Chợ Giáng sinh châu Âu đối mặt với “bão giá”

Ngoài những cơn bão tuyết đầu mùa, nhiều chợ Giáng sinh châu Âu còn đón cả "bão giá" khi giá cả hầu hết các mặt hàng đều tăng phi mã do lạm phát.

Tại đêm đông lạnh giá ở thủ đô Budapest của Hungary, khu chợ Giáng sinh lung linh và ấm cúng với những quầy đồ ăn truyền thống nghi ngút khói. Những chùm đèn lấp lánh rực rỡ trang trí khắp nơi càng khiến không khí Giáng sinh trở nên gần hơn dù còn hơn 10 ngày nữa mới tới dịp lễ này.

Tuy nhiên, tâm trạng của các vị khách lui tới khu chợ năm nay có phần nặng trĩu hơn, khi Hungary cũng như nhiều quốc gia châu Âu khác chứng kiến giá cả hàng hoá tăng vọt do lạm phát dai dẳng cả năm.

Bà Margit Varga - Người dân Hungary cho biết: "Chúng tôi nhìn bảng giá và không dám mua gì hết. Tôi nghĩ mức giá này không phù hợp với túi tiền của người Hungary. Thậm chí cả với du khách, những mức giá này cũng quá đắt".

Ví dụ, một bát súp Goulash truyền thống của Hungary có giá quy đổi ra khoảng từ 12 - 23 USD. Trong khi mức lương trung bình của một người lao động Hungary là khoảng 900 USD một tháng. Rất nhiều khu chợ Giáng sinh khác cũng khiến du khách và người dân địa phương sửng sốt vì mức giá của mùa lễ năm nay. Thậm chí, giá cả ở đây còn đắt ngang ngửa với mức giá ở các khu chợ tại thủ đô Vienna của Áo.

Bà Ami Sindhar - Du khách London, Vương quốc Anh nói: "Tôi thấy thật đáng tiếc khi mức giá khiến nhiều người không thể tận hưởng trọn vẹn những sản phẩm tại khu chợ Giáng sinh. Tôi nghĩ rằng có một khoảng cách lớn giữa giá cả hàng hoá và mức thu nhập của mọi người".

Tại Hungary, năm nay, giá thực phẩm đặc biệt tăng nhanh, với mức tăng 50% so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu của Eurostat. Chợ Giáng sinh vốn là địa điểm thu hút du khách, vì thế giá cả các mặt hàng cũng nhỉnh hơn một chút so với các nơi khác. Tuy nhiên, cộng thêm áp lực từ lạm phát, khiến việc mua sắm hưởng thụ mùa lễ năm nay trở nên kém vui hơn đối với nhiều người dân địa phương.

EU xích lại gần Tây Balkan với lý do an ninh

Ðại diện cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) về chính sách an ninh và đối ngoại, Josep Borell cho biết việc mở rộng EU để bao gồm các nước ở Tây Balkan sẽ là một khoản đầu tư cho hòa bình, an ninh và thịnh vượng.

Theo phóng viên TTXVN tại Bỉ, phát biểu với báo giới ngày 13-12, sau khi kết thúc hội nghị thượng đỉnh EU - Tây Balkan tại Brussels, ông Borrell nhấn mạnh: “Việc mở rộng phải tăng tốc. Ðó là sự đảm bảo an ninh của chúng tôi và đó là cách quan trọng nhất để trở thành đối tác”.

Theo người đứng đầu chính sách an ninh và đối ngoại của EU, tình hình thay đổi trên khắp thế giới đã khiến an ninh và ổn định của châu Âu gặp nguy hiểm.

Quan chức EU cho biết: “Mối quan tâm sống còn của chúng tôi là làm việc và hợp tác chặt chẽ nhất có thể với Tây Balkan, những thành viên tương lai của chúng tôi” chống lại các mối đe dọa an ninh mạng và tăng cường khả năng phục hồi.

Tại hội nghị trên, EU đã công bố gói hỗ trợ mới trị giá 1,8 triệu euro dành cho Albania, Montenegro và Bắc Macedonia để đối phó với các mối đe dọa trên không gian mạng.

Theo ông Borrell, hỗ trợ tài chính này nhằm mục đích củng cố các đối tác của EU trước những thách thức mà họ gặp phải trong lĩnh vực quan trọng này, góp phần đảm bảo an ninh của châu Âu.

