Sau thời trang, Liên minh châu Âu tiếp tục ra đạo luật về mỹ phẩm bền vững

(Ảnh minh họa).

Với hơn 23 triệu kết quả tìm kiếm các từ khoá liên quan đến sản phẩm chăm sóc cá nhân “thuần chay” và “organic”, xu hướng mỹ phẩm bền vững hiện đang được các nhãn hàng tập trung phát triển cũng như người tiêu dùng đón nhận mạnh mẽ…

Không chỉ là lời quảng cáo, vấn đề “bền vững” của sản phẩm với các chỉ tiêu trong nguyên liệu và quy trình sản xuất cũng được người tiêu dùng quan tâm. Báo cáo của chuyên ngành làm đẹp mới đây cho thấy, 60% người mua hàng sẽ quyết định chọn sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường khi đứng trước nhiều lựa chọn. Bên cạnh đó, các chỉ tiêu liên quan đến organic, thuần chay, không thử nghiệm trên động vật hay upcycled (tái sử dụng sáng tạo)… cũng được quan tâm.

Có thể nói, nhận thức về phát triển bền vững đã trở thành một phần không thể thiếu trong việc lựa chọn mỹ phẩm của người tiêu dùng. Và bắt đầu từ ngày 17/10 vừa qua, Liên minh châu Âu cũng đã tham gia sâu thêm vào việc thúc đẩy xu hướng bền vững này, sau khi đã ra các đạo luật về truy xuất nguồn gốc và tái chế nguyên liệu trong thời trang. Luật ban hành bắt đầu công cuộc cấm vi nhựa trong mỹ phẩm và hàng tẩy rửa, những thành phần không có khả năng tự phân hủy trong tự nhiên.

Với đạo luật này, Liên minh châu Âu hy vọng sẽ ngăn cản khoảng nửa tấn hạt vi nhựa bị đổ ra môi trường. Theo tờ Allure, ở giai đoạn 1, Liên minh Châu Âu bắt đầu cấm các loại bột nhũ, bột ngọc trai siêu nhỏ hay hạt kim tuyến rời, thường được dùng để đính lên mặt bằng keo hay đắp lên móng tay. Sau đó dần dần những sản phẩm khác bị cấm sẽ bao gồm mỹ phẩm có hạt polymer gốc dầu mỏ, ví dụ như sản phẩm tẩy tế bào chết vật lý chứa hạt nhựa; hàng tẩy rửa có hạt nhựa thơm như nước giặt, xả vải; các loại đồ chơi và nước hoa sử dụng hạt vi nhựa như thành phần tạo màu...

Trong khuôn khổ các hành động theo chương trình nghị sự 2030, Brussels đã quyết định hạn chế bán các sản phẩm mỹ phẩm đã được cố tình thêm vào công thức của họ. Các sản phẩm có chứa hạt lấp lánh hoặc hạt siêu nhỏ sẽ bị cấm. Tuyên bố chính thức cho biết: “Các nhãn hàng có thể thay thế kim tuyến làm từ nhựa bằng kim tuyến thân thiện với môi trường hơn, không gây ô nhiễm đại dương”.

Như vậy, các loại kim tuyến trang điểm làm từ nguồn gốc tự nhiên, có khả năng phân hủy hay hòa tan trong nước thì vẫn được cho phép bày bán như bình thường. Với các mặt hàng đã được bày bán từ trước khi đạo luật ban hành, các nhà bán lẻ được phép thanh lý lượng hàng còn tồn trên kệ, tuy nhiên sẽ phải đi kèm với giấy cảnh báo “công thức chứa hạt vi nhựa”.

Từ lâu, kim tuyến đã là một chủ đề lớn được đề cập đến tại các hội thảo về rác thải nhựa nói chung và vi nhựa nói riêng khắp toàn thế giới. Không riêng gì châu Âu, Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cấm hạt nhựa trong sữa rửa mặt, sản phẩm tẩy tế bào chết, và kem đánh răng tận từ năm 2015. Mỹ phẩm chứa kim tuyến cũng nằm trong lộ trình kế tiếp của việc ngăn ngừa ô nhiễm môi trường vì hạt vi nhựa ở Hoa Kỳ.

