Châu Âu trở lại cuộc đua chinh phục không gian

(Ảnh minh họa).

Ba nước châu Âu gồm Đức, Pháp và Italy vừa ký thỏa thuận nhằm đưa ngành vũ trụ châu Âu phát triển độc lập và bảo đảm khả năng tiếp cận quỹ đạo. Thỏa thuận trên cho phép châu Âu quay trở lại cuộc đua chinh phục không gian vốn bị đình trệ gần hai năm qua.

Bước ngoặt quyết định

Sau hai năm đàm phán khó khăn, tại Hội nghị cấp cao của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) diễn ra mới đây ở thành phố Seville của Tây Ban Nha, Bộ trưởng Công nghiệp Italy Adolfo Urso, Bộ trưởng Kinh tế Pháp Bruno Le Maire và Phó thủ tướng Đức Robert Habeck đã ký thỏa thuận nhằm khởi động lại ngành vũ trụ của Liên minh châu Âu (EU) và thúc đẩy việc xây dựng các bệ phóng, sân bay vũ trụ và tàu vũ trụ của EU.

Phát biểu bên lề hội nghị, Bộ trưởng Le Maire nhấn mạnh: “Thỏa thuận này là thành công lớn và là bước ngoặt quyết định trong lịch sử vũ trụ châu Âu”. Còn Bộ trưởng Urso đánh giá thỏa thuận trên là “một bước nhảy vọt về chất sẽ có tác động đến các lĩnh vực chiến lược khác, là sự thành công của định dạng 3 bên và có thể mở đường cho sự hội tụ rộng rãi hơn của các chính sách công nghiệp quốc phòng”.

Thỏa thuận này được đưa ra vào thời điểm không gian châu Âu đang gặp khó khăn lớn: Dự án phát triển tên lửa Ariane 6 bị trễ 4 năm; dự án phát triển tên lửa Vega-C của ESA gặp thất bại đầu tiên trong lần phóng thương mại vào tháng 12-2022; xung đột ở Ukraine làm “đóng băng” mọi hoạt động hợp tác trong lĩnh vực không gian với Nga. Những khó khăn trên khiến châu Âu mất toàn bộ quyền tự chủ tiếp cận không gian kể từ tháng 2-2022.

Bên cạnh đó, ngành vũ trụ của châu Âu còn phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gia tăng, không chỉ từ Mỹ mà còn từ những nước khác có ngành vũ trụ mới nổi như Trung Quốc và Ấn Độ, cũng như các công ty tư nhân hoạt động trong lĩnh vực này như SpaceX của tỷ phú Elon Musk.

Ba nội dung quan trọng của một thỏa thuận

Thỏa thuận “tay ba” mới đạt được trên gồm 3 nội dung quan trọng đối với ngành vũ trụ của châu Âu. Trước hết, dự án phát triển tên lửa Ariane 6 sẽ nhận được khoản hỗ trợ trị giá 340 triệu euro (tương đương 365 triệu USD) để đổi lấy việc giảm giá công nghiệp khoảng 11%. Trong số đó, Pháp đóng góp 55% tổng số tiền hỗ trợ, Đức khoảng 20% và phần còn lại sẽ được phân phối cho Italy, Tây Ban Nha và Bỉ. Dự án Ariane 6 dự kiến sẽ được đưa vào thử nghiệm lần đầu trong năm 2024. Ngoài tài chính, sự cân bằng kinh tế của dự án Ariane 6 còn dựa trên số lần phóng tên lửa. Theo đó, thỏa thuận cho phép EU tiến hành 4 vụ phóng tên lửa Ariane 6 mỗi năm từ nay đến năm 2030. Điều này đồng nghĩa với việc EU có thể thực hiện 42 vụ phóng tên lửa so với 27 vụ trong cam kết trước đây.

Ngoài ra, thỏa thuận giữa Pháp, Đức và Italy cũng mở đường để cung cấp hỗ trợ tài chính trị giá 21 triệu euro cho dự án phát triển tên lửa Vega-C của ESA. Việc hỗ trợ tài chính cho Vega-C sẽ bắt đầu từ năm 2026. Thỏa thuận này cũng bảo đảm mỗi năm tiến hành 3 vụ phóng tên lửa Vega-C.

