DRAMA CHẤN ĐỘNG LÀNG CÔNG NGHỆ: OPENAI DỌA KIỆN 'NGƯỜI ĐỠ ĐẦU' MICROSOFT, MUỐN ĐOẠN TUYỆT ÂN NHÂN SAU 6 NĂM ĐƯỢC 'VỖ BÉO'

Mối quan hệ giữa OpenAI và Microsoft ngày càng căng thẳng.

Tờ WSJ đưa tin, căng thẳng giữa OpenAI và Microsoft về tương lai quan hệ đối tác AI đình đám đang leo thang.

OpenAI muốn nới lỏng sự kiểm soát của Microsoft đối với các sản phẩm AI và tài nguyên điện toán của mình, đồng thời tìm kiếm sự chấp thuận từ "gã khổng lồ công nghệ" này cho kế hoạch chuyển đổi thành công ty vì lợi nhuận. Việc Microsoft chấp thuận chuyển đổi này là yếu tố then chốt để OpenAI có thể huy động thêm vốn và tiến tới IPO.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán đã trở nên khó khăn đến mức trong vài tuần gần đây, các lãnh đạo của OpenAI đã cân nhắc một “phương án hạt nhân”: Cáo buộc Microsoft có hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong thời gian hợp tác, theo nguồn tin thân cận. Động thái này có thể bao gồm việc kêu gọi cơ quan liên bang xem xét hợp đồng giữa hai bên để xác định liệu có vi phạm luật chống độc quyền hay không, đồng thời phát động một chiến dịch truyền thông công khai.

Nếu điều đó xảy ra, mối quan hệ kéo dài 6 năm giữa hai công ty – vốn được coi là một trong những quan hệ hợp tác thành công nhất trong lịch sử ngành công nghệ – có thể bị đe dọa. Trong nhiều năm, Microsoft đã hỗ trợ tài chính cho sự trỗi dậy của OpenAI để đổi lấy quyền truy cập sớm vào công nghệ, nhưng giờ đây hai bên đã trở thành đối thủ, khiến việc tìm tiếng nói chung trở nên khó khăn hơn.

“Chúng tôi có một mối quan hệ hợp tác lâu dài, hiệu quả, và đã tạo ra những công cụ AI tuyệt vời cho mọi người”, đại diện hai công ty nói trong một tuyên bố chung. “Các cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra và chúng tôi lạc quan rằng sẽ tiếp tục cùng nhau xây dựng trong nhiều năm tới”.

Hiện tại, OpenAI và Microsoft đang đối đầu về điều khoản trong thương vụ trị giá 3 tỷ USD mà OpenAI muốn thâu tóm công ty khởi nghiệp lập trình Windsurf. Theo thỏa thuận hiện tại, Microsoft có quyền truy cập toàn bộ tài sản sở hữu trí tuệ (IP) của OpenAI. Microsoft cũng đang cung cấp sản phẩm AI lập trình của riêng mình – GitHub Copilot – vốn cạnh tranh trực tiếp với OpenAI. OpenAI không muốn Microsoft có quyền truy cập vào IP của Windsurf.

Hai bên vẫn chưa thống nhất được việc Microsoft sẽ sở hữu bao nhiêu cổ phần nếu OpenAI chuyển đổi thành một công ty phục vụ lợi ích công cộng. Theo các nguồn tin, Microsoft đang đòi hỏi một tỷ lệ sở hữu lớn hơn mức mà OpenAI sẵn sàng nhượng lại.

OpenAI buộc phải hoàn tất việc chuyển đổi này trước cuối năm nay, nếu không sẽ có nguy cơ mất 20 tỷ USD vốn đầu tư.

Dưới thời cựu Tổng thống Biden, Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) đã mở cuộc điều tra chống độc quyền toàn diện đối với Microsoft vào năm ngoái. Cơ quan này cũng đã xem xét khoản đầu tư của Microsoft vào OpenAI, cùng với các khoản đầu tư lớn khác của các "ông lớn công nghệ" vào lĩnh vực AI từ hơn một năm trước.

