Thông cáo báo chí số 13, Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV

(Ảnh minh họa).

Thứ tư, ngày 8/11/2023, Quốc hội tiếp tục ngày làm việc thứ 13 của Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV tại Nhà Quốc hội dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.

Buổi sáng, từ 8h đến 9h30, dưới sự điều hành của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Quốc hội tiếp tục tiến hành chất vấn về việc thực hiện một số nghị quyết của Quốc hội khóa XIV và từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV đến hết Kỳ họp thứ 4 về giám sát chuyên đề, chất vấn đối với các lĩnh vực: khoa học và công nghệ; giáo dục và đào tạo; văn hóa, thể thao và du lịch; y tế; lao động, thương binh và xã hội; thông tin và truyền thông. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt; Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn; Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng; Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan; Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung; Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã tham gia trả lời chất vấn.

Tại phiên chất vấn, đã có 7 đại biểu chất vấn và 9 đại biểu tranh luận (tổng hợp cả 2 phiên chất vấn buổi chiều ngày 7/11 và buổi sáng ngày 8/11 đã có 35 đại biểu chất vấn và tranh luận), tập trung vào các nội dung sau:

Về lĩnh vực khoa học và công nghệ: việc cắt giảm thủ tục hành chính liên quan đến thanh quyết toán các nhiệm vụ khoa học công nghệ; đề nghị tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện Thông tư số 03/2023/TT-BTC ngày 10/1/2023 của Bộ Tài chính quy định về lập dự toán, quản lý sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Về lĩnh vực giáo dục và đào tạo: giải pháp phòng ngừa tai nạn đuối nước cho trẻ em; giải pháp khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ.

Về lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch: quy trình thẩm định, phân loại phim.

Về lĩnh vực y tế: vấn đề thanh toán cho người bệnh phải mua thuốc ở ngoài khi cơ sở y tế không đủ thuốc cung ứng; giải pháp giảm bớt tỷ lệ sử dụng tiền của bệnh nhân tự trả khi thực hiện dịch vụ y tế.

Về lĩnh vực lao động, thương binh và xã hội: giải pháp sử dụng hiệu quả lao động ở nước ngoài về nước và vấn đề bảo đảm cân đối lực lượng lao động trong nước.

Về lĩnh vực thông tin và truyền thông: chính sách đột phá để vừa làm tốt nhiệm vụ truyền thông chính sách vừa đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng cao; việc xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật, thay đổi cơ cấu nguồn thu của các cơ quan báo chí.

Từ 9h50 đến 11h, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính báo cáo giải trình, làm rõ các vấn đề liên quan, cập nhật tình hình kinh tế - xã hội tháng 10/2023 và trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội.

Tại phiên chất vấn đã có 9 đại biểu đặt câu hỏi chất vấn, 1 đại biểu tranh luận, tập trung vào các nội dung sau: định hướng, giải pháp phát triển du lịch bền vững; giải pháp thực hiện thành công việc phân cấp, phân quyền; định hướng công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế trong thời gian tới; giải pháp cải cách chính sách tiền lương; phát triển kinh tế số; việc thực hiện Nghị quyết về cơ chế đặc thù ở các địa phương; nhiệm vụ, giải pháp chấn chỉnh tình trạng cháy nổ; vấn đề xây dựng đội ngũ trí thức; vấn đề cải cách thể chế.

Từ 11h đến 11h30, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ phát biểu bế mạc phiên chất vấn và trả lời chất vấn, trong đó nhấn mạnh, sau 2,5 ngày làm việc nghiêm túc, tập trung, sôi nổi, với tinh thần xây dựng, tâm huyết và trách nhiệm cao, đã có 457 lượt đại biểu Quốc hội đăng ký tham gia chất vấn; 152 lượt đại biểu Quốc hội thực hiện quyền chất vấn, trong đó có 39 lượt đại biểu tranh luận. Đây là lần đầu tiên trong nhiệm kỳ khóa XV, Thủ tướng, tất cả các Phó Thủ tướng Chính phủ và 21 Bộ trưởng, Trưởng ngành đã trực tiếp trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội. Với phạm vi rất rộng, liên quan đến 21 lĩnh vực khác nhau, 10 Nghị quyết của Quốc hội, trên cơ sở sắp xếp thành 4 nhóm lĩnh vực theo sáng kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Các đại biểu Quốc hội đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, nghiên cứu kỹ các báo cáo, đặt câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng, có trọng tâm, đi thẳng vào vấn đề. Các thành viên Chính phủ, Trưởng ngành nắm chắc thực trạng của ngành, lĩnh vực phụ trách, cơ bản đã trả lời thẳng thắn, giải trình nghiêm túc, làm sáng tỏ nhiều vấn đề và đề ra giải pháp để khắc phục, trong đó có các giải pháp kèm lộ trình cụ thể.

