Hội nghị Thượng đỉnh Liên minh châu Âu: Chưa tìm được tiếng nói chung

(Ảnh minh họa).

Trong hai ngày 26 và 27-10, Liên minh châu Âu (EU) đã tiến hành Hội nghị Thượng đỉnh tại Brussels (Bỉ).

Không nằm ngoài dự đoán, các nhà lãnh đạo của “ngôi nhà chung” 27 thành viên chưa tìm được tiếng nói chung trong các nội dung liên quan tới cuộc xung đột tại Dải Gaza và viện trợ tài chính cho Ukraine.

Hai chủ đề này được cho là sẽ tiếp tục thách thức tinh thần đoàn kết của khối tại hội nghị thượng đỉnh tiếp theo, dự kiến diễn ra vào tháng 12 tới.

Thách thức của hội nghị lần này là các quan điểm “lệch tông” giữa các nước thành viên EU. Pháp, Hà Lan, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Ireland nhấn mạnh sự cần thiết phải tạm ngừng bắn vì lý do nhân đạo và bảo vệ thường dân Palestine theo luật pháp quốc tế. Trong khi những quốc gia khác như Đức, Séc và Áo ủng hộ hành động quân sự của Israel, cho rằng động thái này có thể hạn chế quyền tự vệ của Nhà nước Do Thái và cho phép phong trào Hamas tập hợp lại lực lượng.

Trên thực tế, dù cách xa khu vực xung đột về mặt địa lý, song EU không tránh khỏi các hệ lụy gây ra bởi sự leo thang bất ổn tại Trung Đông, bao gồm sự gia tăng căng thẳng giữa các cộng đồng, các cuộc tấn công tiềm tàng của những phần tử Hồi giáo cực đoan và dòng người tị nạn gia tăng.

Pháp, quốc gia có số lượng dân Do Thái và Hồi giáo cao nhất ở châu Âu, đang trải qua căng thẳng, đặc biệt là sau vụ sát hại một giáo viên do một người Hồi giáo gây ra, mà chính quyền cho rằng có liên quan đến các sự kiện ở Dải Gaza. Thực tế này cho thấy, nếu không có biện pháp ứng phó phù hợp, các quốc gia EU rất có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng xã hội mới liên quan tới vấn đề này.

Mặc dù các nhà lãnh đạo EU đã đưa ra được một tuyên bố 19 điểm, nhưng không đề cập tới “ngừng bắn” mà chỉ sử dụng từ “tạm dừng” để bày tỏ quan điểm liên quan tới tình hình tại Dải Gaza.

Một phần nội dung tuyên bố kêu gọi thông qua tất cả biện pháp cần thiết, bao gồm thiết lập hành lang nhân đạo và các lần “tạm dừng” cho nhu cầu nhân đạo để tiếp cận và viện trợ liên tục, nhanh chóng, an toàn, không bị cản trở đến những người cần giúp đỡ.

Ngoài ra, EU cũng cam kết hợp tác chặt chẽ với các đối tác trong khu vực để bảo vệ dân thường, hỗ trợ và tạo điều kiện tiếp cận thực phẩm, nước uống, chăm sóc y tế, nhiên liệu và nơi trú ẩn, bảo đảm rằng viện trợ này sẽ không bị các tổ chức khủng bố tước đoạt. EU cũng ủng hộ việc tổ chức một hội nghị hòa bình quốc tế diễn ra trong thời gian tới nhưng không cho biết chi tiết.

Liên quan đến tình hình Ukraine, các nhà lãnh đạo EU đã không đạt được thỏa thuận phê duyệt gói tài chính trị giá 50 tỷ euro trong 4 năm để viện trợ cho Ukraine. Slovakia và Hungary là 2 nước thành viên phản đối gay gắt kế hoạch chi tiêu này.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban cho rằng, chiến lược hỗ trợ của EU dành cho Ukraine trong cuộc xung đột đã thất bại và ông có thể không sẵn sàng chấp thuận đề xuất của EU cung cấp thêm hỗ trợ tài chính cho Kiev.

Còn tân Thủ tướng Slovakia Robert Fico đã tuyên bố dừng mọi viện trợ quân sự cho Ukraine. Ông Robert Fico cũng cho rằng, EU cần thay đổi vai trò, từ nhà cung cấp vũ khí cho Ukraine sang kiến tạo hòa bình, nhấn mạnh tốt hơn hết Ukraine và Nga nên tham gia đàm phán hòa bình thay vì xung đột mà không có kết quả gì.

