BỎ CẤP PHÉP XÂY DỰNG, CẦN LÀM NGAY

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Công điện chỉ đạo cắt giảm thủ tục cấp phép xây dựng cho các công trình nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Đơn giản hóa 361 thủ tục hành chính, 447 điều kiện kinh doanh

Theo đó, Bộ Xây dựng được yêu cầu khẩn trương rà soát, đơn giản hóa 361 thủ tục hành chính và 447 điều kiện kinh doanh thuộc lĩnh vực quản lý. Mục tiêu là cắt giảm tối thiểu 30% thời gian giải quyết, chi phí tuân thủ và điều kiện kinh doanh trong năm 2025.

Bộ này cũng phải rút gọn thủ tục cấp phép xây dựng với dự án đã có quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc nằm trong khu vực có thiết kế đô thị. Công điện nhấn mạnh dù thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết thúc đẩy cải cách hành chính, nhiều phản ánh cho thấy thủ tục xây dựng vẫn còn rườm rà, kéo dài và tốn kém.

Do đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương trong công tác thẩm định, cấp phép; đồng thời, cần rà soát toàn diện các quy trình đang áp dụng, trọng tâm là rút ngắn thời gian xử lý, loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết, nhất là với dự án đã có quy hoạch chi tiết hoặc thuộc khu vực quy hoạch rõ ràng.

Theo ông Đinh Văn Tuân, Giám đốc Công ty xây dựng Tài Tuân, để xây dựng một căn nhà, người dân hiện phải thuê đơn vị thiết kế bản vẽ, lập hồ sơ, xin xác nhận quy hoạch, nộp lệ phí và chờ cơ quan chức năng thẩm định, cấp phép. Tổng chi phí để xin một giấy phép xây dựng có thể lên đến hàng chục triệu đồng, chưa kể những chi phí "không tên" khác nếu muốn hồ sơ được xử lý nhanh. Chính những bất cập này đã dẫn đến tình trạng người dân khi đi xây nhà thường phải nhờ cậy các "cò" giấy phép xây dựng cho nhanh, thậm chí phải "làm trước, xin sau", tạo ra một vòng lẩn quẩn phiền hà và phát sinh tiêu cực, nhũng nhiễu.

Theo kiến trúc sư Nguyễn Văn Tuấn, việc cấp phép còn nhiều vấn đề bất cập tại địa phương. Chẳng hạn, nhiều quận huyện có những tuyến đường còn ngập nặng nhưng cốt nền tầng 1 chỉ được cấp phép thấp. Khi xây dựng, người dân phải làm theo cao độ thực tế để tránh ngập thì lại vướng quy định cao độ nền. Điển hình là công trình xây dựng trong một con hẻm đường Nguyễn Hữu Cảnh (P.22, Q.Bình Thạnh, TP.HCM), bản vẽ cấp phép xây dựng ghi cao độ tầng 1 là + 0,3 m so với mặt hẻm. Trong khi đó hẻm hiện hữu đang thấp hơn mặt đường Nguyễn Hữu Cảnh đến 1 m nên những nhà dân hiện hữu đã nâng nền lên 0,8 - 1,2 m so với mặt đường hẻm. Tuy nhiên, nhà xây dựng mới nếu làm theo cốt nền như nhà bên cạnh sẽ bị thanh tra và đô thị phường cho là sai phép.

"Tôi là kiến trúc sư có thể tự xin phép xây dựng cho một công trình nhà ở riêng lẻ mà mình thiết kế nhưng mỗi quận huyện lại có một tiêu chuẩn bản vẽ khác nhau, cách tính mật độ xây dựng, chừa sân trước, chừa sân sau khác nhau, thậm chí lỗ thông tầng cũng khác nhau. Chưa kể cá nhân mỗi trưởng phòng cấp phép lại có quan điểm khác nhau. Cuối cùng để thuận lợi cho việc cấp phép xây dựng, tôi đều nhờ đến những đơn vị dịch vụ", ông Tuấn dẫn chứng.

Trong khi đó, tại nhiều thành phố lớn như TP.HCM hay Hà Nội, nhiều khu đô thị đã có quy hoạch chi tiết 1/500 về mật độ xây dựng, chiều cao, chỉ giới đường đỏ, khoảng lùi, mặt ngoài công trình và được quản lý bằng hệ thống dữ liệu quy hoạch. Quy chế quản lý kiến trúc cũng đã được phê duyệt đến từng con đường, từng ô phố. Nên việc tiếp tục duy trì thủ tục cấp giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ thực chất trở thành một thủ tục hành chính không còn phù hợp, gây lãng phí nguồn lực xã hội. Vì vậy, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là cấp bách và hợp lòng dân.