Quốc hội ghi nhận và đánh giá cao sự nghiêm túc, cầu thị, tinh thần trách nhiệm của các thành viên Chính phủ, Trưởng ngành trong việc trả lời chất vấn và tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội. Qua báo cáo của các cơ quan và diễn biến phiên chất vấn và trả lời chất vấn cho thấy, về cơ bản, các nghị quyết của Quốc hội đã được các cơ quan triển khai nghiêm túc, có trách nhiệm với nhiều giải pháp đồng bộ, đã tạo được chuyển biến tích cực và đạt được kết quả cụ thể ở hầu hết các lĩnh vực, nhờ đó góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội hằng năm theo nghị quyết của Quốc hội; đồng thời chỉ rõ việc triển khai một số nghị quyết, nhiệm vụ còn chậm, một số nội dung, chỉ tiêu trong các nghị quyết chưa hoàn thành, chưa đạt yêu cầu, chậm chuyển biến, chưa được giải quyết dứt điểm hoặc còn khó khăn, vướng mắc, cần phải được khắc phục, tháo gỡ, giải quyết dứt điểm trong thời gian tới. Trên cơ sở kết quả của phiên chất vấn, Quốc hội sẽ xem xét ban hành Nghị quyết về chất vấn vào cuối kỳ họp. Đề nghị Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, các Bộ trưởng, Trưởng ngành tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu Quốc hội, tiếp tục thực hiện quyết liệt, đồng bộ và toàn diện các nghị quyết của Quốc hội về giám sát và chất vấn, tập trung vào việc khắc phục kịp thời, đầy đủ, hiệu quả những tồn tại, hạn chế, yếu kém trong từng lĩnh vực.

Buổi chiều, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương, Quốc hội nghe: Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp; Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội Lê Tấn Tới trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp; Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản; Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản. Sau đó, Quốc hội thảo luận ở tổ về: Dự án Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản.

Thứ Năm, ngày 9/11/2023: Sáng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: việc điều chỉnh một số nội dung của Nghị quyết 53/2017/QH14 ngày 24/11/2017 của Quốc hội về Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Cảng hàng không quốc tế Long Thành; dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù về đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ.

Chiều: Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2024; nghe: Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi). Sau đó, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi).

Chính phủ hành động, vượt cơn gió ngược

Liên tục chỉ đạo giảm lãi suất, tháo gỡ các điểm nghẽn cho dự án đầu tư bất động sản, lắng nghe ý kiến để thay đổi các quy định kịp thời... là những minh chứng cho thấy Chính phủ đã luôn đồng hành cùng doanh nghiệp để vượt qua giai đoạn khó khăn.

5 tháng, 700 cuộc họp, ghi nhận hàng ngàn kiến nghị

Điều hành chính sách tiền tệ năm 2023 là vấn đề nóng bỏng và gây tranh cãi nhiều nhất. Lãi suất tại hệ thống ngân hàng thương mại đã tăng vọt từ quý 4/2022 khiến doanh nghiệp (DN) lao đao.

Trước hàng loạt kiến nghị của DN, từ cuối năm 2022, Chính phủ đã có chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) xem xét giảm lãi vay. Thế nhưng, lãi suất cho vay vẫn giảm đủng đỉnh khiến lãnh đạo Chính phủ cũng sốt ruột. Hàng loạt chỉ thị, chỉ đạo liên quan về lãi suất được Chính phủ phát đi, thúc giục, buộc NHNN phải vào cuộc, giảm lãi suất điều hành.

Đặc biệt sau khi quý 1 ghi nhận tăng trưởng kinh tế ở mức thấp, Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp tục yêu cầu phải có giải pháp giảm lãi suất huy động và cho vay, tăng khả năng tiếp cận vốn, hấp thụ vốn của người dân, DN. Đến cuộc họp thường kỳ hằng tháng sau đó, câu chuyện giảm lãi suất tiếp tục được Chính phủ nhắc đến và yêu cầu tiếp tục triển khai các giải pháp bảo đảm tăng trưởng tín dụng hợp lý, hướng vào các động lực tăng trưởng, các lĩnh vực ưu tiên…

Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, tính đến thời điểm hiện tại, NHNN đã có 4 lần liên tiếp giảm lãi suất điều hành. Theo ước tính, chỉ trong 5 tháng đầu năm 2023, Chính phủ, Thủ tướng đã tổ chức hơn 700 cuộc họp, hội nghị, hoạt động đối ngoại. Lần đầu tiên, Chính phủ tổ chức 26 tổ công tác trực tiếp làm việc với các địa phương để nắm bắt khó khăn, ghi nhận trên 1.000 kiến nghị.

