Lạm phát châu Âu tăng tốc trở lại sau 8 tháng

Giá cả tiếp tục là vấn đề đau đầu với giới chức châu Âu, khi lạm phát tăng tốc trở lại sau 8 tháng giảm.

Số liệu mới nhất do Liên minh châu Âu (EU) công bố hôm 5/1 cho thấy lạm phát tháng 12/2023 tại khu vực đồng euro là 2,9%, tăng 0,5% so với một tháng trước đó. Đây là lần đầu từ tháng 4/2023, lạm phát tại 20 nước eurozone tăng tốc.

Giá thực phẩm, đồ uống có cồn, thuốc lá và dịch vụ đều tăng so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, năng lượng hạ không đáng kể. Những yếu tố này kéo lạm phát lên cao.

Tại hai nền kinh tế hàng đầu châu Âu là Pháp và Đức, lạm phát cũng tăng trở lại. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Đức tháng 12 tăng 3,8%, cao hơn mức 2,3% tháng 11. Tại Pháp, CPI tăng 4,1% tháng 12. Ở cả hai nước này, giá năng lượng tăng đều là nguyên nhân kéo lạm phát đi lên.

Lạm phát tháng 12 tăng trở lại là điều đã được các nhà kinh tế học dự báo từ trước, do các chính phủ đang rút dần khoản trợ cấp hào phóng trong khủng hoảng năng lượng năm ngoái. Bên cạnh đó, nền giá để so sánh năm ngoái ở mức thấp.

Số liệu này cũng phù hợp với dự báo của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), rằng lạm phát sẽ chạm đáy trong tháng 11/2023 và sau đó quanh 2,5-3% đến hết năm 2024, trước khi giảm về 2% vào 2025.

Giới phân tích cho rằng hiện có hai yếu tố tác động đến lạm phát ở eurozone trong dài hạn. Đó là, lương của người lao động và căng thẳng địa chính trị.

Các cuộc đàm phán lương tại hầu hết quốc gia trong khối sẽ hoàn tất vào quý I, nhưng tháng 5 mới công bố số liệu. Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách sẽ phải chờ đến giữa năm mới nhìn được bức tranh tổng thể.

Căng thẳng địa chính trị ngày càng khó đoán. Cuộc chiến ở Gaza có ít tác động lên giá nhiên liệu, song gián đoạn logistics gần đây trên kênh đạo Suez đang kéo chi phí vận chuyển lên cao.

Số liệu lạm phát tháng cuối cùng 2023 cũng làm phức tạp thêm dự báo về khả năng giảm lãi suất năm nay. Nhà đầu tư hiện đặt cược ECB giảm lãi 6 lần năm nay, bắt đầu từ tháng 3. Trong khi đó, quan chức ECB cho rằng phải đến giữa năm họ mới đủ tự tin khẳng định lạm phát trong tầm kiểm soát.

Siêu thị châu Âu tuyên chiến với “lạm phát thu nhỏ”

Carrefour đánh giá đó là “lừa dối khách hàng” và loại một loạt các sản phẩm mà họ cho là dùng "lạm phát thu nhỏ" ra khỏi toàn bộ cửa hàng của mình trên 4 nước châu Âu.

Bắt đầu từ tuần này, đại siêu thị Carrefour của Pháp loại các sản phẩm quen thuộc mà họ cho là dùng "lạm phát thu nhỏ" ra khỏi toàn bộ hệ thống cửa hàng của mình trên 4 nước châu Âu là Pháp, Bỉ, Ý và Tây Ban Nha.

Đây làm một động thái mới nhất, và quyết liệt nhất của Carrefour nói riêng và châu Âu nói chung đối với chiêu thức “lạm phát thu nhỏ” của các nhãn hàng.

Thời lạm phát, giá thành tăng cao, các nhãn hàng không muốn tăng giá sản phẩm vì tăng giá sẽ khiến người tiêu dùng “phiền lòng”, có thể dẫn tới “mất khách”. Song họ lại cũng không muốn bị hụt lợi nhuận do phải giữ giá. Thế là họ vẫn giữ giá sản phẩm nhưng rút bớt số lượng bên trong. Ví dụ trước đây một gói bánh có 20 chiếc bánh thì bây giờ tuy giá không đổi nhưng chỉ còn 18 chiếc. Chiêu thức này gọi là “lạm phát thu nhỏ” (shrinkflation). Một thuật ngữ kết hợp của “lạm phát” (inflation) và “thu giảm” (shrink).

Với cách thức này, bề ngoài thì có vẻ các nhãn hàng không tăng giá nhưng thực chất người tiêu dùng đang phải trả giá đắt hơn. Thành thử, cả các nhà chức trách lẫn các nhà bán lẻ châu Âu đều coi đây là 1 hình thức “lừa dối khách hàng”.