Microsoft bắt đầu đầu tư vào OpenAI từ năm 2019 với số tiền 1 tỷ USD. Đến năm 2023, Microsoft tiếp tục chi đậm 13 tỷ USD để rót cho OpenAI. Theo hợp đồng hiện tại, Microsoft có quyền độc quyền bán các công cụ phần mềm của OpenAI thông qua dịch vụ đám mây Azure, và được ưu tiên tiếp cận công nghệ của startup này. Microsoft cũng được chỉ định là nhà cung cấp hạ tầng tính toán duy nhất của OpenAI – dù Microsoft đã cho phép OpenAI tự xây dựng trung tâm dữ liệu riêng mang tên Stargate vào năm ngoái.

Giờ đây, cả hai đang cạnh tranh ở nhiều lĩnh vực – từ chatbot dành cho người tiêu dùng đến các công cụ AI dành cho doanh nghiệp. Năm ngoái, CEO Satya Nadella của Microsoft còn tuyển dụng một đối thủ của Sam Altman, người đã bí mật dẫn dắt một nhóm phát triển mô hình AI cho Microsoft.

Hiện OpenAI đang nỗ lực đàm phán lại một số điều khoản trong thỏa thuận, cùng với kế hoạch chuyển đổi sang mô hình công ty vì lợi nhuận. Startup này muốn hợp tác với các nhà cung cấp đám mây khác để có thể bán công nghệ của mình cho nhiều khách hàng hơn và tiếp cận thêm tài nguyên điện toán. Trong khi đó, Microsoft lại muốn tiếp tục được truy cập vào công nghệ của OpenAI ngay cả khi startup này tuyên bố các mô hình của họ đã đạt được trí tuệ nhân tạo tổng quát – mức độ mà theo thỏa thuận hiện tại sẽ đánh dấu sự kết thúc của quan hệ hợp tác.

Khái niệm này – được gọi là “Artificial General Intelligence (AGI)” – hiện đang là chủ đề gây tranh cãi gay gắt trong giới công nghệ. Một số người tin rằng AGI là điều hoàn toàn khả thi và sắp xảy ra, trong khi số khác lại cho rằng AGI còn xa vời, có thể là bất khả thi, và rằng sự tiến bộ của AI chỉ diễn ra theo hướng tăng trưởng dần dần.

NỀN KINH TẾ TRUNG QUỐC ĐÓN ‘TIN BUỒN’ GIỮA LÚC THUẾ QUAN: MỘT LOẠT SỐ LIỆU ẢM ĐẠM, TĂNG TRƯỞNG CÓ THỂ GIẢM TỐC MẠNH

Nhìn chung, các số liệu kinh tế cho thấy đà hồi phục của Trung Quốc vẫn còn yếu.

Trong tháng 5 vừa qua, các nhà máy Trung Quốc tiếp tục chịu áp lực từ thuế quan, bất chấp đã đạt thỏa thuận đình chiến thương mại tạm thời với Mỹ. Đồng thời, lĩnh vực bất động sản suy yếu tiếp tục kéo giảm đầu tư, buộc Bắc Kinh phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn trong việc đưa ra các biện pháp hỗ trợ kinh tế mạnh mẽ hơn.

Tuy nhiên, một điểm sáng trong bức tranh kinh tế là doanh số bán lẻ tăng trưởng vượt kỳ vọng. Theo dữ liệu công bố ngày 16/6 từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, doanh số bán lẻ trong tháng 5 tăng 6,4% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 5,1% của tháng 4 và vượt xa dự đoán 4,9% từ khảo sát của Wall Street Journal. Mức tăng này được thúc đẩy bởi các chương trình khuyến khích người tiêu dùng đổi thiết bị cũ lấy đồ gia dụng mới với mức giá ưu đãi.

Nhưng nhìn chung, các số liệu khác cho thấy đà phục hồi của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn còn mong manh. Tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp trong 5 tháng đầu năm giảm xuống còn 5,8%, so với mức 6,1% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 4.

