CAFÉ VIỆT THẮNG LỚN, CHỜ QUYẾT ĐỊNH LỊCH SỬ TỪ EU

Cà phê Việt Nam có một niên vụ xuất khẩu thắng lớn chưa từng có, nhiều kỷ lục lịch sử được thiết lập. Thế mạnh này của nước ta đang chờ quyết định lịch sử từ thị trường EU có quy mô gần 48 tỷ USD.

Bội thu các kỷ lục

Thống kê sơ bộ từ Tổng cục Hải quan, xuất khẩu cà phê tháng 10/2024 ước đạt 50.000 tấn, giá trị đạt 292,7 triệu USD; đưa tổng khối lượng cà phê 10 tháng năm nay đạt gần 1,2 triệu tấn, thu về 4,6 tỷ USD. Mặc dù khối lượng cà phê xuất khẩu giảm 10,8% nhưng giá trị lại tăng vọt 40,1% so với cùng kỳ năm 2023.

Giá cà phê xuất khẩu bình quân 10 tháng ước đạt 3.981 USD/tấn, tăng 57% so với cùng kỳ năm 2023. Đây là mức giá cao kỷ lục lịch sử trong 30 năm qua kể từ khi cà phê Việt tham gia thị trường thế giới.

Còn theo báo cáo về kim ngạch xuất khẩu cà phê niên vụ 2023-2024 (từ tháng 10/2023 đến tháng 10/2024) của Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), nước ta đã xuất khẩu khoảng 1,46 triệu tấn cà phê, giảm hơn 12,1% so với niên vụ trước đó.

Tuy nhiên, giá trị vẫn tăng mạnh 33% do giá cà phê lập đỉnh lịch sử. Nhờ đó, xuất khẩu cà phê niên vụ vừa qua đem về hơn 5,4 tỷ USD - mức cao chưa từng có.

Ông Đỗ Hà Nam - Phó Chủ tịch VICOFA, nhận xét, năm 2024 có những điều vô cùng đặc biệt với ngành hàng này. Lần đầu tiên giá cà phê Việt Nam cao nhất thế giới. Giá cà phê Robusta xuất khẩu (loại cà phê Việt Nam có sản lượng đứng đầu thế giới) cao hơn cả giá cà phê Arabica.

Các doanh nghiệp và chuyên gia cũng cho rằng, 2024 là "năm thần kỳ", ngành cà phê Việt Nam thắng lớn. Giá cao đến mức "nằm mơ cũng không thấy”.

Thực tế, giá xuất khẩu cà phê của Việt Nam tăng một mạch từ đầu năm đến nay. Cụ thể, tháng 1 loại hạt giàu vị đắng này của nước ta có giá xuất khẩu chỉ 3.054 USD/tấn, thì đến tháng 10 vọt lên 5.855 USD/tấn. Tức chỉ trong vòng 10 tháng, giá mặt hàng này đã tăng tới 91,7%.

Tương tự, giá cà phê nhân xô tại thị trường nội địa cuối tháng 10 năm ngoái chỉ dao động từ 58-59 triệu đồng/tấn, đến thời điểm ngày 8/11 tăng lên 105-106 triệu đồng/tấn. Thậm chí, cuối tháng 4, giá cà phê còn lập đỉnh lịch sử 131 triệu đồng/tấn.

Với mức giá này, tại thủ phủ cà phê Tây Nguyên, người dân còn ví cây cà phê là các “cây ATM”, giúp bà con “hái ra tiền tỷ”.

Bên cạnh những kỷ lục về giá và kim ngạch xuất khẩu, cà phê Việt Nam ngày càng thể hiện vai trò quan trọng đối với nhu cầu thị trường thế giới. Theo đó, tình trạng sản lượng cà phê nước ta sụt giảm tác động mạnh đến xu hướng giá thế giới.

Cà phê Việt Nam đang bước vào niên vụ thu hoạch mới. VICOFA dự báo, lượng cà phê xuất khẩu trong các tháng cuối năm sẽ phục hồi do cả cung và cầu dịp cuối năm tăng lên.

