Hạn hán đang trên đà trở thành 'đại dịch' tiếp theo

(ảnh minh hoạ).

Khai thác nước quá mức và ô nhiễm nguồn nước đang làm cạn kiệt dần nguồn tài nguyên của con người. Để thế giới không còn đối mặt với hạn hán, con người cần phải hành động.

Có một thực tế là nước đang bị lấy từ thiên nhiên, rút cạn từ sông hồ rồi quay về thiên nhiên trong trạng thái ô nhiễm. Điều này cần phải dừng lại, bởi lượng nước sớm sẽ không còn nữa.

Ở nhiều nơi trên thế giới, nguồn cung nước đang không đáp ứng được nguồn cầu. Khi mực nước bề mặt và nước ngầm càng suy giảm thì sẽ dẫn đến một cuộc khủng hoảng nước.

Vấn nạn nước sạch ở Anh

Nước Anh nhỏ bé cổ kính đang phải giải quyết nhiều vấn nạn về nước: Kham hiếm, khai thác quá mức, ô nhiễm, đầu tư kém, sự quản lý thất bại của giới chức trách, ô nhiễm môi trường và vi phạm của các công ty, theo Guardian.

Lượng mưa trung bình năm của Anh là khoảng 1.100 mm, so với mức dưới 300 mm ở Pakistan hay gấp đôi so với Ai Cập. Bất chấp những cơn bão mùa đông, một số khu vực ở Anh đang chạm ngưỡng thiếu nước. Phần lớn lượng mưa tập trung ở Scotland, Wales và miền bắc nước Anh.

Ở phía đông nam nước Anh, lượng mưa chỉ khoảng 600 mm, tương đương ở Lebanon hoặc Kenya, khô hơn Sydney, Australia. Đây là khu vực đông dân nhất nước Anh, với khoảng 18 triệu cư dân trong 19.000 km2, trong đó có 1.500 km2 của London.

Số liệu của chính phủ cho thấy nước ở Anh có 28% tầng chứa nước ngầm, các lớp cát và đá xốp giữ nước dưới lòng đất, và tới 18% sông và hồ chứa, có nhiều nước bị khai thác hơn là được bơm lại. Điều này thể hiện sự không bền vững.

Không một con sông nào ở Anh được đánh giá là có sức khoẻ sinh thái tốt, kể cả địa hình suối phấn. Nhưng phần lớn người ta không biết rằng vấn đề một phần do con người gây ra. Hơn 1/2 lượng nước ngọt được khai thác dùng cho mục đích sinh hoạt. Một người Anh trung bình sử dụng 153 lít nước/ngày. Các dự bán thời tiết cho biết mùa khô ở Anh sẽ tăng tới 50%, lượng nước sẵn có giảm ít nhất 10-15%.

"Là đại dịch tiếp theo không có vaccine"

Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã coi khủng hoảng nước là một trong năm rủi ro hàng đầu với nền kinh tế toàn cầu. Một nửa dân số, gần 4 tỷ người đang sống ở những khu vực khan hiếm nước nghiêm trọng ít nhất một tháng mỗi năm, trong khi nửa tỷ người phải chịu cảnh kham hiếm nước nghiêm trọng quanh năm.

Chỉ có một lượng nước hữu hạn luân chuyển trong vòng tuần hoàn nước của chúng ta. Mỗi giọt nước trên Trái Đất đã tồn tại từ thưở sơ khai và được tái sử dụng liên tục. Cơ thể người trưởng thành có 60% là nước, khi chết và được hoả táng/chôn cất, nước đó sẽ được thải ra môi trường.

Thế nhưng, từ sông Hoàng Hà ở Trung Quốc đến sông Colorado ở Mỹ, nhiều con sông đã không còn đổ ra biển. Các con sông đã bị uốn thẳng, đắp đập nhân tạo, hút nước ra ngoài và dẫn tới các trang trại, khu công nghiệp và các hộ gia đình. Các hồ lớn từ Biển Aral ở Trung Á đến Hồ Umia ở Iran, gần như đã biến mất.

Các tầng chứa nước ngầm từ Ogallala và Thung lũng Trung phần California đến thượng nguồn sông Hằng ở Ấn Độ và hạ nguồn Indus của Pakistan, có tốc độ cạn nhanh hơn tốc độ hồi nước. Lượng nước ngọt ngày càng bị ô nhiễm do nước thải và phân bón, khiến tảo nở hoa, làm nước đục xanh và giết chết các hệ sinh thái.

Theo ông Torgny Holmgren, giám đốc điều hành tại Viện Nước Quốc tế Stockholm, nếu xu hướng này còn tiếp tục, con người sẽ cần thêm 50% nước vào năm 2050.