Sau khi giành lại một số lãnh thổ trong cuộc phản công bắt đầu vào tháng 6-2023, Ukraine đã không thể xuyên thủng hàng phòng thủ đa tầng của Nga để đạt được mục tiêu cắt đứt tuyến đường bộ tới bán đảo Crimea như tính toán.

Các hoạt động tấn công của Ukraine được cho là sẽ đối mặt với nhiều thách thức và chậm lại khi mùa đông đến. Tất cả điều này xảy ra bất chấp hàng tỷ USD hỗ trợ từ EU và Mỹ đã đổ vào Ukraine gần 2 năm qua.

Trong khi đó, Nga sẽ tăng thêm kinh phí cho cuộc xung đột Nga - Ukraine. Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov đã thông báo rằng, gần 1/3 chi tiêu của Chính phủ trong năm tới sẽ dành cho quốc phòng với tổng trị giá khoảng 109 tỷ euro (115 tỷ USD). Số tiền này cao hơn đáng kể so với những năm trước.

Theo các nhà bình luận, những cuộc xung đột tại Dải Gaza và Ukraine không dễ dàng kết thúc. Điều này cũng có nghĩa sự chia rẽ trong nội bộ EU có thể kéo dài. Cùng với những bất đồng vốn chưa được giải quyết triệt để như chính sách đối với người di cư, chính sách nhập khẩu ngũ cốc từ Ukraine…, nỗ lực nhất thể hóa của khối lại phải đối mặt thêm nhiều thách thức mới.

EU lo ngại một mùa đông lạnh

Ngày 27/10, tờ Financial Times dẫn lời các nhà ngoại giao Ủy ban châu Âu, cho biết khối các nước Liên minh châu Âu (EU) có thể kéo dài biện pháp giới hạn giá khí đốt khẩn cấp đã được đưa ra vào mùa đông năm 2022, để tránh một đợt tăng giá mới trong mùa đông năm nay.

Biện pháp khẩn cấp

Cùng với việc giá nhiên liệu có thể tăng đến từ xung đột Israel - Hamas, thì EU còn lo ngại về các hành động phá hoại tiềm tàng đối với cơ sở hạ tầng khí đốt, đặc biệt là sau vụ rò rỉ gần đây tại đường ống Balticconnector. Đường ống dẫn khí đốt dưới biển nối Phần Lan và Estonia này đã bị đóng cửa hồi đầu tháng 10 và được cho là do hành động cố tình phá hoại dẫn đến thiệt hại.

Lo ngại giá khí đốt leo thang khi mùa đông đang đến, đại diện 10 trong số 27 quốc gia thành viên EU đã gửi thư tới Ủy ban châu Âu (EC) để yêu cầu gia hạn các biện pháp khẩn cấp. Một trong những biện pháp này là "cơ chế điều chỉnh thị trường", sẽ giới hạn giá khí đốt ở mức 180 Euro/MW giờ trong trường hợp hợp đồng khí đốt tương lai giao dịch ở mức cao hơn trong 3 ngày liên tiếp.

Trong khi đó, Đức và Pháp đã yêu cầu EC mở rộng những quy định khẩn cấp cho phép các quốc gia thành viên cung cấp trợ cấp cho người tiêu dùng khi phải đối mặt với giá năng lượng tăng cao. EC dự kiến sẽ công bố những biện pháp khẩn cấp mà họ cho là nên được gia hạn vào tháng 11 tới, khi mà lo ngại nguồn cung cấp khí đốt vào mùa sưởi ấm có thể gặp rủi ro. EC cũng kêu gọi các nước gấp rút phê duyệt các trang trại điện gió và năng lượng mặt trời mới, cũng như nới lỏng quy định viện trợ của nhà nước cho các dự án năng lượng tái tạo.

Đức là một trong những nước đi đầu trong nỗ lực “đoạn tuyệt năng lượng” từ Nga khi chiến sự Nga - Ukraine nổ ra hồi tháng 2/2022, nhưng tới nay nhiều ý kiến cho rằng cần đưa nhánh còn lại của đường ống Nord Stream vào hoạt động và tiếp tục nhập khẩu khí đốt từ Nga. Nghị sĩ Bundestag Steffen Kotre cho rằng việc từ bỏ năng lượng của Nga và thay thế nguồn cung cấp khí đốt khác là một sai lầm. Ông Kotre cũng là thành viên của Ủy ban Quốc hội Đức về bảo vệ năng lượng và khí hậu.