Đầu tư vào tài sản cố định, bao gồm nhà xưởng, hạ tầng và công trình, cũng chững lại, chỉ tăng 3,7% trong 5 tháng đầu năm, so với mức 4,0% cùng kỳ trước đó.

Điểm đáng lo ngại nhất là bất động sản. Đầu tư vào lĩnh vực này giảm 10,7% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi số lượng công trình khởi công mới sụt giảm tới 22,8%.

Giá nhà tại 70 thành phố lớn do chính phủ theo dõi cũng tiếp tục giảm trong tháng qua. Khủng hoảng địa ốc kéo dài sang năm thứ 4 đã khiến lòng tin người tiêu dùng giảm sút nghiêm trọng và làm suy yếu nguồn lực đầu tư - vốn là trụ cột truyền thống của nền kinh tế Trung Quốc.

Trong khi đó, căng thẳng thương mại với Mỹ dù tạm thời lắng dịu sau một thỏa thuận đạt được hồi tháng trước về việc nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, vẫn chưa có dấu hiệu được giải quyết triệt để. Hai bên đã đồng ý hạ thuế nhập khẩu từ mức hơn 100%, nhưng các chuyên gia cảnh báo nguy cơ xung đột có thể tái bùng phát bất cứ lúc nào.

Theo chuyên gia kinh tế Zichun Huang từ Capital Economics, nếu không có thêm chính sách hỗ trợ như giảm lãi suất hoặc tăng chi tiêu công, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc năm nay có thể chỉ đạt 3,5%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 5% mà chính phủ đề ra.

TIÊU DÙNG TRUNG QUỐC BẬT TĂNG: HOÀI NGHI!

Tiêu dùng Trung Quốc bất ngờ tăng mạnh trong tháng 5 nhờ trợ cấp và lễ hội mua sắm, song giới chuyên gia cảnh báo đà phục hồi này có thể thiếu bền vững.

Tiêu dùng Trung Quốc đạt kết quả vượt kỳ vọng

Trong bối cảnh thương mại quốc tế có nhiều biến động do chính sách thuế quan của Mỹ, tiêu dùng nội địa được kỳ vọng sẽ trở thành trụ cột chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Trung Quốc.

Kỳ vọng đó đã phần nào được hiện thực hóa, khi các số liệu vừa công bố ngày 16/6 cho thấy, doanh số bán lẻ tại Trung Quốc trong tháng 5 bất ngờ tăng 6,4% so với cùng kỳ năm ngoái, mức nhanh nhất kể từ năm 2023. Tính chung trong 5 tháng đầu năm, doanh số bán lẻ cũng tăng 5%, cho thấy triển vọng khá tích cực.

Động lực chính thúc đẩy doanh số bán lẻ là việc lễ hội mua sắm trực tuyến 618 đã được các nền tảng thương mại điện tử như JD.com khởi động ngay từ giữa tháng 5, sớm hơn vài tuần so với mọi năm.

Bên cạnh đó, các biện pháp kích cầu của chính phủ Trung Quốc, đặc biệt là chương trình trợ cấp cho việc mua sắm thiết bị gia dụng, đồ điện tử hay xe điện cũng cho thấy hiệu quả tích cực.

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, trong 5 tháng đầu năm nay, chương trình này đã tạo ra doanh số 153,1 tỷ USD thông qua các khoản trợ cấp được phân phối trực tiếp cho người tiêu dùng.

"Doanh số của cửa hàng chúng tôi đã tăng 30% trong những tháng đầu năm nay. Cứ 10 khách hàng lại có 8 người hưởng lợi từ các chương trình trợ cấp", một chủ cửa hàng tại Trung Quốc chia sẻ

Chị Guo Fanglei - Người tiêu dùng Trung Quốc cho hay: "Nhờ chương trình hỗ trợ của chính phủ, tôi đã nhận được khoản trợ cấp mua hàng 20.000 Nhân dân tệ. Đó thực sự là một món hời".

