CHUẨN BỊ PHIÊN CHẤT VẤN: CÁC BỘ TRƯỞNG TRẢ LỜI NGẮN GỌN, ĐÚNG TRỌNG TÂM

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cho biết các nội dung chất vấn tuy không mới nhưng có tính chất phức tạp, đòi hỏi chuẩn bị kỹ lưỡng.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã chủ trì buổi làm việc với các cơ quan về công tác chuẩn bị tổ chức phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Phiên họp thứ 31 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XV vào chiều 14/3.

Theo chương trình phiên họp thứ 31, Ủy ban Thường vụ Quốc hội dành một ngày làm việc (ngày 18/3) để tiến hành hoạt động chất vấn.

Theo đó, trong buổi sáng, các đại biểu Quốc hội sẽ tiến hành chất vấn đối với Bộ trưởng Bộ Tài chính về các nhóm vấn đề: Công tác quản lý, giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm và các hoạt động dịch vụ thuộc lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm nhân thọ. Việc thẩm định, cấp phép hoạt động của các công ty làm dịch vụ liên quan đến tài chính, việc thực hiện pháp luật đối với hoạt động kinh doanh xổ số, đặt cược, casino và trò chơi điện tử có thưởng.

Thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan; phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Công tác quản lý giá và việc quyết định giá hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá.

Chiều cùng ngày, các đại biểu Quốc hội sẽ tiến hành chất vấn đối với Bộ trưởng Bộ Ngoại giao về các nhóm vấn đề: Công tác bảo hộ công dân Việt Nam ở nước ngoài; tình trạng vi phạm pháp luật của công dân Việt Nam ở nước ngoài và của người nước ngoài tại Việt Nam; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ngư dân Việt Nam.

Thực trạng việc triển khai các thỏa thuận song phương, đa phương và giải pháp thúc đẩy thực hiện các thỏa thuận hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư; công tác hỗ trợ mở rộng thị trường hàng hóa xuất khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tránh bị lừa đảo.

Hoạt động xúc tiến và quảng bá du lịch Việt Nam với thế giới và việc miễn thị thực nhập cảnh cho công dân các nước vào Việt Nam để phát triển du lịch.

Công tác quản lý, sắp xếp, kiện toàn, nâng cao trình độ, năng lực tổ chức bộ máy ngành ngoại giao (kể cả các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài); giải pháp tăng cường phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động ngoại giao.

Về cách thức chất vấn, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Văn Cường cho biết, thực hiện theo quy định tại Nội quy kỳ họp như thông lệ các kỳ họp, phiên họp vừa qua, Chủ tọa mời từ 3 đến 5 đại biểu đặt câu hỏi, đại biểu Quốc hội nêu chất vấn không quá 1 phút, người được chất vấn trả lời không quá 3 phút/câu hỏi, tranh luận không quá 2 phút cho mỗi lượt chất vấn.

Đại biểu Quốc hội đăng ký chất vấn và tranh luận qua App Quốc hội. Trước khi đại biểu Quốc hội tiến hành chất vấn, mỗi Bộ trưởng có tối đa là 5 phút để phát biểu về vấn đề chất vấn.

Phiên chất vấn sẽ được phát thanh trực tiếp trên Đài Tiếng nói Việt Nam, truyền hình trực tiếp trên Đài truyền hình Việt Nam, Truyền hình Quốc hội Việt Nam.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn cũng chia sẻ chất vấn lần này là dịp để Bộ được báo cáo trước các đại biểu Quốc hội, cử tri và nhân dân cả nước về những kết quả trong thực hiện nhiệm vụ, đóng góp vào kết quả công tác đối ngoại chung của Đảng, Nhà nước.

Qua đó, mong muốn nhận được sự chia sẻ, ủng hộ, giúp đỡ của đại biểu Quốc hội, cử tri trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách để đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại trong thời gian tới.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cũng khẳng định sẽ trả lời hết sức mình, thể hiện trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước, các đại biểu Quốc hội và nhân dân.

Kết luận nội dung làm việc, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cho biết các nội dung chất vấn tại Phiên họp thứ 31 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tuy không mới nhưng có tính chất phức tạp, đòi hỏi chuẩn bị kỹ lưỡng các nội dung tài liệu, báo cáo, dự thảo Nghị quyết chất vấn và các văn bản liên quan.

