Thu ngân sách giảm hơn 2,5 tỷ USD và ‘điều lạ’ vừa xảy ra

(Ảnh minh họa).

Dù hoạt động thương mại đang có dấu hiệu hồi phục trong những tháng cuối năm nhưng đến nay kim ngạch vẫn giảm sâu. Điều này đang gây áp lực lớn đến nhiệm vụ hoàn thành thu ngân sách của ngành hải quan.

Vì sao giảm 2,5 tỷ USD?

Thông thường, Hải quan TPHCM luôn là đơn vị dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu, nhưng "điều lạ" vừa xảy ra trong tháng 9 là Bắc Ninh vượt TPHCM trở thành địa phương có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất cả nước.

Lãnh đạo Cục Hải quan TPHCM cho biết, tính đến hết tháng 9, kim ngạch xuất nhập khẩu của TP.HCM giảm hơn 13 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước.

Điều này khiến thu ngân sách nhà nước (NSNN) trên địa bàn giảm mạnh. Tính từ đầu năm đến ngày 10/10, Cục Hải quan TP.HCM đã thu nộp vào NSNN mới được gần 95.000 tỷ đồng, đạt 65% dự toán được giao, giảm 12% so với cùng kỳ năm ngoái, tương đương gần 13.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, nhiều chi cục có số thu ngân sách lớn đều giảm mạnh, như: Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 1 mới thu được trên 32.000 tỷ đồng, đạt 63%; Chi cục Hải quan quản lý hàng đầu thu được trên 18.800 tỷ đồng, đạt 61%; Chi cục Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 3 trên 15.700 tỷ đồng, đạt gần 62% chỉ tiêu kế hoạch được giao.

Ông Nguyễn Văn Vũ - Phó Cục trưởng Cục Hải quan Cần Thơ - cho biết, tình hình thu NSNN của đơn vị này cũng gặp khó khăn tương tự khi chỉ còn mấy tháng nữa là hết năm nhưng hiện mới đạt được khoảng 2.000 tỷ đồng, đạt 77% chỉ tiêu dự toán được giao.

Theo vị này, số thu NSNN của đợn vị giảm do mặt hàng xăng dầu không có nhập khẩu, mặt hàng than đá giảm nhập khẩu do Tập đoàn Điện lực Việt Nam cắt giảm nguồn điện từ các nhà máy nhiệt điện để ưu tiên nguồn phát của Nhà máy Thủy điện. Hay như mặt hàng giấy phế liệu giảm nhập khẩu do Nhà máy giấy Lê Man Hậu Giang khó khăn trong tìm kiếm đơn hàng xuất khẩu. Cùng với đó, kim ngạch xuất nhập khẩu có thuế chiếm tỷ trọng nhỏ; chủ yếu hàng xuất khẩu là nông, thủy sản, sản phẩm dệt may...; hàng hóa nhập khẩu nguyên liệu theo loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu.

Thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy, số thu NSNN 9 tháng năm nay của ngành hải quan đạt 268.690 tỷ đồng, bằng 63,2% dự toán được giao, giảm 18,6% so với cùng kỳ năm trước, tương ứng khoảng hơn 60.100 tỷ đồng (khoảng 2,5 tỷ USD).

Đến nay hầu hết các đơn vị chiếm số thu lớn của ngành đều giảm mạnh. Điển hình như Cục Hải quan TPHCM giảm khoảng 12%, Cục Hải quan Hải phòng giảm 18,2%, Hà Nội giảm 12,3%, Bà Rịa Vũng Tàu giảm 22%, Đồng Nai giảm 26%, Bình Dương giảm 23,04%, Bắc Ninh giảm 14,57%.

Đánh giá nguyên nhân của việc giảm thu ngân sách nhà nước, ông Phi Nông Quảng - Phó Cục trưởng Thuế Xuất nhập khẩu - Tổng cục Hải quan cho rằng, chủ yếu do kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế giảm. Trong đó, dẫn đầu là nhóm các mặt hàng nguyên liệu, máy móc thiết bị, phụ tùng nhập khẩu phục vụ sản xuất như: than, hóa chất và sản phẩm hóa chất, chất dẻo, sắt thép và phế liệu, nguyên phụ liệu dệt may, linh kiện điện tử, linh kiện ô tô, xăng dầu…

Đặc biệt, đối với mặt hàng ô tô nguyên chiếc, trong những tháng đầu năm bình quân mỗi tháng các doanh nghiệp làm thủ tục nhập khẩu 13.529 chiếc, nhưng từ tháng 5 đến nay đạt bình quân chỉ đạt hơn 8.100 chiếc/tháng, giảm 40%/tháng và giảm thu 1.100 tỷ đồng/tháng.

“Việc giảm mức thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống còn 8% khiến số thu của ngành Hải quan mỗi tháng giảm khoảng 1.415 tỷ đồng. Việc hoàn thuế linh kiện ô tô, hoàn thuế đối với mặt hàng xăng dầu theo C/O và hoàn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ khoảng 3.500 tỷ đồng. Đặc biệt, năm 2023, nhiều hiệp định thương mại mà Việt Nam tham gia bước vào giai đoạn giảm sâu tác động lớn thu ngân sách của ngành”, lãnh đạo Cục Thuế Xuất nhập khẩu cho hay.

