CUỘC CHIẾN GIẢM GIÁ CỦA TRUNG QUỐC: 'HỌ TỰ ĐẨY MÌNH VÀO ĐƯỜNG CÙNG' & TIẾNG KÊU THAN CỦA THƯƠNG NHÂN

Các công ty tranh nhau hạ giá thành, thậm chí chịu đựng biên lợi nhuận mỏng manh, thua lỗ vì vòng xoáy giảm giá tại đại lục.

Đây là vòng tuần hoàn trong thế giới kinh doanh của Trung Quốc.

Một công nghệ hoặc sản phẩm đầy hứa hẹn xuất hiện. Hàng chục, thậm chí hàng trăm nhà sản xuất ồ ạt cùng nhảy vào lĩnh vực non trẻ, tăng cường sản xuất và ghìm giá. Thị trường chung càng phát triển, cạnh tranh càng trở nên khốc liệt. Các công ty tranh nhau hạ giá thành, thậm chí chịu đựng biên lợi nhuận mỏng manh, thua lỗ.

Góp phần vào bầu không khí cạnh tranh, chính quyền địa phương Trung Quốc, mỗi nơi đều có mục tiêu riêng về tăng trưởng kinh tế và việc làm, lại tích cực hỗ trợ cả tài chính lẫn hành chính. Chẳng mấy chốc, toàn bộ ngành công nghiệp, vốn đang tràn ngập năng lực sản xuất, bị mắc kẹt trong cuộc đua sinh tồn.

Theo The New York Times, Trung Quốc đang cố gắng kiềm chế “sự thoái hóa”, một cụm từ được sử dụng rộng rãi để mô tả chu kỳ tự chuốc lấy thất bại của cạnh tranh quá mức và giảm phát. Tại một cuộc họp chính sách kinh tế cấp cao trong tháng này, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã cam kết thực hiện các biện pháp rấn áp “giá rẻ và cạnh tranh không lành mạnh”, đồng thời xóa bỏ năng lực công nghiệp lạc hậu. Ông tự hỏi, liệu mọi tỉnh thành có cần phải gấp rút phát triển các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo hay ô tô điện không.

Những nỗ lực của Trung Quốc nhằm giải quyết vấn đề nhập siêu đang được thổi bùng trở lại khi các biện pháp thuế quan của Tổng thốngTrump làm giảm xuất khẩu sang Mỹ. Các quốc gia khác cũng lo ngại về làn sóng hàng hóa giá rẻ Trung Quốc tràn vào thị trường. Những hàng hóa ế ẩm này, cùng với nền kinh tế trong nước vốn đang chậm lại, đã làm gia tăng cạnh tranh, dẫn đến vòng xoáy giảm phát.

Chỉ số giảm phát tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc, một thước đo giá cả chung của toàn bộ nền kinh tế, đã giảm trong tám quý liên tiếp - mức giảm dài nhất được ghi nhận. Vào tháng 6, Chỉ số Giá Sản xuất (PPI) của nước này, thước đo giá hàng hóa xuất xưởng, cũng giảm mạnh nhất trong gần hai năm. Trung Quốc đã cam kết tăng cường quản lý các công ty đang hạ giá và hạn chế trợ cấp, ưu đãi từ chính quyền địa phương - thứ vốn hỗ trợ các công ty “xác sống” duy trì hoạt động.

Cạnh tranh khốc liệt và tình trạng dư thừa công suất đã gây khó khăn cho các ngành công nghiệp như thép và xi măng. Những lĩnh vực mới, phát triển nhanh như tấm pin mặt trời và xe điện cũng nhanh chóng trở thành cuộc đua xuống đáy. Điều này đã tạo ra một động lực bất thường: các công ty Trung Quốc cùng nhau thống trị thị phần trong một ngành, nhưng các công ty riêng lẻ lại chật vật kiếm lợi nhuận ổn định.

Sau khi BYD, nhà sản xuất xe điện lớn nhất Trung Quốc, giảm giá gần hai mươi mẫu xe điện và xe hybrid vào tháng 5, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, một nhóm công nghiệp liên kết với chính phủ, đã chỉ trích hãng này và cảnh báo về những nguy cơ của cuộc chiến giá cả. Zhang Kai, nhân viên bán hàng của Xpeng Motors, một trong những nhà sản xuất xe điện lớn nhất Trung Quốc, cho biết áp lực giá sẽ vẫn tiếp diễn do chi tiêu tiêu dùng chậm chạp và tình trạng dư thừa công suất trong ngành. Các nhà sản xuất không còn lựa chọn nào khác ngoài việc duy trì mức giá ưu đãi cho xe điện, ngay cả khi ưu đãi cho người mua kết thúc.