Cùng với đó, công tác điều hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn cần bám sát những nội dung đã đề ra; các Bộ trưởng chuẩn bị kỹ lưỡng, trả lời ngắn gọn, đúng trọng tâm

THIẾU ĐIỆN, NHƯNG LÃNG PHÍ ĐIỆN

Dự án đã xong, chờ hướng dẫn giá bán để chốt hợp đồng mua bán điện; dự án điện sẵn có, muốn bán trực tiếp cho hàng xóm, chờ cơ chế mua bán điện trực tiếp; ngay cả điện mặt trời lắp đặt kiểu tự sản, tự tiêu cũng chờ… hướng dẫn của Bộ. Trong nguy cơ thiếu điện, nhiều nguồn điện vẫn phải chờ mòn mỏi như vậy.

Điệp khúc "chờ"

Văn phòng Chính phủ mới đây tiếp tục truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng, yêu cầu Bộ Công thương chuẩn bị kỹ nội dung báo cáo Thường trực Chính phủ việc xây dựng nghị định về cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện từ năng lượng tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn (cơ chế DPPA). Đây là cơ chế được nhiều đơn vị sản xuất điện, doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng điện lớn mong đợi nhiều nhất. Dự thảo nghị định được trình lần đầu tiên từ năm ngoái, đến nay sau nhiều lần trình lại, vẫn chưa được chốt.

Cũng mới đây, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại VN (EuroCham) thông tin, ngày càng có nhiều tập đoàn toàn cầu trực tiếp mua năng lượng tái tạo từ các nhà sản xuất điện độc lập tại VN. Sách trắng 2024 của EuroCham trước đó cũng nêu quan điểm: "VN cần phải thiết lập các quy định để có thể cấp điện từ các dự án điện mặt trời trực tiếp đến người dùng cuối (thay vì thông qua Tập đoàn điện lực VN (EVN) và lưới điện), với việc bao tiêu trực tiếp dưới hình thức DPPA. Trong đó, lợi ích và khả năng cung cấp năng lượng sạch có thể được thảo luận và thực hiện giữa nhà phát triển và người tiêu thụ điện dựa trên các yêu cầu kỹ thuật và pháp lý cần thiết".

Khảo sát của Bộ Công thương và kiến nghị của các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài tại VN cho thấy, nhiều tập đoàn lớn như Samsung, Apple, Nike, Adidas, Heineken… đều có nhu cầu và ủng hộ VN sớm có cơ chế DPPA. Theo thống kê, tổng sản lượng điện tiêu thụ bình quân tháng của các doanh nghiệp này đều lớn hơn 1 triệu kWh/tháng và đều đấu nối ở cấp điện áp 22 kV trở lên. Khảo sát nhu cầu và mức độ quan tâm của các doanh nghiệp với cơ chế DPPA, trong số 106 dự án năng lượng tái tạo có công suất từ 30 MW trở lên, có 24 dự án muốn tham gia (công suất 1.773 MW), 17 dự án cân nhắc về điều kiện tham gia (công suất 2.836 MW) và 26 dự án không có nhu cầu tham gia.

Với bên mua (những khách hàng sử dụng điện phục vụ sản xuất từ cấp điện áp 22 kV trở lên), 20/41 đơn vị mong muốn tham gia mua điện trực tiếp từ nhà sản xuất với tổng nhu cầu là 996 MW. Theo Bộ Công thương, nhiều nhà đầu tư, tổ chức và khách hàng sử dụng điện bày tỏ quan tâm và mong muốn sớm ban hành cơ chế DPPA.

Không chỉ với dự án điện lớn có nhu cầu mua bán trực tiếp, ngay dự án điện mặt trời áp mái nhỏ, lắp đặt với mục đích tự sản tự tiêu - mô hình khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo trong Quy hoạch Điện 8 - đến nay vẫn ách tắc. Một chủ doanh nghiệp sản xuất cao su tại một tỉnh miền Trung cho hay, nhà máy có nhu cầu lắp điện mặt trời để tự sử dụng. Năm 2023, sau khi có chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời tự sản, tự tiêu, công ty đã đầu tư 2 tỉ đồng, lắp điện mặt trời với công suất 150 kW. Tuy nhiên, đến nay doanh nghiệp này vẫn chưa đấu nối với lưới điện để đưa vào sử dụng được.