Nhanh chóng phủ kín quy hoạch 1/500

Mặt khác, để thực hiện việc bỏ cấp phép từ cấp tỉnh và cấp phường xã thì phải thống nhất quy hoạch 1/500, quy định rõ từng thông số chi tiết cho từng ô phố như: quy định rõ hệ số, mật độ, khoảng lùi trước, khoảng lùi sau, quy mô tầng, tổng chiều cao, độ vươn ra của ban công... Tất cả những thông tin này phải được công khai minh bạch trên các cổng thông tin của địa phương hoặc niêm yết trước UBND phường, xã. Khi đó người dân chỉ cần ra UBND phường, xã nộp bản vẽ thiết kế xây dựng (được công ty có chức năng hành nghề ký tên đóng dấu), kèm theo giấy thông báo khởi công. Sau khi kết thúc xây dựng, đơn vị thi công sẽ vẽ lại bản vẽ hoàn công để chủ nhà nộp cho UBND phường xã nhằm cấp sổ hồng sau khi chủ nhà thực hiện nghĩa vụ thuế.

Ông Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, nhận định việc Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo bỏ giấy phép xây dựng là điều rất hợp lòng dân. Trong ngày 30.5, ông đã có văn bản gửi Bí thư Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch UBND TP.HCM kiến nghị bỏ giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ, thay vào đó người dân chỉ cần đăng ký xây dựng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Để thuận tiện trong việc bỏ giấy phép xây dựng nhưng không làm mất vai trò quản lý Nhà nước, cần tuân theo quy định trước đây của luật Xây dựng là áp dụng đối với khu vực đã được duyệt quy hoạch tỷ lệ 1/500. Tuy nhiên vẫn còn nhiều khu vực chưa đồng bộ nên để thống nhất, TS Phạm Viết Thuận kiến nghị lãnh đạo TP.HCM xem xét chỉ đạo sở, ngành liên quan thống nhất liên sở ngành cho đăng ký xây dựng thay cho giấy phép xây dựng như hiện nay theo quy chế quản lý kiến trúc đô thị.

Cũng theo TS Phạm Viết Thuận, để bỏ cấp phép xây dựng, các địa phương phải nhanh chóng phủ kín quy hoạch 1/500 hoặc có thể ban hành quy định về quản lý kiến trúc, trước mắt ở các đô thị. Nhiều thành phố lớn trên thế giới đã bỏ cơ chế tiền kiểm bằng giấy phép xây dựng đối với các công trình nhỏ lẻ, chuyển sang mô hình hậu kiểm. Theo đó, người dân chỉ cần đăng ký xây dựng theo mẫu, khai báo thông tin trực tuyến, hệ thống sẽ tự động đối chiếu với dữ liệu quy hoạch. Nếu phù hợp, người dân được quyền xây dựng. Nếu vi phạm, công trình sẽ bị xử lý nghiêm minh và trách nhiệm thuộc về chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, thi công, giám sát. Cách làm này không chỉ giúp giải tỏa áp lực cho bộ máy hành chính mà còn tăng tính minh bạch, giảm tiêu cực, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian cho người dân. Đặc biệt, khi ứng dụng công nghệ số, hình ảnh vệ tinh vào quản lý xây dựng, cơ quan chức năng có thể dễ dàng kiểm tra, giám sát công trình qua hệ thống dữ liệu số hóa và phản ánh từ người dân.

GỠ DỨT ĐIỂM 'NÚT THẮT' CHO DỰ ÁN CHỐNG NGẬP 10.000 TỶ Ở TPHCM

Sau 5 năm đình trệ, dự án giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu – giai đoạn 1, với tổng vốn đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, vẫn chưa thể ‘về đích’. Trước tình trạng này, mới đây Bộ Tài chính đã có Tờ trình gửi Chính phủ, đề xuất ban hành một nghị quyết nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để sớm đưa dự án hoàn thành và phát huy hiệu quả.