Nội dung thứ hai của thỏa thuận xác nhận nguyên tắc cạnh tranh của châu Âu về các bệ phóng mới, đặc biệt là các bệ phóng mini. Đây là một bước ngoặt lớn trong lịch sử không gian châu Âu. Như vậy, việc lựa chọn các bệ phóng trong tương lai sẽ được thực hiện trên cơ sở cạnh tranh giữa các dự án. Lựa chọn này phù hợp với quyết định của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong quá trình khởi động kế hoạch đầu tư vào Pháp đến năm 2030, trong đó cung cấp gói đầu tư trị giá 1,5 tỷ euro dành riêng cho lĩnh vực không gian.

Tham vọng không gian của châu Âu không chỉ giới hạn ở các bệ phóng và vệ tinh mà còn nhằm mục đích duy trì vị thế cường quốc trong lĩnh vực thám hiểm không gian. Pháp, Đức và Italy mong muốn tham gia và chuẩn bị cho các giai đoạn tương lai của hoạt động thám hiểm mặt trăng và sao hỏa bằng robot và có người lái.

Điểm cuối cùng của thỏa thuận khẳng định vai trò của Trung tâm Vũ trụ Guiana như một sân bay vũ trụ đẳng cấp thế giới, không chỉ đối với tên lửa Ariane 6 mà còn đối với Vega-C, đồng thời các bệ phóng mới có thể được phát triển tại đây. Châu Âu mong muốn duy trì tham vọng khám phá không gian với chương trình cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa và hành khách vào quỹ đạo thấp trong tương lai.

Các nước châu Âu bắt đầu tăng cường sử dụng khí đốt dự trữ

Việc sử dụng khí đốt từ các cơ sở lưu trữ khí đốt dưới lòng đất (UGS) đã vượt quá lượng khí được thêm vào các cơ sở này ở hầu hết các nước châu Âu khi châu lục này bắt đầu mùa sưởi ấm với trữ lượng khí đốt kỷ lục gần 100%, hãng thông tấn Nga Tass đưa tin.

Theo dữ liệu do Cơ sở hạ tầng khí đốt Châu Âu (GIE) cung cấp, lượng khí đốt được rút ra từ các cơ sở UGS của Châu Âu lên tới 75 triệu mét khối vào ngày 8/11. Trong khi đó, các nước Châu Âu chỉ đưa tổng cộng 27 triệu mét khối vào các kho dự trữ của mình.

Gã khổng lồ năng lượng Nga Gazprom vẫn cung cấp khí đốt cho châu Âu thông qua Ukraine với khối lượng 42,4 triệu mét khối mỗi ngày.

"Gazprom cung cấp khí đốt của Nga để quá cảnh qua lãnh thổ Ukraine với khối lượng được phía Ukraine xác nhận thông qua trạm bơm khí Sudzha là 42,4 triệu mét khối tính đến ngày 10/11. Yêu cầu gửi tới trạm bơm khí Sokhranovka đã bị từ chối", đại diện của Gazprom nói với các phóng viên.

Trước đó, Nhà điều hành hệ thống truyền tải khí đốt (GTSOU) của Ukraine đã xác nhận yêu cầu bơm lượng khí này.

Tuyến đường quá cảnh qua Ukraine vẫn là tuyến đường duy nhất cung cấp khí đốt của Nga cho các nước Tây và Trung Âu. Việc bơm qua Nord Stream đã bị đình chỉ hoàn toàn.

Các cơ sở UGS của Châu Âu hiện đã được lấp đầy ở mức 99,57% (cao hơn 9,89 điểm phần trăm so với mức trung bình tính đến thời điểm này trong 5 năm qua), với 109,77 tỷ mét khối khí đốt được lưu trữ trong đó. Đây là mức dự trữ khí đốt cao nhất mọi thời đại.

Các nước châu Âu đã thành công trong việc lấp đầy các cơ sở UGS của họ bằng khí đốt ở mức mục tiêu là 90% cho mùa sưởi ấm sắp tới ngay từ giữa tháng 8, trong khi Ủy ban châu Âu trước đó dự kiến chỉ đạt được mức này vào tháng 11.

Tuần hành rầm rộ tại nhiều nước châu Âu ủng hộ người dân Palestine

(Ảnh minh họa).