"Chúng tôi lắp để phục vụ sản xuất tại nhà xưởng, không bán cho ngành điện, có lắp thiết bị chống phát ngược (zero export) không kinh doanh. Tuy nhiên, điện lực địa phương cho biết hiện hệ thống điện mặt trời mái nhà lắp để tự sử dụng có lắp thiết bị chống phát ngược (zero export) không kinh doanh chưa có hướng dẫn trình tự thủ tục, nên doanh nghiệp chưa thể phát để sử dụng được. Quả thật quá rắc rối và lãng phí vô cùng cho doanh nghiệp", vị này bức xúc.

Sự lãng phí vô cùng lớn

GSKH Trần Đình Long, Viện trưởng Viện Điện lực VN, nhận xét rằng vấn đề này không mới, cả bên sử dụng điện, bên bán điện đều có nhu cầu, lẽ ra phải có cơ chế ngay để tìm tiếng nói chung về giá cả thế nào; từ đó để từng bước xây dựng thị trường điện cạnh tranh vốn đã được triển khai bị chậm trễ. Ông bày tỏ: "Trong thực tế, quản lý ngành điện ngày càng được đặt ra tính cẩn trọng quá mức, cẩn trọng làm chậm loạt dự án, chậm chính sách, mất cơ hội thu hút vốn đầu tư nguồn điện, đường truyền, lãng phí và như mọi khi, đẩy nguy cơ mất an toàn năng lượng ngày càng cao".

GS Long nói thẳng, ai cũng hiểu chúng ta mong muốn hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp ở mức tốt nhất có thể. Tuy nhiên, cần giảm bớt các thủ tục, điều kiện không cần thiết, trong bối cảnh cấp thiết phải bảo đảm đủ điện như hiện nay. Các chủ đầu tư dự án điện tái tạo có thể trao đổi trực tiếp với khách hàng sử dụng điện, thuận mua vừa bán. Nếu lưới điện chưa có, có thể thuê EVN phát, bán cho khách hàng.

Chính sách về điện hiện tại mọi người đang chờ nhau, níu nhau cùng đi chậm lại. Doanh nghiệp sản xuất điện muốn bán, phải chờ cơ chế; doanh nghiệp muốn mua điện, cũng chờ cơ chế; EVN muốn mua điện từ các nhà máy điện tái tạo chuyển tiếp, cũng đang chờ cơ chế để chốt giá. Cả bên bán và bên mua đều chờ cơ chế. Trong khi đó, Chính phủ hối thúc Bộ Công thương hoàn thành, Bộ trình dự thảo lên lại bị trả về năm lần bảy lượt để bổ sung cho phù hợp…

GSKH Trần Đình Long bày tỏ lo lắng: Giá cả phải có cơ chế tính từ trước, tùy khoảng cách, công suất… nay mới tính toán thì biết bao giờ có? "Theo tôi, Cục Điều tiết điện lực phải can thiệp và đẩy mạnh nhanh nhất có thể để Chính phủ ban hành cơ chế DPPA sớm. Song song đó, các cơ chế khuyến khích điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu đã nêu trong Quy hoạch điện 8 gần 1 năm qua, cũng cần chốt sớm. Rồi khung giá trần cho dự án năng lượng tái tạo chuyển tiếp đã có hơn 1 năm qua, đến nay vẫn chưa có dự án nào kết thúc đàm phán hợp đồng mua bán điện do thiếu hướng dẫn chính thức về tính toán tổng mức đầu tư và giá điện… Cơ quan quản lý còn "nợ" người tiêu dùng, doanh nghiệp sử dụng điện quá nhiều hướng dẫn, cơ chế, chính sách… Cần phải gấp rút hoàn tất, may ra hạn chế nguy cơ thiếu điện", GS Long nói.

TS Trần Đình Bá (Hội Khoa học kinh tế VN) cũng bức xúc: Việc lãng phí nguồn tài nguyên năng lượng điện tại VN đang là điều đáng phê phán. Nguyên do là thiếu một chính sách nhất quán, không dám "cởi trói". Một quốc gia có nguồn năng lượng tái tạo dồi dào lại phải lo lắng thiếu điện quanh năm là rất vô lý. Vấn đề chúng ta nói không mới, việc xây dựng một cơ chế chính sách mà không theo kịp nhu cầu phát triển kinh tế đất nước chứng tỏ năng lực của chúng ta có vấn đề. Giải pháp duy nhất là phải "xé rào" cho toàn dân làm điện, cho mua bán điện trực tiếp nhằm huy động mọi nguồn lực.