5 năm đình trệ

Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1 được xem là một trong những dự án hạ tầng trọng điểm của TPHCM. Với tổng vốn đầu tư gần 10.000 tỷ đồng theo hình thức BT, công trình do Công ty CP Đầu tư xây dựng Trung Nam (Trung Nam Group) làm chủ đầu tư, khởi công từ giữa năm 2016.

Quy mô dự án gồm 6 cống kiểm soát triều lớn (Tân Thuận, Bến Nghé, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô, Phú Định) kết hợp gần 8 km đê bao ven sông nhằm kiểm soát triều cường, ngăn nước mặn xâm nhập, đồng thời điều tiết nước mưa. Nếu hoàn thành, dự án sẽ bảo vệ diện tích hơn 570 km², với khoảng 6,5 triệu dân sinh sống ở khu vực trung tâm TP.HCM và vùng ven sông Sài Gòn – nơi thường xuyên bị đe dọa bởi ngập lụt do triều cường và mưa lớn.

Được kỳ vọng sẽ “thay da đổi thịt” cho khả năng chống ngập của đô thị lớn nhất cả nước, công trình từng được đẩy nhanh tiến độ với mục tiêu hoàn thành trong vòng 3 năm. Tuy nhiên, từ năm 2020 đến nay, toàn bộ dự án buộc phải tạm dừng thi công.

Nguyên nhân chính khiến dự án đình trệ là vướng mắc pháp lý và chưa thể hoàn tất thủ tục thanh toán theo hình thức BT. Cụ thể, theo hợp đồng ký kết trước khi Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) có hiệu lực, TPHCM sẽ thanh toán cho nhà đầu tư bằng quỹ đất. Tuy nhiên, các thủ tục liên quan đến định giá đất, phê duyệt phương án thanh toán hiện vẫn chưa thể hoàn thành.

Theo nhà đầu tư, việc dự án bị đình trệ khiến doanh nghiệp thiệt hại nặng. Chi phí phát sinh, đặc biệt là lãi vay ngân hàng , lên đến hơn 1,7 tỷ đồng mỗi ngày. Bên cạnh đó, dù đã hoàn tất hơn 90% khối lượng công trình, dự án vẫn “trùm mền” trong khi mưa ngập, triều cường tiếp tục đe dọa cuộc sống người dân.

Mới đây, Bộ Tài chính trình Chính phủ tờ trình và dự thảo nghị quyết tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến 2 dự án BT ở TPHCM. Trong đó có giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu giai đoạn 1 và dự án đầu tư xây dựng đoạn tuyến kết nối từ đường Phạm Văn Đồng đến nút giao thông Gò Dưa - quốc lộ 1, TP. Thủ Đức (thuộc tuyến Vành đai 2 TPHCM)

Theo Bộ Tài chính, 2 dự án BT nêu trên đã thực hiện trong thời gian dài (các dự án được ký hợp đồng từ năm 2016). Mặc dù Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, UBND Thành phố quan tâm tháo gỡ nhưng chưa được xử lý dứt điểm; đến nay vẫn chưa thực hiện được thủ tục thanh toán cho các nhà đầu tư thực hiện dự án; các dự án đều ngừng thi công từ năm 2020.

Việc kéo dài thời gian thực hiện 2 dự án BT nêu trên sẽ làm tăng chi phí đầu tư; lãng phí nguồn lực Nhà nước, nhà đầu tư và xã hội; giảm hiệu quả đầu tư các dự án. Đồng thời, ảnh hưởng tiêu cực cuộc sống và sinh hoạt của người dân khu vực xung quanh các dự án; ảnh hưởng đến niềm tin của các nhà đầu tư. Do đó, để khơi thông điểm nghẽn, huy động các nguồn lực xã hội, phát huy hiệu quả đầu tư, tránh lãng phí, thất thoát, việc xử lý vướng mắc của các dự án là cần thiết.

Gỡ dứt điểm 'nút thắt'

Để đảm bảo tiến độ xử lý khó khăn, vướng mắc đối với 2 dự án BT nêu trên theo chỉ đạo của Ban Nội chính Trung ương và Chính phủ, sớm đưa các dự án đi vào hoạt động, tránh lãng phí nguồn lực của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội, Bộ Tài chính kiến nghị xây dựng Nghị quyết Chính phủ riêng để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án này.

Hiện TPHCM đang thực hiện thủ tục điều chỉnh (tính chất dự án không thay đổi, chỉ tăng tổng mức đầu tư do thời gian thực hiện kéo dài và phát sinh lãi vay), với tổng mức điều chỉnh trên 10.000 tỷ đồng .