Đặc biệt, việc "chạy đua" giữa kiến nghị, yêu cầu sửa đổi Thông tư 06/2023 của NHNN trước ngày có hiệu lực được xem là minh chứng rõ ràng nhất về sự đồng hành của Chính phủ với cộng đồng DN. Cụ thể, trong suốt tháng 7, hàng loạt DN bức xúc về một số quy định các trường hợp bị cấm cho vay trong Thông tư 06 (có hiệu lực vào đầu tháng 9.2023). Trong bối cảnh tiếp cận tín dụng khó khăn, nếu quy định này được thực thi, nhiều công ty đứng trước nguy cơ phá sản, dừng hoạt động.

Nắm bắt tình hình, từ giữa tháng 8, Thủ tướng Chính phủ đã có công văn hỏa tốc giao Phó thủ tướng Lê Minh Khái khẩn trương chủ trì họp ngay với các đơn vị liên quan để nghe báo cáo và nghiên cứu chỉ đạo về sửa đổi, bổ sung Thông tư 06. Sau đó một tuần, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục chỉ đạo NHNN khẩn trương rà soát, sửa đổi Thông tư 06 theo hướng ngưng thi hành các quy định gây khó khăn cho việc tiếp cận vốn của DN, người dân. Sau văn bản này, NHNN đã chính thức ban hành thông tư ngưng thi hành một số quy định được bổ sung trong Thông tư 06 trước thời điểm có hiệu lực không lâu. Kết quả này đã khiến các DN thở phào, nhưng ấn tượng hơn cả chính là sự theo sát, đồng hành và quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ.

Tương tự, bất động sản, lĩnh vực gặp khó khăn nhiều nhất từ suốt quý 4/2022 tới nay, cũng nhận được sự quan tâm nhiều nhất của Chính phủ. Hàng trăm cuộc họp trực tuyến và trực tiếp giữa lãnh đạo Chính phủ với các DN lĩnh vực bất động sản đã diễn ra liên tục. Từ cuối năm 2022, Chính phủ đã thành lập Tổ công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai dự án cho các địa phương, DN.

Đến tháng 8 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu các tỉnh, thành phố chủ động thành lập tổ công tác, tập trung rà soát tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cùng DN, người dân trong việc triển khai thực hiện các dự án bất động sản trên địa bàn. Nhờ sự sát sao này, đến thời điểm hiện tại, nhiều dự án đã được gỡ vướng cụ thể; tín hiệu hồi phục cũng bắt đầu nhen nhóm; nhiều khoản nợ được cơ cấu bớt gánh nặng vốn vay đè nghẹt; một số DN đã tiếp cận được tín dụng...

Nhiều chính sách chưa từng có tiền lệ được ban hành

"Vì sao du lịch VN đi trước về sau?" là câu hỏi mà Thủ tướng Chính phủ đặt ra tại hội nghị gặp gỡ các DN ngành này cuối năm 2022. Cũng từ đó, hàng loạt kiến nghị, tháo gỡ cho du lịch được triển khai. Trong đó ấn tượng nhất là chính sách nới visa cho du khách quốc tế. Cộng đồng quốc tế, các hiệp hội DN nước ngoài tại VN đã đánh giá rất cao quyết định này của VN. Điều đó đã góp phần đưa lượng khách quốc tế sau 8 tháng năm 2023 đạt gần 8 triệu người, hoàn thành mục tiêu cho cả năm.