Quyết định này của EU được đẩy nhanh khi một nghiên cứu gần đây đã tiết lộ một sự thật gây sốc - lần đầu tiên người ta tìm thấy sự hiện diện của vi nhựa trong máu người! Phát hiện này đã gây ra sự quan tâm và lo lắng rộng rãi, và chúng ta không thể không đặt câu hỏi: Những nguy cơ sức khỏe nào tiềm ẩn trong những nhu yếu phẩm hàng ngày tưởng chừng như vô hại này? Hạt vi nhựa xâm nhập vào máu chúng ta như thế nào và nó có tác động gì đến sức khỏe của chúng ta?

Gần hai thập kỷ trước, các nhà sinh học biển bắt đầu thu hút sự chú ý đến sự tích tụ của vi nhựa trong đại dương và khả năng ảnh hưởng của chúng đến sức khỏe của sinh vật và hệ sinh thái. Nhưng chỉ trong những năm gần đây, các nhà khoa học mới bắt đầu tập trung vào vấn đề vi nhựa trong thực phẩm và nước uống của con người - cũng như không khí trong nhà.

Theo tạp chí Cellugy, các hạt nhũ hoặc kim tuyến nhỏ li ti được thêm vào mỹ phẩm như son môi, son bóng và trang điểm mắt để tăng khả năng bắt sáng và lấp lánh. Với kích thước nhỏ, các hạt nhựa li ti cũng có thể chuyển động tạo ma sát trên da, tạo cảm giác “mài mòn” nhẹ nên được dùng với mục đích chính là loại bỏ chất nhờn và bụi bẩn, mang lại cảm giác sạch thoáng sau khi sử dụng. Với giá thành rẻ, các loại hạt này được sử dụng trong rất nhiều mỹ phẩm như tẩy da chết, sữa rửa mặt, sữa tắm, thậm chí là son, mascara,…

Chất làm dẻo ester phthalate cũng thường được thêm vào trong quá trình sản xuất hạt vi nhựa theo mục đích mong muốn như làm mềm da, tạo màu, hương thơm hay chống tạo bọt trong một số loại mỹ phẩm. Đây là chất gây rối loạn quá trình nội tiết, ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản và có nguy cơ gây ung thư vú. Với các sản phẩm tẩy da chết có hạt vi nhựa, chúng có thể làm mỏng da với những người da nhạy cảm và có thể hình thành các lỗ nhỏ trên da khiến da dễ tổn thương và nhiễm khuẩn hơn.

Không chỉ tác động trên bề mặt, hạt vi nhựa còn có thể được hấp thu vào cơ thể con người theo đường tiêu hóa thức ăn hay hô hấp. Sau khi chúng ta tẩy tế bào chết, tắm rửa, các hạt sẽ trôi theo cống rãnh tập trung về khu vực xử lý nước thải. Nhưng vì các hạt kích thước có kích thước siêu nhỏ nên hệ thống sẽ không thể lọc được các hạt này, mà sẽ được xả trực tiếp ra biển, lúc này các sinh vật biển cá, mực, sò… này sẽ nhầm lẫn hạt vi nhựa là thực phẩm và ăn vào.

Từ đó, nếu chúng ta ăn hải sản sẽ đồng nghĩa với việc đã hoàn toàn hấp thụ các hạt vi nhựa. Khi vào bên trong cơ thể, chúng có thể gây oxy hóa các tế bào, dẫn đến kích hoạt nhiễm trùng, suy giảm hệ miễn dịch, rối loạn quá trình nội tiết,…vô cùng nguy hiểm với sức khỏe con người.

EU lo ngại cuộc khủng hoảng giá khí đốt mới trong mùa đông

Những lo ngại đang gia tăng xung quanh xung đột Israel - Palestine và nghi ngờ phá hoại đường ống dẫn dầu ở biển Baltic có thể khiến giá xăng tăng cao.

Tờ Financial Times dẫn lời các nhà ngoại giao đưa tin hôm 22/10, EU có thể kéo dài biện pháp giới hạn giá khí đốt khẩn cấp được đưa ra vào mùa đông năm 2022 để tránh một đợt tăng giá mới.

Theo báo cáo, mặc dù giá năng lượng giảm trong thời gian gần đây và mức dự trữ khí đốt cao, Brussels lo ngại rằng nguồn cung khí đốt vẫn có thể gặp rủi ro trong mùa đông năm nay do xung đột Israel - Palestine.

"Chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra trong năm nay. Chúng tôi bị ảnh hưởng bởi tình hình xung đột Israel - Hamas và chúng tôi không biết điều đó sẽ ảnh hưởng như thế nào đến hàng nhiên liệu nhập khẩu từ Trung Đông", một nhà ngoại giao EU nói với tờ Financial Times. Nhiều nhà phân tích cảnh báo rằng bất kỳ sự leo thang xung đột nào cũng có thể khiến giá xăng tăng vọt.