Dòng chảy phương Bắc là tuyến đường dẫn khí đốt giữa Nga và Đức chạy qua biển Baltic, bao gồm các đường ống Nord Stream 1 và 2, mỗi đường ống gồm hai nhánh riêng biệt. Đức từng nhận khí đốt của Nga thông qua Nord Stream 1, trong khi Nord Stream 2 chưa bao giờ được chứng nhận do những trở ngại thủ tục.

Giá năng lượng có thể bị đẩy lên cao

Trong khi đó, xung đột ở Trung Đông có thể khiến châu Âu nối lại nhập khẩu dầu Nga, khi mà giá dầu được dự báo sẽ tiến tới mốc 100 USD/thùng. Còn việc dỡ bỏ cấm vận đối với xuất khẩu dầu của Iran vẫn chỉ là mây khói. Điều này có nghĩa là thị trường toàn cầu sẽ không được bổ sung nguồn cung từ Iran và do đó giá dầu sẽ tiếp tục biến động.

Tới thời điểm này hoạt động cấm nhập khẩu dầu và các sản phẩm dầu của Nga sang châu Âu, cũng như việc áp trần giá dầu của nước này đã cho thấy không hiệu quả. Phó Giáo sư Valery Andrianov (Đại học Tài chính Liên bang Nga) đồng thời là chuyên gia tại tổ chức tư vấn Infotek cho rằng, cơ chế trần giá dầu Nga đã mất hiệu quả, vì trong thực tế dầu của Nga đang được giao dịch tự do ở mức cao hơn giá trần. Còn theo ông John Kilduff (tổ chức Again Capital có trụ sở tại New York, Mỹ) cho biết, khi mùa đông đang đến gần, bất chấp các kho dự trữ năng lượng của EU đã lấp đầy thì áp lực khí đốt sưởi ấm là rất lớn. Vì thế, việc một số quốc gia châu Âu tìm kiếm nguồn khí đốt từ Nga “cũng là điều dễ hiểu”.

Nhận định này được củng cố khi Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc đã cảnh báo rằng nguồn cung dầu ở Trung Đông có thể bị gián đoạn nếu xung đột Israel - Hamas leo thang đến mức lôi kéo các nước khác trong khu vực.

Ngoại trưởng Iran Hossein Amir Abdollahian cũng đã làm thị trường năng lượng "sôi sục" khi ông dẫn lại “chuyện xưa” hồi năm 1973, khi lệnh cấm vận dầu mỏ của Arab đã dẫn đến tình trạng xếp hàng dài tại các máy bơm xăng và gây ra tác động kinh tế nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu.

Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng quốc tế Fatih Birol đưa ra dự báo, thị trường dầu mỏ quốc tế vẫn không ổn định vì bất ổn ở Trung Đông khiến khai thác giảm có thể đẩy giá dầu lên cao hơn. “Không chỉ các nước đang phát triển dựa vào dầu thô và sản phẩm dầu mỏ nhập khẩu sẽ bị tổn thương nặng nề, mà cả châu Âu cũng bị ảnh hưởng lập tức khi mùa đông đến và tình hình cho thấy sẽ khó được cải thiện” - ông Birol nói.

EU thách thức “Vành đai, Con đường”

(Ảnh minh họa).

Tại Diễn đàn Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway) lần đầu tiên được tổ chức ở Brussels (Bỉ) mới đây, Liên minh châu Âu (EU) đã công bố một loạt thỏa thuận trị giá hàng tỉ euro dành cho chương trình hợp tác phát triển cơ sở hạ tầng được coi là giải pháp thay thế cho sáng kiến “Vành đai, Con đường (BRI)” của Trung Quốc này.

Cụ thể, EU đã ký các thỏa thuận lần lượt trị giá 66 tỉ euro (69,6 tỉ USD) và 3 tỉ euro với các chính phủ trên khắp châu Âu, châu Á và châu Phi để hỗ trợ các dự án liên quan đến khoáng sản thô, năng lượng xanh và hành lang giao thông. Mặt khác, giới chức EU cũng đã công bố một loạt thỏa thuận mới, gồm các thỏa thuận khai thác nguyên liệu thô quan trọng với Cộng hòa Dân chủ Congo hay Zambia, cũng như các thỏa thuận hợp tác về năng lượng sạch với Bangladesh, Cape Verde, Namibia, Philippines, Tanzania và Việt Nam.