Trên cơ sở tiếp thu, giải trình, ý kiến của UBND TPHCM các Bộ, cơ quan liên quan, Bộ Tài chính kiến nghị như sau:

Về việc điều chỉnh 2 dự án BT, Bộ Tài chính cho rằng các Hợp đồng BT của các dự án được ký giữa UBND TPHCM và các nhà đầu tư trước thời điểm Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư có hiệu lực. Theo quy định, các dự án được tiếp tục thực hiện, thanh toán theo quy định của các hợp đồng BT đã ký kết và quy định của pháp luật tại thời điểm ký kết hợp đồng.

Bên cạnh đó, việc UBND TPHCM kiến nghị cho phép thành phố điều chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án mà không thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư là có cơ sở pháp lý.

Về việc tái cấp vốn, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã khẳng định sẽ điều chỉnh quyết định tái cấp vốn để giải ngân tiếp số tiền tái cấp vốn khoảng 1.800 tỷ đồng cho BIDV sau khi UBND TPHCM, nhà đầu tư BT, BIDV hoàn thành các thủ tục điều chỉnh, ký kết hợp đồng BT, hợp đồng tín dụng và BIDV có đề nghị điều chỉnh quyết định tái cấp vốn.

Về quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư, theo Bộ Tài chính, đối với nhóm quỹ đất thuộc diện sắp xếp lại, xử lý tài sản công theo quy định tại khoản 7, Điều 6 Nghị quyết số 98 của Quốc hội, UBND TPHCM có thẩm quyền quyết định. Đối với nhóm quỹ đất đã được Nhà nước giải phóng mặt bằng, việc thực hiện phải tuân thủ theo quy định tại khoản 1, Điều 17 Nghị định số 69/2019/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3, Điều 90 Nghị định số 35/2021/NĐ-CP.

Cũng theo Bộ Tài chính, việc thanh toán hợp đồng BT được thực hiện bằng quỹ đất theo nguyên tắc ngang giá, trường hợp có chênh lệch thì thực hiện bù trừ bằng tiền hoặc quỹ đất khác. Do vậy Bộ đề nghị UBND TPHCM thanh toán hợp đồng hợp đồng BT bằng quỹ đất, trường hợp giá trị quỹ đất thanh toán nhỏ hơn giá trị hợp đồng đã ký kết, phần còn lại sẽ được thanh toán bằng tiền từ nguồn vốn đầu tư công của thành phố. Thành phố chịu trách nhiệm toàn diện trong việc xác định cụ thể giá đất để tính thu tiền sử dụng đất, tiền thu đất của các khu đất dự kiến thanh toán, bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về đất đai .

UBND TPHCM phối hợp với Kiểm toán Nhà nước thực hiện việc kiểm toán dự án làm cơ sở tổ chức thanh, quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm hài hòa lợi ích của nhà nước và nhà đầu tư, hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, sớm đưa dự án vào vận hành, khai thác, không để lãng phí, thất thoát.

DỰ ÁN CẢNG BIỂN GẦN 15.000 TỶ ĐỒNG Ì ẠCH HƠN 6 NĂM

Sau hơn 6 năm được phê duyệt, tiến độ thi công Khu bến cảng Mỹ Thủy với tổng vốn đầu tư gần 15.000 tỷ đồng ở Quảng Trị vẫn chậm do vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và thủ tục cấp phép liên quan đến khai thác khoáng sản.

Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy được Thủ tướng phê duyệt chủ trương đầu tư theo Quyết định số 16/QĐ-TTg ngày 4/1/2019. Với tổng vốn đầu tư lên đến 15.000 tỷ đồng, dự án có quy mô 10 bến tàu, triển khai trên diện tích 685 ha tại Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị. Dự án được chia thành 3 giai đoạn.

Theo báo cáo của chủ đầu tư dự án, đến ngày 27/5, đơn vị đã hoàn tất nhiều thủ tục quan trọng như quy hoạch chi tiết xây dựng , quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất, đánh giá tác động môi trường, thiết kế cơ sở và thiết kế kỹ thuật thi công; hoàn thành thủ tục xin cấp phép thi công đợt 1 dài 320m đối với hạng mục kè chắn sóng phía Đông và giấy phép thi công các hạng mục bến cập tàu số 1, số 2, sàn chuyển tiếp và kè sau cầu.