Covid-19 xuất hiện càng làm nổi trội vấn đề nước hơn. Gary White, Giám đốc điều hành cảu Water.org nói rằng: "Trước đây chúng ta chưa từng coi việc thiếu nước và điều kiện vệ sinh là một cuộc khủng hoảng toàn cầu".

Vào tháng 6/2021, Mami Mizutori, đại diện đặc biệt của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc về giảm thiểu rủi ro thiên tai phát biểu rằng: "Hạn hán đang trên đà trở thành đại dịch tiếp theo và không có vaccine để chữa trị".

Phần lớn các cuộc khủng hoảng nước thường do sự quản lý yếu kém của con người, chứ không do khí hậu gây ra. Tuy nhiên, khi có biến đổi xảy ra, mô hình mưa thay đổi và những người tị nạn vì khí hậu buộc phải di chuyển, thời giờ để con người hành động ngày càng ngắn hơn. Chúng ta đang sống dựa vào nguồn nước cạn kiệt cuối cùng. Hoặc chúng ta có thể thay đổi cách tiếp cận trước khi quá muộn. Thế giới không cạn nước, mà con người đang thiếu nước.

Vào ngày 9/7/2020, Ủy ban Công cộng phản bác rằng tất cả cơ quan chịu trách nhiệm cung cấp nước của Anh, gồm Bộ Môi trường Anh (Defra), Cơ quan Quản lý dịch vụ nước (Ofwat) và Cơ quan Môi trường của Bevan (EA) đã buông lỏng quản lý, cần phải hành động khẩn cấp để đảm bảo nguồn cung nước.

Nếu không hành động, Văn phòng Kiểm toán Quốc gia (NAO) dự báo rằng nhu cầu sẽ vượt quá nguồn cung ở Anh không trễ hơn năm 2034. Do các công ty khai thác nước đã khai thác quá nhiều, dẫn đến suy thoái môi trường, làm cạn các dòng sông. Cần giảm 480 triệu lít mỗi ngày vào năm 2045 để hạ mức khai thác nước ngầm hiện tại xuống mức bền vững, nếu không Anh sẽ cạn nước trong vòng 10 năm tới.

Ảnh hưởng đến nông nghiệp

Andrew Tucker, Giám đốc sử dụng hiệu quả nước tại Thames Water, nói rằng có một số lý do dẫn đến tình trạng thiếu nước dự trữ tương đối lớn ở Anh. Đầu tiên, mỗi tấc đất ở Anh đã được sử dụng khá nhiều trong hàng nghìn năm qua và không còn chỗ để khai thác.

Thứ hai, phía đông nam tương đối bằng phẳng, không có thung lũng để đắp đập. Thứ ba, Anh có một lượng dân số không được giáo dục bài bản về việc tiết kiệm nước hoặc cách sống chung với hạn hán. Và khi nước quá rẻ thì nó không được coi trọng.

Khác với miền tây nước Mỹ, nơi có hệ thống tưới tiêu nhân tạo, nông nghiệp ở Anh hầu như hoàn toàn dựa vào nước mưa tự nhiên. Những cơn mưa ngày càng ít hơn.

James Alexander đến từ một gia đình làm nông ở Oxfordshire qua nhiều thế hệ, nói rằng: "Trong 3 năm qua, trời có lạnh một chút vào mùa đông nhưng không giống ngày xưa. Hai mùa đông vừa qua là hai mùa đông ẩm nhất được ghi nhận, nhưng mưa chỉ xuất hiện khoảng 6 tuần".

Ở bờ biển phía nam của nước Anh, Southern Water hiện đang trả tiền cho nông dân giữ nguyên cánh đồng cây trồng qua mùa đông thay vì để đất trống. Điều này không chỉ vì lợi ích bổ sung nước ngầm mà còn để giảm lượng nitrat từ hoạt động canh tác thông thường ngấm vào nước.

Gánh nặng

Chất thải trong hệ thống nước, sự ô nhiễm của các dòng sông, sự rò rỉ trong các đường ống nước ngầm, các dự án xây dựng nhà ở thiết kế hệ thống nước ẩu... cũng là những nguyên nhân cho vấn đề khủng hoảng nước.

Có rất nhiều điều mà con người có thể hành động, nhưng lại đều quy về tiết kiệm nước, thu gom nước mưa và tái chế nước xám. Tất cả những điều này nên là một phần trong quy trình hoạt động của các công ty cấp nước và quy định của các toà nhà. Ví dụ ở Bỉ, việc lắp bể chứa nước mưa khi xây nhà là bắt buộc, chứ không phải là một lựa chọn.

