PHÁT HIỆN TRUNG QUỐC ĐANG VẬN HÀNH HỆ THỐNG NGẦM SÂU 10.000M, NHẮM TỚI MỤC TIÊU LỚN

Các kỹ sư Trung Quốc đã dành hơn 580 ngày khoan tại sa mạc Taklamakan, và dự án đã đạt độ sâu 10.910 mét để nhắm tới mục tiêu thăm dò dầu khí và muốn thử nghiệm xem con người có thể đi sâu tới đâu vào lòng Trái Đất? Hệ thống khoan xuyên qua 12 tầng địa chất, chạm tới các lớp đá hơn 500 triệu năm tuổi, đồng thời phải đối mặt với nhiệt độ và áp suất khắc nghiệt đến mức 910 mét cuối cùng mất gần một năm để hoàn thành.

Theo People's Daily, vào tháng 2/2025, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) đã công bố hoàn thành giếng Shenditake 1, nằm tại sa mạc Taklamakan, bồn địa Tarim, khu tự trị Tân Cương ở tây bắc Trung Quốc. Việc khoan đã đạt độ sâu ấn tượng 10.910 mét, trở thành giếng khoan thẳng đứng sâu nhất từng được thực hiện tại châu Á.

Dự án không chỉ phá vỡ các kỷ lục khu vực mà còn thể hiện kỹ thuật khoan sâu hiện đại của Trung Quốc. Trong hơn 580 ngày vận hành liên tục, các đội kỹ thuật đã phải đối mặt với nhiệt độ cực cao, áp suất lớn và những thách thức cơ học tăng theo cấp số nhân với mỗi kilomet khoan xuống.

Kết quả cuối cùng vượt ra ngoài phạm vi kỹ thuật: giếng đã xuyên qua 12 tầng địa chất riêng biệt và chạm tới các cấu trúc đá hơn 500 triệu năm tuổi, mở ra một cánh cửa mới để nghiên cứu sâu bên trong lõi Trái Đất tại một trong những vùng khắc nghiệt nhất hành tinh.

Sa mạc Taklamakan là nơi triển khai một trong những dự án phức tạp nhất từng được ngành năng lượng thực hiện. Việc lựa chọn địa điểm không phải ngẫu nhiên. Sa mạc Taklamakan được biết đến là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất thế giới, với nhiệt độ bề mặt có thể vượt quá 50°C, bão cát thường xuyên và gần như không có hạ tầng tự nhiên.

Dù trong điều kiện cực đoan, bồn địa Tarim vẫn được coi là một trong những khu vực giàu tiềm năng năng lượng nhất Trung Quốc, với trữ lượng dầu khí có thể nằm ở độ sâu vượt xa mức trung bình toàn cầu.

Khoan thông thường hiếm khi vượt quá 5.000–7.000 mét, nhưng dự án Shenditake 1 được thiết kế đặc biệt để thăm dò các tầng sâu hơn và ít được biết đến. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến, hậu cần độ chính xác cao và kế hoạch dài hạn.

Để hỗ trợ dự án, CNPC đã phát triển giàn khoan tự động 12.000 mét đầu tiên trên thế giới và một bộ công cụ ghi địa vật lý siêu sâu tiên tiến. "Với hơn 90% các thành phần của hệ thống khoan được phát triển trong nước, những công nghệ tự phát triển này tạo thành nền tảng cho khả năng của Trung Quốc trong việc tiên phong thăm dò siêu sâu và phức tạp về địa chất", ông Li Yahui, thiết kế trưởng của giàn khoan "Shenditake 1", cho biết.

Một trong những dữ liệu đáng chú ý nhất của dự án nằm ở tốc độ khoan. Mặc dù giếng được hoàn thành trong khoảng 580 ngày, nhưng 910 mét cuối cùng mất tới khoảng 300 ngày để khoan, cho thấy mức độ khó tăng vọt ở độ sâu lớn.

Hiện tượng này là đặc trưng của khoan sâu và xảy ra do sự kết hợp của nhiều yếu tố vật lý và cơ học: Khi độ sâu tăng, áp suất địa chất tăng mạnh, có thể vượt quá 100 megapascal, tương đương hàng nghìn tấn lực đè lên mỗi mét vuông cấu trúc. Đồng thời, nhiệt độ cũng tăng, thường vượt quá 200°C ở độ sâu lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất thiết bị.

Mũi khoan bị mài mòn nhanh chóng, dung dịch khoan mất ổn định và các bộ phận kim loại phải chịu giới hạn vật lý cực đoan, đòi hỏi thay thế thường xuyên và điều chỉnh liên tục. Điều này khiến những kilomet cuối cùng trở thành giai đoạn khoan chậm, tốn kém và cực kỳ thách thức về kỹ thuật.