Để hiểu được những thách thức của cạnh tranh quá mức, hãy nhìn vào tỉnh Hà Bắc ở miền bắc Trung Quốc. Hà Bắc, một vùng nổi tiếng với ngành khai khoáng, công nghiệp nặng và nông nghiệp, nổi tiếng với môi trường cạnh tranh khốc liệt. Một tờ báo thậm chí đã gọi các thương gia trong vùng là “đồ tể giá cả”.

Tại một khu công nghiệp ở Hà Bắc, hơn 100 nhà sản xuất hàng may mặc hoạt động thành từng dãy cửa hàng gần như giống hệt nhau, bán những bộ quần áo cũng gần như giống nhau đến mức đáng sợ. Khu phức hợp này phục vụ những khách hàng quan tâm đến việc tìm kiếm nhà máy sản xuất hàng loạt áo phông, áo nỉ và các loại trang phục ngoài trời khác.

Khu thương mại được chính quyền huyện Túc Ninh thành lập khoảng một thập kỷ trước, sau khi các nhà sản xuất hàng may mặc bắt đầu xây dựng nhà máy trên đất nông nghiệp ở Hà Bắc để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về quần áo giá rẻ từ người mua sắm trực tuyến. Vào một ngày hè gần đây, một nhóm khách hàng chen chúc từ cửa hàng này sang cửa hàng khác, ngắm nghía những chiếc áo phông và áo nỉ đủ màu sắc và kiểu dáng.

Tỉnh này đang mở một khu công nghiệp thậm chí còn lớn hơn nằm cạnh khu công nghiệp hiện hữu. Theo truyền thông nhà nước, khu công nghiệp này sẽ có không gian trưng bày rộng hơn, khu vực lưu trữ và các dịch vụ thương mại điện tử.

Tuy nhiên hiện tại, khu công nghiệp gần như bị bỏ hoang. Nhiều cửa hàng đã đóng cửa. Bàn ghế bị đẩy vào góc tường. Thức ăn thừa vương vãi trên sàn.

Zhang Cuihua là một trong những nhà sản xuất áo phông nhỏ làm việc tại khu phức hợp. Cô cho biết mỗi năm cô sản xuất khoảng một triệu chiếc áo cho các nhà bán buôn trên khắp Trung Quốc. Kể từ năm 2024, cạnh tranh ngày càng gay gắt đến mức doanh nghiệp của cô liên tục thua lỗ.

“Sự thoái trào này thật không thể chịu đựng nổi — mọi người đang tự đẩy mình đến bờ vực diệt vong”, cô Zhang, 37 tuổi, nói. “Môi trường thị trường nói chung rất kém, doanh số trì trệ và năng lực sản xuất bị quá tải”.

Chia sẻ với The New York Times, Zhag cho biết khách hàng liên tục yêu cầu cô giảm giá dù mặt hàng này đã được chiết khấu 60%. Một số đối thủ cạnh tranh sẵn sàng bán lỗ để chuyển hàng tồn kho thành tiền mặt.

Theo lời một nhà sản xuất áo phông ở Quảng Đông, Đông Nam Trung Quốc, các đối thủ cạnh tranh sẵn sàng cạnh tranh không ngừng nghỉ, đặc biệt là khi nhiều nền tảng thương mại điện tử thống trị của Trung Quốc đang giảm giá. Nhiều nhà máy ở Hà Bắc tham gia vào cuộc đua xuống đáy vì chính quyền địa phương khuyến khích đầu tư liên tục. Vay vốn ngân hàng ở đây dễ hơn so với các nơi khác trong cả nước.

“Mục tiêu chính là sống sót”, ông nói. “Họ sẽ ngoan cố bám trụ”.

Các thương gia cho biết hoạt động kinh doanh đã bùng nổ trong thời kỳ đại dịch khi mọi người chi tiêu mạnh tay cho các hoạt động giải trí ngoài trời, nhưng nhu cầu đã giảm mạnh kể từ đó. Nền kinh tế Trung Quốc đang suy thoái cũng không giúp ích gì. Người dân đang thắt chặt chi tiêu.