Tương tự, ngoài việc thúc đẩy giải ngân đầu tư công nhằm tạo ra sự lan tỏa với nhiều ngành nghề, Chính phủ đã thực hiện giảm thuế giá trị gia tăng (GTGT) 2% cho nhiều loại hàng hóa; gia hạn thời gian nộp thuế thu nhập DN, thuế GTGT, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất từ 5 - 6 tháng; giảm 50% lệ phí trước bạ đối với ô tô, rơ mooc hoặc sơ mi rơ mooc được kéo bởi ô tô và các loại xe tương tự ô tô được sản xuất, lắp ráp trong nước; gia hạn thời hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước…

Những chính sách sát sườn này đã góp phần giúp tiêu dùng nội địa tiếp tục gia tăng. Tổng cộng trong 8 tháng năm 2023, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt hơn 4 triệu tỉ đồng, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước, nếu loại trừ yếu tố giá tăng 7,7%. Dù mức tăng thấp hơn cùng kỳ năm 2022 nhưng đây cũng là con số khích lệ, phù hợp với mục tiêu đề ra trong bối cảnh khó khăn hiện nay. Theo Bộ Tài chính, quy mô các gói chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất ban hành năm 2023 khoảng 200.000 tỉ đồng. Trong đó miễn, giảm thuế 79.000 tỉ đồng, gia hạn thuế, phí 121.000 tỉ đồng. Các giải pháp này đã và đang thực hiện sẽ góp phần hỗ trợ DN, người dân.

Tại Diễn đàn Kinh tế - xã hội VN 2023 do Quốc hội tổ chức ngày 19.9, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhấn mạnh, chính nhờ các chính sách, giải pháp đúng đắn, kịp thời, chưa từng có tiền lệ thời gian qua, nhìn tổng thể nửa nhiệm kỳ vừa qua, VN cơ bản đã vững vàng vượt qua khó khăn, thách thức trước "những cơn gió ngược" và đạt được nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện. Nền kinh tế duy trì được đà tăng trưởng và là một điểm sáng "trong bức tranh xám màu" của kinh tế toàn cầu.

Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, định hạng tín nhiệm quốc gia và vị thế quốc tế tiếp tục được cải thiện. Các cân đối lớn được bảo đảm, tỷ lệ nợ công, nợ nước ngoài, bội chi ngân sách đều dưới ngưỡng Quốc hội cho phép; nợ xấu được kiểm soát, tỷ giá khá ổn định. Các công trình, dự án quan trọng quốc gia, tạo không gian phát triển mới cho các địa phương, vùng và cả nước được đẩy mạnh; củng cố thêm niềm tin của DN, nhà đầu tư, hỗ trợ hướng tới phát triển bền vững các ngành, lĩnh vực.

Đẩy nhanh thực hiện để sự quyết liệt hiệu quả hơn

Chuyên gia kinh tế - TS Vũ Tiến Lộc cho rằng Quốc hội và Chính phủ đã nỗ lực rất nhiều trong thời gian qua. Nhiều giải pháp được đưa ra để hỗ trợ DN, người dân với các cơ chế, chính sách chưa có tiền lệ. Các gói hỗ trợ có quy mô lớn nhất trong lịch sử VN khi chiếm đến 8% GDP, trong khi nhiều nước chỉ đưa ra những gói hỗ trợ có quy mô khoảng 3 - 4% GDP.

Quốc hội cũng vào cuộc quyết liệt, trao "thượng phương bảo kiếm" cho Chính phủ để thực hiện các cơ chế, chính sách chưa từng có tiền lệ nhằm tháo gỡ khó khăn cho DN, thúc đẩy kinh tế phát triển trong bối cảnh khó khăn chung trên toàn cầu. Điều đó là thích hợp như trong thời chiến. Từ đó Chính phủ đã có hành động quyết liệt, kịp thời và hiệu quả là hoạt động kinh tế có sự hồi phục trở lại. Kết quả này là đáng ghi nhận, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư công, xây dựng... là những lĩnh vực chồng chéo rất nhiều vướng mắc.

"Thời gian tới, vẫn cần tiếp tục sửa đổi các chính sách thiếu nhất quán như trong lĩnh vực đất đai, xây dựng. Đồng thời, Chính phủ cũng cần rút kinh nghiệm trong việc điều hành từ câu chuyện của thị trường bất động sản. Chúng ta vẫn xử lý những bất ổn để thị trường phát triển bền vững nhưng cách thức, giải pháp phải đúng liều lượng, không để xảy ra hiện tượng giật cục khiến DN lẫn thị trường đều rơi vào tình trạng quá khó khăn.

Điều đó sẽ giúp cho Chính phủ giữ được niềm tin của người dân", TS Lộc nhấn mạnh và ví von: Ngày xưa những năm đầu đất nước đổi mới, chỉ cần tháo gỡ cơ chế khoán sản phẩm là cả nước có dư lương thực để xuất khẩu. Vì vậy Chính phủ phải đẩy mạnh việc cải cách hệ thống pháp luật, thủ tục hành chính. Hiện dư địa ở chính sách tiền tệ hầu như không còn nhiều nhưng chính sách tài khóa vẫn có thể tiếp tục xem xét các giải pháp phù hợp để hỗ trợ DN, người dân.