Diễn đàn còn chứng kiến khoản tài trợ trị giá 12 triệu euro dành cho Moldova để giúp quốc gia châu Âu này xây dựng các tuyến đường sắt mới; công bố thỏa thuận mới nhằm hỗ trợ Turkmenistan gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới; và dành khoản đầu tư trị giá 30 triệu euro cho nâng cao giáo dục và đào tạo nghề ở Tajikistan.

Ngoài ra, EU còn ký kết nhiều thỏa thuận quy mô nhỏ hơn khác, gồm thỏa thuận đầu tư 10 triệu euro vào ngành giáo dục Armenia; thỏa thuận tài trợ Gruzia trị giá 16 triệu euro để cải thiện an toàn dọc theo tuyến cao tốc Đông - Tây, vốn là “xương sống” cho tham vọng kết nối của Tbilisi dọc Biển Đen và hầu hết do các công ty Trung Quốc xây dựng.

Trong bài phát biểu khai mạc diễn đàn hôm 25-10, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tuyên bố sẽ theo đuổi các khoản đầu tư chất lượng cao, đồng thời nhấn mạnh Global Gateway là “sự lựa chọn tốt hơn” để tài trợ và xây dựng cơ sở hạ tầng sạch. “Global Gateway được triển khai nhằm mang lại cho các nước một lựa chọn nhưng đó là một lựa chọn tốt hơn” - bà von der Leyen khẳng định, đồng thời cho biết thêm rằng các lựa chọn đầu tư khác thường phải “trả giá cao” về môi trường, quyền người lao động và chủ quyền. Bà von der Leyen coi Global Gateway là một cách bền vững để xây dựng cơ sở hạ tầng trong dài hạn, qua đó tuyên bố không một quốc gia nào phải đối mặt với tình huống phải đánh đổi tương lai đất nước của mình để phát triển cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Ra mắt vào cuối năm 2021, Global Gateway đã dành 300 tỉ euro nhằm hợp lý hóa hoạt động hợp tác đầu tư và phát triển của EU trên toàn cầu. Giới chức EU cho biết chương trình sẽ ưu tiên phát triển các dự án tập trung vào năng lượng tái tạo, chuyển đổi số và mang tính bền vững trong bối cảnh Brussels tìm cách huy động đầu tư từ các quốc gia thành viên và khu vực tư nhân.

Lâu nay, giới chức khối gồm 27 quốc gia thành viên này tránh công khai coi Global Gateway là một giải pháp thay thế cho BRI nhưng diễn đàn này lại diễn ra chỉ một tuần sau khi Trung Quốc tổ chức Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế BRI lần thứ 3 với sự tham dự của đại diện hơn 140 quốc gia và hơn 30 tổ chức quốc tế nhằm đánh giá những thành tựu mà sáng kiến đã đạt được đối với sự phát triển kinh tế toàn cầu.

Iceland hứng chịu tới 5.500 trận động đất trong 3 ngày qua

Ngày 27/10, Cơ quan Dự báo Khí tượng Iceland (IMO) đã cảnh báo nguy cơ núi lửa phun trào trong bối cảnh Bán đảo Reykjanes ở Tây Nam Iceland đã hứng chịu hơn 5.500 trận động đất nhỏ trong 3 ngày qua.

Với vị trí địa lý nằm giữa các mảng kiến tạo thuộc lục địa Á - Âu và Bắc Mỹ di chuyển ngược nhiều nhau, Iceland là điểm nóng về các hoạt động địa chấn và núi lửa trên thế giới. Tuy động đất là "chuyện cơm bữa" tại Iceland, nhưng giới khoa học cho rằng nên cảnh giác với một loạt cơn địa chấn mới xảy ra gần đây một cách bất thường. Chuyên gia Matthew Roberts thuộc IMO cho biết: “Những trận động đất này là một dấu hiệu cảnh báo, phần mở đầu của một câu chuyện dài về những vụ phun trào núi lửa sắp tới".

Những trận động đất này có độ sâu chấn tiêu khoảng 5 km và có nguyên nhân xuất phát từ việc magma tích tụ trong thời gian dài đã tạo ra áp lực đối với bề mặt Trái Đất.

Đầu năm nay, một ngọn núi lửa tại khu vực không có dân cư sinh sống trên Bán đảo Reykjanes đã phun trào sau những cơn địa chấn dữ dội. Đây là lần thứ 3 hiện tượng này xảy ra ở Tây Nam thủ đô Reykjavik của Iceland kể từ năm 2021.