Bà Yang Mu - Trưởng phòng Xây dựng Thị trường, Bộ Thương mại Trung Quốc nhận định: "Trung Quốc là một thị trường siêu lớn với 1,4 tỷ người và doanh số bán lẻ hàng tiêu dùng đạt gần 50.000 tỷ Nhân dân tệ. Bất kể tình hình bên ngoài thay đổi thế nào, thị trường nội địa vẫn là chỗ dựa vững chắc cho các doanh nghiệp".

Động lực tiêu dùng có thể thiếu bền vững

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, vẫn còn không ít ý kiến hoài nghi về sự bền vững trong bức tranh nhu cầu nội địa tại Trung Quốc.

Trong khi các chương trình trợ cấp hay mua sắm giảm giá chỉ có tác động tạm thời, Trung Quốc vẫn đang phải đối mặt với áp lực giảm phát dai dẳng, phản ánh nhu cầu yếu. Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 5 của nước này đã giảm tháng thứ 4 liên tiếp, còn Chỉ số Giá sản xuất (PPI) giảm mạnh nhất trong 22 tháng.

Xu hướng giảm giá để thu hút khách hàng đang gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp Trung Quốc. Theo Reuters, một số nền tảng bán đồ xa xỉ đã qua sử dụng, hiện đang đưa ra mức giảm giá từ 70 - 90%, thay vì 30 - 40% như trước đây.

Còn trong lĩnh vực xe điện, BYD mới đây đã gây sốc khi giảm giá tới 34% cho nhiều mẫu xe của hãng, qua đó mở màn cho một cuộc chiến giảm giá trên toàn thị trường.

Những yếu tố kìm hãm nhu cầu nội địa tại Trung Quốc 

Những cuộc chiến về giá tuy có thể kích thích doanh số, nhưng rõ ràng sẽ gây áp lực lên toàn chuỗi cung ứng và làm suy yếu lợi nhuận của doanh nghiệp.

Để thúc đẩy chi tiêu tiêu dùng một cách bền vững, các chuyên gia khuyến cáo, Trung Quốc cần tới các biện pháp mạnh mẽ hơn, có thể giúp giải quyết những vấn đề mang tính cấu trúc đang kìm hãm nhu cầu nội địa.

Theo Bloomberg, thị trường lao động ở Trung Quốc hiện chưa thực sự khởi sắc. Dù tỷ lệ thất nghiệp ổn định quanh mức 5%, nhiều ngành vẫn phải cắt giảm chi phí và nhân sự nhằm duy trì lợi nhuận. Điều này khiến nhiều người lao động đối mặt rủi ro mất việc hoặc giảm thu nhập và có xu hướng hạn chế chi tiêu tiêu dùng.

Đặc biệt thị trường bất động sản vẫn đang suy yếu, với giá nhà mới và cũ tại 70 thành phố lớn trong tháng 5 ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong nhiều tháng. Sự suy giảm của giá nhà, vốn chiếm tới 60 - 70% tài sản hộ gia đình, càng khiến người dân có xu hướng tiết kiệm hơn nữa.

Ông Heron Lim - Chuyên gia kinh tế, Hãng nghiên cứu Moody's Analytics nhận định: "Rào cản lớn nhất với nhu cầu nội địa tại Trung Quốc hiện nay là thị trường bất động sản suy yếu, khiến giá nhà liên tục giảm và người tiêu dùng lo ngại về giá trị tài sản của mình. Điều này khiến họ tăng tiết kiệm so với thời kỳ trước đại dịch và hạn chế chi tiêu. Đây chính là một trong những thách thức lớn nhất hiện nay. Vấn đề then chốt là chính phủ Trung Quốc phải ổn định thị trường bất động sản, để người dân có thể an tâm và mạnh dạn chi tiêu nhiều hơn".

Theo các chuyên gia, trong giai đoạn tới giới chức Trung Quốc sẽ cần những cú hích lớn hơn về tài khóa để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng.