Con người có nên tắm bằng cách dội nước từ xô và tái sử dụng nước không? Đó không phải là một ý tưởng tồi.

Ở những nơi đã từng phân phối nước theo phần, như ở Cape Town hay các thị trấn khai thác mỏ ở Australia, điều này vẫn được áp dụng. Các khoản thanh toán dịch vụ quản lý đất đai môi trường của Defra có thể khuyến khích canh tác tái tạo và che phủ cây trồng, bù đắp cho việc khôi phục vùng đồng bằng ngập lũ. Điều này còn góp phần đưa hải ly trở lại, tái tạo và phục hồi các dòng sông và vùng đất ngập nước.

Con người đào kênh, xới đất, bơm nước ngầm quá mức, làm khô hạn vùng đất ngập nước, đốt than bùn, giết những loài động vật chủ chốt trong hệ sinh thái, tất cả đều tỉn rằng kỹ thuật hiện đại sẽ giúp con người không cần phụ thuộc vào tự nhiên. Cuộc khủng hoảng nước chính là hậu quả của khủng hoảng khí hậu.

Người Hàn Quốc giảm hai tuổi sau một đêm

Khi luật tính tuổi mới của Hàn Quốc có hiệu lực từ hôm nay, bà Kim Hae-yeon đang từ 50 tuổi được tính lại thành 48.

Bà Kim Hae-yeon không khỏi buồn phiền khi bước sang tuổi 50 hồi đầu năm, nhưng kể từ ngày 28/6, mọi thứ sẽ thay đổi. "Đó là thời điểm tôi chuyển sang tuổi 48, và sẽ phải đón tuổi 50 một lần nữa", bà nói.

Hôm nay là thời điểm tất cả khu vực pháp lý và hành chính trên lãnh thổ Hàn Quốc sẽ bắt đầu sử dụng hệ thống tính tuổi theo tiêu chuẩn quốc tế, thay vì cách tính truyền thống trước đây, giúp bà Kim và nhiều người dân "trẻ lại" 1-2 tuổi chỉ sau một đêm.

Quốc hội Hàn Quốc thông qua luật này hồi năm ngoái, nhằm tránh những nhầm lẫn, bối rối trong cách tính tuổi, cũng như đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu. "Hàn Quốc đang trở nên trẻ hơn", thông báo về luật sửa đổi của chính phủ hồi tháng 12/2022 có đoạn.

Dân Hàn Quốc thường "nhiều tuổi" hơn người ngoại quốc cùng trang lứa, bởi đây là nước duy nhất tính thời gian trong bụng mẹ vào tuổi của trẻ sơ sinh. Hệ thống tính "tuổi mụ" này đã được duy trì tại Hàn Quốc suốt nhiều thế kỷ.

Trẻ sơ sinh Hàn Quốc đều được tính là một tuổi ngay khi chào đời và hai tuổi khi bước sang năm mới dương lịch. Nếu sinh ra vào đêm giao thừa, đứa trẻ nghiễm nhiên được tính là hai tuổi ngay trong ngày đầu tiên của năm mới.

Tuy nhiên, cách tính tuổi truyền thống này đã làm phức tạp hóa thứ bậc xã hội tại Hàn Quốc, trong đó tuổi tác ảnh hưởng đến địa vị.

Trẻ em Hàn khi gặp nhau ở sân chơi sẽ hỏi tuổi trước khi hỏi tên. Câu hỏi về tuổi tác phổ biến đến mức chính quyền phải khuyến cáo dân địa phương không hỏi tuổi người nước ngoài tại Thế vận hội mùa đông Pyeongchang năm 2018, bởi đây là hành vi bị coi là bất lịch sự.

Khi được người nước ngoài hỏi tuổi, nhiều người Hàn phải nói cả "tuổi Hàn Quốc" và "tuổi quốc tế", đồng thời đưa ra những lời giải thích khiến người đối diện bối rối. Trước những bất cập như vậy, không ít bậc cha mẹ phải tính toán thời gian thụ thai để con không chào đời vào cuối năm.

Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol đã được công chúng ủng hộ rộng rãi khi cam kết thay đổi hệ thống tính tuổi này trong chiến dịch tranh cử năm ngoái. Theo khảo sát đầu năm 2022 của Hankook Reseacrch, công ty nghiên cứu trụ sở Seoul, 3/4 người Hàn Quốc muốn điều chỉnh cách tính này.

Với cách tính mới theo chuẩn quốc tế, những đứa trẻ vừa chào đời sẽ được coi là 0 tuổi và chỉ được tính là một tuổi vào ngày sinh nhật. Toàn bộ người Hàn cũng dựa vào ngày sinh nhật để tính tuổi, thay vì cứ qua năm mới là thêm một tuổi như trước đây.