Các nhà lãnh đạo của Albania, Bosnia-Herzegovina, Montenegro, Serbia, Bắc Macedonia và vùng lãnh thổ Kosovo đã tập trung tại Brussels để tham dự hội nghị thượng đỉnh với EU. Ðây là cơ hội để tái khẳng định quan điểm của tư cách thành viên Tây Balkan trong EU cũng như sự cần thiết của các đối tác để đạt được những cải cách lâu dài và không thể đảo ngược, dựa trên các giá trị và nguyên tắc của EU.

Người cũ, cảnh mới tại Ba Lan

Sự trở lại của ông Donald Tusk trên cương vị Thủ tướng Ba Lan có thể đem tới thay đổi quan trọng ở khu vực, nếu ông có thể vượt qua rào cản nội bộ.

Ngày 12/12, đề xuất để Liên minh dân sự do chính trị gia này dẫn dắt đã được Hạ viện Ba Lan (Sejm) thông qua với 248 phiếu thuận, 201 phiếu trống và 0 phiếu trắng. Qua đó, ông Tusk trở lại vị trí Thủ tướng Ba Lan sau tám năm, thay thế ông Mateusz Morawiecki. Một ngày sau đó, chính phủ mới đã tuyên thệ nhậm chức.

Trong nội các, có 9/26 bộ trưởng là phụ nữ. Liệu sự thay đổi này có mang lại làn gió mới cần thiết cho Ba Lan cùng châu Âu?

Sự trở lại kịp thời

Đáp án là có nếu xét trên một số khía cạnh sau.

Trước hết, trong quá khứ, ông là một chính trị gia có đường lối thân Liên minh châu Âu (EU) rõ nét. Trong nhiệm kỳ Thủ tướng của ông Tusk (2007-2014), bộ ba Ba Lan cùng Pháp và Đức, với tên gọi “Tam giác Weimar”, đã phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu. Kết quả này tạo tiền đề quan trọng để ông trở thành Chủ tịch Hội đồng châu Âu (2014-2019).

Với kinh nghiệm đó, quan chức EU đặt nhiều kỳ vọng vào ông Tusk. Theo một nhà ngoại giao châu Âu, từ khi chính trị gia này chiến thắng trong tổng tuyển cử tháng Mười, tại cuộc gặp sau đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen chào đón ông Tusk “như thể ông ấy đã là Thủ tướng”. Thực tế, kinh nghiệm và mối quan hệ của Thủ tướng Ba Lan và cựu Chủ tịch EC khiến ông được kỳ vọng sẽ đóng góp tích cực vào quá trình giải quyết nhiều thách thức EU đối mặt, từ Ukraine, Hungary tới người di cư, an ninh năng lượng hay lương thực.

Ngoài ra, khi ông Tusk làm Thủ tướng, mối quan hệ trắc trở giữa Ba Lan và Đức, quốc gia hàng đầu châu Âu, có thể sẽ cải thiện. Trước đó, Warsaw, dưới thời đảng Luật pháp và Công lý (PiS), đã kêu gọi Berlin bồi thường về hậu quả từ thời Thế chiến II, khiến quan hệ song phương “dậy sóng”. Ông Piotr Buras, chuyên gia tại Hội đồng quan hệ đối ngoại châu Âu (Đức) nhận định: “Quan hệ (giữa Ba Lan) với Đức sẽ cải thiện, bởi hiện nó không thể xấu hơn được nữa”.

Dù kịch bản này có thành hiện thực, trong bối cảnh quan hệ Pháp - Đức còn nhiều phức tạp, ông Buras cho rằng, rất khó để “Tam giác Weimar” trở lại. Song, riêng việc dừng chỉ trích, ngừng nói “không” với châu Âu và tạo động lực mới, ông Donald Tusk đã có thể mang lại một thay đổi cần thiết với lục địa này.

Một quan chức EU giấu tên khác nhận định: “Nhìn chung, chúng tôi không muốn đề cập quá nhiều về sự thay đổi chính phủ ở Ba Lan. Trên thực tế, điều này đã thay đổi cán cân ở Hội đồng châu Âu. Bởi lẽ, chúng tôi sẽ làm việc với một chính phủ mang tính xây dựng hơn. Điều này chắc chắn sẽ thay đổi cuộc chơi”.