Tập trung thu hồi nợ thuế

Trước tình hình thu ngân sách gặp áp lực “căng như dây đàn”, các cục hải quan đang thúc đẩy hàng loạt giải pháp để đạt mục tiêu.

Bà Nguyễn Thu Nhiễu - Cục trưởng Cục Hải quan Hà Nam Ninh - cho biết, trước dự báo khả năng thu NSNS năm nay khó đạt dự toán pháp lệnh của Bộ Tài chính giao, Cục Hải quan Hà Nam Ninh đang đẩy mạnh thực hiện cải cách thủ tục hành chính, thực hiện các giải pháp để giảm thời gian thông quan, giải phóng hàng, không làm gián đoạn, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Cục cũng duy trì hoạt động của hệ thống thông tin, đảm bảo vận hành thông suốt 24/7. Đặc biệt, Cục cũng cử cán bộ trực tiếp làm việc với các doanh nghiệp có số thu lớn trên địa bàn 3 tỉnh để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp.

"Cán bộ của Cục cũng quán triệt phương châm làm việc “hết việc không hết giờ”. Đặc biệt, Cục tập trung rà soát nắm chắc tình hình nợ thuế, phân loại các nhóm nợ có khả năng thu, nợ không có khả năng...", bà Nhiễu nói, đồng thời cho biết đang phối hợp với Cục Hải quan Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hóa kêu gọi doanh nghiệp về mở tờ khai làm thủ tục tại đơn vị và thu hút đầu tư từ các nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật, Singapore...

Xác định nhiệm vụ thu NSNN là nhiệm vụ trọng tâm, lãnh đạo Cục Hải quan TPHCM cho biết, thường xuyên theo dõi, đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách hàng ngày, hàng tháng, và sự biến động của kim ngạch xuất nhập khẩu, đặc biệt của nhóm hàng chủ lực có thuế suất thuế nhập khẩu, xuất khẩu cao, hỗ trợ doanh nghiệp thủ tục, cải cách hành chính, đẩy nhanh thời gian thông quan.

Cục Hải quan TPHCM ước đạt năm nay thu NSNN đạt khoảng 123.105 tỷ đồng, đạt 84,43% chỉ tiêu pháp lệnh, giảm 14% so với năm ngoái, tương ứng gần 20.000 tỷ đồng.

Tổng cục Hải quan cho biết, từ nay đến cuối năm chỉ còn hơn 2 tháng, ngành hải quan sẽ tập trung nguồn lực để thu nợ, tạo thuận lợi thương mại, chống thất thu thuế… để phấn đấu đạt dự toán được giao năm nay là 355.000 tỷ đồng.

Luật hóa 'chung cư mini' nên theo hướng nào?

Dự thảo Luật Nhà ở đã siết chặt quản lý chung cư mini theo hướng đa số các trường hợp phải thực hiện theo quy trình của dự án phát triển nhà ở, chủ đầu tư phải đáp ứng điều kiện làm chủ đầu tư dự án nhà ở.

Tại báo cáo số 661/BC-UBTVQH15 ngày 22/10/2023giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đánh giá về việc phát triển nhà ở nhiều tầng nhiều căn hộ của cá nhân (thường gọi là "chung cư mini").

Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận định: Thực tiễn phát triển loại hình nhà ở này thời gian qua ở nhiều địa phương có tình trạng buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra chặt chẽ, không xử lý kịp thời các sai phạm dẫn đến nhiều hệ lụy, gây quá tải về hệ thống hạ tầng đô thị, các tiện ích phục vụ sinh hoạt và tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ, thực tế đã xảy ra một số vụ hỏa hoạn gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.

Siết chặt quản lý "chung cư mini"

Trên cơ sở đó, Điều 57 dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đã được chỉnh lý theo hướng yêu cầu cá nhân có quyền sử dụng đất ở, nếu có nhu cầu đầu tư "chung cư mini" để bán, cho thuê mua đối với từng căn hộ (không giới hạn quy mô số căn); hoặc đầu tư "chung cư mini" có quy mô từ 20 căn hộ trở lên để cho thuê thì phải đáp ứng điều kiện làm chủ đầu tư dự án nhà ở, phải thực hiện thủ tục theo quy định của pháp luật đối với dự án nhà ở.

Nếu cá nhân đầu tư "chung cư mini" có quy mô dưới 20 căn hộ trở lên để cho thuê thì không phải đáp ứng điều kiện làm chủ đầu tư dự án nhà ở, không phải thực hiện thủ tục đầu tư dự án nhà ở nhưng phải đáp ứng quy chuẩn xây dựng đối với nhà ở nhiều tầng nhiều căn hộ để cho thuê theo quy định của Bộ Xây dựng; phải được thiết kế, thẩm duyệt PCCC và thực hiện các biện pháp quản lý về an toàn PCCC theo quy định đối với nhà ở nhiều tầng nhiều căn hộ để cho thuê.