Bởi vậy, bà Kim, người sinh vào tháng cuối năm, sẽ một lần nữa đối mặt với mốc 50 tuổi vào năm 2024.

Dù luật tính tuổi mới có hiệu lực, người Hàn không cần cập nhật bất kỳ thông tin nào trên giấy tờ chính thức, bởi tuổi điền trong các biểu mẫu của chính quyền đều được tính theo chuẩn quốc tế, như tuổi nghỉ hưu, tuổi đủ điều kiện bỏ phiếu. Tuổi nghĩa vụ quân sự, tuổi nhập học, tuổi mua rượu bia, thuốc lá cũng được tính theo dương lịch.

Chính phủ và nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc cũng đã triển khai nhiều chiến dịch khuyến mãi về cách tính tuổi mới.

Nhà bán lẻ trực tuyến 11Street đã thiết lập một chương trình tặng quà (giveaway) trị giá hàng nghìn USD cho những khách hàng sử dụng công cụ tính tuổi quốc tế của họ. Công ty giải trí Lotte World cũng giảm giá vé vào cửa cho những người sinh vào tháng 6 hoặc tháng 7.

Tuy nhiên, chính phủ Hàn Quốc đã cảnh báo về tình trạng khó xử trong thời gian đầu áp dụng cách tính tuổi mới. Bộ Giáo dục cũng khuyến cáo học sinh không nên quá quan tâm tới chuyện này làm ảnh hưởng việc học hành.

Lee Jin-soo, 15 tuổi theo cách tính cũ, sẽ được tính là 13 tuổi theo luật mới. Trước ngày 28/6, một số bạn học 14 tuổi ở trường đã bắt đầu yêu cầu Lee gọi họ là "anh". "Cháu rất buồn vì phải đợi đến sinh nhật để bằng tuổi họ", Lee nói.

Trong khi đó, Park Jeong-yeon, nhân viên văn phòng, lại hào hứng khi được lùi về mốc 28 tuổi thay vì 30 theo cách tính truyền thống. Cô cho biết điều này sẽ giúp cô có thêm thời gian hoàn thành mục tiêu kết hôn trước 30 tuổi.

"Cha mẹ tôi thúc giục chuyện lấy chồng vì cho rằng tôi 'quá già để cư xử như trẻ con'. Giờ thì họ sẽ phải chấp nhận rằng tôi còn hai năm nữa mới 30 tuổi", Park nói.

5G đang "làm mưa làm gió" tại Trung Quốc

(ảnh minh hoạ).

Các ứng dụng trên nền tảng 5G đã bao phủ hơn 60% lĩnh vực công nghiệp khác nhau liên quan đến quá trình phát triển kinh tế quốc gia của Trung Quốc, trong đó có thể kể đến như internet phục vụ công nghiệp, thành phố thông minh, tiêu thụ thông tin, an ninh công cộng, dầu khí, năng lượng thông minh, giáo dục, y tế, nông nghiệp, kho vận, khai khoáng...

Tính đến tháng 3/2023, Trung Quốc có gần 2,85 triệu trạm 5G trên cả nước, chiếm 25,3% tổng số trạm thu phát sóng tại đây và có hơn 43% dữ liệu truy cập internet từ di động trên nền tảng 5G. Cuối tháng 5.2023, số người dùng di động sử dụng 5G ở quốc gia tỉ dân đạt 651 triệu, tương đương 38,1% lượng thuê bao di động.

Các ứng dụng trên nền tảng 5G đã bao phủ hơn 60% lĩnh vực công nghiệp khác nhau liên quan đến quá trình phát triển kinh tế quốc gia, trong đó có thể kể đến như internet phục vụ công nghiệp, thành phố thông minh, tiêu thụ thông tin, an ninh công cộng, dầu khí, năng lượng thông minh, giáo dục, y tế, nông nghiệp, kho vận, khai khoáng...

Theo ghi nhận của VnEconomy tại Thượng Hải, một trong những thành phố hiện đại nhất Trung Quốc, người dân, doanh nghiệp tại đất nước tỷ dân đang dành sự quan tâm đặc biệt tới công nghệ 5G cũng như các ứng dụng nền tảng đang được các doanh nghiệp viễn thông hàng đầu Trung Quốc nghiên cứu, phát triển.

Sáng 28/6, Triển lãm Di động Thượng Hải 2023 - MWC Thượng Hải 2023 tại Thượng Hải, Trung Quốc đã thu hút hàng vạn khách hàng tới thăm quan. Sự kiện này sẽ kết thúc vào ngày 30/06.