Lực cản còn đó

Tuy nhiên, mọi chuyện không “thuận buồm xuôi gió” với ông Donald Tusk và châu Âu tới vậy. Thậm chí, “kỳ trăng mật” của hai bên sẽ sớm kết thúc nếu chưa có câu trả lời cho vấn đề cấp bách nhất: Giải ngân khoản tài trợ và cho vay của EU dành cho Ba Lan trị giá 35 tỷ Euro để khắc phục hậu quả đại dịch Covid-19, cũng như 76,5 tỷ Euro tiền phát triển thường niên. Trước đó, EU đã đóng băng hai khoản này, chỉ trích Warsaw dưới thời PiS đã không tôn trọng pháp quyền.

Ông Tusk sẽ cố gắng thay đổi thực trạng này. Theo truyền thông, chính trị gia kỳ cựu đang thuyết phục Ủy ban châu Âu giải ngân trước 6,9 tỷ Euro từ quỹ phục hồi, ngay cả khi Ba Lan chưa thực hiện các yêu cầu do EU đề ra.

Song sớm hay muộn, Warsaw sẽ phải đáp ứng tất cả những điều kiện của châu Âu để “mở khóa” phần còn lại của quỹ. Nhiệm vụ này không hề đơn giản khi sự hiện diện của PiS, từ Tổng thống Andrzej Duda tới Tòa án Hiến pháp, còn đó. Mọi nỗ lực nhằm cải cách hệ thống tư pháp sẽ phải đi qua ông Duda, người có quyền phủ quyết hoặc yêu cầu Tòa án Hiến pháp xem xét và đưa ra quyết định.

Việc ông Tusk lên cầm quyền không đồng nghĩa với sự thay đổi 180 độ như nhiều người mong muốn. Nhiệm kỳ trước đó của ông phải đối mặt với không ít vấn đề như sử dụng than đá, câu chuyện về ngành nông nghiệp hay quan hệ với Nga.

Giờ đây, phần lớn vấn đề này vẫn tồn tại theo cách này hay cách khác. Một mặt, Ba Lan vẫn là một trong những quốc gia ủng hộ quân sự nhiều nhất cho Ukraine, duy trì vị thế đồng minh thân thiết của xứ cờ hoa với cam kết mua nhiều thiết bị quốc phòng từ Mỹ và Hàn Quốc. Mặt khác, Warsaw vẫn chậm chân trong phát triển năng lượng xanh, với nông nghiệp tiếp tục vị thế chi phối về chính sách.

Ông Buras nhận định: “Khác biệt quan điểm (của ông Tusk so với người tiền nhiệm) trong một số vấn đề có lẽ không lớn như nhiều người hay tưởng tượng”.

Phần Lan và Mỹ sẽ ký thỏa thuận quốc phòng cho phép Mỹ sử dụng 15 khu quân sự

Chính phủ Phần Lan đã quyết định ký thỏa thuận hợp tác quốc phòng (DCA) với Mỹ, cho phép quân đội Mỹ sử dụng 15 khu quân sự ở nước này.

Thông cáo báo chí được chính phủ Phần Lan đưa ra hôm qua (14/12) cho biết, thỏa thuận hợp tác quốc phòng Phần Lan - Mỹ sẽ được ký kết tại Washington, Mỹ vào ngày 18/12.

Theo nội dung thỏa thuận quốc phòng này, Phần Lan sẽ mở 15 khu quân sự, bao gồm các căn cứ không quân, hải quân, khu huấn luyện, khu chứa hàng... cho Mỹ sử dụng. Đồng thời, Phần Lan cũng cho phép Mỹ bố trí sẵn các trang thiết bị phòng thủ cũng như đưa máy bay, tàu chiến và các phương tiện quân sự vào lãnh thổ nước này. Do thỏa thuận có kèm theo các điều khoản mang tính pháp lý nên sẽ phải được Quốc hội Phần Lan thông qua sau khi ký kết.

Phần Lan đã nộp đơn xin gia nhập NATO vào tháng 5/2022 và chính thức trở thành thành viên thứ 31 của tổ chức này vào tháng 4 năm nay. Các cuộc đàm phán về thỏa thuận quốc phòng giữa Phần Lan và Mỹ đã được bắt đầu từ tháng 8/2022 và hoàn tất vào tháng 10 vừa qua.

Bộ trưởng Quốc phòng Phần Lan Heikainen cho biết, việc ký kết thỏa thuận sẽ là bước khởi đầu cho sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa bộ quốc phòng hai nước.

Có phải Thủ tướng Hungary Viktor Orban đang ‘tống tiền’ EU?