Điều 57 dự thảo Luật Nhà ở cũng quy định: Việc bán, cho thuê mua, cho thuê căn hộ thực hiện theo quy định của Luật Nhà ở và pháp luật về kinh doanh bất động sản. Việc cấp Giấy chứng nhận đối với từng căn hộ thực hiện theo pháp luật về đất đai.

Hướng chỉnh lý này đã phần nào cụ thể hóa quan điểm "không hợp thức hoá chung cư mini" theo chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ sau vụ cháy "chung cư mini" gây thiệt hại nghiêm trọng tại Hà Nội. Đây là sự sửa đổi cần thiết để khóa lỗ hổng pháp lý liên quan "chung cư mini", đồng thời khắc phục tình trạng "xung đột pháp luật" điều chỉnh loại hình nhà ở này.

Về lỗ hổng pháp lý, hiện nay chung cư mini đang tồn tại "núp bóng" nhà ở riêng lẻ. Đã có sự nhập nhằng, không minh định rõ bản chất pháp lý của "chung cư mini": Đây là "nhà ở riêng lẻ" hay "nhà chung cư"?

Luật Nhà ở quy định hai loại hình nhà ở: "Nhà ở riêng lẻ" và "Nhà chung cư". Theo nguyên tắc loại trừ, do không phải "nhà chung cư" nên bản chất các tòa "nhà chung cư" tồn tại dưới khung pháp lý là nhà ở riêng lẻ. Điều đó dẫn đến chủ đầu tư "chung cư mini" được miễn thủ tục lập dự án đầu tư theo Điều 52 Luật Xây dựng; cũng không cần được cơ quan nhà nước thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi (bao gồm thiết kế cơ sở) - thủ tục tiền kiểm; không phải có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu của cơ quan chuyên môn - thủ tục hậu kiểm, trước khi đưa công trình vào vận hành.

Thủ tục pháp lý đầu tư "chung cư mini" hiện nay rất nhanh gọn (chỉ cần xin giấy phép xây dựng theo trình tự cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ thông thường, do UBND cấp huyện cấp, thường chỉ mất khoảng 2-3 tháng). Đã vậy, chủ đầu tư còn được xin cấp "sổ hồng" cho từng căn hộ và được bán đứt ngay sau đó. Điều đó dẫn đến "chung cư mini" trở nên hấp dẫn với các nhà đầu tư.

Trong khi đó, nếu một cá nhân có thửa đất ở, muốn đầu tư nhà chung cư để bán thì trước hết phải thành lập doanh nghiệp kinh doanh BĐS; phải lập dự án đầu tư để thực hiện thủ tục đầu tư theo Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản (gồm các thủ tục: chấp thuận chủ trương đầu tư, giao đất/cho thuê đất, định giá đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi/thiết kế cơ sở, thẩm duyệt PCCC, cấp giấy phép xây dựng, nghiệm thu PCCC, nghiệm thu công trình đủ điều kiện đưa vào vận hành...)

Một dự án phát triển nhà chung cư thông thường sẽ mất tối thiểu 2 năm để hoàn thiện thủ tục pháp lý trước khi khởi công, chủ đầu tư phải đáp ứng rất nhiều điều kiện về vốn, năng lực triển khai và chịu tác động của hàng chục luật quản lý theo nhiều chuyên ngành.

Do đó, không thể duy trì mô hình "chung cư mini" tự phát, không lập dự án đầu tư, không được thẩm duyệt, nghiệm thu, kiểm tra thường xuyên về an toàn, chất lượng công trình, PCCC, luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Sản phẩm chung cư trong hình bóng nhà ở riêng lẻ nhưng lại đưa vào giao dịch như nhà chung cư cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho bên mua khi thiếu khung pháp lý về điều kiện huy động vốn, điều kiện kinh doanh nhà ở...

Ngoài vấn đề an toàn, phòng chống cháy nổ thì "chung cư mini" còn tạo áp lực cho chính quyền tại các đô thị trong việc đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội (trường học, y tế, sân chơi, thể dục thể thao, cây xanh, dịch vụ...), trong khi nếu thực hiện theo dự án thì các vấn đề này thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư.

Tính khoa học, chặt chẽ trong dự thảo Luật Nhà ở

Như đã phân tích ở trên, quy định cá nhân có nhu cầu đầu tư "chung cư mini" để bán, cho thuê mua (không giới hạn quy mô số căn); hoặc để cho thuê (quy mô từ 20 căn hộ trở lên) thì phải đáp ứng điều kiện làm chủ đầu tư dự án nhà ở, phải thực hiện thủ tục đầu tư dự án nhà ở là cần thiết. Mặc dù vậy, cách thiết kế Điều 57 dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) là thiếu chặt chẽ bởi tên điều luật là "Phát triển nhà ở nhiều tầng nhiều căn hộ của cá nhân" nhưng quy định cụ thể lại yêu cầu cá nhân phải đáp ứng điều kiện làm chủ đầu tư dự án nhà ở, phải thực hiện thủ tục đầu tư dự án nhà ở.