Ngoài ra, còn có lo ngại về các hành động phá hoại tiềm tàng đối với cơ sở hạ tầng khí đốt, đặc biệt là sau vụ rò rỉ gần đây tại đường ống Balticconnector. Đường ống dẫn khí đốt dưới biển nối Phần Lan và Estonia này đã bị đóng cửa hồi đầu tháng 10 và được cho là do hành động cố tình phá hoại dẫn đến thiệt hại. Một nguồn tin nói với tờ Financial Times rằng sau sự cố này, "sẽ tốt hơn nếu có hợp đồng bảo hiểm" trong trường hợp các cơ sở hạ tầng khác phải hứng chịu sự cố tương tự.

Theo báo cáo, 10 quốc gia thành viên EU, bao gồm Đức và Áo, đã gửi thư tới Ủy ban châu Âu vào cuối tuần qua để yêu cầu gia hạn các biện pháp khẩn cấp được đưa ra trong cuộc khủng hoảng năng lượng vào mùa đông năm 2022, khi giá khí đốt trong khối lên tới hơn 300 Euro mỗi megawatt giờ. Một trong những biện pháp này là "cơ chế điều chỉnh thị trường", theo đó sẽ giới hạn giá khí đốt thị trường ở mức 180 Euro/megawatt giờ trong trường hợp hợp đồng khí đốt tương lai giao dịch ở mức cao hơn trong ba ngày liên tiếp.

Các biện pháp khác được đề xuất gia hạn là quy định khẩn cấp cho phép các nước EU đẩy nhanh việc chứng nhận các trang trại gió và công viên năng lượng mặt trời mới, đồng thời nới lỏng những quy định viện trợ của nhà nước cho các dự án năng lượng tái tạo.

Đức và Pháp được cho là đã yêu cầu Ủy ban châu Âu mở rộng những quy định khẩn cấp cho phép các quốc gia thành viên cung cấp trợ cấp cho người tiêu dùng đang phải đối mặt với giá năng lượng tăng cao. Tuy nhiên, Bỉ, Hà Lan, Đan Mạch, Estonia và Phần Lan đã phản đối động thái trên, cho rằng "không cần thiết cũng như không có cơ sở pháp lý" để kéo dài luật này.

Ủy ban châu Âu dự kiến sẽ công bố những biện pháp khẩn cấp mà họ cho là nên được gia hạn vào tháng 11 tới.

Mức độ gắn kết của liên minh

(Ảnh minh họa).

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Liên minh châu Âu (EU) tại Nhà Trắng cuối tuần qua dưới sự chủ trì của Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cùng Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel, là cuộc gặp cấp cao chính thức thứ hai kể từ khi ông Biden nhậm chức năm 2021 với mục tiêu củng cố quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương nhằm đối phó hiệu quả hơn với các cuộc khủng hoảng như biến đổi khí hậu, cân đối lại nền kinh tế thế giới cũng như phối hợp lập trường trong giải quyết các điểm nóng hiện nay.

So với hội nghị thượng đỉnh lần thứ nhất tổ chức hồi tháng 6/2021 tại Brussels (Bỉ), hội nghị lần này diễn ra trong bối cảnh khó khăn hơn rất nhiều khi mà Mỹ và châu Âu phải giải quyết những thách thức địa chính trị trong một thế giới ngày càng chia rẽ với những cuộc xung đột khốc liệt đang diễn ra ở châu Âu và Trung Đông. Chương trình nghị sự của hội nghị lần này phần nào bị phủ bóng bởi các sự kiện hiện tại, đặc biệt là xung đột giữa Hamas và Israel, mà cả Mỹ và châu Âu đều muốn ngăn chặn, không để cuộc xung đột này kéo dài hoặc lan rộng thành một cuộc chiến tranh khu vực. Bởi vậy, hội nghị được xem là "phép thử" mức độ gắn kết của mối quan hệ liên minh xuyên Đại Tây Dương tồn tại hàng chục năm qua.

Trước cuộc gặp, dư luận đánh giá quan hệ giữa hai bờ Đại Tây Dương đang trên đà phát triển tốt đẹp, nhưng vẫn có những khoảng cách nhất định trong quan điểm của hai bên, trong đó đáng chú ý là các vấn đề như năng lượng, các mục tiêu phát triển bền vững hay gần đây là xung quanh việc hỗ trợ Ukraine. Ngoài ra, Mỹ và EU hy vọng giải quyết các tranh chấp thương mại, bao gồm cả vấn đề thuế bảo hộ đối với thép và nhôm mà Mỹ nhập khẩu từ châu Âu, cũng như việc tạo điều kiện cho ô tô điện của châu Âu vào thị trường Mỹ.

Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo đã thảo luận cách thức hướng tới một thế giới hòa bình và an ninh hơn, đề cập đến các cuộc xung đột đang diễn ra tại Dải Gaza, Ukraine, khẳng định sự ủng hộ của Mỹ và EU dành cho Kiev và Tel Aviv. Tổng thống Biden chỉ rõ tại hội nghị thượng đỉnh gần nhất, hai bên đã cam kết khôi phục quan hệ đối tác giữa EU và Mỹ, và trong hơn 2 năm qua, hai bên đã thực hiện tốt cam kết đó, sát cánh cùng nhau ủng hộ Ukraine, giải quyết các thách thức kinh tế, thiết lập các tiêu chuẩn nhằm định hướng mối quan hệ với Trung Quốc và hiện đang cùng nhau ủng hộ Israel.

Kết thúc cuộc họp, hai bên đã ra tuyên bố chung gồm 34 điểm, nhấn mạnh rằng Mỹ và EU cùng các quốc gia thành viên đại diện cho gần 800 triệu dân gắn kết bởi các giá trị và các mối quan hệ kinh tế năng động, tái khẳng định cam kết chung với mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương, mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Tuyên bố xác định hai trụ cột hợp tác chính gồm an ninh, với trọng tâm hướng tới một thế giới an ninh, ổn định hơn và tăng cường hợp tác kinh tế Mỹ-EU.

Về quan hệ với các đối tác và khu vực khác, hai bên nhắc lại cam kết chung trong việc tăng cường quan hệ phối hợp và hợp tác nhằm hỗ trợ một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở; khẳng định ủng hộ giải quyết các tranh chấp theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982. Các nhà lãnh đạo Mỹ và EU cho biết sẵn sàng xây dựng mối quan hệ mang tính xây dựng và ổn định với Trung Quốc. Hai bên cũng nhất trí tăng cường hợp tác an ninh và quốc phòng, hợp tác với các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển.

Về quan hệ song phương, các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của Hội đồng Thương mại và Công nghệ Mỹ-EU, đồng thời cam kết tăng cường thị trường xuyên Đại Tây Dương, hỗ trợ việc làm bền vững và các cơ hội kinh tế với trọng tâm là khả năng phục hồi và tính bền vững cùng có lợi của chuỗi cung ứng. Hai bên cũng thảo luận việc hợp tác giải quyết các cuộc khủng hoảng cấp bách về khí hậu, mở rộng hợp tác triển khai năng lượng sạch, trao đổi về khả năng các khoáng sản được khai thác, tinh chế ở EU được hưởng một số miễn trừ theo Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) của Mỹ, nhất trí mở rộng hợp tác và trao đổi công nghệ.

Nhìn chung, dù chưa thể giải quyết được hết các chướng ngại trong quan hệ song phương, hội nghị lần này đã tạo cơ hội để lãnh đạo hai bên trao đổi về hàng loạt vấn đề nóng trên thế giới, như khẳng định của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel cho rằng thế giới hiện đối mặt với những thách thức to lớn và hơn bao giờ hết, thế giới cần một liên minh Mỹ-EU vững mạnh để giải quyết các thách thức này.

Đánh giá về hội nghị, các chuyên gia cho rằng mối quan hệ Mỹ-EU nói riêng và Mỹ-châu Âu nói chung gắn bó rất mật thiết, chặt chẽ trên nhiều lĩnh vực, đóng vai trò cốt lõi của trật tự thế giới. EU từ lâu đã chiếm một vị trí rất quan trọng trong chính sách đối ngoại của Mỹ, nhưng hai bên không tránh khỏi những bất đồng, thậm chí cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực kinh tế, thương mại. Kể từ khi Tổng thống Biden lên cầm quyền, quan hệ Mỹ-EU đã được cải thiện đáng kể với nhiều chuyến thăm cấp cao, hai bên nỗ lực giải quyết các bất đồng thương mại nhằm đảm bảo ổn định chuỗi cung ứng, cũng như phản ứng phối hợp trong việc hỗ trợ Ukraine, qua đó củng cố một liên minh có chiều sâu.

