuất giá đỗ trên đường Duy Tân, phường An Cựu, TP Huế, do ông ông Lê Thanh V. (SN 1957) làm chủ, có hành vi dùng chất kích thích tăng trưởng để sản xuất.

Tại thời điểm kiểm tra, cơ sở này không có giấy phép đăng ký kinh doanh.

Lực lượng công an phát hiện tại khu vực sản xuất giá đỗ có 4 can nhựa màu trắng loại 4 lít không có tem nhãn mác, bên trong có chứa dung dịch chất lỏng màu trắng. Chủ cơ sở khai nhận đây là hóa chất 6-Benzylaminopurine - chất kích thích tăng trưởng mua tại TP HCM, dùng để hòa với nước tưới lên giá đỗ, kích thích cho thân giá đỗ phát triển bọng nước, ngắn rễ rồi bán ra thị trường tiêu thụ.

Hóa chất này không được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm bởi khi sử dụng vào cơ thể con người có thể gây ngộ độc cấp tính, gây tổn hại đến sức khỏe người tiêu dùng như bỏng da, viêm kết mạc nếu tiếp xúc trực tiếp. Khi hít vào gây tổn thương cơ quan hô hấp…

Hiện cơ quan công an đang tiếp tục củng cố hồ sơ để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

DIỄN BIẾN LẠ THỊ TRƯỜNG GIỎ QUÀ TẾT 2025

Giỏ quà Tết "N trong 1" truyền thống tiêu thụ chậm, trong khi những sản phẩm thiết thực, tốt cho sức khỏe lại được nhiều người chọn làm quà biếu dịp cuối năm

Thông thường hằng năm, trước Tết khoảng 5-6 tuần là thời điểm sôi động nhất ở phân khúc giỏ quà Tết do các công ty, cơ quan, tổ chức… chốt mẫu mã, ký hợp đồng mua quà và lên lịch biếu, tặng. Thế nhưng, năm nay tình hình im ắng hẳn.

Giỏ quà kiểu cũ khó bán

Ngày 20-12, trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Người Lao Động về sức mua giỏ quà Tết, đại diện các siêu thị, cửa hàng tạp hóa lớn trên địa bàn TP HCM đều than "ế lắm". Một hệ thống siêu thị lớn nhận định khả năng Tết này không đạt chỉ tiêu doanh số về giỏ quà Tết. Nguyên nhân là do giỏ quà truyền thống chứa rượu, bánh, kẹo, trà, hạt… không còn hấp dẫn người tiêu dùng. Thay vào đó, khách hàng có xu hướng chọn mua trái cây tươi, rau sạch hoặc các sản phẩm bổ dưỡng như hạt dinh dưỡng, thậm chí cả thịt bò để làm quà biếu.

"Cách đây 2-3 tháng, các kết quả nghiên cứu thị trường đã nêu rõ xu hướng người dân mua sắm Tết tiết kiệm và tìm kiếm quà Tết là các sản phẩm tốt cho sức khỏe. Siêu thị đã có định hướng thiết kế các giỏ quà Tết thân thiện với sức khỏe nhưng do điều kiện khách quan nên không triển khai được, đành bỏ qua cơ hội tăng doanh thu từ mặt hàng thời vụ này. Các công ty thực phẩm, đồ uống… cũng tự thiết kế hộp quà Tết và đưa vào siêu thị nhưng hầu như không bán được" - đại diện siêu thị này tiết lộ.

Ông Nguyễn Ngọc Luận, Tổng Giám đốc thương hiệu cà phê Meet More, cho biết tình hình đặt hàng quà Tết năm nay rất chậm. Những giỏ quà trên 1 triệu đồng rất ít khách hỏi. "Cùng kỳ năm ngoái, khách đặt hơn 5.000 suất quà 1,5 triệu đồng/suất nhưng nay chỉ mới 1.000 suất. Công ty đã phải tạm ngừng in bao bì Tết để chờ thêm tín hiệu từ thị trường. Ngay cả những giỏ quà phổ biến trong khoảng giá 700.000 - 900.000 đồng/giỏ cũng tiêu thụ khá chậm" - ông Luận nói.

Theo các nhà kinh doanh, quà tặng Tết năm nay có xu hướng chuyên biệt, cá nhân hóa. Khách hàng công ty, xí nghiệp chủ yếu chọn những sản phẩm thông dụng trong nhà bếp, giá trên dưới 300.000 đồng/phần để làm quà. Nắm bắt đúng xu hướng này, Co.opmart, Co.opXtra đang chuẩn bị số lượng lớn giỏ quà Tết giá "mềm" theo đơn đặt hàng của các cơ quan, đoàn thể, doanh nghiệp. Mức giá dao động 99.000 - 200.000 đồng với các sản phẩm thiết yếu như dầu ăn, nước mắm, đường, hạt nêm. Một điểm nhấn độc đáo là giỏ quà rau củ với giá chỉ từ 31.500 đồng, chứa các loại nông sản như tỏi Hải Dương, hành tím Vĩnh Châu, hành tây New Zealand.