EUDR có hiệu lực, giá cà phê Việt sẽ tăng mạnh

Thế nhưng, ngành cà phê Việt đang chờ quyết định lịch sử liên quan đến Quy định chống phá rừng của châu Âu (EUDR).

Cà phê của nước ta đã xuất khẩu tới trên 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, thị trường châu Âu (EU) chiếm khoảng 38% tổng lượng cà phê xuất khẩu mỗi năm của Việt Nam.

EU đang là khu vực nhập khẩu cà phê lớn nhất thế giới, khoảng 33-35% thị phần toàn cầu. Quy mô tiêu thụ cà phê của thị trường này trong năm 2024 dự kiến lên tới gần 48 tỷ USD và sẽ tăng lên trên 58 tỷ USD vào năm 2029. Do đó, bất kỳ chính sách lớn nào đối với các mặt hàng nhập khẩu sẽ tác động ngay tới diễn biến giá cà phê.

Theo lộ trình EUDR, từ ngày 30/12/2024, các công ty không thể xuất khẩu một số sản phẩm nông nghiệp (trong đó có cà phê) vào thị trường EU nếu không chứng minh được sản phẩm của mình không liên quan đến phá rừng.

Thế nên, ngay khi EU ban hành quy định mới liên quan đến nhập khẩu cà phê, thị trường trong nước và quốc tế dấy lên lo ngại về hiện trạng cung - cầu bị thay đổi. Điều này nhanh chóng được phản ánh lên diễn biến giá cà phê trong năm 2024.

Các quốc gia thuộc EU đã chạy đua nhập khẩu cà phê nhằm đảm bảo nguồn cung trước ngày 30/12. Cùng với áp lực sản lượng cà phê giảm tại nhiều quốc gia sản xuất khiến mặt hàng này sốt giá trên toàn cầu, thị trường rơi vào trạng thái mất cân bằng cung - cầu cục bộ.

Tháng 10 vừa qua, Ủy ban châu Âu (EC) đề xuất hoãn thi hành EUDR thêm 1 năm và nhanh chóng nhận được đồng thuận từ Hội đồng EU (EUCO), song vấp phải sự phản đối từ các tổ chức môi trường. Kết quả cuối cùng về lộ trình EUDR sẽ được Nghị viện châu Âu bỏ phiếu vào ngày 13-14/11 tới.

Nếu EUDR giữ nguyên lộ trình cũ, trong ngắn hạn, các quốc gia nhập khẩu đẩy mạnh mua hàng trong những tháng còn lại của năm 2024, khiến cầu về cà phê trên thị trường tăng vọt. Điều này gây tình trạng cung nhỏ hơn cầu tạo đà hỗ trợ quan trọng đối với giá cà phê trong 2 tháng cuối năm.

Còn trong trường hợp EU quyết định lùi thời gian thực hiện EUDR, cung - cầu cà phê trên thị trường tạm thời ổn định, cùng với sự bổ sung nguồn cung từ cà phê thu hoạch trong niên vụ 2024-2025 của Việt Nam, giá cà phê thế giới khả năng cao chỉ neo dưới 4.700 USD/tấn. Tương tự, giá cà phê nội địa sẽ chỉ dao động trong khoảng 100.000-110.000 đồng/kg.

Ông Đỗ Hà Nam cho biết, Việt Nam là nước đầu tiên và rất tích cực triển khai thực hiện EUDR. Đến nay, hầu hết doanh nghiệp xuất khẩu của nước ta đã sẵn sàng xuất khẩu cà phê đáp ứng EUDR ngay khi quy định này được thực thi.

Những tháng vừa qua, nhiều nhà nhập khẩu châu Âu đã tập trung vào mua cà phê Việt khi mốc thời gian thực hiện EUDR đến gần. Bởi, Việt Nam gần như là nguồn cung cấp cà phê duy nhất vào thời điểm này có thể giúp họ bảo đảm được quy định EUDR một cách chắc chắn. Qua đó, đẩy giá cà phê Việt Nam lên mức cao nhất thế giới.