Trong ngày 11/11, các cuộc tuần hành với quy mô lớn diễn ra tại nhiều nước châu Âu nhằm phản đối xung đột Hamas-Israel nhân Ngày đình chiến, tức ngày đánh dấu chấm dứt Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất (11/11/1918).

Tại thủ đô Brussels của Bỉ, hơn 20.000 người đã tham gia các cuộc tuần hành hòa bình, thể hiện sự ủng hộ với người dân Palestine, kêu gọi các nước Liên minh châu Âu cần có quan điểm cân bằng trong giải quyết vấn đề giữa Israel và Palestine.

Thủ đô London của Anh chứng kiến các cuộc tuần hành của khoảng 300.000 người nhằm ủng hộ người dân Palestine. Người tuần hành kêu gọi lệnh ngừng bắn đối tại Dải Gaza và yêu cầu Israel ngừng ném bom vùng đất này.

Chính quyền thủ đô London đã phải triển khai 1.850 cảnh sát để đảm bảo an ninh trật tự. Lực lượng chức năng cũng đã bắt giữ hơn 100 người quá khích liên quan đến các cuộc tuần hành trên. Trong khi đó, Thủ tướng Anh Rishi Sunak kêu gọi người tuần hành cần hành động một cách ôn hòa.

Một thành phố châu Âu khác là thủ đô Paris của Pháp cũng diễn ra các cuộc tuần hành nhằm phản đối xung đột Hamas-Israel. Hàng nghìn người biểu tình tại Paris đã nêu cao các biểu ngữ yêu cầu một lệnh ngừng bắn tại Dải Gaza và ủng hộ sự nghiệp chính nghĩa của người dân Palestine. Bên cạnh Paris, các cuộc tuần hành cũng diễn ra tại thành phố khác của Pháp như Marseille, Toulouse, Rennes, Bordeaux và Lyon.

20.000 xe tải "kẹt cứng" ở biên giới một nước EU: Chuyện gì đang diễn ra ở châu Âu?

Hơn 20.000 xe tải ở biên giới giữa Ba Lan và Ukriane đã bị chặn tại 3 cửa khẩu biên giới lớn.

20.000 phương tiện kẹt ở biên giới

Hôm 6/11, các hãng vận tải Ba Lan bắt đầu chặn hoạt động di chuyển của xe tải dọc theo ba cửa khẩu biên giới lớn nhất giữa Ba Lan và Ukriane là: Korczowa-Krakowiec, Hrebenne-Rava-Ruska và Dorohusk-Yahodyn, truyền thông nhà nước Ukraine Ukrinform đưa tin.

"Hiện tại, hơn 20.000 phương tiện đã bị chặn ở cả 2 phía của biên giới. Việc này không chỉ ảnh hưởng tới kinh tế của Ukraine hay Ba Lan mà còn của các quốc gia khác do không thể vận chuyển hàng hóa," Bộ Phục hồi Ukraine cho biết trong một tuyên bố hôm 9/11.

Hãng Reuters (Anh) đưa tin, các tài xế xe tải từ Ukraine đã được miễn thủ tục xin giấy phép để qua biên giới Ba Lan kể từ khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự đặc biệt của mình ở Ukraine hồi tháng 2/2022.

Cuộc biểu tình của các công ty vận tải Ba Lan là vụ việc mới nhất trong một loạt các xung đột về kinh tế giữa hai nước láng giềng trong những tháng gần đây. Warsaw và Kiev vốn là đồng minh thân thiết. Kiev ước tính có khoảng 1.700 xe tải đang xếp hàng chờ vào Ukraine.

Cũng theo ước tính, các xe tải tại trạm kiểm soát Hrebenne (Ba Lan) sẽ mất 150 giờ đồng hồ và tại trạm kiểm soát Medyka sẽ mất 55 giờ để đi qua biên giới.

Oleksandr, một tài xế xe tải 36 tuổi, người đã xếp hàng hai ngày tại cửa khẩu Rava Ruska (Ukraine), nói với hãng tin AFP: "Thật sai lầm khi đóng cửa biên giới với Ukraine trong thời điểm này."