Theo IMO, vụ phun trào thứ 4 có thể đã hình thành và đang dần phát triển, mặc dù việc dự báo thời điểm núi lửa phun trào là rất khó.

Chuyên gia Roberts cho biết: "Từ quan điểm của tôi với tư cách là một nhà khoa học và một người đã từng theo dõi hoạt động này rất chặt chẽ, tôi có thể khẳng định rằng một vụ phun trào núi lửa sẽ xảy ra trong vòng 12 tháng tới".

Trong số hơn 5.500 trận động đất nêu trên, trận mạnh nhất có độ lớn 4,5, trong khi 15 cơn địa chấn khác có độ lớn trên 3,0. Thông thường, con người có thể cảm nhận được các trận động đất độ lớn từ 2,5.

Pháp siết chặt quy định với người nhập cư trái phép

(Ảnh minh họa).

Theo ước tính của Bộ Nội vụ Pháp, chỉ tính riêng năm 2022 đã có 134.000 người người nhập cư trái phép có quyết định bị trục xuất.

Tuy nhiên, Chính phủ Pháp mới chỉ thực hiện được 6,9% các trường hợp này. Sau vụ việc một thày giáo bị sát hại tại một trường học của Pháp mới đây bởi một người nhập cư, Chính phủ Pháp đã đưa ra quyết định cứng rắn trục xuất tức thì những thành phần nguy hiểm cho xã hội.

Tờ Le Figaro thực hiện một loạt bài báo đưa tin về sự kiện, phân tích nguyên nhân và chỉ ra những vấn đề xung quanh việc vì sao cho đến phút này, dù bị từ chối nhiều lần mà kẻ sát nhân vẫn lưu trú tại nước Pháp. Một trong những nguyên nhân mà tờ báo đưa ra là gia đình của người thanh niên này dù bị liệt vào thành phần có nguy hiểm cho xã hội như bạo lực, kích động chia rẽ sắc tộc, tham gia tấn công vào điện Elyse nhưng vẫn được các tổ chức xã hội và đảng địa phương hỗ trợ để được ở lại Pháp.

Tờ báo cũng đưa ra thông tin rằng Bộ trưởng Nội vụ Pháp, ông Gerald Darmanin tuyên bố sẽ đưa ra những chính sách cứng rắn hơn, cụ thể là từ đầu năm 2023 đã trục xuất tức thì 89 kẻ bị cho là nguy hiểm cho xã hội và từ ngày 26/10 sẽ trục xuất tiếp 21 kẻ khác. Tờ báo cho rằng, những hành động bạo lực đang diễn ra sẽ đẩy mạnh hơn đến những quyết định cứng rắn của Chính phủ Pháp đối với người nhập cư.

Tờ Le Point cũng dành nhiều bài để đưa tin về sự kiện này nhưng có loạt bài đặc biệt hơn để phân tích tình trạng trường học Pháp bị chủ nghĩa hồi giáo cực đoan xâm nhập, tạo nên sự sợ hãi trong giáo viên.

Tờ báo đã đưa ra những ý kiến của nhiều chuyên gia giáo dục và giáo viên trung học ở những khu bị tình trạng hồi giáo cực đoan xâm nhập như giáo viên lịch sử phải bỏ qua những chương cần sự phân tích về tôn giáo, hay chấp nhận những lời thóa mạ từ học sinh có tinh thần cực đoan để tránh bị rắc rối hoặc tấn công. Tờ báo cũng đưa ra một con số đang ngại rằng năm 2022-2023, đã có 4.710 báo cáo về các vụ tấn công chủ nghĩa thế tục ở trường học. Tờ báo đặt ra vấn đề về an ninh cho các giáo viên trung học tại Pháp và quan trọng hơn là tính trung thực lịch sử và tự do ngôn luận đối với các vấn đề xã hội được giảng dạy trong trường học.

Những vụ bạo lực có tính chất tôn giáo cực đoan như thế này chắc chắn sẽ khiến nước Pháp có những chia rẽ trong cái nhìn đối với người nhập cư tại Pháp, đặc biệt là dẫn đến những chính sách nghiêm ngặt hơn đối với người nhập cư. Không ít ý kiến lo ngại rằng, tình trạng này có thể sẽ đẩy nhiều người Pháp tới gần hơn với chủ nghĩa dân tộc.

Nguồn: Hà Nội Mới; Đại Đoàn Kết; Báo Cần Thơ; Dân Việt; VTV