"Chúng ta còn điểm yếu về hệ thống pháp luật nhưng đây lại là cơ hội. Nếu khắc phục, có chính sách tốt, thông thoáng hơn thì sẽ khơi thông được nguồn lực trong dân. Nguồn lực về tài chính là hữu hạn nhưng dư địa về thể chế là vô cùng lớn. Chẳng hạn các dự án đất đai đang bỏ không vì bị nghẽn thủ tục, nếu được gỡ bỏ đưa vào sản xuất sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế tăng trưởng. Cũng như để thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh thì cũng cần phải cải cách thể chế để khơi dậy sự sáng tạo, đổi mới. Chính phủ cần mạnh dạn thực hiện thí điểm, cơ chế Sandbox (khung thể chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới - NV) mạnh hơn trong nhiều lĩnh vực. Để tạo được niềm tin của người dân, DN thì phải tháo gỡ thiết thực từng dự án, công trình. Từ đó có thể tạo động lực để kinh tế phát triển mạnh hơn", TS Vũ Tiến Lộc chia sẻ thêm.

TS Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, nhận định các chính sách mà Chính phủ đưa ra đã có những đóng góp tích cực, ít nhiều đã giảm bớt khó khăn cho DN trong bối cảnh thị trường thế giới vẫn ảm đạm. Quan trọng hơn trong thời gian tới là việc thực hiện các chính sách phải đúng, nhanh hơn, vì thực tế thời gian qua còn nhiều chương trình triển khai quá chậm. Từ tổng thể chung của nền kinh tế, cần có sự kết hợp hài hòa, hiệu quả giữa các chính sách tài chính với chính sách tiền tệ. Đồng thời, cần phải làm sao gắn với việc hỗ trợ vượt khó để thúc đẩy DN bắt kịp xu thế mới, yêu cầu mới của thị trường. Đó là câu chuyện phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, sáng tạo đổi mới… vì đây sẽ là động lực phát triển kinh tế trong dài hạn.

Gian truân chưa dứt với 8 dự án BOT bất cập, Bộ Giao thông vận tải lại xoay xở vì 14 trạm BOT gặp nguy

(Ảnh minh họa).

Hiện những vướng mắc, bất cập về 8 dự án BOT vẫn chưa thể xử lý dứt điểm, nay Bộ Giao thông vận tải lại phải giải quyết 14 dự án BOT khác có nguy cơ bị ảnh hưởng đến phương án tài chính khi cao tốc Bắc - Nam hoàn thành. Trong số đó, cá biệt có dự án tụt dốc doanh thu tới 86%...

VÌ SAO NÂNG VỐN NHÀ NƯỚC VẪN KHÓ HÚT NHÀ ĐẦU TƯ PPP?

Phát biểu tranh luận với Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải về thu hút đầu tư tư nhân trong các dự án PPP, đại biểu Phạm Thúy Chinh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Giang bày tỏ không đồng tình với ý kiến cho rằng, chỉ cần nâng tỷ lệ vốn nhà nước tham gia vào các dự án PPP là sẽ thu hút được các nhà đầu tư tư nhân.

Bởi nếu quá tập trung vào việc nâng tỷ lệ vốn nhà nước tham gia vào các dự án PPP sẽ dễ trở thành một hình thái khác của đầu tư công.

"Do đó, một trong những việc Nhà nước cần làm là đảm bảo thực hiện đúng những cam kết của mình trong các dự án PPP", bà Chinh khẳng định.

"Các nghĩa vụ này được thực hiện thông qua việc Nhà nước sẽ mua lại dự án trong trường hợp do lỗi của Nhà nước, bảo đảm cam kết cân đối vốn, chia sẻ khi giảm doanh thu. Các vấn đề này đã được quy định tại Luật PPP. Khi và chỉ khi Nhà nước thực hiện đầy đủ các cam kết của mình, mới thu hút được đầu tư tư nhân".

Ngoài ra, bà Chinh cho rằng cần tránh tình trạng chỉ chú trọng giai đoạn xây dựng công trình mà chưa bao quát toàn bộ vòng đời dự án; tránh xu hướng đầu tư PPP như đầu tư công và đầu tư tư nhân thuần túy.