Mâu thuẫn khác về kinh tế giữa Ba Lan - Ukraine

Hành động đình công của các tài xế diễn ra sau cuộc tranh cãi giữa các nước láng giềng hồi đầu năm nay về việc ngũ cốc giá rẻ của Ukraine - vốn thường được vận chuyển từ các cảng Biển Đen, giờ lại chảy vào châu Âu qua Ba Lan. Dòng sản phẩm tràn vào Warsaw được cho là làm giảm giá nông sản của nông dân Ba Lan.

Liên minh châu Âu (EU) đã không gia hạn lệnh cấm thực phẩm Ukraine xuất khẩu sang các nước lân cận. Động thái này của EU đã gây ra xung đột với Ba Lan, Slovakia, Hungary và Romania, vốn cho rằng thực phẩm đến từ Ukraine đã bị kẹt trong biên giới của họ, tạo ra tình trạng dư thừa khiến giá cả của nông dân địa phương giảm và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân.

Thủ tướng Ba Lan, Mateusz Morawiecki, cho biết, chính phủ của ông sẽ gia hạn lệnh cấm đối với ngũ cốc của Ukraine, bất chấp sự không đồng ý của Ủy ban châu Âu, cơ quan điều hành của EU.

“Ba Lan sẽ không cho phép ngũ cốc Ukraine tràn vào. Bất kể các quan chức Brussels quyết định thế nào, chúng tôi sẽ không mở cửa biên giới,” ông Morawiecki phát biểu hồi đầu tuần này.

Sự hỗ trợ cần thiết của Ba Lan

Sự hỗ trợ của Ba Lan là cần thiết với Ukraine. Kể từ tháng 2/2022, Ba Lan đã mở cửa đón hàng triệu người di cư từ Ukraine sang quốc này này, đồng thời rất nhiều thiết bị quân sự trị giá hàng tỷ USD của NATO cũng đã được đưa vào lãnh thổ Ba Lan. Tuy nhiên, CNN nhận định, sự mệt mỏi đang diễn ra ở Warsaw thời gian gần đây.

Hiệp hội Vận tải Quốc tế Ukraine cho hay, người Ba Lan “không hài lòng với việc tự do hóa vận tải giữa Ukraine và các nước EU do quyết định này dẫn tới sự cạnh tranh cao đối với các tài xế Ba Lan".

Ukrinform lưu ý, một trong những yêu cầu của Ba Lan lúc này là hủy lệnh miễn thị thực.

Ông Serhii Derkach, Thứ trưởng Bộ Cơ sở hạ tầng Ukraine, nói với Ukrinform rằng yêu cầu này “không thể đáp ứng được”. “Không thể hủy bỏ thỏa thuận về tự do hóa giao thông vận tải, vì đây là vấn đề thỏa thuận song phương giữa EU và Ukraine. Và Ba Lan không thể đơn phương can thiệp,” ông Serhii Derkach nói.

Theo đài truyền hình quốc gia Ukraina Suspilne, những người tổ chức cuộc biểu tình nói rằng họ có kế hoạch mỗi giờ sẽ cho phép một xe tải đi qua biên giới. Đài Suspilne cũng lưu ý, những người biểu tình không có ý định cản trở di chuyển của các xe tải chở hàng viện trợ nhân đạo đến Ukraine và cho biết thêm rằng họ được phép tổ chức biểu tình cho đến ngày 3/1.

Iceland: 800 trận động đất trong một ngày, nguy cơ núi lửa phun trào

(Ảnh minh họa).

Cơ quan Khí tượng Iceland (IMO) cảnh báo một vụ phun trào núi lửa có thể diễn ra "trong vài ngày tới" tại nước này sau khi một loạt trận động đất mạnh làm rung chuyển bán đảo Reykjanes.

Nhà chức trách Iceland ngày 10/11 đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về nguy cơ núi lửa phun trào sau khi một loạt trận động đất mạnh làm rung chuyển bán đảo Reykjanes, Tây Nam nước này.

Trong bối cảnh giới chuyên gia đánh giá đây có thể là điềm báo trước một vụ phun trào núi lửa, Cục Bảo vệ Dân sự và Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Iceland cho biết: “Cảnh sát trưởng quốc gia đã ban bố tình trạng khẩn cấp để phòng vệ dân sự do động đất dữ dội tại Sundhnjukagigar, phía Bắc thị trấn Grindavik. Các trận động đất tiếp theo có thể mạnh hơn những cơn địa chấn vừa xảy ra và chuỗi sự kiện này có thể dẫn đến một vụ phun trào."