Hai bên thường xuyên trao đổi để chế ngự những bất đồng, tìm kiếm những điểm đồng thuận nhiều hơn. Ở hội nghị lần này cũng vậy, bảo đảm an ninh năng lượng, chống biến đối khí hậu là 2 chủ đề rất quan trọng nổi bật, gắn chặt với nhau. Đây chính là 2 lĩnh vực mà EU và Mỹ có sự hợp tác rất chặt chẽ, nhất là trong bối cảnh giảm bớt lệ thuộc vào dầu mỏ, khí đốt của Nga và tìm đến những nguồn năng lượng khác, trong đó Mỹ trở thành nhà cung cấp năng lượng ngày càng chiếm nhiều thị phần ở châu Âu. Về chống biến đổi khí hậu, hai bên cũng bảo đảm thúc đẩy ứng dụng các công nghệ và nền tảng mới để giảm phát thải khí nhà kính, giảm nhiên liệu hóa thạch, phát triển kinh tế xanh, sử dụng năng lượng sạch.

Trong bối cảnh hiện nay, việc củng cố quan hệ Mỹ-EU có nhiều thuận lợi, đó là truyền thống hợp tác chặt chẽ từ khi EU chưa thành lập ở định dạng như hiện nay mà là Cộng đồng châu Âu. Hai bên là đối tác và đồng minh chiến lược của nhau, mong muốn hợp tác trong những vấn đề chung như kiềm chế Nga, Trung Quốc, đối phó với những nguy cơ truyền thống và phi truyền thống. Hợp tác an ninh thông qua Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đóng vai trò trụ cột giữa hai bờ Đại Tây Dương. 22/27 nước EU là thành viên NATO và khối quân sự này có xu hướng mở rộng trong thời gian tới, đây cũng là cơ sở để Mỹ-EU tăng cường hợp tác. Tình hình bất ổn tại châu Âu có thể khiến EU ngày càng phụ thuộc vào sự bảo trợ của Mỹ về đối ngoại, an ninh, quốc phòng và năng lượng. EU cần sự đảm bảo an ninh từ Mỹ và chính chiếc "ô hạt nhân" của Mỹ đã mang lại cho châu Âu sự tự tin trong việc hỗ trợ Ukraine.

Tuy nhiên, những biến động, thay đổi về đường lối chính sách mang tính chu kỳ trong bầu cử ở một số nước có thể tác động tới quan hệ hai bên. Nền tảng chiến lược chung trong quan hệ hai bên có thể không thay đổi nhiều, nhưng sách lược, đường đi nước bước tùy theo từng thời điểm có thể có những điều chỉnh và điều đó cũng dẫn đến những trở ngại nhất định trong từng giai đoạn trong quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa EU và Mỹ.

Trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, sự xuất hiện của những vấn đề, xu thế mới, cùng những vấn đề của nội bộ Mỹ và châu Âu, mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang ở giai đoạn quan trọng. Dù không đạt được các thỏa thuận mang tính đột phá về các vấn đề vướng mắc, nhưng nhìn chung dư luận đều kỳ vọng hội nghị thượng đỉnh Mỹ-EU lần này sẽ tạo động lực quan trọng không chỉ cho mối quan hệ song phương, mà còn cho việc giải quyết các thách thức đang nổi lên trên thế giới trong bối cảnh nước Mỹ sắp bước vào cuộc bầu cử tổng thống 2024.

Pháp thắt chặt an ninh vì hàng loạt cảnh báo bom giả

Pháp sẽ tăng cường an ninh tại sân bay xung quanh thủ đô Paris và trên các chuyến tàu sau khi nhận hàng loạt cảnh báo bom giả trong tuần qua.

Bộ trưởng Giao thông Pháp Clement Beaune ngày 22/10 cho hay nhà chức trách sẽ tăng cường số cuộc tuần tra an ninh tại các sân bay ở Paris thêm 40%, tăng 20% nhân viên của công ty đường sắt quốc gia SNCF, đồng thời bổ sung cảnh sát tuần tra các nhà ga.

"Mạng lưới giao thông vận tải đang chứng kiến nhiều vụ tấn công gây thiệt hại nặng nề trong lịch sử nước ta và cả ở châu Âu", Bộ trưởng Beaune nói.

Ngoài ra, còn có "những người đang đùa giỡn với nỗi sợ hãi", ông cho biết thêm, đề cập đến hàng loạt cảnh báo bom giả nhằm vào mạng lưới giao thông, trường học và trung tâm văn hóa được gửi tới chính quyền trong tuần qua.