Ông Zhu Haibin - Chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc, Ngân hàng J.P. Morgan cho biết: "Năm nay, chúng ta đã chứng kiến Trung Quốc lần đầu tiên đặt mục tiêu thâm hụt ngân sách ở mức 4% GDP và quy mô trái phiếu đặc biệt do cả chính quyền trung ương lẫn địa phương phát hành đạt mức cao kỷ lục. Đây sẽ là giai đoạn kích thích tài khóa đóng vai trò dẫn đầu trong việc thúc đẩy nền kinh tế".

"Trung Quốc vẫn còn một số dư địa tài khóa, nhưng không quá nhiều. Do vậy, chính phủ nước này cần tập trung chi tiêu vào những lĩnh vực cần thiết nhất như tiếp tục thúc đẩy tiêu dùng nội địa và ổn định thị trường bất động sản. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) vẫn còn dư địa để cắt giảm lãi suất, nhưng có thể sẽ giữ cách tiếp cận thận trọng, đề phòng ngừa các yếu tố rủi ro khác xảy ra", ông Heron Lim - Chuyên gia kinh tế, Hãng nghiên cứu Moody's Analytics nói.

Theo ngân hàng ING, những điểm sáng trong tiêu dùng đang giúp kinh tế Trung Quốc đi đúng hướng và triển vọng tăng trưởng trong cả năm 2025 có thể tăng từ 4,5% lên 4,7%. Tuy nhiên, việc đạt được mục tiêu khoảng 5% mà Bắc Kinh đã đề ra, sẽ đòi hỏi một sự phục hồi mạnh mẽ hơn nữa của tiêu dùng, cũng như những chuyển biến tích cực trong đàm phán thương mại.

BƯỚC NGOẶT Ở DONETSK: NGA XUYÊN PHÁ PHÒNG TUYẾN, MỞ CỬA NGÕ PHÍA TÂY

Mặt trận Donetsk rung chuyển khi Nga kiểm soát Ulyanovka, áp sát Pokrovsk từ hai hướng, đẩy Ukraine vào thế nguy hiểm trên toàn tuyến phòng thủ phía đông.

Mặt trận Ukraine tại khu vực Donetsk, trải dài hơn 40 km, đã sụp đổ trước sức ép dữ dội không ngừng từ phía Nga, khi các lực lượng Moscow tiến công đồng loạt trên toàn tuyến tiếp xúc. Ngày 15/6, Bộ Ngoại giao Nga xác nhận đã giành quyền kiểm soát hoàn toàn ngôi làng Ulyanovka (tên Ukraine là Malynivka), một cứ điểm quan trọng của Ukraine nằm ở sườn phía đông thành phố Pokrovsk (phía Nga gọi là Krasnoarmeysk).

Bộ Quốc phòng Nga công bố đoạn video cho thấy, các binh sĩ thuộc Lữ đoàn bộ binh cơ giới cận vệ số 39 tiến vào chiếm giữ Ulyanovka sau một đợt tấn công được thực hiện bài bản. Các binh sĩ Nga hoạt động theo nhóm nhỏ, tận dụng thời tiết xấu làm vỏ bọc, lần lượt tiêu diệt các vị trí phòng ngự kiên cố của Ukraine. Lực lượng Ukraine từng củng cố một trang trại địa phương và biến nơi này thành pháo đài, nhưng phần lớn binh sĩ đồn trú hoặc đã tháo chạy trong đêm hoặc bị bắt. Những người cố gắng trốn thoát đều bị đánh chặn và tiêu diệt.

Ở phía nam, giao tranh đang tiến gần đến Mykolaivka và quân Nga đã đẩy lực lượng Ukraine ra khỏi nhiều vị trí phòng thủ quanh khu vực Hrodivka, siết chặt vòng vây quanh các đơn vị Ukraine còn lại tại Pokrovsk và thành phố lân cận Mirnograd (tên cũ là Dimitrov). Việc chiếm được Ulyanovka giúp Nga có thể phát động các cuộc tấn công từ hướng mới vào những trung tâm hậu cần trọng yếu này, làm suy yếu thêm nỗ lực phòng thủ của Kyiv tại khu vực.