Sun Yunna, một nhà sản xuất cần câu, cho biết hoạt động kinh doanh đã sụt giảm nghiêm trọng trong năm qua. Cần câu vốn được bán với giá 12 USD trên các nền tảng thương mại điện tử giờ chỉ còn 9 USD. Trước đây mỗi cần câu kiếm được 4 USD lợi nhuận, nhưng giờ chỉ còn 1,5 USD.

TRUNG QUỐC KHỞI CÔNG SIÊU ĐẬP THỦY ĐIỆN LỚN NHẤT THẾ GIỚI

Trung Quốc chính thức khởi công dự án đập thủy điện khổng lồ trên cao nguyên Tây Tạng. Đây sẽ là nhà máy thủy điện lớn nhất thế giới.

Theo SCMP, siêu dự án thủy điện này nằm ở hạ lưu sông Yarlung Tsangpo - dòng sông khi chảy từ Tây Tạng sang Ấn Độ được gọi là sông Brahmaputra, đi qua các bang Arunachal Pradesh và Assam, rồi đổ vào Bangladesh.

Bắc Kinh lần đầu tiên công bố kế hoạch xây dựng đập này vào năm 2020, trong khuôn khổ Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), như một phần của chiến lược rộng lớn hơn nhằm khai thác tiềm năng thủy điện khổng lồ của Cao nguyên Tây Tạng.

Dự án có công suất ước tính lên tới 300 tỷ kWh mỗi năm, gấp ba lần đập Tam Hiệp, được xem là dự án thủy điện lớn nhất thế giới về sản lượng, đáp ứng nhu cầu điện của Tây Tạng và các khu vực khác của Trung Quốc.

Dự án khổng lồ ở Tây Tạng sẽ bao gồm năm nhà máy thủy điện bậc thang, với tổng vốn đầu tư ước tính khoảng 1.200 tỷ nhân dân tệ (tương đương 167 tỷ USD), theo thông tin từ Tân Hoa Xã. Tập đoàn Yajiang Trung Quốc đã được thành lập để làm chủ đầu tư dự án.

Cơ quan chức năng của Trung Quốc khẳng định dự án đã được đánh giá khoa học nghiêm ngặt và sẽ không ảnh hưởng xấu đến môi trường sinh thái, sự ổn định địa chất hay quyền tài nguyên nước của các quốc gia hạ lưu.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng dự án có thể hỗ trợ các nỗ lực phòng ngừa và giảm thiểu thiên tai, đồng thời hỗ trợ thích ứng với biến đổi khí hậu ở các khu vực hạ lưu.

SỰ TRỖI DẬY CỦA ĐẢNG CỰC HỮU TẠI NHẬT

Trong ba năm, một đảng đối lập ngoài rìa chỉ nắm giữ một ghế trong Thượng viện 248 ghế của Nhật Bản.

Thế nhưng vào hôm 20/7, Sanseito đã nổi lên như một trong những người chiến thắng lớn nhất trong cuộc bầu cử Nhật Bản - giành được 14 ghế.

Đảng này ra đời vào năm 2020 trong đại dịch Covid-19, nơi họ trở nên nổi tiếng với các video trên YouTube lan truyền thuyết âm mưu về tiêm phòng.

Gần đây hơn, họ đã xây dựng nền tảng của mình dựa trên chương trình nghị sự "Người Nhật Trên hết" mang tính dân tộc chủ nghĩa, cảnh báo về "sự xâm lược âm thầm của người nước ngoài".

Tên tuổi ngày càng nổi của Sanseito phản ánh sự bất an ngày càng tăng về vấn đề nhập cư và du lịch quá mức - những vấn đề mà chính phủ cầm quyền cũng đã tìm cách giải quyết với một ủy ban mới được thành lập vài ngày trước cuộc bầu cử.

Nhưng liệu những thành tựu này có báo hiệu một sự chuyển dịch lâu dài sang cánh hữu ở Nhật Bản?

Chính sách 'Người Nhật Trên hết' là gì?

Ra mắt vào đầu năm 2020, Sanseito đã thu hút sự chú ý của những người bảo thủ với loạt video trên YouTube tập trung vào luận điệu chống vắc xin và chống đeo khẩu trang.