Theo Bộ trưởng Beaune, từ ngày 18/10, đã có 70 vụ dọa bom sân bay tại Pháp, hầu hết các cảnh báo này đều được gửi từ cùng một địa chỉ email ở Thụy Sĩ.

Những người gửi cảnh báo giả tại Pháp có thể phải lĩnh án hai năm tù và chịu mức phạt tiền lên đến 32.000 USD. Mức án có thể tăng lên ba năm tù và phạt gần 48.000 USD nếu cảnh báo gồm cả lời đe dọa.

Bộ trưởng Beaune lưu ý những cảnh báo lừa bịp không phải "trò đùa mà là tội nghiêm trọng".

Pháp đang được đặt trong tình trạng báo động cao nhất kể từ ngày 13/10, sau vụ một thanh niên 20 tuổi đâm chết giáo viên ở thành phố Arras, miền bắc đất nước. Cung điện Versailles bên ngoài Paris đã phải sơ tán vì lý do an ninh vào giữa trưa hôm nay, lần thứ 7 trong 8 ngày qua, và mở cửa trở lại sau hai giờ kiểm tra.

Tại sao kinh tế châu Âu tiếp tục tụt hậu so với Mỹ?

(Ảnh minh họa).

Các nhà kinh tế học dự đoán rằng khoảng cách giữa nền kinh tế Mỹ và châu Âu sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới.

Nền kinh tế Mỹ dẫn đầu so với châu Âu, một xu hướng lần đầu xuất hiện sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và được củng cố trong suốt giai đoạn COVID-19, dự kiến ​​sẽ kéo dài đến năm 2024 và xa hơn nữa.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tuần trước đã tuyên bố rằng nền kinh tế Mỹ sẽ tiếp tục có bước tiến mạnh mẽ, dự báo mức tăng trưởng 1,5% trong năm tới. Trong khi đó, dự báo mà IMF đưa ra đối với khu vực đồng tiền chung euro chỉ là 1,2% và 0,6% đối với Anh.

Vậy nguyên nhân nào dẫn tới sự khác biệt giữa hai khu vực giàu có nhất thế giới, khi mà Mỹ đã tăng trưởng với tốc độ gần gấp đôi khu vực đồng euro và Anh trong suốt 2 thập kỷ qua?

Có nhiều nguyên nhân được đưa ra, từ những yếu tố mang tính chu kỳ cho đến cấu trúc. Các yếu tố tương đối ngắn hạn như chính sách kích thích sau đại dịch và chiến sự ở Ukraine đã tạo nên sự khác biệt, nhưng cũng có những khác biệt cơ bản như khả năng tiếp cận tín dụng và xu hướng đầu tư, cùng với cơ cấu ngành công nghiệp và nhân khẩu học.

Gói kích thích giai đoạn COVID-19 thúc đẩy chi tiêu

Trong giai đoạn đại dịch, các quan chức ở cả hai bờ Đại Tây Dương đã sử dụng các biện pháp kích thích tài chính mạnh mẽ để ngăn chặn cuộc khủng hoảng y tế chuyển thành khủng hoảng kinh tế.

Tuy nhiên, Mỹ đã tung ra gói kích thích với quy mô lớn hơn so với châu Âu. Sau khi ghi nhận mức thâm hụt hai con số vào năm 2020, thâm hụt ngân sách của Mỹ năm 2021 vẫn ở mức khổng lồ, 9,4% GDP, cao hơn gấp đôi so với khu vực đồng euro và gần gấp đôi so với Anh.

“Mỹ đã chứng kiến một phản ứng tài chính đặc biệt mạnh mẽ của chính phủ sau đại dịch, điều này đã hỗ trợ cho nền kinh tế”, Jennifer McKeown, Kinh tế trưởng toàn cầu tại Capital Economics, cho biết.

Sự hỗ trợ hào phóng của chính phủ đã giúp thúc đẩy sự phục hồi trong chi tiêu của người tiêu dùng Mỹ, một trong những lý do chính khiến tốc độ tăng trưởng ở nước này trở nên mạnh mẽ.

Những cú sốc đến từ cuộc chiến ở Ukraine

Pierre-Olivier Gourinchas, Kinh tế trưởng của IMF, cho biết các hộ gia đình châu Âu có thể “thận trọng” hơn so với các hộ gia đình Mỹ vì những lý do khác, bao gồm cả việc họ ở rất gần với cuộc chiến ở Ukraine.