Trường hợp EUDR được thực thi ngay, cà phê Việt sẽ được hưởng lợi lớn về giá vì nước ta bắt đầu vào vụ thu hoạch mới, sản lượng xuất khẩu hơn 1 triệu tấn, lãnh đạo VICOFA nhấn mạnh.

YÊU CẦU CỦA HÀNG XUẤT KHẨU SANG MỸ DƯỚI THỜI TRUMP

Hàng Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Mỹ cần minh bạch nguồn gốc xuất xứ ở nguyên liệu đầu vào

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, Trưởng cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ, với chính sách kinh tế dưới thời Tổng thống Donald Trump sắp tới, việc bảo hộ hàng sản xuất tại Mỹ, thị trường Mỹ sẽ gia tăng.

Các biện pháp phòng vệ thương mại sẽ được thiếp lập và các vụ kiện phòng vệ thương mại có thể sẽ nhiều hơn.

"Trong 3 tuần gần đây, chúng tôi đã có hơn 3 cuộc tham vấn theo chỉ đạo của Bộ Công Thương tham vấn về các vụ việc phòng vệ thương mại với Bộ Thương mại Mỹ" - ông Hưng tiết lộ.

Theo đó, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Mỹ khuyến nghị doanh nghiệp trong nước sẽ phải có phương án chủ động sớm với các chính sách dưới thời Tổng thống Donald Trump và cần cẩn trọng hơn.

"Trước các vấn đề gia tăng bảo hộ của thị trường Mỹ, hàng Việt Nam xuất khẩu vào thị trường này cần minh bạch nguồn gốc xuất xứ ở nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là việc tự chủ nguyên liệu và hướng đến xuất khẩu bền vững" - ông Hưng khuyến cáo.

Đặc biệt, Việt Nam đang thặng dư thương mại với Mỹ do đó cần thúc đẩy cân bằng thương mại giữa hai nước bằng biện pháp tăng cường nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ về Việt Nam, tránh xuất khẩu những mặt hàng quá ồ ạt.

Một lần nữa, ông Hưng nhấn mạnh các doanh nghiệp Việt Nam cần nghiêm túc, rõ ràng và minh bạch về nguồn gốc xuất xứ khi nhập hàng vào Mỹ.

"Những ngành có thể bị tác động xấu, nguy cơ bị kiện phòng vệ cao chính là các ngành có xuất khẩu tăng đột biến vào Mỹ"- lời Trưởng cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ.

Nhiều năm qua, Mỹ luôn là thị trường xuất khẩu lớn nhất và là đối tác thương mại lớn thứ 2 của Việt Nam.

Dữ liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan cho thấy thương mại Việt - Mỹ 10 tháng đầu năm 2024 đạt gần 111 tỉ USD, trong đó xuất khẩu đạt gần 98,5 tỉ USD, tăng 24,2% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 12,3 tỉ USD, tăng 8,2%.

Với kết quả này, năm nay là năm thứ 4 liên tiếp, thương mại giữa hai quốc gia cán mốc 100 tỉ USD.

NÓNG LÒNG VỚI CHUNG CƯ CẤP D

TP HCM có 16 chung cư hư hỏng nặng nhưng sau nhiều năm, vì nhiều lý do mà mới 674/1.194 hộ dân di dời; số chung cư di dời hoàn toàn chỉ một nửa

Chung cư Vĩnh Hội ở quận 4, TP HCM quy mô 4 tầng với 244 hộ dân có kết quả kiểm định cấp D (hư hỏng nặng, nguy hiểm) từ năm 2016. Đến nay, số hộ di dời khỏi chung cư này đếm trên đầu ngón tay.

Ngại đến nơi tạm cư

Chia sẻ với Báo Người Lao Động ngày 8-11, cư dân ở đây cho biết không mặn mà với nơi tạm cư. Khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chưa rõ ràng thì họ chọn cách bám trụ thay vì phải chuyển đến nơi ở tạm mới. Với nhà đông thành viên thì lựa chọn ấy càng trở nên quan trọng.