Đảng này đã giành được ghế đầu tiên tại Thượng viện vào năm 2022, sau một chiến dịch mà đảng tự coi mình là một đảng "chống toàn cầu hóa". Những người ủng hộ tại các cuộc mít tinh đã nói về một thế giới nơi một nhóm những người theo chủ nghĩa toàn cầu hóa và các tổ chức tài chính đang âm mưu thống trị nhóm người dân yếu thế.

Trong chiến dịch gần đây, đảng đã đưa ra những cam kết dân túy như cắt giảm thuế tiêu dùng và tăng trợ cấp trẻ em. Nhưng đảng này được biết đến nhiều nhất với cương lĩnh dân tộc chủ nghĩa "Người Nhật trên hết" tập hợp chống lại người nhập cư, với lãnh đạo Sohei Kamiya đã từng nói rằng ông lấy cảm hứng từ "phong cách chính trị táo bạo" của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Những lời hứa của Sanseito đã giành được sự ủng hộ của những người bảo thủ trẻ tuổi trên mạng - làm suy yếu cơ sở ủng hộ bảo thủ của Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền.

Kết quả bầu cử cuối tuần qua cũng nhấn mạnh sự thất vọng của cử tri đối với lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do (LDP) kiêm Thủ tướng Shigeru Ishiba, người đang chật vật trong việc khơi dậy niềm tin trong bối cảnh Nhật Bản đang phải vật lộn với những khó khăn kinh tế, cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt và các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ.

Jeffrey Hall, giảng viên ngành Nghiên cứu Nhật Bản tại Đại học Nghiên cứu Quốc tế Kanda, nhận định chính sự phát triển của các đảng phái cánh hữu hơn đã thu hút các cử tri bảo thủ, làm suy yếu sự ủng hộ dành cho LDP.

"Thủ tướng Ishiba bị nhiều người ủng hộ cựu Thủ tướng [Shinzo] Abe coi là không đủ bảo thủ. Họ cho rằng ông ấy không có quan điểm dân tộc chủ nghĩa về lịch sử, không có lập trường cứng rắn chống lại Trung Quốc như Abe", ông nói.

Thay vào đó, cử tri đang hướng về Sanseito và các đảng đối lập khác để "giải tỏa sự thất vọng và cho LDP thấy rằng họ sẽ phải trả giá vì đã quay lưng lại với những lý tưởng bảo thủ mà đảng này từng theo đuổi", Rintaro Nishimura, cộng sự tại Japan Practice của The Asia Group, cho hay. Ông lấy ví dụ về dự luật được thông qua dưới thời cựu Thủ tướng Kishida nhằm nâng cao nhận thức về LGBTQ.

"Thành công của [các đảng đối lập trong] chu kỳ này cho thấy cử tri đã chán ngấy nền chính trị hiện tại của giới cầm quyền." ông nói.

Điều này cũng được thể hiện qua số phiếu bầu cho một đảng đối lập nhỏ khác, Đảng Dân chủ Vì Nhân dân trung hữu, giành được 16 ghế trong cuộc bầu cử hôm Chủ nhật - một bước nhảy vọt so với 5 ghế trước đó.

Nhưng đối với Sanseito, mặc dù đã giành được nhiều thắng lợi trong cuộc bầu cử này, đảng vẫn chưa đạt được số ghế tối thiểu cần thiết để trình dự luật ngân sách lên Thượng viện. Và tại Hạ viện, đảng này chỉ nắm giữ ba ghế.

Sohei Kamiya là ai?

Ông Kamiya, 47 tuổi, từng có thời điểm trong sự nghiệp chính trị của mình là thành viên của đảng LDP cầm quyền lâu năm. Trong cuộc tổng tuyển cử năm 2012, chủ tịch đảng lúc bấy giờ là Shinzo Abe đã đích thân vận động tranh cử cho ông - mặc dù cuối cùng ông thất bại.

Kamiya thành lập đảng Sanseito vào tháng 3/2020 và là ứng cử viên duy nhất của đảng này được bầu vào Thượng viện năm 2022.

Cựu quân nhân dự bị của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đã công khai khen ngợi Trump vì đã định hình cách tiếp cận của mình cũng như chỉ trích giới tinh hoa chính trị và tài chính.