Cùng mối bận tâm về vốn Nhà nước tham gia dự án PPP, Đại biểu Vũ Tiến Lộc, Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội dẫn lại lời Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải rằng các nước không quy định tỷ lệ vốn Nhà nước mà tùy theo tính chất dự án, còn ở Việt Nam, Nhà nước tham gia tối đa 70%. "Tôi nghĩ rằng cần căn cứ vào tính chất từng dự án, trong từng giai đoạn để quyết định tỷ lệ vốn Nhà nước bao nhiêu là phù hợp. Như vùng khó khăn, xa xôi, vốn Nhà nước cần tham gia nhiều", ông Lộc nêu quan điểm.

Bên cạnh đó, Đại biểu Vũ Tiến Lộc đề nghị Chính phủ kiến nghị Quốc hội sửa Luật PPP để phù hợp thực tiễn, không chỉ trong lĩnh vực giao thông mà y tế, giáo dục cũng đang bế tắc. "Với dự án PPP trong một số lĩnh vực có thể chỉ 10 tỷ, 20 tỷ đồng cũng là phù hợp, nhất là lĩnh vực y tế, giáo dục", ông Lộc cho biết.

Trả lời ý kiến tranh luận về giải pháp thu hút đầu tư vào dự án PPP, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thắng, cho biết vừa qua, sau khi ban hành Luật PPP, chúng ta chưa thu hút được nhiều doanh nghiệp tham gia các dự án PPP.

Theo Bộ trưởng, hiện nay cả nước, về đầu phương tiện có 5,2 triệu ô tô, riêng Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh chiếm xấp xỉ 50%, do phân bổ không đồng đều nên việc thu hút vốn vào dự án PPP khó khăn.

Đáng nói, từ những năm 2016 có khoảng 70 dự án PPP nhưng hiện nay nhiều dự án đang có vướng mắc chưa thể tháo gỡ, ảnh hưởng đến niềm tin của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, nhiều hợp đồng, dự án BOT đến thời điểm phải tăng phí nhưng chưa được phép vì điều hành giá, chỉ số CPI nên doanh nghiệp cũng phải hy sinh, nhiều dự án cũng chưa thể hoàn vốn.

"Đằng sau doanh nghiệp là ngân hàng, khi các tổ chức tín dụng thấy rủi ro thì rất ngại tham gia vào dự án. Nếu không có ngân hàng tham gia, các dự án PPP không thể thực hiện được vì đây đều là những dự án yêu cầu nguồn vốn lớn",

Đồng ý với ý kiến của đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Giang, Bộ trưởng cho rằng một trong những yếu tố thu hút đầu tư của doanh nghiệp vào các dự án PPP là tăng tỷ lệ vốn nhà nước nhưng đó không phải là yếu tố quyết định. Theo kinh nghiệm từ một số quốc gia, nhiều nước không khống chế tỷ lệ vốn Nhà nước tham gia vào dự án, có những dự án tốt có khả năng thu hồi vốn, lưu lượng cao, Nhà nước chỉ tham gia 20 - 30%.

Về giải pháp, Bộ trưởng cho biết Bộ Giao thông vận tải đang từng bước nghiên cứu, phối hợp với các bộ, ngành để tham mưu cho Chính phủ và Quốc hội. Điều quan trọng là cần thay đổi tư duy khi mời gọi đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông.

Do đó, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, sắp tới, Bộ Giao thông vận tải sẽ chuẩn bị hoàn thiện các điều kiện để cùng các địa phương tổ chức hội nghị xúc tiến kêu gọi đầu tư vào kết cấu hạ tầng giao thông.

"Đồng thời, cần đầy mạnh thu hút nguồn vốn doanh nghiệp thông qua triển khai nhượng quyền thu phí, đấu giá quyền thu phí. Nhiều dự án có khả năng thực hiện, doanh nghiệp tham gia vào giai đoạn sau và Nhà nước có thể rút vốn đầu tư dự án hạ tầng giao thông khác", Bộ trưởng nhấn mạnh.

"CHIM SẺ HOANG MANG THÌ ĐẠI BÀNG LO LẮNG"

Liên quan đến giải pháp xử lý 8 dự án BOT bất cập, tranh luận với Bộ trưởng Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thắng, Đại biểu Nguyễn Quang Huân (Bình Dương) cho rằng việc đàm phán sẽ giảm lợi nhuận của chủ đầu tư và ngân hàng.

"Do đó, đây sẽ là cuộc đàm phán không cân bằng vì bản chất của ngân hàng là kinh doanh vốn, nếu giảm lợi nhuận thì họ có đứng vững được hay không. Còn doanh nghiệp khi đầu tư bỏ tiền đồng, thu tiền hào, kỳ vọng lợi nhuận trong tương lai, như vậy, liệu có ảnh hưởng niềm tin của họ hay không? Chim sẻ hoang mang thì đại bàng lo lắng, nên cần rất cân nhắc giải pháp này".