Những diễn biến đầy kịch tính ở hội nghị thượng đỉnh châu Âu tại Brussels, Bỉ tuần này đã gây sốc đối với cả những nhà quan sát kì cựu nhất.

Khi các nhà lãnh đạo EU gặp nhau lần cuối trước kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, mọi ánh mắt đều đổ dồn vào một người: Thủ tướng Hungary, Viktor Orban.

Ông được coi là đồng minh thân cận nhất của Điện Kremlin ở châu Âu và là nhà lãnh đạo EU duy nhất gặp mặt trực tiếp với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong năm nay.

Khi tiếng nói của ông Orban ngày càng lớn hơn với những lời đe dọa rằng ông sẽ ngăn chặn hai quyết định quan trọng về Ukraine, thì ở Brussels đã xuất hiện nhiều đồn đoán về việc các cuộc đàm phán sẽ đi đến đâu. Liệu ông Orban có làm tan vỡ thượng đỉnh không?

Có thông tin rằng các cuộc đàm phán có thể kéo dài nhiều ngày và có thể kéo dài đến cuối tuần.

Trên đường đến Bỉ, Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo tỏ ra lạnh lùng: "Mối đe dọa từ Nga là có thật. Tôi sẵn sàng đàm phán và tôi đã mang thêm rất nhiều áo sơ mi."

Bên lề thượng đỉnh, các nhà lãnh đạo EU thưởng thức bữa trưa với không khí lễ hội bao gồm món Breton, cá phi lê với các loại rau củ và bánh panettone.

Sau đó là lúc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đưa ra lời kêu gọi cuối cùng thông qua một đoạn video.

“Mười năm trước ở Ukraine, người dân đã nổi dậy dưới lá cờ của Liên minh châu Âu… Hôm nay tôi xin nói với các bạn một điều: đừng phản bội người dân của chúng tôi và niềm tin của họ vào châu Âu.”

Nhiều giờ trôi qua. Thủ tướng Đức Olaf Scholz khoác thêm áo len bên ngoài bộ vest. Một nhà ngoại giao EU nói với tôi: “một dấu hiệu cho thấy ông ấy sẽ ở trong phòng họp lâu dài”.

Sau đó, các cuộc họp về việc mở các cuộc đàm phán thành viên với Ukraine đã gặp phải trở ngại. Tình thế rơi vào bế tắc: 26 thuận 1 chống.

Đó là lúc thủ tướng Đức dẫn ông Orban vào góc phòng và đề nghị ông nên ra ngoài đi uống cà phê.

“Không ai có thể nghe thấy họ đang nói gì”, một quan chức EU nói với tôi. "Nhưng không có vẻ như ông Scholz đang ra lệnh cho ông Orban. Thủ tướng Hungary tự nguyện rời đi. Ông đi vào phòng phái đoàn của mình ở cùng tầng."

Với việc ông Orban ra ngoài theo đúng nghĩa đen, 26 nhà lãnh đạo còn lại đã tiếp tục thảo luận và cuộc bỏ phiếu không gặp phản đối. Vì quyết định mở đàm phán tư cách thành viên cho Ukraine cần có sự ủng hộ nhất trí nên nếu có sự hiện diện của thủ tướng Hungary sẽ khiến điều đó sẽ không thể được thực hiện.

Sau đó, hóa ra ý tưởng để ông Orban rời phòng họp nhằm giúp cứu nỗ lực gia nhập EU của Ukraine đã được lên kế hoạch từ trước. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ý tưởng này là nỗ lực tập thể.

Thủ tướng Estonia, Kaja Kallas gọi chiến lược này là "sự kiện thú vị trong sử sách". Bà nói đùa rằng một ngày nào đó bà sẽ mô tả những gì diễn ra trong hồi ký của mình.

Khi tin tức về việc đàm phán về tư cách thành viên EU của Ukraine được đưa ra, không khí trong phòng họp báo - nơi hàng trăm phóng viên quốc tế đang đưa tin về thượng đỉnh EU - đã chuyển từ tỉnh táo sang hưng phấn chỉ trong vài giây.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu, Charles Michel, người chủ trì cuộc họp, đã đến nói chuyện với các nhà báo - chủ yếu là để tự chúc mừng mình về "thời điểm lịch sử thể hiện sức mạnh của Liên minh châu Âu".