Hồi tháng 9 vừa qua, Carrefour đã đưa ra lời “cảnh cáo” với các nhãn hàng dùng “lạm phát thu nhỏ”. Với các sản phẩm như vậy, khi bày trên kệ siêu thị, Carrefour đã dán luôn 1 bảng cảnh báo cho khách hàng rằng “Sản phẩm này đã bị giảm kích thước hoặc trọng lượng, tức là giá thực tế đã bị tăng”.

Các chính phủ cũng đồng quan điểm về “lạm phát thu nhỏ”. Các nhà chức trách Đức và Pháp cũng đã công khai tuyên bố không hoan nghênh các nhãn hàng dùng chiêu thức này. Theo quan điểm của họ, “lạm phát thu nhỏ” không chỉ là lừa dối người tiêu dùng, mà còn là hành động không thân thiện với môi trường, hay gay gắt hơn là “hành động cực kỳ phản cảm”.

Sau khi “cảnh báo” bằng dán nhãn không ăn thua thì bây giờ Carrefour bắt đầu hành động thực tế, không bán một số sản phẩm mà họ cho là dùng "lạm phát thu nhỏ" trong các siêu thị của mình.

Trên quan điểm của một số nhà kinh tế học thì hành động này “không có lợi”. Ông James Walton, kinh tế trưởng của Học viện Phân phối hàng tiêu dùng (Institute of Grocery Distribution) nói: “Chẳng ai được lợi khi người tiêu dùng muốn mua hàng mà hàng lại không có trên kệ”.

Tuy nhiên, hành động như kiểu Carrefour lại đang được các chính phủ châu Âu ủng hộ. Họ đang cùng nhau gây sức ép bắt các nhãn hàng phải giảm giá trong bối cảnh lạm phát hiện tại.

Carrefour cũng sẽ rất nhanh có bạn đồng hành trong cuộc chiến này. Đối thủ cạnh tranh của Carrefour tại Bỉ, siêu thị Colruyt cũng sẽ ngừng nhập hàng của một ông lớn ngành thực phẩm vì lí do tương tự.

Lũ lụt trên diện rộng tại châu Âu

Một loạt quốc gia châu Âu đang phải trải qua tình trạng lũ lụt tồi tệ trong những ngày qua.

Tình hình lũ lụt khiến cuộc sống của người dân bị đảo lộn, nhiều khu vực hiện vẫn được đặt trong tình trạng báo động đỏ.

Tại Anh, mưa lớn sau bão Henk gây lũ lụt trên diện rộng trên cả nước, khiến hàng trăm ngôi nhà ngập nước và gây gián đoạn giao thông nghiêm trọng. Hạt Nottinghamshire ở miền Trung nước Anh là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với mực nước dọc sông Trent vào rạng sáng nay (5/1) có thể lên gần mức kỷ lục từng được ghi nhận trong năm 2000.

Hơn 100 ngôi nhà tại khu vực này bị ngập và người dân ở 500 hộ gia đình phải sơ tán. Mưa lớn cũng khiến nhiều tuyến đường sắt phải đóng cửa.

Trong khi đó, mưa lớn kéo dài trong nhiều tuần qua đã gây ra nhiều vấn đề tại các khu vực của nước Đức và làm ít nhất 2 người thiệt mạng.

Bang Hạ Sachsen, phía Bắc nước Đức, nơi chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề do mưa lớn, hiện đang phải trông chờ vào sự hỗ trợ từ bên ngoài. Các bang lân cận đã cung cấp 1,5 triệu bao cát cho bang này, trong khi Pháp đã cử các nhân viên cứu hộ tới bang trên mang theo hệ thống đê di động dài 1,2 km.

Trong những ngày tới, lượng mưa được dự báo sẽ rất lớn tại nhiều khu vực, đặc biệt là ở vùng núi.

Ở Pháp, 10 tỉnh miền Tây và phía Bắc nước này vẫn đang trong tình trạng cảnh báo lũ lụt.

Lần thứ hai trong 2 tháng qua, khu vực Pas-de-Calais của Pháp được đặt trong tình trạng báo động đỏ, đồng nghĩa với việc có nguy cơ tử vong do lũ lụt. Hàng trăm người đã phải sơ tán. Mưa lớn cũng khiến sông Lys và sông Hem bị vỡ bờ. Dự báo, nước lũ tại khu vực Pas-de-Calais có thể không rút trước cuối tuần này.

Còn tại Bỉ, dịch vụ đường sắt nối Brussels đến Luxembourg trong ngày 4/1 đã bị hoãn do nước lũ làm ảnh hưởng đến một cây cầu đường sắt. Hành khách sẽ phải đi xe bus cho đến cuối tuần, trong khi Cơ quan quản lý điều hành đường sắt Bỉ kiểm tra độ an toàn của cây cầu.