Ngoài ra, Saigon Co.op còn mở rộng dịch vụ giao quà Tết trên trang thương mại điện tử Cooponline, cho phép khách hàng đặt giỏ trái cây, thực phẩm tươi sống và chọn thời gian giao hàng linh hoạt.

Chất lượng và giá cạnh tranh

Lần đầu tiên tham gia thị trường quà Tết, ông Huỳnh Thế Vinh, Giám đốc điều hành Công ty CP Vinh Hiển Farm, cho biết nhu cầu từ các khách hàng thường xuyên đã thúc đẩy công ty thử sức ở lĩnh vực này. Theo ông Vinh, nhiều doanh nghiệp có xu hướng tiết kiệm chi phí khi chọn quà Tết. Thay vì đặt các giỏ quà cầu kỳ, họ tập trung vào những mặt hàng thiết yếu như gạo, nước ngọt, sữa… Sau đó, Công đoàn của các công ty sẽ tự chia thành từng túi quà đơn giản để tặng công nhân. "Họ không chú trọng đến bao bì hay mẫu mã bắt mắt vì không muốn phát sinh chi phí không cần thiết. Điều quan trọng nhất là chất lượng sản phẩm và giá cả cạnh tranh. Dù lợi nhuận không cao nhưng việc thanh toán nhanh, không phải ghi nợ là lợi thế lớn" - ông Vinh chia sẻ.

Ông Võ Thanh Lộc, Giám đốc marketing của hệ thống Farmers Market, chia sẻ nhờ nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quà Tết, công ty đã chuẩn bị từ sớm để bắt kịp nhu cầu mùa cao điểm. Đến thời điểm hiện tại, kênh bán sỉ của Farmers Market hoạt động sôi nổi, với dự kiến tăng trưởng 20% trong phân khúc quà tặng so với năm trước.

Nhằm thích ứng với bối cảnh kinh tế khó khăn, công ty tự nhập khẩu nhiều loại thực phẩm và hợp tác với các nhà máy trong nước để gia công theo nhãn riêng, bảo đảm chi phí hợp lý. Phân khúc quà tặng phổ biến từ 200.000 - 500.000 đồng/suất được thiết kế để phù hợp với ngân sách đa dạng của khách hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp. Đồng thời, công ty còn cung cấp dịch vụ thiết kế bao bì riêng biệt, kèm thông điệp cá nhân hóa theo yêu cầu.

Ông Lộc nhấn mạnh thị trường quà Tết không chỉ đơn thuần là bán sản phẩm mà còn phải đi kèm dịch vụ đóng gói và vận chuyển chuyên nghiệp. Ví dụ, có những đơn hàng lớn như 5.000 suất quà nhưng phải giao đến 80 địa điểm khác nhau trên toàn quốc, chỉ các đơn vị logistics chuyên nghiệp mới có thể đáp ứng tốt với mức giá hợp lý.

Theo đại diện Farmers Market, thị trường giỏ quà Tết vẫn có nhiều cơ sở làm tập trung vào giá và mẫu mã, không quan tâm chất lượng bên trong, thậm chí là hàng không rõ nguồn gốc. "Điều này có thể gây rủi ro cho cả khách hàng cá nhân và doanh nghiệp thiếu kinh nghiệm. Nếu không cẩn thận rất dễ gặp phải hàng kém chất lượng" - ông Lộc lưu ý.

ĐẠI GIA CHĂN NUÔI ĐUA TĂNG GIÁ THỊT LỢN HẬU LÃI TO

Giá thành sản xuất giảm, còn giá lợn hơi lại tăng mạnh và neo ở mức cao giúp các doanh nghiệp chăn nuôi lãi to. Thời điểm cận Tết, ‘ông lớn’ chăn nuôi lại đua tăng giá thịt lợn hơi.

Theo Bộ NN-PTNT, tổng đàn lợn cả nước tính đến tháng 11 năm nay tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước. Giá lợn hơi duy trì ở mức cao đã khuyến khích các doanh nghiệp, cơ sở chăn nuôi quy mô lớn và các hộ nuôi nhỏ lẻ khôi phục, mở rộng đàn.

Đáng chú ý, trong năm nay, giá thức ăn chăn nuôi liên tục được điều chỉnh giảm nên giá thành sản xuất lợn hơi cũng giảm theo. Trong khi giá lợn hơi tăng mạnh và neo ở mức cao (trừ thời điểm đầu năm) giúp người nuôi lợn, đặc biệt là các doanh nghiệp, lãi đậm.

Báo cáo thực trạng chăn nuôi lợn và giải pháp phát triển bền vững trong tình hình mới của Cục Chăn nuôi (Bộ NN-PTNT) nêu rõ, kể từ tháng 3/2023, giá thức ăn chăn nuôi bắt đầu có xu hướng giảm kéo theo giá thành chăn nuôi lợn giảm.