Quân đội Nga đã tăng cường các đợt không kích vào nhiều vị trí Ukraine trong vùng đô thị Pokrovsk. Các đơn vị trinh sát Nga đã phát hiện những điểm phóng và điều khiển UAV ẩn giấu của Ukraine bên trong các tòa nhà bỏ hoang tại Pokrovsk và Novoeconomicheskoye. Những vị trí này ngay lập tức bị UAV cảm tử Geran-2 phá hủy, làm gián đoạn đáng kể năng lực do thám và tấn công của Ukraine.

Ảnh vệ tinh cho thấy, một chiến dịch không kích với cường độ chưa từng có nhắm vào tuyến phòng thủ Ukraine giữa Pokrovsk và Kostiantynivka, với khoảng 950 cuộc không kích được ghi nhận trong ba tuần qua. Khu vực Pokrovsk hứng chịu hỏa lực nặng nề nhất, trong khi Druzhkivka và Kostiantynivka ít bị tấn công hơn. Chiến dịch không kích quy mô lớn này bắt đầu từ cuối tháng 5, trùng thời điểm với đà tiến công của Nga gần Troitske và Bohdanivka - nơi phòng tuyến Ukraine đã sụp đổ, buộc quân Kyiv phải rút lui trên diện rộng. Quy mô khủng khiếp của các đợt không kích cho thấy đây là chiến lược có chủ đích nhằm bào mòn tuyến phòng thủ trước khi tiếp tục tiến công mặt đất.

Sau khi kiểm soát Ulyanovka, lực lượng Nga giờ đây đe dọa bao vây Pokrovsk từ phía bắc, đồng thời vẫn duy trì áp lực từ hướng đông. Nếu phòng tuyến Ukraine tại khu vực này thất thủ, Nga sẽ mở được đường tiến thẳng sang phía tây và làm rối loạn toàn bộ mạng lưới hậu cần của Ukraine trên một mặt trận rộng lớn.

Lực lượng Ukraine dường như không còn khả năng cản bước tiến của Nga.

TIẾNG NỔ Ở IRAN, LỜI KÊU GỌI CỦA ÔNG TRUMP VÀ NHỮNG LỰA CHỌN KHẢ DĨ

Rời cuộc họp G7 sớm, khuyến cáo người dân tại thủ đô Tehran sơ tán là một số động thái mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan tới xung đột Israel-Iran.

Nhà Trắng xác nhận Trump sẽ rời Hội nghị Thượng đỉnh G7 ở Canada sớm "để xử lý nhiều vấn đề quan trọng".

Ngay sau khi các nhà lãnh đạo tại G7 vừa tạo dáng để chụp bức ảnh tập thể, ông Trump bắt đầu trả lời các câu hỏi của phóng viên về việc ông rời đi sớm:

"Tôi phải quay trở về sớm nhất có thể," ám chỉ rằng phải xử lý công việc liên quan tới cuộc xung đột ở Trung Đông.

Reuters dẫn thông tin từ truyền thông nhà nước Iran rằng có tiếng nổ và hỏa lực phòng không dày đặc ở Tehran vào rạng sáng 17/6.

Thái độ của ông Trump và việc liệu Mỹ có tham gia vào cuộc xung đột này không đang được chú ý.

Phát biểu của tổng thống Mỹ về xung đột Israel - Iran thay đổi liên tục – từ công khai ủng hộ các cuộc tấn công của Israel, đến giữ khoảng cách rõ ràng, rồi lại quay về ủng hộ.

Sự mập mờ của ông đã góp phần làm gia tăng cảm giác bất ổn trong bối cảnh giao tranh leo thang.

Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố các cuộc tấn công được "phối hợp toàn diện" với Mỹ.

Vậy những yếu tố nào đang ảnh hưởng đến ông Trump và quan trọng hơn, ông hiện có những lựa chọn gì?