Gourinchas lập luận rằng cú sốc giá năng lượng "tàn bạo" ở châu Âu - một hậu quả khác của cuộc chiến ở Ukraine - là động lực "quan trọng nhất" dẫn đến sự khác biệt kinh tế gần đây giữa hai khu vực.

Giá khí đốt bán buôn ở châu Âu đã tăng lên mức cao kỷ lục, cao hơn nhiều so với mức giá tại Mỹ, sau khi chiến sự Ukraine bùng phát vào tháng 2/2022. Điều này đã đẩy tỷ lệ lạm phát tiêu dùng đối với năng lượng lên tới 59% ở Anh và 44% ở khu vực đồng euro.

“Khu vực này gặp khó khăn khi giá năng lượng tăng cao”, Gourinchas nói về châu Âu trong cuộc họp thường niên của quỹ ở Marrakech, Maroc.

Tomasz Wieladek, Kinh tế trưởng khu vực châu Âu tại công ty đầu tư T Rowe Price, cũng đồng tình. Ông nói: “Nguồn năng lượng chính của châu Âu đã trở nên không đáng tin cậy”.

Lĩnh vực công nghệ Mỹ phát triển bùng nổ

Yếu tố cấu trúc quan trọng đằng sau sự khác biệt giữa Mỹ và châu Âu là sự khác biệt về cơ cấu ngành công nghiệp của hai nền kinh tế.

Mỹ sở hữu lĩnh vực công nghệ đang bùng nổ, với các công ty thành công và đổi mới như Amazon, Alphabet và Microsoft trong khi châu Âu không có công ty nào như vậy. Các nhà kinh tế cảnh báo, với việc Mỹ thống trị trí tuệ nhân tạo (AI), khoảng cách đó có thể sẽ tiếp tục mở rộng.

Ngược lại, châu Âu chuyên về các ngành đang ngày càng phải đối mặt với sức cạnh tranh mạnh mẽ từ Trung Quốc, chẳng hạn như xe điện (EV).

Châu Âu và đặc biệt là Đức, từng là “bên thắng lớn từ quá trình toàn cầu hóa cho đến năm 2018, nhưng kiểu toàn cầu hóa đó giờ đây dường như đã kết thúc”, Christian Keller, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu kinh tế tại Ngân hàng Đầu tư Barclays, cho biết.

Mỹ cũng đang tỏ ra linh hoạt hơn trong việc chuyển đổi nền kinh tế sang công nghệ xanh.

Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) trị giá 369 tỉ USD của Mỹ đã khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh, với hàng trăm tỉ USD tiền trợ cấp và ưu đãi thuế. Theo nhiều nhà kinh tế, phản ứng của EU chậm hơn và phức tạp hơn trong việc thực hiện.

Bị thu hút bởi IRA, một số công ty châu Âu đã chuyển đầu tư sang Mỹ, bao gồm Total Energies, BMW và Northvolt.

“Làn sóng hồi phục đầu tư ở Mỹ chắc chắn đang diễn ra”, Paul Gruenwald, Kinh tế trưởng tại S&P Global Ratings, nhận định.

Môi trường đầu tư thuận lợi ở Mỹ

Việc tiếp cận tài chính dễ dàng hơn từ lâu đã giúp nền kinh tế Mỹ, bao gồm cả lĩnh vực công nghệ, bùng nổ.

Nhiều vốn đầu tư mạo hiểm hơn, thị trường nợ và vốn cổ phần phát triển tốt hơn đã giúp các công ty Mỹ dễ dàng huy động được nguồn vốn cho việc mở rộng hoạt động hơn so với các đối tác châu Âu, vốn phụ thuộc nhiều hơn vào các ngân hàng. Châu Âu cũng phải gánh chịu cuộc khủng hoảng nợ công và chính sách 'thắt lưng buộc bụng' tài chính - cả hai đều ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư.

Chỉ riêng trong lĩnh vực AI, đầu tư vốn mạo hiểm trong thập kỷ qua đã lên tới 450 tỉ USD ở Mỹ, gấp gần 10 lần so với khu vực đồng euro hoặc Anh, theo dữ liệu từ OECD.

“Khả năng huy động số tiền lớn để rót cho các khoản đầu tư khá rủi ro không có ở châu Âu”, ông Keller cho biết. “Mô hình tài chính ngân hàng châu Âu không cho phép điều đó”.