Gia đình anh Tâm có 4 anh em trai đều lập gia đình. Hằng ngày, mẹ anh mở quán nước nhỏ trước nhà kiếm ít tiền trang trải cuộc sống. Nếu đi tạm cư thì mẹ anh không biết kiếm thu nhập bằng gì.

"Dù biết ở lại cũng nguy hiểm nhưng không có lựa chọn khác. Người dân ở lại đến khi rõ phương án bồi thường, tái định cư chứ giờ đi tạm cư cũng không biết làm gì ra tiền" - người phụ nữ nói, đồng thời cho hay vì nhiều cân nhắc nên đến nay chung cư Vĩnh Hội chỉ 12/244 hộ di dời tới nơi tạm cư, so với đúng 1 năm trước thì không tăng thêm hộ nào.

Tương tự, tại quận 6, TP HCM, chung cư 119B Tân Hòa Đông được điều chỉnh quy hoạch sang chức năng đất giáo dục. Trong lúc chờ phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, 70/80 hộ dân đã sang tạm cư tại chung cư 243 Tân Hòa Đông. Cũng như Vĩnh Hội, trong 1 năm qua không có thêm hộ dân ở chung cư này đi tạm cư.

Trong khi đó, ở quận Tân Bình, TP HCM chưa hộ dân nào trong chung cư 137 Lý Thường Kiệt và 149-151 Lý Thường Kiệt di dời.

Nhiều động thái gỡ khó

Theo Sở Xây dựng TP HCM, trên địa bàn thành phố hiện có 16 chung cư cấp D, với 1.194 căn hộ, trong đó thuộc sở hữu nhà nước 318 căn, sở hữu tư nhân 876 căn. Đến nay, thành phố đã di dời 674/1.194 hộ dân và một trong nhiều nguyên nhân chậm di dời tại không ít chung cư là quỹ nhà tạm cư chưa ổn.

Nói về loạt giải pháp, Sở Xây dựng cho hay từng đề xuất thành phố chấp thuận chủ trương giao toàn bộ phần sở hữu chung của chung cư Phú Thọ cho Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng (trực thuộc Sở Xây dựng) sửa chữa để có thể bàn giao cho quận Tân Bình, nhằm tổ chức di dời các hộ dân tại chung cư 137 và 149-151 Lý Thường Kiệt về tạm cư.

Hồi tháng 7-2024, sở cũng có công văn trình Chủ tịch UBND TP HCM về điều chỉnh Quyết định số 1158/2012 của Chủ tịch UBND TP HCM về xác lập quyền sở hữu nhà nước đối với 490 căn hộ tại khu nhà ở Phú Thọ (khu A) trên phường 15, quận 11. Sau đó, thành phố có phiếu chuyển công văn này đến Sở Tài chính lấy ý kiến và cơ quan này đã có công văn phản hồi. Hiện nay, Sở Xây dựng rà soát hồ sơ pháp lý, tổng hợp, báo cáo UBND TP HCM.

Ngoài ra, Sở Xây dựng vừa có văn bản trình UBND TP HCM về việc giải quyết khó khăn trong công tác sửa chữa căn hộ và phần sở hữu chung tại các chung cư thuộc tài sản công do Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng quản lý. Trong đó, kiến nghị chấp thuận giao Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng làm đầu mối, chủ trì thực hiện việc sửa chữa căn hộ và phần sở hữu chung bảo đảm tiến độ theo đề xuất của TP Thủ Đức và 21 quận, huyện theo đúng quy định pháp luật hiện hành.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng cũng đề nghị các cơ quan, đơn vị liên quan góp ý trình tự thủ tục thực hiện dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn thành phố.

Chọn hướng phù hợp

Theo tìm hiểu, trước đó UBND TP HCM cũng chỉ đạo nhiều đầu việc về cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, trong đó nhấn mạnh từ tháng 8-2022 đã có Quyết định 2786. Quyết định này ủy quyền cho UBND các quận và TP Thủ Đức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn liên quan thủ tục đầu tư cải tạo, xây dựng lại các chung cư được xây dựng trước năm 1975.