Về thi công thực tế, dự án cơ bản hoàn thành đoạn kè chắn sóng dài 320m. Hiện nhà đầu tư đang tiếp tục triển khai thi công các hạng mục bến tàu và kè sau cầu bến 1 và 2, với khối lượng đạt khoảng 31,36%. Nhà đầu tư thi công tiếp 3 hạng mục lớn, gồm đê chắn sóng đoạn km0+320 -km0+780m, dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2025; đê chắn sóng đoạn km0+780 - km1+735m, dự kiến trong năm 2025 sẽ thi công xong đến tối thiểu km1+200; cùng với đó là việc nạo vét luồng tàu, vũng quay tàu và khu vực trước bến.

Về thi công thực tế, dự án cơ bản hoàn thành đoạn kè chắn sóng dài 320m. Hiện nhà đầu tư đang tiếp tục triển khai thi công các hạng mục bến tàu và kè sau cầu bến 1 và 2, với khối lượng đạt khoảng 31,36%. Nhà đầu tư thi công tiếp 3 hạng mục lớn, gồm đê chắn sóng đoạn km0+320 -km0+780m, dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2025; đê chắn sóng đoạn km0+780 - km1+735m, dự kiến trong năm 2025 sẽ thi công xong đến tối thiểu km1+200; cùng với đó là việc nạo vét luồng tàu, vũng quay tàu và khu vực trước bến.

Ngoài ra, hạng mục nhà điều hành và hàng rào sẽ được khởi công vào tháng 7/2025, dự kiến hoàn thành trong tháng 12/2025. Trong quá trình thi công, tổng khối lượng chất nạo vét của dự án ước khoảng 29 triệu m3, trong đó có khoảng 1 triệu m3 là cát trắng (loại khoáng sản có giá trị cao).

Hiện chủ đầu tư cùng đơn vị tư vấn đang hoàn thiện hồ sơ trình Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, để sau đó báo cáo UBND tỉnh và xin ý kiến các bộ, ngành liên quan nhằm hoàn thiện thủ tục cấp phép khai thác.

Cùng với dự án cảng chính, chủ đầu tư cũng đề xuất triển khai một số dự án liên kết. Dẫu đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng dự án vẫn gặp một số khó khăn, nhất là khâu giải phóng mặt bằng và cấp phép khai thác khoáng sản. Ngoài ra, nhu cầu tổ chức nạo vét khẩn cấp 60.000m3 để phục vụ hoạt động tại bến 1 và bến 2 cũng đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về thủ tục và nguồn lực.

Tại buổi kiểm tra tiến độ thi công dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy mới đây, Quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Nam đã chỉ đạo cụ thể các giải pháp tháo gỡ. Ông Nam nhấn mạnh rằng dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy là một trong những công trình trọng điểm của tỉnh, mang theo kỳ vọng về việc mở ra cơ hội thu hút đầu tư, khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển và đóng vai trò động lực phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị ghi nhận sự quyết tâm của chủ đầu tư và đơn vị thi công, cũng như sự phối hợp của các sở, ngành và chính quyền địa phương trong quá trình thực hiện dự án. Yêu cầu các sở, ngành cần duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ với nhà đầu tư để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, đảm bảo tiến độ thi công đúng kế hoạch.

Về vấn đề khai thác khoáng sản, ông Hoàng Nam giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương phối hợp với chủ đầu tư hoàn thiện hồ sơ, đảm bảo đúng quy định pháp luật và tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương.

Đối với việc nạo vét khẩn cấp, Văn phòng UBND tỉnh được giao nhiệm vụ rà soát, báo cáo Đảng ủy UBND tỉnh, lấy ý kiến thống nhất của các Ủy viên UBND để quyết định phương án xử lý.

ĐỂ METRO HÀ NỘI KHÔNG “Ế KHÁCH”

Dù các tuyến đường sắt đô thị (metro) ở Hà Nội văn minh và đúng giờ, nhưng việc tiếp cận còn gặp nhiều khó khăn nên chưa thi hút được hành khách đi tàu.

Nhà tôi chỉ cách ga đường sắt đô thị Nhổn – ga Hà Nội khoảng 500m, nên sau khi tuyến metro này đi vào hoạt động, vợ tôi đã nhanh chóng chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng thay vì đi xe máy như trước. Không còn phải chen chúc giữa dòng phương tiện đông đúc, chi phí đi lại cũng tiết kiệm đáng kể, chỉ 200.000 đồng/tháng.