MẠNH TAY SIẾT QUẢN LÝ SIM ‘RÁC’

Như Thanh Niên đã phản ảnh, trên thị trường vẫn còn tình trạng SIM “rác” đã được nhập sẵn thông tin thuê bao, kích hoạt sẵn dịch vụ di động trên kênh phân phối, các điểm cung cấp dịch vụ viễn thông mà người dân có thể mua, sử dụng, không cần thực hiện đăng ký thông tin thuê bao theo quy định.

Trước thực trạng này, Bộ TT-TT đã có chỉ đạo quyết liệt, nghiêm khắc với những mốc thời gian cụ thể, quy trách nhiệm rõ ràng. Theo đó, Bộ TT-TT yêu cầu trước ngày 15.4, doanh nghiệp viễn thông phải hoàn thành xử lý toàn bộ các SIM có dấu hiệu tồn kênh, bảo đảm tất cả các SIM được bán tại các điểm cung cấp dịch vụ viễn thông không nhập sẵn thông tin thuê bao trước khi kích hoạt và chỉ có thể được kích hoạt, phát triển mới bởi chính doanh nghiệp viễn thông sau khi đã triển khai các giải pháp bảo đảm thông tin thuê bao đầy đủ, chính xác theo quy định, đồng thời trùng khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Bộ trưởng cũng yêu cầu các doanh nghiệp viễn thông trước ngày 22.3, các SIM đang khóa 2 chiều, có thông tin thuê bao, có gói cước phải chuyển trạng thái về SIM không có thông tin thuê bao. Trước ngày 15.4, các SIM đang khóa 1 chiều, có dấu hiệu kích hoạt sẵn phải chuyển trạng thái về SIM không có thông tin thuê bao; xử lý xong tập thuê bao một giấy tờ đứng tên nhiều SIM.

Sau ngày 15.4.2024, Bộ TT-TT yêu cầu các doanh nghiệp viễn thông di động phải chịu hoàn toàn trách nhiệm nếu trên thị trường còn xuất hiện SIM của doanh nghiệp mình được kích hoạt sẵn, mua, bán, lưu thông. Trường hợp phát hiện SIM thuê bao được bán, cung cấp tại các điểm cung cấp dịch vụ viễn thông có sẵn thông tin thuê bao trước khi kích hoạt, đưa vào sử dụng; được kích hoạt, đưa vào sử dụng nhưng có thông tin chưa trùng khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư…, Bộ TT-TT giao Thanh tra Bộ tiến hành thanh tra, xử lý vi phạm với mức xử phạt cao nhất là đình chỉ hoạt động phát triển thuê bao mới. Đồng thời, Bộ TT-TT sẽ có văn bản nhắc nhở doanh nghiệp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét việc kỷ luật người đứng đầu của doanh nghiệp vi phạm.

MÙ MỜ LÁI XE TRÊN CAO TỐC

Việc tài xế phớt lờ các quy tắc cơ bản khi chạy xe trên đường cao tốc là nguyên nhân chính dẫn đến các vụ tai nạn giao thông thảm khốc.

Đa số các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra trên cao tốc vừa qua (trong đó có vụ tai nạn ở tuyến Cam Lộ - La Sơn ngày 10/3 làm 2 người chết, 9 người bị thương) được xác định nguyên nhân từ ý thức của lái xe.

Theo Ban An toàn giao thông tỉnh Thừa Thiên Huế, nguyên nhân ban đầu của vụ tai nạn ngày 10/3 là do tài xế xe khách không chú ý quan sát, còn người điều khiển xe tải đỗ xe chiếm một phần đường nhưng không đặt báo hiệu nguy hiểm.

Nếu lái xe tải tuân thủ quy tắc ra hiệu cảnh báo nguy hiểm từ xa khi phương tiện hư hỏng trên đường, tài xế xe khách quan sát và làm chủ tốc độ thì sẽ không xảy ra tai nạn thảm khốc.

Về nguyên tắc, đường cao tốc không có các nút giao đồng mức, không cho các loại xe chạy hỗn hợp (cấm xe máy) nên lái xe trên cao tốc an toàn hơn đường quốc lộ. Vấn đề chính của hầu hết tai nạn trên cao tốc ở Việt Nam vẫn là nhận thức của người tham gia giao thông.