Nhượng bộ áp lực từ Netanyahu và leo thang

Khi tên lửa Israel bắn trúng Tehran của Iran hôm 12/6 (giờ địa phương), ông Trump đã đe dọa các lãnh đạo Iran sẽ còn những cuộc tấn công "tàn bạo hơn nữa" từ Israel – đồng minh của Mỹ và được Mỹ trang bị bom.

Chúng ta biết mục tiêu tối thượng của ông Trump: giống như Thủ tướng Netanyahu, ông cho rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, điều quan trọng là ưu tiên ông Trump từng tuyên bố khác với của ông Netanyahu.

Ông Trump muốn một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran – một viễn cảnh phản ánh hình ảnh "bậc thầy đàm phán" ông Trump tự xây dựng.

Nhưng ông nói rõ cách để đạt được điều đó – đôi lúc nghiêng về hướng đe dọa sử dụng vũ lực, khi khác lại nghiêng về ngoại giao.

Tuần trước, trong cùng một câu nói, ông Trump tuyên bố một cuộc tấn công của Israel vào Iran có thể giúp thúc đẩy một thỏa thuận – hoặc có thể "làm hỏng nó".

Sự khó lường của ông đôi khi được những người ủng hộ mô tả là một chiến lược – lý thuyết "gã điên" trong quan hệ quốc tế.

Đây là lý thuyết từng được dùng để mô tả cách đàm phán của ông Trump, cho rằng sự bất định có chủ ý sẽ khiến đối thủ (thậm chí là đồng minh, trong trường hợp của ông Trump) buộc phải nhượng bộ.

Lý thuyết này vốn nổi tiếng từ thời Chiến tranh Lạnh dưới thời Tổng thống Mỹ Richard Nixon.

Một số cố vấn và người ủng hộ ông Trump ủng hộ trường phái "gây áp lực tối đa" của lý thuyết "gã điên" khi nói đến Iran.

Họ cho rằng các lời đe dọa sẽ phát huy tác dụng vì Iran không thực sự nghiêm túc trong đàm phán – dù vào năm 2015 quốc gia này từng ký thỏa thuận hạt nhân do ông Obama dẫn dắt mà sau đó ông Trump đã rút ra.

Ông Netanyahu liên tục gây sức ép, buộc ông Trump đi theo con đường quân sự thay vì ngoại giao, và có thể ông Trump – dù nhiều lần bày tỏ mong muốn giành giải Nobel Hòa bình – rốt cuộc sẽ cảm thấy cần thực hiện những lời đe dọa cứng rắn đối với giới cầm quyền ở Tehran.

Israel cũng có thể gây sức ép hậu trường để Mỹ trực tiếp tham chiến, theo cách họ nhìn nhận, để dứt điểm cuộc chiến.

Mỹ đang sở hữu bom xuyên boong ke mà Israel tin rằng có thể phá hủy cơ sở làm giàu uranium ngầm của Iran tại Fordow.

Khi giao tranh leo thang, áp lực từ các dân biểu Cộng hòa theo đường lối diều hâu lên ông Trump cũng gia tăng. Họ là những người từ lâu đã kêu gọi thay đổi chế độ ở Iran.

Một lập luận khác mà ông Trump có thể xem xét là việc leo thang sẽ buộc Iran phải quay lại bàn đàm phán với vị thế yếu hơn.

Tuy nhiên, thực tế là Iran vốn đã sẵn sàng đàm phán: vòng đàm phán thứ sáu với đặc phái viên của Trump, ông Steve Witkoff, dự kiến diễn ra tại Oman vào hôm 15/6.

Cuộc họp hiện đã bị hủy.

Giữ thế trung lập – duy trì hiện trạng

Cho đến hiện tại, ông Trump vẫn lặp lại rằng Mỹ không tham gia vào các cuộc tấn công của Israel.

Việc leo thang có thể kéo theo những rủi ro nghiêm trọng, ảnh hưởng đến di sản chính trị của ông. Các tàu khu trục hải quân Mỹ và hệ thống phòng thủ tên lửa trên mặt đất đã được triển khai hỗ trợ Israel chống lại các đòn trả đũa từ Iran.