Giống như tổng thống Mỹ, ông Kamiya đã thu hút sự chú ý với "những phát ngôn thường mang tính kích động và gây tranh cãi" trong chiến dịch tranh cử, ông Nishimura nói.

"Những bình luận của ông ấy đã được lan truyền trên mạng xã hội trong một chiến dịch được phối hợp rất tốt," ông nhận xét.

"Dưới chủ nghĩa toàn cầu hóa, các công ty đa quốc gia đã thay đổi chính sách của Nhật Bản vì mục đích riêng của họ," ông Kamiya phát biểu tại một cuộc mít tinh gần đây ở Kagoshima. "Nếu chúng ta không chống lại được áp lực từ bên ngoài này, Nhật Bản sẽ trở thành thuộc địa!"

Đầu năm nay, ông đã vấp phải phản ứng dữ dội sau khi gọi các chính sách bình đẳng giới là một sai lầm và cho rằng những chính sách đó sẽ khuyến khích phụ nữ đi làm và ngăn cản họ sinh thêm con.

Khi được hỏi về sức hấp dẫn của đảng đối với nam giới, ông nói rằng có thể là do ông "nóng tính", cho rằng "điều đó thu hút hơn với nam giới".

Tuy nhiên, ông Nishimura cho biết các cuộc thăm dò ý kiến cử tri sau khi bỏ phiếu cho thấy sự ủng hộ của Sanseito không nhất thiết chỉ đến từ những người đàn ông trẻ tuổi, mà họ nhận được sự ủng hộ nhất quán từ toàn bộ lực lượng lao động, hoặc những người trong độ tuổi từ 20 đến 50.

Ông Nishimura nói thêm rằng có một sự thiên lệch đối với cử tri nam, nhưng không "quá mức".

Sau cuộc bầu cử hôm 20/7, ông Kamiya tuyên bố sẽ giành được "50 đến 60 ghế" trong các cuộc bầu cử trong tương lai để "các chính sách [của đảng] cuối cùng sẽ đi vào thực tiễn".

Ông cũng dường như cố gắng rút lại một số tuyên bố trước đó của mình, làm rõ trong một cuộc phỏng vấn với Nippon TV sau cuộc bỏ phiếu rằng chính sách dân tộc chủ nghĩa của ông không nhằm mục đích "cấm hoàn toàn người nước ngoài".

Vì sao có nhiều sự tức giận về nhập cư đến thế?

Số lượng cư dân nước ngoài tại Nhật Bản đạt mức kỷ lục 3,8 triệu người vào cuối năm 2024. Con số này đánh dấu mức tăng 10,5% so với năm trước, theo cơ quan quản lý xuất nhập cảnh - nhưng vẫn chỉ chiếm 3% tổng dân số cả nước.

Theo Tổ chức Du lịch Quốc gia, số lượng khách du lịch cũng đạt mức cao nhất mọi thời đại, khoảng 36,9 triệu người vào năm ngoái.

Ông Sanseito đã nắm bắt được tâm lý bất an ngày càng tăng về vấn đề nhập cư, đổ lỗi cho đảng LDP cầm quyền về các chính sách cho phép nhiều người nước ngoài nhập cảnh hơn.

Ông Hall nhận định luận điệu chống nhập cư thường xuất hiện ở các quốc gia đang phải đối mặt với nền kinh tế suy yếu.

Ông nói thêm rằng "hành vi sai trái và cách cư xử không đúng mực của một số du khách" đã "đổ thêm dầu vào lửa", tạo ra ấn tượng về một "vấn đề nghiêm trọng về nước ngoài".

Ông nói thêm rằng "[Sanseito] đã khai thác sự thất vọng về vấn đề nhập cư và cảm giác có lẽ là không chính đáng rằng số lượng người nhập cư đang tăng quá nhiều".

Nhật Bản vốn luôn thận trọng với vấn đề nhập cư, nhưng trước tình trạng dân số già hóa, chính phủ đã nới lỏng luật nhập cư trong những năm gần đây nhằm tăng cường nguồn nhân lực.

Một số người dân Nhật Bản đã cảm thấy thất vọng trước dòng người nước ngoài đổ vào và đổ lỗi cho họ về tình trạng tội phạm và lạm phát gia tăng cũng như nhiều vấn đề khác.