Tuy nhiên, nhiều người sống xa ga metro, trong khi hệ thống kết nối giao thông công cộng vẫn còn hạn chế, khiến việc tiếp cận metro không dễ dàng.

Trong một chuyến đi thực tế tuyến metro Nhổn – ga Hà Nội cùng ông Khuất Việt Hùng – Chủ tịch HĐTV Hanoi Metro, chúng tôi nhận thấy sự chênh lệch rõ rệt về lượng hành khách giữa các khung giờ.

Lúc 9h20 sáng, mỗi toa tàu chỉ có khoảng 4-5 người, trái ngược với giờ cao điểm đông kín khách. Số liệu tháng 2/2025 cho thấy tuyến Nhổn – ga Hà Nội đạt trung bình 19.220 khách/ngày nhưng giờ thấp điểm chỉ có 810 khách. Tuyến Cát Linh – Hà Đông cũng tương tự, với bình quân 43.587 khách/ngày nhưng giờ thấp điểm chỉ đạt 1.578 khách. Ngay cả ngoài giờ cao điểm, metro vẫn rất hiệu quả, vấn đề là làm sao để người dân tiếp cận dễ dàng hơn.

Rào cản tiếp cận metro

Có nhiều nguyên nhân khiến hành khách chưa sẵn sàng tiếp cận hệ thống metro. Trước hết, Hà Nội hiện chỉ có 2 tuyến metro đang hoạt động, trong đó tuyến Nhổn - ga Hà Nội chỉ khai thác đoạn trên cao (8,5 km) và chưa kết nối với tuyến Cát Linh - Hà Đông, gây bất tiện trong việc chuyển tiếp chuyến đi.

Thứ hai, kết nối giữa hệ thống đường sắt đô thị với khu dân cư và công sở vẫn còn tương đối hạn chế. Chưa có các khu vực đô thị với mật độ cao và các ga theo mô hình TOD (Phát triển tập trung quanh giao thông công cộng), khiến việc kết nối với các phương tiện giao thông khác như xe buýt, taxi, và xe đạp công cộng chưa được thuận lợi. Các trạm xe buýt mới chỉ được bố trí ở một số vị trí gần nhà ga.

Trong khi đó, khu vực đón trả khách cho xe ôm và taxi tại các nhà ga vẫn chưa được quy hoạch chính quy. Số lượng điểm cho xe đạp công cộng dù đã được lắp đặt nhưng vẫn còn hạn chế, chưa đủ để người dân dễ dàng tiếp cận metro trong mọi tình huống.

Thêm vào đó, vấn đề kết nối từ khu dân cư và công sở đến nhà ga cũng gặp khó khăn do thiếu đường dành riêng cho xe đạp, lối đi bộ chưa đảm bảo thông thoáng và an toàn. Ngoài ra thói quen di chuyển bằng xe cá nhân vẫn ăn sâu trong lỗi nghĩ của người dân.

Cần giải pháp đồng bộ

Để thu hút hành khách sử dụng metro, Hà Nội cần có giải pháp đồng bộ cả trước mắt và lâu dài. Hai tuyến metro hiện tại nằm trên trục giao thông thường xuyên ùn tắc nên việc bố trí các tuyến buýt kết nối gần nhà ga là rất quan trọng, giúp người dân, đặc biệt là ở xa, dễ dàng tiếp cận.

Hà Nội cũng cần quy hoạch điểm đón trả khách cho xe ôm, taxi và bố trí điểm cho thuê xe đạp công cộng gần các ga metro.

Xe đạp là phương tiện phù hợp cho khoảng cách từ 1-3km, do đó cần chính sách trợ giá để doanh nghiệp phát triển dịch vụ này, giúp mở rộng khả năng tiếp cận metro và khuyến khích di chuyển xanh. Đồng thời, hạ tầng như làn đường cho xe đạp, người đi bộ cũng cần được cải thiện.

Hà Nội nên xây dựng nền tảng số tích hợp lịch trình, lộ trình và bán vé giữa metro với xe buýt, xe ôm công nghệ, taxi, xe đạp công cộng. Việc ứng dụng công nghệ sẽ giúp người dân dễ dàng lập kế hoạch di chuyển.

Nguồn: Thanh Niên; CafeF; Soha; Vietnamnet