Một số cố vấn của ông Trump tại Hội đồng An ninh Quốc gia có lẽ đang khuyên ông tránh có những hành động có thể làm tình hình thêm căng thẳng, đặc biệt khi một số tên lửa của Iran đã vượt qua được hệ thống phòng thủ của liên quân Israel – Mỹ và gây thương vong.

Ông Netanyahu hiện đang lập luận rằng việc tấn công lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, sẽ kết thúc chứ không làm leo thang cuộc xung đột.

Tuy nhiên, một quan chức Mỹ giấu tên cho biết ông Trump đã bày tỏ rõ quan điểm phản đối hành động này.

Lắng nghe phong trào MAGA và rút lui

Một trong những yếu tố chính trị trong nước quan trọng đang tác động đến ông Trump là sự ủng hộ từ cử tri.

Hầu hết các dân biểu Cộng hòa trong Quốc hội Mỹ vẫn ủng hộ Israel, bao gồm cả việc tiếp tục viện trợ vũ khí cho nước này. Nhiều người công khai ủng hộ các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Iran.

Nhưng có những tiếng nói quan trọng trong phong trào ủng hộ ông Trump MAGA (Make America Great Again, tạm dịch là "Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại) hiện công khai phản đối chính sách ủng hộ Israel "sắt đá" truyền thống này.

Trong những ngày gần đây, họ đặt câu hỏi vì sao Mỹ lại mạo hiểm bị cuốn vào một cuộc chiến ở Trung Đông, trong khi ông Trump từng hứa theo đuổi chính sách đối ngoại "Nước Mỹ trên hết".

Ông Tucker Carlson, nhà báo thân Trump, hôm 13/6 đã chỉ trích gay gắt chính quyền Trump, nói rằng họ không làm theo tuyên bố "Mỹ không liên quan", đồng thời nhận định rằng Mỹ nên "bỏ rơi Israel".

Ông cho rằng ông Netanyahu "và chính phủ thèm khát chiến tranh của mình" đang hành động theo hướng sẽ lôi quân đội Mỹ vào cuộc chiến để chiến đấu thay.

Ông Carlson viết: "Can dự vào cuộc chiến này chẳng khác nào giáng một cú tát vào hàng triệu cử tri đã bỏ phiếu để tạo ra một chính phủ thực sự đặt nước Mỹ lên hàng đầu."

Tương tự, Dân biểu Marjorie Taylor Greene trung thành với ông Trump đăng trên X rằng: "Bất kỳ ai đang háo hức muốn Mỹ tham gia toàn diện vào chiến tranh Israel/Iran thì không phải là người theo chủ nghĩa Nước Mỹ trên hết/MAGA".

Điều này tạo ra một điểm yếu chính trị đáng kể cho ông Trump.

Nó tạo áp lực buộc ông phải giữ khoảng cách với các đợt tấn công của Israel, và đã có dấu hiệu – ít nhất là về mặt công khai – cho thấy ông đang đi theo hướng này.

Cuộc tranh luận liên quan tới phong trào MAGA cuối tuần qua trùng thời điểm ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng ông cùng Tổng thống Nga Putin kêu gọi chấm dứt chiến tranh.

Đến hôm 15/6, ông nói Iran và Israel nên đạt được một thỏa thuận, và thêm rằng: "Mỹ không hề dính líu gì đến cuộc tấn công vào Iran".

Iran trước đó đã đe dọa sẽ tấn công các căn cứ Mỹ trong khu vực nếu Mỹ tiếp tục hỗ trợ Israel như hiện tại.

Nếu quân đội Mỹ có bất kỳ thương vong nào, lập luận theo hướng cô lập của phe MAGA chắc chắn sẽ mạnh mẽ hơn nhiều, qua đó có thể tạo thêm áp lực khiến ông Trump rút lui và kêu gọi ông Netanyahu kết thúc chiến dịch tấn công càng sớm càng tốt.

Nguồn: CafeF; Soha; VTV; Người Đưa Tin; BBC