Hôm 15/7, chưa đầy một tuần trước cuộc bầu cử, chính quyền đã thành lập một ủy ban mới nhằm xoa dịu những lo ngại của người dân, cam kết xây dựng một "xã hội chung sống hòa bình và trật tự với người nước ngoài".

Nhưng giờ đây, điều đó dường như đã quá muộn - và sự trỗi dậy của Sanseito có thể báo hiệu một bước ngoặt trong bức tranh chính trị Nhật Bản.

"Tôi nghĩ rằng trong nhiều năm nay, người ta vẫn nói rằng Nhật Bản không có cánh hữu dân túy, hoặc không có cực hữu dân túy," ông Hall nói. "Nhưng tôi nghĩ [kết quả] đã chứng minh rằng điều này có khả năng xảy ra ở Nhật Bản và có lẽ sẽ còn tồn tại."

Tuy nhiên, ông Nishimura nhấn mạnh rằng việc các đảng dân túy có thể thực sự khẳng định vị thế trong chính trường Nhật Bản luôn là điều cực kỳ khó khăn, bởi cử tri nơi đây được ví von là "khó chiều".

"Nếu họ thấy một đảng mà mình ủng hộ không đạt được kỳ vọng, họ sẽ quay trở lại với những lựa chọn quen thuộc hoặc tìm đến các phương án mới hơn."

VIỆN TRỢ GAZA & CÁI CHẾT

Việc quân đội Israel liên tục dùng đạn thật để kiểm soát những bất ổn khi phân phát viện trợ thay vì sử dụng các biện pháp phi sát thương đã khiến tình hình Gaza ngày càng nghiêm trọng.

Đầu tuần này, 28 quốc gia gồm: Anh, Pháp, Nhật Bản, Canada đã ra tuyên bố chung chỉ trích Israel, kêu gọi chấm dứt ngay lập tức cuộc chiến ở Gaza.

Họ nhấn mạnh: "Nỗi đau khổ của người dân Gaza đã lên đến mức độ mới. Mô hình viện trợ của Chính phủ Israel nguy hiểm, gây bất ổn và tước đoạt nhân phẩm của người dân ở Gaza".

Viện trợ và bạo lực

Sau gần hai năm xung đột, Israel đã tàn phá phần lớn Gaza, phá hủy hàng loạt cơ sở hạ tầng, làm suy yếu Hamas và khiến tổ chức này không thể cung cấp dịch vụ xã hội hay duy trì an ninh trật tự tại dải đất 2 triệu dân.

Nhiều tháng qua, giới chuyên gia đã cảnh báo việc Israel không lập kế hoạch chuyển giao quyền lực tại Gaza sẽ dẫn đến hỗn loạn, khiến viện trợ khó khăn hơn và cản trở nỗ lực đánh bại Hamas. Những vụ nổ súng cuối tuần qua đã cho thấy cảnh báo đó chính xác ra sao.

Hôm 19-7, binh sĩ Israel nổ súng vào dân thường gần điểm phân phát thực phẩm do các nhà cung cấp tư nhân được Israel hậu thuẫn vận hành.

Sang ngày 20-7, lính Israel lại nổ súng vào dân thường khi đám đông tụ tập gần đoàn xe chở thực phẩm do Liên hợp quốc gửi đến các khu vực do Hamas kiểm soát.

Những người ủng hộ mô hình viện trợ do Israel hậu thuẫn đã tận dụng vụ việc hôm 20-7 để chỉ ra sự thất bại của hệ thống do Liên hợp quốc lãnh đạo.

Trong khi đó, phe ủng hộ hệ thống của Liên hợp quốc cho rằng vụ nổ súng hôm 19-7 đã cho thấy sự thất bại trong cách tiếp cận của Israel.

Israel lập luận rằng việc đặt các điểm phân phát thực phẩm tại khu vực ngoài quyền kiểm soát của Hamas là cần thiết, nhằm giảm nguy cơ chiến binh Hamas và dân thường cướp bóc lương thực.

Song, giới chỉ trích cho rằng cách làm này buộc dân thường phải băng qua các tuyến phòng thủ của quân đội Israel, đặt họ vào tình thế nguy hiểm hơn.

Khi Israel khôi phục viện trợ hồi cuối tháng 5, nước này đã áp dụng cơ chế khiến tình trạng hỗn loạn mới xuất hiện. Israel cho phép Quỹ Nhân đạo Gaza - tổ chức được cả Mỹ và Israel ủng hộ - phát thực phẩm từ chỉ vài địa điểm.