Theo quy định tại Điều 35, 36 dự thảo luật, chủ đầu tư dự án nhà ở nói chung, dự án nhà ở thương mại nói riêng phải là doanh nghiệp hoặc hợp tác xã. Như vậy, chủ đầu tư dự án nhà ở phải là tổ chức kinh tế, có tư cách pháp nhân. Điều đó đồng nghĩa với việc cá nhân có quyền sử dụng đất, nếu có nhu cầu đầu tư "chung cư mini" để bán, cho thuê mua (không giới hạn quy mô số căn) hoặc để cho thuê (quy mô từ 20 căn hộ trở lên) thì trước tiên phải thành lập tổ chức kinh tế và chuyển quyền sử dụng đất cho tổ chức kinh tế để tổ chức kinh tế thực hiện thủ tục đầu tư dự án phát triển nhà ở theo Luật Đầu tư.

Như vậy, sản phẩm nhà ở hình thành từ dự án là tài sản của tổ chức kinh tế do cá nhân thành lập, không phải tài sản của cá nhân (pháp luật về doanh nghiệp quy định rạch ròi giữa tài sản của doanh nghiệp với tài sản của chủ doanh nghiệp). Do đó, loại hình nhà ở này không thể là "nhà ở nhiều tầng nhiều căn hộ của cá nhân" mà phải là nhà ở của doanh nghiệp kinh doanh BĐS như các dự án nhà ở thương mại thông thường.

Việc trong một điều luật về nhà ở nhiều tầng nhiều căn hộ của cá nhân có quy định về cá nhân phải đáp ứng điều kiện làm chủ đầu tư dự án nhà ở (là điều kiện đặt ra với doanh nghiệp BĐS) cũng chưa đảm bảo tính logic, chặt chẽ.

Do đó để đảm bảo tính chặt chẽ, khoa học, Điều 57 dự thảo Luật Nhà ở cần được chỉnh lý theo hướng: cá nhân có quyền sử dụng đất, nếu có nhu cầu đầu tư nhà ở nhiều tầng nhiều căn hộ để bán, cho thuê mua; hoặc để cho thuê (quy mô từ 20 căn hộ trở lên) thì phải thành lập doanh nghiệp hoặc hợp tác xã và thực hiện thủ tục đầu tư dự án nhà ở thương mại theo quy định của Luật này.

Tên Điều 57 dự thảo Luật Nhà ở cũng cần được chỉnh lý để đảm bảo tính bao quát, tránh mâu thuẫn giữa tên điều luật với quy định cụ thể trong điều luật như đã phân tích ở trên.

Những siêu dự án từ biển lên trời

(Ảnh minh họa).

"Quả đấm thép" của ngành hàng không Việt sắp nên hình nên dáng; ước mơ cảng trung chuyển container quốc tế của ngành hàng hải cũng đang dần thành hiện thực... Từ trên trời xuống mặt biển, những siêu dự án hạ tầng thai nghén nhiều thập niên đã được khởi động, chở kỳ vọng đưa VN trở thành trung tâmtrung chuyển của khu vực và thế giới.

Bước tiến lớn của hàng không Việt

"26 năm kể từ khi được đặt vấn đề xây dựng, dự án này đáng ra phải hoàn thiện từ cách đây hơn 10 năm rồi. Tới giờ, tuy hơi muộn nhưng sân bay Long Thành là dự án cần làm, nên làm và đáng làm", TS Huỳnh Thế Du, giảng viên Trường ĐH Fulbright VN, nói với Thanh Niên ngay thời điểm Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính bấm nút khởi công dự án nhà ga hành khách sân bay Long Thành.

Chiều 31.8.2023 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của ngành hàng không VN khi hạng mục được ví như "trái tim" của "siêu sân bay" Long Thành - cảng hàng không quốc tế (HKQT) quy mô lớn nhất VN từ trước đến nay - chính thức được đặt những viên gạch đầu tiên.

Được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vào tháng 6.2015 nhưng Cảng HKQT Long Thành đã hiện diện trong Quyết định số 911 phê duyệt quy hoạch phát triển hệ thống sân bay toàn quốc do cố Thủ tướng Phan Văn Khải ban hành ngày 24.10.1997 - thời điểm mở đầu hành trình 26 năm mà TS Huỳnh Thế Du nhắc tới ở trên. Quyết định này nêu "lập dự án đầu tư phát triển các sân bay Chu Lai, Long Thành, Cát Bi là sân bay nội địa đồng thời dự bị sân bay quốc tế".

Phải tới hơn một thập niên sau, ngày 14.6.2011, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng mới ký quyết định phê duyệt quy hoạch dự án sân bay Long Thành, mục tiêu là xây dựng cảng hàng không trung chuyển trong khu vực Đông Nam Á. Giai đoạn đó, sân bay Tân Sơn Nhất đã có dấu hiệu quá tải và phương án mở rộng thêm một đường băng thứ ba được nhận định rất khó khả thi, tốn kém.

Trong bối cảnh ngành du lịch và hàng không đang bắt đầu phát triển mạnh với lượng khách quốc tế đến VN tăng nhanh qua từng năm, ý tưởng về một sân bay mới nhằm "giải cứu" sân bay Tân Sơn Nhất, thúc đẩy kinh tế vùng Nam bộ, cạnh tranh kinh tế với các cảng hàng không trung chuyển lớn khác trong khu vực Đông Nam Á nói riêng và châu Á nói chung, được đánh giá là vô cùng cấp bách.