Tại đây, hàng trăm doanh nghiệp, các nhà khai thác toàn cầu, nhà lãnh đạo có sức ảnh hưởng và chuyên gia ngành sẽ đi sâu vào các chủ đề: Tăng tốc thịnh vượng cùng 5G; Tiến tới kỷ nguyên 5.5G và Chuyển đổi số thông minh. 5.5G sẽ tạo ra giá trị kinh doanh mới trong các lĩnh vực Kết nối con người, Internet Vạn vật (IoT), Internet Phương tiện (IoV)...

Phát biểu tại sự kiện, bà Mạnh Vãn Châu, Chủ tịch luân phiên của Huawei, nhấn mạnh rằng 4G đã được triển khai thương mại trong 4 năm qua. 5G đã hiện diện trong tất cả ngành công nghiệp mà còn trong vô số công nghệ hộ gia đình khắp thế giới, thay đổi cách thức chúng ta làm việc và sinh sống, cũng như tạo ra giá trị to lớn cho nền kinh tế, công nghiệp và xã hội.

Đối với người tiêu dùng, 5G, Cloud và AI đã tạo ra một hiệu ứng dây chuyền, một không gian nơi tất cả người mua cũng có thể trở thành người bán.

Đối với ngành công nghiệp, 5G trở thành động lực mới thúc đẩy năng suất. Các nhà cung cấp công nghệ, đối tác và khách hàng đang liên kết mạnh mẽ hơn bao giờ hết để tối đa hóa giá trị của 5G. Chiến lược kiên định, hiểu biết sâu sắc về mọi kịch bản công nghiệp và cải tiến liên tục tỷ suất hoàn vốn (ROI) đã giúp 5G đứng vững chãi trong các ứng dụng công nghiệp.

Tại triển lãm, hãng công nghệ này cũng trình diễn công nghệ khai thác mỏ thông minh ứng dụng 5G để giúp người xem có những hiểu biết căn bản nhất về lĩnh vực này.

Theo các kỹ sư của Huawei, với những cảm biến âm thanh, hình ảnh cảnh báo thời gian thực được cài đặt trên các tuyến hầm lò trên nền tảng 5G giúp việc truyền tải video tại chỗ theo thời gian thực về văn phòng điều hành, các thuật toán AI theo dõi và phát hiện những hoạt động bất thường của hầm lò và địa tầng, phát hiện kịp thời vi phạm và những vấn đề về hầm lò giúp nhà quản lý kịp thời đưa ra quyết định, đảm bảo an toàn vận hành khai thác từ quan điểm công nghệ và kỹ thuật.

Quá trình khai thác dưới hầm lò cũng được máy móc và các phương tiện phối hợp thực hiện một cách chuẩn xác, thuần thục và không cần sự có mặt của con người nên giảm thiểu tới mức tối đa nguy cơ tai nạn.

Trung Quốc vốn có truyền thống khai thác mỏ lâu đời, quốc gia có 5.300 mỏ và 1,3 nghìn tỉ tấn trữ lượng than đã được xác minh. Và nhờ vào ứng dụng công nghệ 5G cũng như trí tuệ nhân tạo, việc khai thác đang ngày càng hiệu quả, an toàn hơn.

Theo ban tổ chức MWC Thượng Hải 2023, trong khuôn khổ triển lãm, ngoài các gian hàng trình diễn công nghệ mới, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng như các nhà khai thác toàn cầu, giới chuyên gia trong ngành và các nhà lãnh đạo sẽ tham dự nhiều diễn đàn để thảo luận về các chủ đề nóng như thúc đẩy sự thịnh vượng 5G, hướng tới kỷ nguyên 5.5G và chuyển đổi trí thông minh số; 5.5G mang lại giá trị kinh doanh mới cho các kịch bản như People's Connect, IoT và giúp tất cả các ngành công nghiệp tiến tới một thế giới thông minh...

Đồng tiền riêng của BRICS liệu có khả thi?

Mặc dù các thành viên BRICS đều có lý do riêng để ủng hộ sáng kiến thiết lập một đồng tiền chung của khối, nhưng vẫn có những câu hỏi quan trọng liên quan đến việc áp dụng đồng tiền mới và tính khả thi của nó.