Cơ quan Khí tượng Iceland (IMO) cảnh báo một vụ phun trào núi lửa có thể diễn ra "trong vài ngày tới" tại nước này.

Thị trấn Grindavik - nơi có khoảng 4.000 cư dân - nằm cách khu vực xảy ra trận động đất ngày 10/11 khoảng 3km về phía Tây Nam. Chính quyền Grindavik đang lên kế hoạch sơ tán tại chỗ cho người dân trong trường hợp núi lửa phun trào.

Theo IMO, ngày 10/11, hai trận động đất mạnh đã làm rung chuyển Grindavik, trong đó cơn địa chấn mạnh nhất có độ lớn 5,2 xảy ra ở phía Bắc thị trấn này.

Tác động của những trận động đất có thể cảm nhận được tại thủ đô Reykjavik, cách đó khoảng 40km và dọc bờ biển miền Nam Iceland, làm rung chuyển cửa sổ và đồ đạc trong nhà.

Cảnh sát đã buộc phải phong tỏa một tuyến đường Bắc-Nam tới Grindavik do khu vực này bị hư hại nghiêm trọng sau trận động đất ngày 10/11.

Dữ liệu của IMO cho thấy khoảng 24.000 trận động đất đã xảy ra tại bán đảo Reykjanes kể từ cuối tháng trước, trong đó có khoảng 800 cơn địa chấn ghi nhận trong ngày 10/11.

IMO cũng lưu ý sự tích tụ magma dưới lòng đất ở độ sâu khoảng 5km. Nếu lượng magma này di chuyển hướng lên mặt đất, điều này có thể dẫn đến một vụ phun trào núi lửa.

IMO nêu rõ: "Sẽ mất vài ngày để magma nổi lên bề mặt đất. Nếu một vết nứt xuất hiện ở nơi hoạt động địa chấn đang ở mức cao nhất hiện nay, dung nham sẽ chảy về phía Đông Nam và phía Tây, nhưng không chảy về phía Grindavik."

Cục Bảo vệ Dân sự và Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Iceland cho biết cơ quan này đã điều tàu tuần tra Thor đến Grindavik "vì mục đích an ninh."

Các nơi trú ẩn khẩn cấp và trung tâm trợ giúp sẽ được mở tại Grindavik vào tuần tới, cũng như 3 địa điểm khác ở miền Nam Iceland, nhằm mục đích cung cấp thông tin và hỗ trợ người dân khi di chuyển.

Ngày 9/11, Blue Lagoon - một địa điểm du lịch gần Grindavik, nổi tiếng với các spa địa nhiệt và khách sạn sang trọng, cũng đã thông báo đóng cửa tạm thời để đề phòng rủi ro.

Trong khi đó, nhà máy địa nhiệt Svartsengi - nhà cung cấp điện và nước chính cho 30.000 cư dân trên bán đảo Reykjanes - cũng đã lên kế hoạch dự phòng để bảo vệ nhà máy và công nhân trong trường hợp núi lửa phun trào.

Với vị trí địa lý nằm giữa các mảng kiến tạo thuộc lục địa Á-Âu và Bắc Mỹ di chuyển ngược nhiều nhau, Iceland là điểm nóng về các hoạt động địa chấn và núi lửa trên thế giới.

Nước này hiện có 33 hệ thống núi lửa đang hoạt động - nhiều nhất trong số các quốc gia châu Âu. Kể từ năm 2021, bán đảo Reykjanes đã chứng kiến 3 vụ phun trào núi lửa, lần lượt vào tháng 3/2021, tháng 8/2022 và tháng 7/2023.

Cả 3 vụ phun trào núi lửa này đều nằm cách xa các cơ sở hạ tầng hoặc khu vực đông dân cư. Trước đó, hệ thống núi lửa Reykjanes đã "ngủ yên" trong suốt 80 năm.

Các nhà nghiên cứu núi lửa dự đoán chu kỳ hoạt động lần này của hệ thống núi lửa Reykjanes có thể kéo dài trong vài thập kỷ hoặc thế kỷ./.

Nguồn: Quân Đội Nhân Dân; Năng Lượng Quốc Tế; Báo Tin Tức; Soha; VietnamPlus