Trong những ngày qua, mưa lớn đã dẫn đến lũ lụt cục bộ ở Bỉ. Đến ngày 4/1, mực nước bắt đầu giảm, nhưng chính quyền tỉnh miền Nam Wallonia vẫn duy trì cảnh báo lũ lụt đối với một số con sông.

Phần Lan lạnh kỷ lục, nước sôi hắt ra đóng băng lập tức

Trong tuần này, Phần Lan chứng kiến đợt lạnh kỷ lục, tới mức nước sôi đóng băng ngay lập tức khi bị hắt lên không trung.

Những ngày qua, các nước Bắc Âu chứng kiến nhiệt độ xuống thấp kỷ lục. Nhiệt độ ở Enontekio (Phần Lan) hôm 5/1 là -44,3 độ C, thấp nhất trong vòng 25 năm qua.

Nhiệt độ thấp kỷ lục ở Phần Lan trong tuần này đã thôi thúc Lauri Untamo (49 tuổi) đến đây để thử một thủ thuật mà ông tò mò từ lâu: hất nước sôi lên không trung và chúng hóa băng ngay lập tức.

Untamo cho biết, ông đang nghỉ ở Lapland cùng bạn bè thì nhiệt độ ở đây giảm xuống -30 độ C vào ngày đầu năm mới. "Tôi từng xem video về trò này trên mạng xã hội hoặc YouTube và rất muốn thử. Khi thấy nhiệt độ xuống -30 độ C, tôi đã nói ý định này với bạn bè", ông cho biết.

Untamo đã đun nước sôi, sau đó đem ra ngoài và hất nước lên không trung. Điều ông muốn thấy đã xảy ra: nước sôi hóa băng ngay lập tức trên không trung rồi rơi xuống.

Tuy nhiên, ông khuyến cáo: "Điều này chỉ nên thử khi nhiệt độ ở mức ít nhất -30 độ C".

Quốc gia EU cấm nhập khẩu LNG của Nga

Bộ trưởng Môi trường và Khí hậu Phần Lan Kai Mykkanen cho biết, lệnh cấm vận với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga sẽ có hiệu lực vào năm 2025.

Trả lời phỏng vấn báo Helsingin Sanomat của Phần Lan hôm 5/1, Bộ trưởng Mykkanen nói rằng Helsinki dự định phát triển một khung pháp lý trong năm nay, qua đó tạo khuôn khổ cần thiết để áp dụng lệnh cấm vận.

“Dù chưa ấn định ngày cụ thể, nhưng chúng tôi dự kiến có thể cấm hoàn toàn khí đốt nhập khẩu từ Nga từ năm 2025” - Bộ trưởng nhận định.

Công ty năng lượng nhà nước Gasum của Phần Lan vẫn nhận LNG từ Nga theo các điều khoản của hợp đồng hiện tại. Tuy nhiên, lượng khí đốt vào quốc gia Bắc Âu này đã giảm đáng kể từ khi xảy ra cuộc xung đột ở Ukraine vào tháng 2/2022.

Cho đến nay, việc nhập khẩu LNG của Nga đã bị cấm tại nhà ga lớn nhất Phần Lan, Inkoo, nằm ở bờ biển phía nam.

Quốc gia Bắc Âu trước đây đã nhập khẩu khí đốt qua đường ống của Nga trị giá hàng trăm triệu euro mỗi tháng, trái ngược với việc mua nhiên liệu siêu lạnh của Nga ở quy mô tương đối nhỏ.

Hồi tháng 9/2023, ông Leonid Mikhelson - lãnh đạo Novatek, nhà sản xuất khí đốt tự nhiên lớn thứ hai của Nga, cho biết công ty Gasum đã nối lại việc mua LNG với khối lượng theo hợp đồng từ nhà máy Kryogaz-Vysotsk và đang nhận 40% tổng lượng nhiên liệu được sản xuất tại nhà máy này.

Nga đã cắt nguồn cung cấp khí đốt qua đường ống cho Phần Lan vào tháng 5/2022 sau khi công ty Gasum từ chối yêu cầu thanh toán khí đốt bằng đồng ruble.

Liên minh châu Âu (EU) hiện chưa áp đặt lệnh trừng phạt đối với LNG của Nga. Mặc dù nhập khẩu khí đốt qua đường ống sang châu Âu giảm mạnh, các quốc gia EU đã mua lượng LNG kỷ lục của Nga vào năm 2023.

Trong tháng 11/2023, xuất khẩu LNG của Nga sang EU đạt mức cao nhất mọi thời đại là 1,75 triệu tấn, theo số liệu của hãng dữ liệu năng lượng và hàng hải Kpler. Trước đó, tháng xuất khẩu LNG Nga sang EU nhiều nhất là 12/2022, với sản lượng 1,737 triệu tấn.

Nguồn: Vnexpress; Diễn Đàn Doanh Nghiệp; VTV; Dân Trí; Kinh tế & Đô thị