Do đó, đại biểu đề nghị dùng ngân sách nhà nước mà Bộ Giao thông vận tải được phân bổ để cơ cấu, hỗ trợ dự án phải dừng kinh doanh sớm.

"Nếu không hỗ trợ được một lần, một năm thì có thể chia thành lộ trình, chia làm nhiều năm, nhiều lần nhưng cần công bố công khai, còn hơn là im lặng, không giải trình, giải thích vì sẽ làm hoài nghi tính hiệu quả hiệu lực Nghị quyết Quốc hội", ông Huân nhấn mạnh.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng khẳng định Bộ Giao thông vận tải đang làm việc sát sao với nhà đầu tư, ngân hàng trên nguyên tắc là lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ. Các cơ quan đang nghiên cứu để nhà đầu tư thu hồi được vốn.

"Không thể ấn định rằng nhà đầu tư không có lãi hay ngân hàng phải miễn lãi toàn bộ", ông Thắng khẳng định. Trong 8 dự án này, Bộ Giao thông vận tải đề xuất dùng ngân sách mua lại 5 dự án, còn 3 dự án được hỗ trợ dưới 50% theo quy định pháp luật.

Trao đổi tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Thị Minh Trang (Vĩnh Long) cũng lo ngại sau khi hoàn thành và đưa vào khai thác các dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam, các dự án BOT trên tuyến Quốc lộ 1A sẽ bị san tải lưu lượng. Điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến phương án tài chính của các nhà đầu tư.

"Vậy có bao nhiêu dự án BOT ảnh hưởng, đề nghị Bộ trưởng đề xuất giải pháp để giải quyết tốt các vấn đề trên nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp", bà Trang nêu câu hỏi chất vấn.

Theo Bộ trưởng, qua theo dõi cho thấy có một số dự án BOT dọc đường Quốc lộ 1 bị giảm lợi nhuận, có dự án giảm tới 70 - 80%.

Cụ thể, khi khánh thành Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Phan Thiết - Dầu Giây - Vĩnh Hảo, Bộ Giao thông vận tải ghi nhận hai dự án bị ảnh hưởng lớn là tại Phan Thiết giảm 77,6%, Đồng Nai sụt giảm 86,2% doanh thu.

Khi có đường cao tốc mới, nhanh, thuận tiện, không ùn tắc lại không mất phí, đương nhiên các phương tiện đổ dồn vào lưu thông.

Vì vậy, Bộ Giao thông vận tải sẽ tham mưu, trình Chính phủ ban hành chính sách thu phí đường cao tốc Nhà nước đầu tư để đảm bảo lưu lượng hài hoà giữa các tuyến đường, lợi nhuận cho các dự án BOT.

“Dự kiến có 14 dự án BOT bị ảnh hưởng và phân lưu, do đó, Bộ Giao thông vận tải đang theo dõi sát sao để các dự án này đi vào vận hành, căn cứ vào mức độ sụt giảm doanh thu, hợp đồng BOT đã ký kết và các quy định để có kiến nghị, đề xuất với Quốc hội, Chính phủ”, Bộ trưởng khẳng định.

Đấu giá 3 mỏ cát ở Hà Nội: Giá cao bất thường

Tổng số tiền giá khởi điểm 3 mỏ cát chưa đến 24 tỉ đồng nhưng các nhà đầu tư trúng đấu giá 3 mỏ cát này là khoảng 1.684 tỉ đồng.

Sở Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) Hà Nội vừa tổ chức đấu giá thành công quyền khai thác 3 mỏ cát: Châu Sơn (xã Châu Sơn, huyện Ba Vì), Tây Đằng - Minh Châu (thị trấn Tây Đằng, xã Minh Châu, huyện Ba Vì) và Liên Mạc (phường Thượng Cát, quận Bắc Từ Liêm). Hơn 70 tổ chức, cá nhân tham gia đấu giá 3 mỏ cát này, thời gian đấu giá kéo dài từ 9 giờ ngày 5 đến gần 6 giờ sáng 6-11.

Giá cao gấp 46-204 lần

Kết quả đấu giá, mỏ Châu Sơn với trữ lượng hơn 700.000 m3, giá khởi điểm hơn 2,8 tỉ đồng, qua 89 vòng đấu giá, ban tổ chức xác định được nhà đầu tư giành quyền khai thác mỏ cát với giá hơn 396 tỉ đồng, gấp khoảng 140 lần mức giá khởi điểm. Doanh nghiệp trúng đấu giá là Công ty Cổ phần Đầu tư thương mại Việt Sơn.