Ngay sau đó, ông Orban đăng một video lên mạng xã hội, mô tả quyết định này là "hoàn toàn vô nghĩa, phi lý và sai lầm".

Vậy tại sao ông lại để điều đó xảy ra?

Thủ tướng Hungary biện minh cho quyết định bỏ phiếu trắng của mình bằng cách nói rằng ông đã "dành 8 giờ để thuyết phục họ không làm điều này". Ông cho biết các nhà lãnh đạo EU khác muốn đạt được điều đó một cách "điên cuồng", vì vậy ông đồng ý với họ rằng ông sẽ mặc kệ mối nguy hiểm và để họ tự lo liệu.

Trên thực tế, các cuộc đàm phán về tư cách thành viên EU là một loạt các vấn đề cần cân nhắc thận trọng và mang tính kỹ thuật. Sẽ mất nhiều năm trước khi Ukraine sẵn sàng gia nhập khối. Và ông Orban biết rằng ông vẫn còn nhiều cơ hội để ngăn chặn quá trình này.

Nhưng nếu các nhà lãnh đạo EU cho rằng Thủ tướng Hungary bất ngờ rơi vào tình thế khó khăn thì họ lại phải thất vọng.

Các cuộc đàm phán đã đổ vỡ vào khoảng 02:30 sáng, sau khi ông Orban sử dụng quyền phủ quyết của mình để ngăn chặn quyết định cụ thể hơn và cấp bách hơn nhiều là gửi gói viện trợ trị giá 50 tỷ euro (55 tỷ USD) cho Kyiv.

Đây không phải là lần đầu tiên ông sử dụng quyền phủ quyết để giành được những nhượng bộ cho Budapest - chẳng hạn như miễn trừ nhập khẩu dầu của Nga. Nhưng ông chưa bao giờ ngăn cản một thỏa thuận của EU.

Hành động của ông Orban không mấy suôn sẻ với Tổng thống Pháp Macron.

"Hungary được tôn trọng trong cuộc họp này của Hội đồng Châu Âu. [Orban] đã được lắng nghe. Sự tôn trọng này bao hàm trách nhiệm và vì vậy tôi mong đợi ở Viktor Orban trong những tháng tới rằng… ông ấy sẽ cư xử như một người châu Âu và không bắt tiến bộ chính trị của chúng ta làm con tin," ông Macron nói.

Nhưng Balazs Orban, giám đốc chính trị của ông Viktor Orban (hai người không phải họ hàng), cho biết Hungary không tống tiền EU, và trên thực tế thì ngược lại.

Ông ngụ ý rằng Thủ tướng Hungary sẽ chỉ bắt đầu hợp tác nếu EU giải ngân khoản tiền 20 tỷ euro cho Hungary, vốn bị đóng băng vì lo ngại về nhân quyền và tham nhũng ở nước này.

“Chúng tôi không hiểu tại sao chúng tôi không thể tiếp cận 100% nguồn vốn tài chính”, ông nói thêm.

Hungary muốn có số tiền đó trước khi đồng ý chi thêm cho Ukraine.

Bất chấp kịch tính ngoại giao đằng sau hậu trường, các nhà lãnh đạo khẳng định rằng giải pháp về tiền mặt cho Ukraine có thể được giải quyết vào đầu năm tới, bằng cách đưa ông Orban vào cuộc hoặc buộc gói viện trợ cho Kyiv phải được thông qua mà không có sự ủng hộ của ông.

EU đã chuẩn bị giải quyết vấn đề phủ quyết của Hungary nếu cần thiết, chẳng hạn bằng cách cho phép tất cả các nước EU ngoại trừ Hungary cung cấp tài trợ song phương cho Ukraine ngoài ngân sách EU vào năm 2024.

Việc một quốc gia châu Âu trì hoãn quyết định về tiền của EU không phải là chưa từng có: Các nhà ngoại giao ở Brussels đã quen với việc hỗ trợ các thỏa thuận và thỏa hiệp. Và khi nói đến Ukraine - một quốc gia bị lôi kéo vào cuộc chiến ngay trước cửa EU - khối này rất muốn chứng tỏ rằng họ sẽ sát cánh cùng Kyiv, bao lâu cũng được.

Khi được hỏi làm thế nào để thuyết phục ông Orban thay đổi lập trường về Ukraine, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel cười và nói rằng ông sẵn sàng đón nhận các đề xuất.

Nguồn: VTV; Báo Cần Thơ; Báo Quốc Tế; Soha; BBC