Để đến được các điểm phân phát mới, người Palestine thường phải đi bộ nhiều km, dẫn đến cảnh tượng tuyệt vọng khi họ chen lấn để nhận thực phẩm trước khi hết phần phát.

Cô lập ngoại giao

Theo báo New York Times, việc không thể tìm ra giải pháp cũng khiến Israel ngày càng bị cô lập về ngoại giao. Hôm 21-7, các quốc gia đã lên án cách hành xử của Israel là "không thể chấp nhận được" và yêu cầu Tel Aviv chấm dứt cuộc chiến ngay lập tức.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu vẫn khẳng định Hamas phải bị tiêu diệt hoàn toàn trước khi bắt đầu lập kế hoạch hậu chiến.

Nhưng giới chỉ trích, gồm cả nhiều người Israel, lập luận rằng nếu không lên kế hoạch thay thế Hamas, việc đánh bại nhóm này sẽ càng khó khăn hơn.

Ông Netanyahu nhiều lần từ chối thiết lập cơ chế chuyển tiếp, dù là bằng cách chiếm đóng quân sự chính thức hay trao quyền cho các lực lượng Palestine thay thế Hamas.

Đặc biệt, ông đã ngăn chặn khả năng Chính quyền Palestine quay lại Gaza. Chính quyền Palestine từng quản lý dải đất này cho đến khi Hamas giành quyền kiểm soát vào năm 2007.

Những rủi ro từ việc không lập kế hoạch cho Gaza hậu chiến đã được cảnh báo từ những tuần đầu của cuộc chiến vào cuối năm 2023.

Dưới sức ép từ các đồng minh cực hữu, ông Netanyahu đã tránh việc xây dựng bất kỳ kế hoạch cụ thể nào liên quan đến việc trao quyền cho Chính quyền Palestine.

Các nhà phân tích Israel và Palestine cảnh báo nếu không có chuyển giao quyền lực, khoảng trống quyền lực sẽ bị lấp đầy bởi những kẻ cướp bóc và các băng nhóm.

Theo các nhà phân tích và chuyên gia về phân phối viện trợ, cả hai hệ thống viện trợ nói trên chỉ là những giải pháp tạm bợ, xuất phát từ thất bại của Israel trong việc lập kế hoạch chi tiết cho quá trình chuyển giao quyền lực ở Gaza.

"Người ta đổ lỗi cho nhau và chỉ tập trung vào các chi tiết kỹ thuật cũng như cách phân phối viện trợ. Nhưng vấn đề lớn hơn chính là tình trạng vô luật pháp và sự sụp đổ của bộ máy quản trị", bà Shira Efron, chuyên gia về các hệ thống viện trợ Gaza tại Diễn đàn chính sách Israel ở New York, chỉ ra.

Bà nhấn mạnh: "Sau 22 tháng xung đột, Gaza đang rơi vào tình trạng hỗn loạn. Nếu không giải quyết được vấn đề cốt lõi về những gì sẽ xảy ra tiếp theo ở Gaza, thì sẽ không có giải pháp nào".

Chiến dịch không hồi kết của Israel cũng khiến các nhà chỉ trích trong nước đặt câu hỏi: Liệu sự hỗn loạn đang diễn ra là hậu quả ngoài ý muốn của việc lập kế hoạch yếu kém, hay là kết quả có chủ đích?

THẾ LỰC ĐANG TÌM CÁCH XÉ NÁT SYRIA

Các nhà phân tích chính trị Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng, những kế hoạch và hành động của Israel và Mỹ cho thấy họ tìm cách xé nát Syria.

Theo hãng Izvestia, Israel đang nỗ lực hợp nhất lực lượng Druze Syria với lực lượng dân quân người Kurd để tạo ra một hành lang dọc biên giới Thổ Nhĩ Kỳ và thành lập một thực thể người Kurd.

"Một Syria bị chia cắt sẽ chẳng mang lại lợi ích gì cho ai cả. Đó là lý do tại sao việc đẩy lùi những nỗ lực của Israel nhằm lan truyền xu hướng ly khai nguy hiểm này trong khu vực là vô cùng quan trọng", Mehmet Yalcin Yilmaz, nhà bình luận chính trị của tờ báo lớn Star của Thổ Nhĩ Kỳ, nói.