Theo nhận định của chuyên gia Kanishk Shetty thuộc Chương trình Địa kinh tế của Quỹ Nghiên cứu Observer (Ấn Độ), trong thời gian gần đây, ngày càng có nhiều lời kêu gọi các quốc gia giao dịch bằng những loại tiền tệ ngoài đồng đô la Mỹ (USD) do sự gián đoạn kinh tế vì lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga và việc nước này bị loại khỏi hệ thống giao dịch quốc tế bằng đồng USD như SWIFT (Hiệp hội Viễn thông Liên Ngân hàng và Tài chính Quốc tế). Tháng 4 năm nay, các quốc gia thành viên của BRICS (Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Nam Phi và Brazil) đã công bố kế hoạch giới thiệu loại tiền mới của họ. Mặc dù mỗi quốc gia BRICS đều có lý do riêng để ủng hộ sáng kiến ​​này, nhưng vẫn có những câu hỏi quan trọng liên quan đến việc áp dụng đồng tiền mới và tính khả thi của nó.

Nhu cầu về một đồng tiền chung của BRICS?

BRICS đang tích cực xem xét giao dịch nội khối bằng đồng tiền riêng. Điều này sẽ không chỉ thúc đẩy thương mại nội khối BRICS mà còn loại bỏ chi phí chuyển đổi USD cao trong các giao dịch quốc tế.

Bước đầu tiên, các quốc gia thành viên do Ấn Độ và Trung Quốc dẫn đầu đã thúc đẩy các thỏa thuận thương mại song phương bằng tiền tệ quốc gia. Sau khi quá trình chuyển đổi sang giao dịch tiền tệ quốc gia được thực hiện, BRICS sẽ tích cực xem xét giới thiệu và lưu hành một loại tiền kỹ thuật số hoặc một loại tiền thay thế.

Tuy nhiên, mỗi quốc gia BRICS ủng hộ sáng kiến ​​mới này vì những lý do khác nhau. Nga và Trung Quốc đang đi đầu trong động thái phi USD hóa vì lợi ích chính trị của họ. Nga đang nỗ lực tránh các lệnh trừng phạt của Mỹ bằng cách thách thức hệ thống tài chính do đồng USD thống trị, trong khi Trung Quốc đang thúc đẩy và quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ (NDT) như một giải pháp thay thế. Vì hơn 17% dự trữ ngoại hối của Nga là bằng NDT, nên Moskva có xu hướng giao dịch bằng NDT nhiều hơn.

Mặt khác, Ấn Độ, Nam Phi và Brazil có những lý do thực dụng riêng để ủng hộ động thái này. Sự thống trị của đồng USD trong các giao dịch quốc tế giảm đi sẽ giúp các quốc gia vốn đang phải đối mặt với tình trạng khan hiếm đồng đô la Mỹ này dễ dàng hơn trong việc trả các khoản nợ của họ cho các tổ chức quốc tế.

Nhưng câu hỏi quan trọng tiếp theo về loại tiền tệ mới là liệu BRICS có đáp ứng các tiêu chí cần thiết để xây dựng một loại tiền tệ toàn cầu so với Mỹ hay không?

Quy mô kinh tế lớn hơn

Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, USD là đồng tiền được giao dịch nhiều nhất, chiếm gần 90% giao dịch ngoại hối toàn cầu. Một trong những lý do khiến đồng đô la Mỹ trở thành đồng tiền thống trị là do Mỹ là nền kinh tế lớn nhất thế giới với GDP khoảng 25 nghìn tỷ USD, tức chiếm 24% GDP của thế giới. Thu nhập quốc dân của một quốc gia càng lớn thì nhu cầu về tài sản của quốc gia đó càng lớn, dẫn đến nhu cầu nắm giữ đồng tiền của nước đó càng lớn. Mặt khác, khối BRICS có tổng GDP hơn 32 nghìn tỷ USD, tức chiếm 31,59% GDP thế giới. Nói chung, BRICS dự kiến ​​quy mô sức mạnh kinh tế lớn hơn nhiều so với Mỹ.

Khả năng tiếp cận tài chính

Mỹ có một hệ thống tài chính lớn và phức tạp bao gồm một mạng lưới các ngân hàng, công ty đầu tư và các tổ chức tài chính khác có khả năng xử lý các giao dịch quốc tế phức tạp. Các nhà đầu tư trên toàn thế giới thích mua chứng khoán bằng USD vì tính an toàn và tính thanh khoản cao. Năm 2014, BRICS thành lập Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) như một giải pháp thay thế cho các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Thỏa thuận dự trữ dự phòng của NDB (CRA) đã thu hút nhiều nước đang phát triển tham gia. Nguyên nhân là vì các quốc gia này đang phải đối mặt với tình trạng thiếu dự trữ USD và không thể thanh toán các khoản nợ quốc tế. Bên cạnh đó, chương trình điều chỉnh cơ cấu của IMF bắt buộc các quốc gia này phải giảm chi tiêu chính phủ, tăng cường tư nhân hóa và bãi bỏ một số quy định. Việc không có khả năng xây dựng các chính sách độc lập buộc các quốc gia đó phải chuyển sang NDB để nhận các khoản vay và hỗ trợ phát triển. NDB cũng đã phát hành trái phiếu bằng đồng nội tệ. Những diễn biến này cho thấy khả năng tiếp cận tài chính ngày càng tăng của BRICS để sử dụng tài sản lưu động của mình.