Trong đó, phê duyệt và công bố kế hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư trên địa bàn; xây dựng và ban hành tiêu chí để lựa chọn chủ đầu tư; phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tạm cư, tái định cư… Thời gian ủy quyền đến hết năm 2025.

Ngoài ra, thành phố cũng chỉ đạo các sở, ngành kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương liên quan tới thủ tục, đất đai, bồi thường…

Thực tế, việc xây dựng lại chung cư cấp D trên địa bàn thành phố chậm vì gặp nhiều khó khăn, nhất là khâu kêu gọi đầu tư và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Trong đó có việc chung cư ở vị trí bất lợi, chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc không hấp dẫn nhà đầu tư; khó khăn liên quan căn hộ sở hữu nhà nước…

Các chuyên gia cho rằng công tác kêu gọi đầu tư xây dựng lại chung cư cũ chưa mang lại thành công thì nhà nước cần đứng ra lo liệu, đóng vai trò chủ lực. Theo TS Nguyễn Hữu Nguyên, Hội Quy hoạch phát triển đô thị TP HCM, điểm nghẽn trong việc di dời, xây dựng lại chung cư cấp D là nguồn vốn đầu tư. Các dự án không có lợi nhuận hoặc lợi nhuận thấp trong khi nhiều vị trí chung cư không có vị trí thuận lợi, chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc thấp thì khó hấp dẫn nhà đầu tư. Vì thế, vấn đề này cần được xem xét, mổ xẻ thấu đáo để có hướng đi phù hợp.

NHIỀU LÔ HÀNG BỊ NGHẼN DO LỖI HỆ THỐNG HẢI QUAN ĐIỆN TỬ

Đó là vấn đề mà nhiều doanh nghiệp thực hiện khai báo hải quan điện tử phản ánh từ chiều hôm qua đến sáng nay 9.11.

Sáng 9.11, bà Nguyễn Hoàng Anh, nhân viên làm thủ tục hải quan khu vực TP.HCM và đại diện nhiều doanh nghiệp xuất khẩu tại khu vực phía nam phản ánh, từ chiều 8.11 cho đến sáng nay, nhiều lô hàng xuất khẩu chưa thể lấy được mã vạch hải quan, nên không thông quan hàng hóa được.

Tương tự, tại Bình Dương, đại diện doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản cũng cho biết, tờ khai hàng hóa được phân luồng xanh, nhưng từ hôm qua giờ chưa lấy được do không đính kèm được danh sách container, nên không có mã vạch để lấy hàng. "Hiện tại có tình trạng tờ khai luồng xanh, vàng, đỏ đã thông quan nhưng báo tờ khai chưa được niêm phong", một doanh nghiệp đại lý hải quan cho hay.

Đến 11 giờ ngày 9.11, bà Khánh Quỳnh - đại diện doanh nghiệp xuất khẩu hàng qua cảng Cát Lái (TP.HCM) thông tin, vừa mới thực hiện được danh sách container. "Hàng đủ điều kiện qua khu vực giám sát hải quan, tờ khai không phải niêm phong. Tuy nhiên, thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa lấy được mã vạch, nói chung hệ thống đang chập chờn, lúc được, lúc không", bà Quỳnh cho hay.

Trao đổi với Thanh Niên, lãnh đạo một đại lý hải quan ở Đồng Nai thừa nhận, tình trạng hải quan bị trục trặc. Dù chưa đến nỗi "sụp" như hồi tháng 8 nhưng kéo dài từ tối hôm trước đến sáng nay vẫn chưa lấy được mã vạch. Điều đó chứng tỏ hệ thống gặp sự cố.

Liên lạc với một lãnh đạo trong ngành hải quan, vị này cho biết, đến nay, Tổng cục Hải quan vẫn chưa nhận thông tin có sự cố trục trặc trên hệ thống. Đường dây nóng mảng công nghệ thông tin của ngành vẫn hoạt động. Nếu gặp khó khăn gì, doanh nghiệp có thể gọi phản ánh.

Nguồn: Vietnamnet; Soha; CafeF; Thanh Niên