Thế nhưng, gần 5 năm sau, "siêu sân bay" Long Thành mới được Quốc hội bấm nút thông qua chủ trương xây dựng. Trong suốt gần một thập niên thai nghén, từ kỳ vọng lớn, siêu dự án sân bay dần kéo theo nhiều nghi ngờ. Quy mô quá lớn (tới 100 triệu hành khách/năm), vốn đầu tư (tính toán thời điểm đó) gần 19 tỉ USD cùng những mốc tiến độ lùi liên tục khiến dư luận không ngừng đặt dấu hỏi về tính khả thi của dự án.

Cũng bởi trải qua gần 3 thập niên trắc trở, nên ngày chính thức khởi công Long Thành, ông Lại Xuân Thanh, Chủ tịch HĐQT ACV (chủ đầu tư dự án), không giấu nổi xúc động: "Việc chính thức khởi công nhà ga và đường băng là lời khẳng định rằng "quả đấm thép" của ngành hàng không, theo lời nhận định của các "bô lão" trong ngành, đã sắp nên hình nên dáng. Chúng tôi cam kết huy động mọi nguồn lực, quyết tâm đưa dự án về đích đúng kế hoạch vào 2026 như lời hứa với Chính phủ".

Từng ở cương vị Cục trưởng Cục Hàng không VN, ông Lại Xuân Thanh khẳng định muốn một thị trường phát triển, đầu tiên là hạ tầng phải tốt. Dự án Cảng HKQT Long Thành nằm trong top 16 dự án cảng hàng không được mong chờ nhất thế giới. Trong giai đoạn đầu, Long Thành sẽ giữ vai trò "chia lửa" cùng Tân Sơn Nhất, giải tỏa ách tắc cả trên trời và dưới đất. Sau khi hoàn thiện quy hoạch đạt tới năng lực khai thác 100 triệu khách/năm, Cảng HKQT Long Thành sẽ thay thế vị trí của Tân Sơn Nhất, trở thành cảng hàng không lớn nhất nước. Hai cụm cảng này chính là "vũ khí" đưa VN trở thành một trong những trung tâm hàng không của khu vực, thúc đẩy sức cạnh tranh của ngành hàng không VN trên trường quốc tế.

PGS-TS Lý Hùng Anh, giảng viên bộ môn kỹ thuật hàng không (Trường ĐH Bách khoa TP.HCM) cũng nhận định VN là một trong những nước có thị trường hàng không tăng trưởng cao nhất trong khu vực nhưng lại chưa hề có sân bay nào đủ lớn, đủ tầm làm sân bay trung chuyển trong khu vực cũng như quốc tế. Hiện nay, nhiệm vụ này đang nằm trong tay các "ông lớn" như Hồng Kông, Singapore, Thái Lan. Nếu Long Thành được đầu tư xây dựng theo đúng mục tiêu ban đầu và vận hành, kết nối tốt, TP.HCM sẽ trở thành điểm đến, san sẻ một phần khách trung chuyển, trước hết là một số nước Đông Dương, sau đó mở rộng ra dần tới châu lục và thế giới.

Cùng với việc VN đang trở thành điểm hấp dẫn các tập đoàn công nghiệp lớn trên thế giới, thị trường hàng không nội địa dự báo còn tăng rất cao trong thời gian tới. Trong đó, TP.HCM là địa phương năng động nhất, phát triển mạnh nhất. Ngay cả khi có nhà ga T3 để hoàn thiện quy hoạch phục vụ 50 triệu hành khách/năm, sân bay Tân Sơn Nhất cũng chỉ có đủ khả năng phục vụ nguyên thị trường nội địa. Do đó, cảng Long Thành sẽ là yếu tố động lực giúp ngành hàng không phát triển tương xứng với tiềm lực công nghiệp, tiềm lực kinh tế của TP.HCM nói riêng cũng như cả nước nói chung.

Giành lại vị thế thương cảng hàng đầu Viễn Đông

Nếu năm 2023 ghi dấu mốc quan trọng cho hàng không bằng việc khởi công dự án cảng Long Thành thì ngành hàng hải cũng tạo dấu ấn mạnh nhờ cuộc đổ bộ của những dự án cảng biển tỉ USD. Trong đó, đáng chú ý nhất là cảng trung chuyển container quốc tế tại Cần Giờ (TP.HCM). Với tổng mức đầu tư khoảng 6 tỉ USD, tiến độ thúc đẩy siêu cảng Cần Giờ phải được gọi là "thần tốc".

Lần đầu tiên người dân TP.HCM nghe tới "cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ" là khi UBND TP báo cáo Thủ tướng Chính phủ về đề xuất đầu tư dự án do Tập đoàn MSC/TIL (tập đoàn vận tải biển lớn nhất thế giới) cùng Tổng công ty hàng hải VN - CTCP (VIMC) và Cảng Sài Gòn nghiên cứu vào tháng 7.2022. Chỉ vài tháng sau, từ cuối năm 2022, trong kế hoạch phát triển hệ thống hạ tầng cảng biển trên địa bàn đến năm 2030 của UBND TP.HCM, đầu tư cảng container trung chuyển quốc tế tại H.Cần Giờ đã nằm trong danh mục hạng mục ưu tiên nghiên cứu quy hoạch.