Nathan Sheets, Kinh tế trưởng tại ngân hàng Citi của Mỹ, nhấn mạnh rằng vốn đầu tư mạo hiểm đã cung cấp “cơ chế tài chính linh hoạt” cho công nghệ. “Tôi chắc chắn rằng việc đưa ra các ý tưởng công nghệ cho một công ty đầu tư mạo hiểm ở Thung lũng Silicon sẽ dễ dàng hơn so với việc đưa ra ý tưởng đó cho một ngân hàng lớn ở châu Âu”, ông nói.

Các doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô nhanh hơn ở Mỹ vì quốc gia này cung cấp một thị trường rộng lớn với ngôn ngữ nhất quán và hệ thống quản lý, hỗ trợ đổi mới. Mặc dù là thị trường duy nhất nhưng châu Âu vẫn bị phân mảnh về nhiều mặt, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ.

Sự đổi mới từ các trường đại học hàng đầu của Mỹ, chẳng hạn như Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) ở bờ biển phía Đông và Stanford ở phía Tây, cũng là yếu tố hỗ trợ đáng kể.

“Một khi bạn có được sự hội tụ chuyên môn đó, nó sẽ có xu hướng phát triển nhanh chóng”, Sheets cho biết.

Những yếu tố đó đã giúp thúc đẩy đầu tư và năng lực sản xuất của Mỹ, một yếu tố quyết định quan trọng đến mức sống của người dân, cao hơn nhiều so với ở châu Âu.

Xã hội già hoá, thị trường lao động suy yếu

Dân số già hóa nhanh chóng của châu Âu và tốc độ tăng trưởng dân số yếu hơn đang đè nặng lên nền tài chính công của lục địa này. Nó cũng có tác động đến khoảng cách kinh tế với Mỹ: khác với châu Âu, Mỹ đã chứng kiến ​​dân số trong độ tuổi lao động tăng kể từ năm 2010, mặc dù với tốc độ ngày càng chậm.

“Châu Âu đã phải 'vật lộn' với tình trạng tăng trưởng năng suất thấp trong một thời gian và già hóa dân số cũng như hạn chế về nguồn cung lao động đang bắt đầu gây ra tác động xấu”, Alfred Kammer, Giám đốc IMF khu vực châu Âu, cho biết hồi đầu tháng này.

Nếu không có yếu tố nhân khẩu học, khoảng cách tăng trưởng giữa Mỹ và châu Âu sẽ giảm đi rõ rệt.

Tuy nhiên, xu hướng nhân khẩu học trong những thập kỷ tới cũng sẽ có lợi cho Mỹ.

Ông Wieladek cũng lưu ý rằng đà tăng trưởng của châu Âu đã được thúc đẩy bởi những xu hướng thuận lợi trên thị trường lao động trong những thập kỷ gần đây, chẳng hạn như ngày càng có nhiều phụ nữ và người lớn tuổi đi làm.

“Tiền lương của công nhân lành nghề Đông Âu đang tăng lên nhanh chóng”, ông nói. “Cải cách xã hội ở Tây Âu - góp phần tăng tỷ lệ tham gia vào thị trường lao động - có thể đã đạt đến giới hạn”.

Khoảng cách giữa Mỹ và châu Âu ngày càng lớn?

Với sự đầu tư mạnh mẽ hơn và nhân khẩu học tốt hơn, khoảng cách giữa Mỹ và châu Âu có thể sẽ ngày càng mở rộng trong những năm tới.

“Mỹ có thể tăng mức tăng trưởng tiềm năng trong khi châu Âu đang cố gắng duy trì mức tăng trưởng thấp hơn”, ông Keller cho biết.

Samy Chaar, Kinh tế trưởng tại ngân hàng Lombard Odier, cho biết việc châu Âu bắt kịp Mỹ “có vẻ khó xảy ra”.

Sven Jari Stehn, nhà kinh tế đến từ ngân hàng đầu tư Goldman Sachs, cũng cho rằng Mỹ sẽ “tiếp tục phát triển nhanh hơn khu vực đồng euro trong những năm tới”, ngay cả khi các yếu tố tạm thời giai đoạn hậu đại dịch mờ nhạt dần.

Tuy nhiên, thâm hụt ngân sách cao của Mỹ - dự kiến ​​sẽ đẩy nợ công từ mức 97% GDP hiện tại lên 119% vào năm 2033, mức cao kỷ lục – có thể đe doạ tới đà tăng trưởng của nước này.

“Mỹ sẽ phải đưa ra những quyết định khó khăn về mặt tài khóa”, Keller cho biết.

Nguồn: VnEconomy; CafeF; Báo Tin Tức; Vnexpress; Việt Times