Sức mạnh quân sự

Với sức mạnh quân sự vượt trội và vị trí thống trị trong nền chính trị toàn cầu, Mỹ có ảnh hưởng đáng kể đối với các vấn đề quốc tế. Ảnh hưởng toàn cầu này đã giúp Mỹ củng cố vị thế của đồng USD như một loại tiền tệ toàn cầu không bị thách thức. Tuy nhiên, khối BRICS bao gồm Nga, Trung Quốc và Ấn Độ, những quốc gia có quân đội mạnh chỉ xếp sau Mỹ, theo Global Firepower Index 2023 (Nga đứng thứ hai, Trung Quốc thứ ba và Ấn Độ xếp thứ tư). Tuy nhiên, khả năng thành lập một liên minh quân sự đã bị loại bỏ vào năm 2018 do mục tiêu chính của BRICS là tăng cường hợp tác với các nước đang phát triển. Bên cạnh đó, khả năng thành lập một liên minh như vậy là rất thấp do tranh chấp biên giới kéo dài giữa Ấn Độ và Trung Quốc và quan điểm khác nhau của hai nước về một số vấn đề địa chính trị và địa chiến lược đương đại và mới nổi.

Những thách thức

Câu hỏi thứ ba và cũng là câu hỏi quan trọng nhất là các nước như Ấn Độ phải vượt qua những thách thức nào khi áp dụng đồng tiền mới của BRICS.

Thách thức quan trọng nhất là ý định chính trị đằng sau việc phi USD hóa. Trong nỗ lực thúc đẩy giao dịch bằng các loại tiền tệ quốc gia, Nga sẽ ưu tiên giao dịch bằng đồng NDT hơn so với đồng Rupee của Ấn Độ, bất chấp thỏa thuận Rupee - Rúp giữa New Delhi và Moskva. Điều này sẽ dẫn đến xung đột lợi ích và nguy cơ xảy ra tranh chấp trong khối có thể làm gián đoạn bước đầu tiên, tức là quá trình chuyển đổi sang tiền tệ quốc gia, khiến các thành viên có thể gặp khó khăn trong việc giới thiệu một loại tiền tệ chung thay thế.

Thách thức thứ hai là sự phụ thuộc ngày càng tăng vào Trung Quốc khi BRICS hướng tới việc trở thành một liên minh tiền tệ như EU. Điều này rất có thể xảy ra vì Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn trong GDP của BRICS. Thương mại nội khối BRICS có thể được tự do hóa ở mức độ mà các quốc gia thành viên sẽ giảm đáng kể hoặc miễn thuế đối với hàng nhập khẩu của nhau. Điều này có thể dẫn đến sự gia tăng thâm hụt thương mại song phương, đặc biệt là với Trung Quốc. Sự phụ thuộc nhiều hơn vào hàng hóa Trung Quốc sẽ làm tăng ảnh hưởng của Trung Quốc và giúp Bắc Kinh có tiếng nói quan trọng hơn trong việc thiết lập các quy tắc thương mại của khối, có khả năng dẫn đến một hình thức chi phối khác.

Thách thức thứ ba là rủi ro phát sinh từ sự biến động tỷ giá hối đoái ở một quốc gia thành viên. Ví dụ, với sự sụt giảm mạnh về giá trị đồng Rand của Nam Phi, điều cần thiết là phải thiết lập một biên độ trong đó một loại tiền tệ của thành viên BRICS như đồng Rand dao động trong đó. Tuy nhiên, thật khó để xác định biên độ dao động như vậy do thiếu một bộ tiêu chí cụ thể mà mọi thành viên phải tuân theo trước khi gia nhập liên minh tiền tệ BRICS.

Tóm lại, chuyên gia Shetty cho rằng những vấn đề trên làm dấy lên nghi ngờ về sự sẵn sàng của Ấn Độ trong việc áp dụng đồng tiền chung trong BRICS. Do sự khác biệt giữa các thành viên BRICS, không rõ liệu lợi ích của một đồng tiền chung có lớn hơn những tác động tiêu cực mà nó mang lại hay không. Mặc dù một loại tiền tệ thay thế sẽ giúp giảm chi phí chuyển đổi USD trong thanh toán quốc tế, nhưng các thành viên BRICS có thể phải thận trọng trước khi thực hiện một bước hướng tới việc xây dựng một loại tiền tệ mới, vì hành động của họ có thể đi ngược lại lợi ích chính sách đối ngoại của mỗi nước.