Ngay từ những tháng đầu tiên của năm 2023, việc xây dựng "siêu cảng" tỉ USD này đã liên tục được đề cập. UBND TP cùng đơn vị nghiên cứu đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo chuyên môn để lấy ý kiến chuyên gia hoàn thiện đề án nghiên cứu, cũng như truyền thông cho người dân hiểu mục tiêu và quy mô của dự án. Sau đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu TP.HCM nhanh chóng hoàn thiện đề án, trình Chính phủ trước quý 4. Đến tháng 8 vừa rồi, toàn bộ ý tưởng về một trung tâm trung chuyển cho các tàu mẹ (sức chở 10.000 - 24.000 TEU) đặt tại huyện đảo Cần Giờ đã được trình bày chi tiết trong tờ trình gửi Thủ tướng.

Tiến độ triển khai "thần tốc" như vậy là bởi siêu cảng Cần Giờ là dự án được lãnh đạo TP.HCM đặt rất nhiều kỳ vọng để đẩy mạnh kinh tế biển, cảng biển gắn với chuỗi đô thị biển. Trong đó, vịnh Cần Giờ là cơ hội tạo bước ngoặt, thay đổi phương thức phát triển của TP, chuyển từ tăng trưởng dựa trên đất đai sang dựa vào biển. So với các cảng biển lớn xây dựng sau này, cảng Sài Gòn hiện nay trở nên nhỏ bé, khiêm tốn. Song, đầu thế kỷ 20, Sài Gòn đã là thương cảng hàng đầu của vùng Viễn Đông, là cửa ngõ ra thế giới cho 75% lượng hàng hóa xuất khẩu của xứ Đông Dương. TP.HCM đang quyết tâm giành lại vị thế đó và muốn đưa cảng Cần Giờ vào vận hành khai thác trước năm 2030. Nói như TS Trần Du Lịch, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP.HCM - người đã nghiên cứu Cần Giờ gần 3 thập niên trước: "Sống - chết TP phải đưa được dự án này vào Nghị quyết 24 về phát triển kinh tế - xã hội vùng Đông Nam bộ để nhanh chóng đưa vào Quy hoạch cụm cảng biển số 4 của quốc gia. Nếu chậm nữa chúng ta sẽ không có cơ hội".

Từ vị trí dự kiến xây dựng cảng Cần Giờ, nhìn sang bên kia về hướng Bà Rịa-Vũng Tàu, cảng Cái Mép Hạ (còn gọi là cảng Cái Mép - Thị Vải) cũng đang "lọt vào mắt xanh" của rất nhiều ông lớn hàng hải trên thế giới, nhắm tới mục tiêu biến khu vực này thành cảng trung chuyển tầm cỡ khu vực và thế giới. Đặc biệt, sau chuyến công du thành công của Tổng thống Mỹ Joe Biden đến VN hồi giữa tháng 9, Nhà Trắng đã phát đi thông cáo công bố sự kiện thỏa thuận hợp tác giữa công ty điều hành cảng SSA Marine (Mỹ) với Gemadept (VN) về phát triển các cảng biển chiến lược tại khu vực miền Nam VN, bao gồm trung tâm logistics Cái Mép Hạ trị giá 6,7 tỉ USD. Nếu cả hai dự án được xây dựng thành công, VN sẽ sở hữu cụm cảng trung chuyển quốc tế quy mô lớn nhất nhì châu lục ngay ở Vùng kinh tế trọng điểm phía nam.

Trước đó, trong kế hoạch, chính sách, giải pháp và nguồn lực thực hiện Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển VN thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Phó thủ tướng Trần Hồng Hà phê duyệt, đã xác định Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (tại Khu bến cảng Lạch Huyện) sẽ được đầu tư trở thành cảng biển loại đặc biệt, cùng với Cái Mép - Thị Vải. Ở miền Trung, Tập đoàn Adani (Ấn Độ) cũng tiết lộ dự kiến chọn khu vực cảng biển tại Liên Chiểu (Đà Nẵng) là điểm dừng chân đầu tiên trong kế hoạch đầu tư khoảng 2 tỉ USD cho việc hợp tác đầu tư tại các cảng biển, cảng thủy nội địa của VN.

Thay đổi diện mạo nhiều ngành kinh tế

PGS-TS Hồ Thị Thu Hòa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và phát triển logistics VN, nhận định khi có cảng trung chuyển quốc tế, chúng ta sẽ có cơ hội xuất và nhập hàng VN đi trực tiếp. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, giảm được chi phí xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp nội địa sẽ có thêm rất nhiều lợi thế cạnh tranh. Quan trọng hơn, cảng trung chuyển không chỉ đơn giản là hàng đến rồi chuyển tiếp mà còn cần thêm những dịch vụ khác liên quan đến cảng biển, mang theo cơ hội thúc đẩy mạng lưới dịch vụ logistics. Tàu hàng từ các nước có thể đến VN, sử dụng các dịch vụ rồi tiếp tục chuyển hàng đi các nước khác.

Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế thế giới đang có nhiều biến động, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng ngày càng mạnh mẽ thì nhiều trung tâm kinh tế lớn có xu hướng chọn các nhà cung ứng linh kiện tại các quốc gia thuận lợi, trong đó có VN. Cứ điểm đầu tư không chỉ đơn thuần là có đất để sản xuất, để xây nhà máy mà còn liên quan đến vấn đề hạ tầng, kết nối để xuất hàng đi, nhập hàng về. Cảng trung chuyển sẽ giúp VN có thêm lợi thế trong việc đón làn sóng chuyển dịch đầu tư từ các trung tâm kinh tế lớn trên thế giới. Đồng thời, "lột xác" ngành dịch vụ logistics của VN phát triển hoàn thiện hơn, mạnh mẽ hơn, chuyên nghiệp hơn.

Đồng tình, TS Phạm Văn Hùng, Phó phân viện trưởng Phân viện Khoa học công nghệ GTVT phía nam, khẳng định hiện nay, phía nam đã có cảng biển Cái Mép - Thị Vải lớn, hiện đại, trực tiếp vận chuyển hàng hóa đi các nước, không phải qua trung chuyển. Nay, nếu có thêm siêu cảng Cần Giờ và cảng hàng không quy mô quốc tế liên kết, hỗ trợ, tác động lẫn nhau sẽ tạo ra sức hút rất lớn, tạo thêm nhiều mối quan hệ hàng hóa, tạo ra những bước đi nhanh, dài và càng chắc chắn hơn cho nền kinh tế.

"Với định hướng phục vụ khách quốc tế cho toàn vùng chủ yếu dồn về Long Thành, cảng hàng không này sẽ là yếu tố quan trọng để vùng kinh tế phía nam nâng sức cạnh tranh trên trường quốc tế. Cùng với hệ thống cảng biển, cảng Long Thành sẽ tác động rất mạnh đến nền kinh tế, không chỉ mang tầm TP, vùng mà định hướng phát triển tầm quốc gia. Giao thông càng thuận lợi, thương mại, xuất khẩu hàng hóa càng tăng, kinh tế càng phát triển mạnh", TS Phạm Văn Hùng nêu quan điểm.

Giám đốc Sở GTVT TP.HCM Trần Quang Lâm cũng tin rằng các dự án hạ tầng trọng điểm như cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, cảng HKQT Long Thành sẽ là sức bật rất lớn cho kinh tế TP.HCM. Logistics phát triển, hàng hóa lưu thông thuận lợi, hành khách di chuyển tăng lên sẽ kích thích tất cả các ngành dịch vụ, thương mại khác cùng phát triển theo. Đặc biệt, ngành logistics sẽ giải quyết công ăn việc làm cho một khối lượng rất lớn người lao động của TP.HCM hiện tại cũng như trong tương lai.

"Con em chúng ta sau này có thể đi du học nước ngoài rồi về nước, về TP.HCM làm việc ngay cho những trung tâm trung chuyển quốc tế này. Các dự án không chỉ nâng tầm vị thế của TP.HCM, của VN mà còn là hướng đi bền vững cho sự phát triển của kinh tế và xã hội trong thời đại mới", ông Trần Quang Lâm nhấn mạnh.

Thông tin quy hoạch nổi bật tuần qua (21/10 - 27/10): Khởi công cao tốc 6.800 tỷ đồng qua Tuyên Quang, Sóc Trăng quy hoạch mới 8 khu công nghiệp

Khởi công cao tốc 6.800 tỷ đồng qua Tuyên Quang; Sóc Trăng quy hoạch mới 8 khu công nghiệp; Hà Nội xác định 5 trục không gian chính trong quy hoạch... là những thông tin quy hoạch nổi bật tuần qua.

Khởi công cao tốc 6.800 tỷ đồng qua Tuyên Quang

Ngày 21/10, tại điểm đầu cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang giao với cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ thuộc thôn 5 xã Nhữ Khê, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang), UBND tỉnh Tuyên Quang đã khởi công cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn 1), đoạn qua tỉnh Tuyên Quang.

Dự án có tổng chiều dài toàn tuyến 77 km. Tổng mức đầu tư đoạn tuyến cao tốc này là 6.800 tỷ đồng, trong đó: 4.497 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương và 2.303 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương.

Sóc Trăng quy hoạch mới 8 khu công nghiệp

Theo Quy hoạch tỉnh Sóc Trăng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh này sẽ có tổng cộng 10 khu công nghiệp (KCN). Trong đó, có 8 khu công nghiệp được quy hoạch mới.

8 khu công nghiệp này bao gồm KCN Sông Hậu quy mô 286 ha; KCN Đại Ngãi quy mô 200 ha; KCN Mỹ Thanh quy mô 217 ha; KCN Đại Ngãi 2 quy mô 250 ha; KCN Trần Đề 2 quy mô 700 ha; Khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ Phú Mỹ có quy mô dự kiến là 1.500 ha.