Các quy tắc lái xe tối thiểu để đảm bảo an toàn trên cao tốc như: Đi tốc độ thấp đi bên phải, lái xe phía sau muốn vượt thì vượt bên trái (cấm vượt phải); xe phía sau phải quan sát giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước, hay tài xế không lấn làn vượt ẩu... tưởng như là bài học vỡ lòng khi điều khiển phương tiện trên đường cao tốc nhưng vẫn còn không ít tài xế còn chưa thuộc.

Hiện nay có không ít tài xế thiếu hiểu biết các quy định lái xe trên đường cao tốc. Trong số này có những người là lái mới, đường mới (thậm chí xe mới) nên khi đi trên cao tốc vẫn giữ thói quen như đi đường quốc lộ, tỉnh lộ, thản nhiên lấn làn, vượt ẩu dễ dẫn đến tai nạn đáng tiếc.

Chưa kể một bộ phận người tham gia giao thông có hiểu biết về các quy định luật giao thông đường bộ, nhưng khi lái xe trên cao tốc lại có tâm lý chủ quan, đa số chỉ mới chú ý đến tốc độ tối đa và tối thiểu, nhưng đi với tốc độ thấp vào làn nào, tốc độ cao vào làn nào thì lại không chấp hành, gây cản trở giao thông.

Tình trạng tài xế ôm làn, giữ chân nhau chạy quá chậm không chỉ làm tắc nghẽn giao thông, gây thiệt hại về kinh tế, chi phí vận hành xe, mà còn “xúc tác” gây ức chế tâm lý đến lái xe phía sau muốn đi nhanh phải luồn lách, vượt sai quy định, đây là nguyên nhân chính tạo nên những tình huống nguy hiểm trên đường.

Phải tuân thủ quy tắc tham gia cao tốc

Như đã nói ở trên, do hiện nay không ít tài xế còn “mù mờ” với những quy định lái xe trên cao tốc. Do vậy các quy tắc cơ bản “xe tốc độ thấp đi về bên phải/ Làn trái chỉ để vượt” cần tiếp tục được phổ biến rộng rãi.

Quy tắc đơn giản này ở các nước phát triển, được lắp hẳn biển để cảnh báo trên đường nhằm nhắc nhở người tham gia giao thông phải tuân thủ đảm bảo an toàn. Việt Nam hoàn toàn có thể học tập các nước lắp thêm các biển báo này ở những vị trí dễ quan sát trên cao tốc.

Mặc dù Nghị định 100/2019 quy định phạt tiền cao nhất đến 600.000 đồng đối với người điều khiển xe chạy tốc độ thấp hơn các xe khác đi cùng chiều mà không đi về bên phải phần đường xe chạy (trừ trường hợp các xe khác đi cùng chiều chạy quá tốc độ quy định), nhưng thực tế rất nhiều lái xe vẫn giữ làn trái và chạy với tốc độ rất chậm gây cản trở cho những người đi sau.

Việc các chủ phương tiện đi với tốc độ “rùa bò” trên cao tốc ở các làn xe bên trái cũng gây bức xúc cho tài xế muốn vượt lên. Không ít tình huống lưu thông trên cao tốc xe xếp hàng đi với tốc độ thấp bên trái bất chấp xe phía sau xin tín hiệu vượt.

Nhiều người không thể vượt trái đã bất chấp vượt làn phải (vốn đi với tốc độ thấp), thậm chí lấn sang làn dừng khẩn cấp để vượt lên, gây ra những tình huống giao thông nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.

Với những hành vi này, bên cạnh tuyên truyền giáo dục nâng cao ý thức thì việc xử phạt nghiêm cũng sẽ đảm bảo tính răn đe. Xử phạt xe “rùa bò” hay cố tình lấn làn vượt ẩu trên cao tốc không thể chỉ trông chờ vào lực lượng CSGT trên đường mà phải được tiến hành phạt nguội qua ghi hình từ hệ thống camera giám sát.

Do vậy, đi cùng với việc sớm hoàn thành hệ thống quản lý vận hành giao thông thông minh (ITS) trên các tuyến đường cao tốc vừa đưa vào khai thác, CSGT hoàn toàn có thể phối hợp với đơn vị vận hành tuyến đường để xử lý phạt nguội.

Cần xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm để dần dần hình thành ý thức tuân thủ Luật giao thông, tránh nhờn luật. Việc phạt nặng khiến người vi phạm mất nhiều tiền nhưng bảo toàn mạng sống của họ và có thể là nhiều người tham gia giao thông trên đường.

Nguồn: Người Đưa Tin; Thanh Niên; Việt Nam; Vietnamnet