Kết hợp với giá sản phẩm lợn hơi tăng kể từ tháng 2 năm nay nên chăn nuôi thu lãi khá cao.

Cục Chăn nuôi tính toán, với trang trại chăn nuôi có quy mô từ 200 con lợn thịt trở lên, giá thành sản xuất lợn hơi là gần 51.500 đồng/kg. Chỉ cần tính mức giá lợn hơi là 64.200 đồng/kg, trừ đi chi phí, mỗi con lợn xuất chuồng đạt trọng lượng tiêu chuẩn 100kg sẽ thu lợi nhuận 1,27 triệu đồng/con.

Nhờ vậy, hàng loạt doanh nghiệp chăn nuôi báo lãi to trong những tháng vừa qua, thậm chí có "ông lớn" còn báo lãi gấp 28 lần cùng kỳ năm ngoái.

Đơn cử, báo cáo tài chính quý III của Công ty CP Nông nghiệp BAF Việt Nam (BAF) cho thấy, doanh thu của doanh nghiệp này đạt 1.313 tỷ đồng, tăng 7% so với quý cùng kỳ năm ngoái. Song, giá vốn hàng bán tăng thấp hơn nên lợi nhuận gộp cải thiện với 222 tỷ đồng.

Lãi sau thuế của BAF đạt hơn 60 tỷ đồng, tăng 54% so với cùng kỳ bất chấp nhiều chi phí như lãi vay, bán hàng và quản lý doanh nghiệp đều "đội" lên.

Luỹ kế 9 tháng năm 2024, lợi nhuận sau thuế của BAF đạt 214 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần so với cùng kỳ năm 2023.

Tương tự, tính đến hết tháng 9/2024, Công ty CP Tập đoàn Dabaco Việt Nam ghi nhận doanh thu thuần đạt 9.962 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ năm 2023.

Theo đó, lợi nhuận sau thuế 9 tháng mà Dabaco đạt được vọt lên 530 tỷ đồng, cao gấp 28 lần cùng kỳ năm ngoái.

Lãnh đạo Dabaco lý giải, giá nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi trong nước và nhập khẩu tương đối ổn định, còn giá lợn hơi trong nước lại tăng nên doanh nghiệp lãi đậm.

Dù không công bố lợi nhuận nhưng báo cáo tài chính quý III vừa qua, Charoen Pokphand Foods Plc. - "ông trùm" chăn nuôi Thái Lan (công ty mẹ của C.P Việt Nam) cho biết, mảng kinh doanh ở Việt Nam trong 9 tháng đầu năm mang về gần 68.000 tỷ đồng, tăng 5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong đó, ngành gia súc và gia cầm chiếm tỷ trọng lớn nhất khi đạt doanh thu gần 59.000 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước.

Báo cáo thị trường chăn nuôi lợn Vietdata năm 2023 trước đó cho hay, C.P Việt Nam có lợi nhuận gần 5.000 tỷ đồng vào năm 2022.

Điều đáng nói, sau khi đạt lợi nhuận khủng, các “ông lớn” ngành chăn nuôi lại tiếp tục điều chỉnh tăng giá lợn hơi trước Tết Ất Tỵ.

Điển hình, C.P Việt Nam những ngày vừa qua liên tiếp điều chỉnh giá lợn hơi xuất chuồng. Mặt hàng này của doanh nghiệp đã tăng lên mức 67.000-68.000 đồng/kg. Trước đó, giá lợn hơi niêm yết khu vực phía Nam của C.P Việt Nam chỉ 62.000-62.500 đồng/kg.

Dabaco cũng vừa đưa giá lợn lên 65.000-66.000 đồng/kg cho lợn trọng lượng 120-125kg/con; lợn trọng lượng 110kg/con giá là 64.000 đồng/kg. Một nhân viên của doanh nghiệp này cho biết, giá lợn tăng theo từng ngày nên phải điều chỉnh liên tục.

Một số doanh nghiệp chăn nuôi cũng điều chỉnh và dự báo giá lợn hơi có thể tăng lên mốc mới là 71.000 đồng/kg, khi thị trường vào cao điểm tiêu thụ dịp cận Tết Ất Tỵ.

Hiện, giá lợn hơi xuất chuồng tại các tỉnh, thành ở nước ta đồng loạt tăng lên 64.000-68.000 đồng/kg, mức giá đỉnh 68.000 đồng/kg xuất hiện ở hầu khắp khu vực miền Bắc và một số tỉnh ở miền Trung.

Theo tính toán của ông Nguyễn Công Bắc, Giám đốc Công ty Chăn nuôi Lộc Phát BLLT (Sơn La), với giá tăng cao như ở khu vực miền Bắc hiện tại, nếu nuôi một con lợn trọng lượng 100-120kg mới xuất chuồng, người chăn nuôi và doanh nghiệp có thể lãi 1,5-1,9 triệu đồng.

Nguồn: Thanh Niên; Kenh14; CafeF; Vietnamnet