KCN Khánh Hòa có quy mô dự kiến 350 ha và khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ Trần Đề có quy mô dự kiến là 850 ha.

Hai cao tốc, 4 quốc lộ theo quy hoạch qua tỉnh Trà Vinh

Theo Quy hoạch tỉnh Trà Vinh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống cao tốc, quốc lộ qua tỉnh này được thực hiện theo quy hoạch, kế hoạch phát triển mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, với hai tuyến cao tốc và 4 tuyến quốc lộ (QL).

Hai tuyến cao tốc bao gồm cao tốc TP HCM - Tiền Giang - Bến Tre - Trà Vinh - Sóc Trăng (CT 33) và Cao tốc Hồng Ngự - Trà Vinh (CT 36). 4 tuyến quốc lộ đi qua địa bàn tỉnh Trà Vinh bao gồm QL 53, QL 54, QL 60 và QL 53B.

Đề xuất kéo dài dự án thu hồi đất sân bay Long Thành đến hết năm 2024

Ngày 26/10, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thắng đã trình bày Tờ trình về việc điều chỉnh một số nội dung của Nghị quyết ngày 24/11/2017 của Quốc hội về Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Theo đó, Bộ trưởng kiến nghị đưa vào Nghị quyết Quốc hội cho phép kéo dài thời gian thực hiện dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Cảng HKQT Long Thành và giải ngân số vốn hơn 2.510 tỷ đồng đến hết năm 2024.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết, Ủy ban Kinh tế Quốc hội cũng nhất trí với kiến nghị Quốc hội cho phép kéo dài thời gian thực hiện dự án đến hết năm 2024.

Gói thầu hơn 1.200 tỷ đồng thuộc đường vành đai 4 Hà Nội qua tỉnh Hưng Yên đã có chủ

CTCP Lizen (mã chứng khoán: LCG) vừa thông báo, công ty đã trúng gói thầu số 01 - thi công xây dựng công trình dự án thành phần 2.2, xây dựng đường song hành (đường đô thị) địa phận tỉnh Hưng Yên thuộc tuyến đường vành đai 4 Hà Nội. Giá trúng thầu của gói thầu trên là 1.253 tỷ đồng.

Tại Hưng Yên công trình này sẽ đi qua 4 huyện gồm Khoái Châu (dài 0,57 km), Yên Mỹ (dài 2,5 km), Văn Giang (10,2 km), Văn Lâm (dài 6,6 km). Mức đầu tư dự án này tại tỉnh Hưng Yên là 5.245 tỷ đồng.

Cần Thơ đầu tư gần 7.200 tỷ đồng nâng cấp quốc lộ 91

Lãnh đạo TP Cần Thơ vừa qua đã kiểm tra dự án nâng cấp, cải tạo quốc lộ 91 (QL 91) đoạn đầu tuyến và các công trình trọng điểm sử dụng vốn ODA thuộc Dự án 3.

Theo đó, dự án nâng cấp, mở rộng QL 91 (đoạn từ km0-km7) đã được đưa vào danh mục ưu tiên đầu tư giai đoạn 2021 - 2030. Dự án này đã được giao về cho UBND TP Cần Thơ làm đơn vị chủ quản.

Dự án có chiều dài tuyến khoảng 7 km, với tổng mức đầu tư hơn 7.188 tỷ đồng, dự kiến khởi công trong quý III/2024 và hoàn thành năm 2027.

Hà Nội xác định 5 trục không gian chính trong quy hoạch

Trong quá trình nghiên cứu lập điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065, TP Hà Nội đã bám sát ba Nghị quyết lớn của Bộ Chính trị để xây dựng những định hướng lớn về phát triển không gian cũng như hạ tầng khung cho Thủ đô trong giai đoạn tới.

Trong đó, có việc hình thành 5 trục không gian cảnh quan chính quan trọng, bao gồm trục sông Hồng; trục Hồ Tây - Ba Vì; trục Nhật Tân - Nội Bài; trục không gian Hồ Tây - Cổ Loa và trục văn hóa Mỹ Đình - Ba Sao - Bái Đính.

Trục sông Hồng sẽ được quan tâm đặc biệt. Đây sẽ là trục không gian đặc trưng cây xanh, mặt nước, văn hóa lịch sử, cảnh quan chủ đạo của đô thị trung tâm TP Hà Nội.

Đề xuất bổ sung thêm 500 tỷ đồng cho cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu

Vừa qua, Ban Quản lý Dự án Giao thông khu vực cảng Cái Mép cho biết, qua rà soát tình hình thực hiện, nhu cầu vốn của cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu trong năm nay khoảng 3.122 tỷ đồng. Do đó, dự án có số vốn cần bố trí bổ sung là 994 tỷ đồng (trong đó ngân sách Trung ương 500 tỷ đồng và ngân sách tỉnh 494 tỷ đồng). Song ngân sách Trung ương hiện còn thiếu.

Ban kiến nghị UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu làm việc với Bộ Kế hoạch Đầu tư trình Thủ tướng Chính phủ phân bổ vốn bổ sung 500 tỷ đồng cho cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.

Nguồn: Soha; CafeF; Thanh Niên; Vietnammoi