Ukraine tung quân phản công trên mọi mặt trận

(ảnh minh hoạ).

Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết các lực lượng Ukraine đã mất hàng trăm xe tăng và xe bọc thép trong chiến dịch phản công từ đầu tháng.

"Tôi vừa nhận được thông tin cập nhật. Kể từ ngày 4/6, khi (Ukraine) bắt đầu cuộc phản công, đối phương đã mất 259 xe tăng và 780 xe bọc thép", Tổng thống Putin nói trong cuộc gặp với các quân nhân Nga hôm 27/6.

Nhà lãnh đạo Nga đặc biệt nhấn mạnh các cuộc giao tranh ở hướng Orekhov.

"Riêng hướng Orekhov, nơi đối phương coi là hướng tấn công chính, chỉ trong 7 ngày qua, họ đã mất 280 phương tiện, trong đó có 41 xe tăng và 102 xe bọc thép", Tổng thống Putin cho biết thêm.

Trong bài phát biểu hôm 21/6, Tổng thống Putin cho biết các lực lượng Ukraine chịu tổn thất nặng nề trong chiến dịch phản công từ đầu tháng 6. Tuy nhiên, theo Tổng thống Nga, cho đến nay, tiềm lực phản công của Ukraine "vẫn chưa cạn kiệt".

Bộ Quốc phòng Nga cũng tuyên bố, quân đội nước này đã bẻ gãy nhiều đợt phản công của Ukraine, khiến khoảng 7.500 binh sĩ Ukraine thiệt mạng và bị thương. Tổng thống Putin cũng khẳng định, Ukraine mất tới 30% số lượng xe thiết giáp do phương Tây cung cấp.

Chiến dịch phản công của Ukraine được cho là mở màn từ đầu tháng 6 này. Đến nay, Kiev tuyên bố đã giành lại quyền kiểm soát hơn 100km2 lãnh thổ. Quân đội Ukraine khẳng định tiếp tục tiến công dù phải đối mặt với thách thức lớn để chọc thủng phòng tuyến của Nga.

Giới chức Nga nhận định chiến dịch phản công của Ukraine đang chậm lại, do họ đang chịu tổn thất nghiêm trọng về nhân sự lẫn vũ khí. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng tuyên bố chiến dịch phản công của nước này tiến triển chậm hơn so với kỳ vọng của các bên.

Ông Zelensky lý giải, cuộc phản công của Ukraine không dễ dàng bởi Nga đã rải mìn ở 200.000 km2 vùng lãnh thổ mà họ kiểm soát. Thực tế, Nga đã có nhiều tháng để tăng cường hệ thống phòng thủ. Hiện quân đội Ukraine chưa thể tiếp cận những nơi Nga phòng thủ kiên cố nhất, cách xa tiền tuyến trải dài hơn 1.000km.

Theo Politico, các quan chức Ukraine cũng mong muốn chiến dịch phản công có thể tiến triển nhanh hơn, nhưng chỉ ra các yếu tố cản trở như khả năng tác chiến hiệu quả của máy bay Nga, các bãi mìn và thời tiết xấu khiến lực lượng vũ trang của Kiev không đạt được tiến triển đáng kể.

"Chúng tôi vẫn tiến công ở các khu vực khác nhau trên tiền tuyến. Trước đó, chúng tôi không thể đánh giá được mức độ vững chắc của hệ thống phòng thủ Nga, chỉ khi chúng tôi tiến hành các hoạt động thăm dò tích cực, chúng tôi mới có được bức tranh rõ ràng hơn", Yuri Sak, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, nói.

Politico dẫn nguồn tin cho biết, Mỹ và châu Âu không hài lòng với tốc độ phản công chậm chạp và yêu cầu quân đội Ukraine nhanh chóng đạt được những thành tựu đáng kể trên chiến trường. Phương Tây được cho là đã chỉ trích Lực lượng vũ trang Ukraine vì "quá thận trọng", chờ đợi thời tiết hoàn hảo cũng như các yếu tố khác phù hợp trước khi tấn công các vị trí của Nga.

Tổng thống Zelensky hôm 26/6 tuyên bố, các binh sĩ Ukraine tiến công "trên mọi mặt trận". Giới chức Ukraine xác nhận 3 mặt trận phản công chủ lực hiện nay tập trung ở khu vực Donetsk, Nam Donetsk và Zaporizhia.

Nguồn: Zing News; Vnexpress; VnEconomy; Soha; Dân Trí