Trong bối cảnh các mối đe dọa ngày càng gia tăng đối với chủ quyền của Syria, Mỹ cũng đang thúc đẩy chương trình nghị sự địa chính trị của riêng mình - ủng hộ Israel và củng cố mối quan hệ với các lực lượng phục vụ lợi ích chiến lược của mình, theo nhà phân tích chính trị và chuyên gia về Trung Đông Sinan Sungur.

Israel lợi dụng bạo lực

Mỗi lần Israel tấn công Syria, họ không bảo vệ người Druze mà là "tấn công vào bản sắc của chúng tôi", lãnh tụ tinh thần của cộng đồng người Druze ở Lebanon, Sheikh Sami Abi al-Mona, bày tỏ lo ngại sâu sắc về tình trạng bạo lực ngày càng gia tăng ở Suwayda, Syria.

Cần phải thực hiện các bước khẩn cấp để ổn định tình hình ở Syria, vì "sự im lặng chỉ có lợi cho những kẻ đang cố gắng xé nát Syria", Sheikh Sami Abi al-Mona cảnh báo.

Ông kêu gọi hành động để ngăn chặn đổ máu và chia rẽ quốc gia, điều tra ngay lập tức vụ thảm sát và truy cứu trách nhiệm đối với những kẻ gây án.

Vị giáo sĩ nhấn mạnh rằng bất kỳ giải pháp nào cũng phải tuân theo thẩm quyền hợp pháp của nhà nước và có sự bảo đảm chắc chắn.

Ông nhấn mạnh rằng trách nhiệm về các sự kiện này không chỉ thuộc về nhà nước Syria mà còn cả các quốc gia Ả Rập khác.

"Tại sao lại thành ra thế này, khi mà chỉ có các cuộc không kích của Israel mới có thể ngăn chặn được cuộc tàn sát? Lẽ ra một thỏa thuận phải được đạt được từ lâu trước cuộc tắm máu này", vị lãnh tụ tinh thần Druze tuyên bố.

Al-Mona đã lên tiếng cảnh báo về các phần tử cực đoan bị cáo buộc hoạt động với sự tiếp tay của nhà nước, đặt câu hỏi liệu Syria có đang cố gắng xây dựng một quốc gia hiện đại hay đang để mình biến thành một dự án Hồi giáo cực đoan.

Ngay cả khi cuộc đổ máu để lại vết sẹo đáng xấu hổ trong lịch sử quốc gia, thì ngày nay, trọng tâm phải chuyển sang tương lai, lãnh tụ Druze khẳng định. Theo ông, các giải pháp lâu dài chỉ có thể đạt được thông qua đối thoại và có sự ủng hộ của thế giới Ả Rập.

Vào ngày 16 tháng 7, máy bay chiến đấu của Israel đã tiến hành một loạt cuộc không kích dữ dội vào Damascus, nhắm vào một số địa điểm, bao gồm Bộ Quốc phòng Syria gần dinh tổng thống.

Các cuộc không kích đánh dấu sự leo thang mạnh mẽ trong chiến dịch quân sự của Israel, mà nước này tuyên bố là nhằm bảo vệ cộng đồng người Druze Ả Rập thiểu số ở tỉnh Suwayda của Syria.

Lối thoát ở đâu?

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng Syria phải phát động một chiến dịch mới để chống lại các âm mưu ly khai và giành lại sự gắn kết quốc gia.

"Có những kế hoạch nhằm đưa người Kurd vào hệ thống chính trị Syria, bao gồm cả khả năng bổ nhiệm một người Kurd làm trợ lý cho tổng thống Syria.

Điều này phản ánh một nhu cầu thực sự. Người Druze, Alawite và người Kurd — tất cả đều phải được đại diện tại Damascus", Yilmaz nói.

Sungur chỉ ra tình trạng bạo lực gần đây ở tỉnh Latakia như một dấu hiệu cho thấy tình hình đang bị đe dọa.

"Nếu quân đội Syria có thể đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ ở khu vực này, tất cả các nhóm vũ trang hoạt động ở đó sẽ buộc phải giải giáp", ông nói.

Nguồn: CafeF; Vietnamnet; BBC; Tuổi Trẻ; Soha