Mỏ Tây Đằng - Minh Châu trữ lượng 4.899.000 m3, giá khởi điểm hơn 19 tỉ đồng. Qua 21 vòng đấu giá, ban tổ chức đấu giá xác định Công ty TNHH Thương mại Phúc Lộc Thịnh trúng đấu giá với giá gần 884 tỉ đồng, gấp khoảng 46 lần giá khởi điểm.

Mỏ Liên Mạc trữ lượng hơn 500.000 m3, giá khởi điểm hơn 2 tỉ đồng. Qua 53 vòng đấu giá, Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Dịch vụ KSP giành quyền trúng thầu với giá hơn 408 tỉ đồng, gấp khoảng 204 lần giá khởi điểm.

Tổng số tiền giá khởi điểm chưa đến 24 tỉ đồng nhưng nhà đầu tư trúng đấu giá của 3 mỏ cát này là khoảng 1.684 tỉ đồng, tiền đặt cọc khoảng 3,5 tỉ đồng. Như vậy, nếu tính trung bình, mỏ Châu Sơn có giá hơn 500.000 đồng/m3; mỏ Liên Mạc có giá hơn 800.000 đồng/m3...Theo khảo sát của phóng viên Báo Người Lao Động, hiện giá cát bán ra tại các mỏ dao động từ 60.000 - 80.000 đồng/m3; còn giá người dân mua để sử dụng dao động từ 150.000 đến 250.000 đồng/m3 (bao gồm cả công vận chuyển...). Như vậy, có sự chênh lệch rất lớn giữa giá cát thị trường với giá đấu giá mỏ cát mà Sở TN-MT Hà Nội vừa đấu giá thành công.

Dự kiến cả tình huống bỏ cọc

Ông Nguyễn Anh Quân, Phó Giám đốc Sở TN-MT Hà Nội, cho biết 3 phiên đấu giá mỏ cát vừa qua nhận được sự quan tâm rất lớn của các nhà đầu tư. Các phiên đấu giá diễn ra công khai, minh bạch. Kết quả 3 phiên đấu giá có 3 nhà đầu tư trả mức giá cao, hiện các cơ quan chức năng đang trong quá trình thực hiện quy trình xét và công nhận mức đấu giá với các nhà đầu tư. Sau khi có quyết định thông báo chính thức của đơn vị tổ chức phiên đấu giá, sở sẽ hướng dẫn chủ đầu tư xây dựng đề án, xây dựng dự án đầu tư (trong đó nêu rõ về năng lực, mức độ khai thác, công suất khai thác, thời gian khai thác...) để thẩm định và trình UBND TP Hà Nội phê duyệt.

Theo ông Quân, ban tổ chức phiên đấu giá đã dự kiến các tình huống, kể cả trường hợp chủ đầu tư bỏ cọc. Thực tiễn việc bỏ cọc trong các phiên đấu giá cũng không phải chuyện lạ, việc này đã được pháp luật quy định, có chế tài rõ. Khi xây dựng kế hoạch, ban tổ chức "không lường trước" được việc thời gian đấu giá kéo dài như thế. Trước đây, thành phố chưa thực sự quan tâm nhiều đến vấn đề đấu giá mỏ cát để tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Theo kế hoạch của TP Hà Nội, ngoài 3 mỏ cát vừa đấu giá xong thì sở sẽ tổ chức 3 phiên đấu giá 3 mỏ cát nữa trong năm 2023.

Về mặt chuyên môn, trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông N.T.T (chủ đầu tư một mỏ cát ở Hà Nội) cho rằng trong 3 phiên đấu giá 3 mỏ cát trên thì có mỏ Châu Sơn và Liên Mạc là "bất thường", "vô lý". "Nhìn chung thì nếu đấu giá cao như vậy sẽ có lợi cho nhà nước. Tuy nhiên, giá cát thị trường ở Hà Nội hiện nay không cao như giá của 2 doanh nghiệp trên bỏ ra đấu giá. Chúng tôi làm nghề nên chúng tôi biết. Nếu làm theo đúng quy định, theo pháp luật thì rõ ràng doanh nghiệp sẽ lỗ. Có lẽ các doanh nghiệp có tính toán khác" - ông T. nhận định.

Nguồn: Báo Tin Tức; Thanh Niên; VnEconomy; Soha