Khi đạt độ sâu 10.910 mét, giếng Shenditake 1 đã xuyên qua 12 tầng địa chất khác nhau, mỗi tầng đại diện cho những giai đoạn riêng biệt trong lịch sử Trái Đất. Trong số các lớp được xác định có: Trầm tích hình thành trong hàng triệu năm gần đây, các lớp đá sa thạch và đá vôi bị nén chặt và các cấu trúc sâu với đá cổ xưa hơn nhiều. Dữ liệu quan trọng nhất là việc khoan đã chạm tới các tầng đá hơn 500 triệu năm tuổi, thuộc các thời kỳ địa chất cực kỳ cổ xưa, tồn tại trước khi nhiều lục địa hiện nay hình thành.

Những lớp này hoạt động như “kho lưu trữ tự nhiên” của tiến hóa địa chất, chứa thông tin về khí hậu, thành phần hóa học, hoạt động kiến tạo và sự hình thành tài nguyên trong hàng trăm triệu năm. Việc tiếp cận trực tiếp như vậy là hiếm và vô cùng giá trị đối với khoa học.

Mục tiêu của hệ thống khoan này không chỉ là dầu khí mà còn là khám phá khoa học bên trong Trái Đất. Dù gắn với ngành năng lượng, tác động của dự án vượt xa việc tìm kiếm dầu khí. Khoan ở độ sâu này cho phép: Nghiên cứu trực tiếp cấu trúc vỏ Trái Đất, phân tích gradient nhiệt, khảo sát các tầng địa chất cổ và đánh giá tiềm năng các bể chứa sâu.

Việc hoàn thành Shenditake 1 cũng mang ý nghĩa chiến lược. Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào công nghệ thăm dò năng lượng nội địa nhằm giảm phụ thuộc bên ngoài và mở rộng năng lực công nghiệp.

Các dự án như vậy nằm trong chiến lược lớn hơn gồm: Khảo sát địa chất, công nghệ khoan tiên tiến, an ninh năng lượng, làm chủ công nghệ và mở rộng trữ lượng trong nước.

LENINGRAD ĐÃ "TRỞ THÀNH TIỀN TUYẾN": NGA TUYÊN BỐ "SỐC" SAU LOẠT ĐÒN TẤN CÔNG DỒN DẬP CỦA UKRAINE

Trong bối cảnh các cuộc tấn công của Ukraine ngày càng gia tăng, giới chức Nga thừa nhận tình hình an ninh tại khu vực Leningrad đang xấu đi nhanh chóng. Thống đốc Leningrad, ông Alexander Drozdenko, tuyên bố khu vực này “giờ không chỉ là vùng hậu phương mà đã trở thành tiền tuyến”.

Phát biểu trong cuộc họp truyền hình ngày 30/4, ông Drozdenko đã báo cáo với Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev về tình hình ngày càng xấu đi tại các cơ sở năng lượng trong khu vực sau loạt đòn tập kích từ phía Ukraine.

“Leningrad giờ đây không chỉ là khu vực biên giới, mà còn là một vùng tiền tuyến. Với cường độ tấn công trong tháng 3 và giữa tháng 4, rõ ràng các cơ sở nhiên liệu – năng lượng và hạ tầng cảng đang là mục tiêu trọng điểm của đối phương”, ông Drozdenko nhấn mạnh.

Hạ tầng dầu mỏ trở thành mục tiêu

Theo các báo cáo, Ukraine đã tăng cường tấn công vào hạ tầng dầu mỏ tại khu vực này, đặc biệt là các cảng biển như Ust-Luga và Primorsk – hai trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng của Nga trên biển Baltic.

Dù không giáp trực tiếp Ukraine, vị trí của Leningrad ở phía tây nước Nga và gần biển Baltic khiến khu vực này trở thành mục tiêu chiến lược, nhất là khi Kiev đã mở rộng đáng kể năng lực tấn công tầm xa trong thời gian gần đây.

Các cuộc tấn công đầu tiên được ghi nhận từ ngày 22/3, sau đó tiếp diễn trong nhiều tuần, nhắm vào bể chứa nhiên liệu, cầu cảng, tàu chở dầu và nhiều hạng mục hạ tầng khác.

Thống đốc Drozdenko cho biết, trong ba tháng đầu năm 2026, lực lượng phòng không Nga đã bắn hạ 343 máy bay không người lái trên bầu trời Leningrad – cho thấy cường độ tấn công gia tăng đáng kể.

Khoảng cách 1.000 km vẫn không an toàn

Điều đáng chú ý là các cảng này nằm cách biên giới gần nhất của Ukraine khoảng 1.000 km, cho thấy khả năng tấn công tầm xa ngày càng đáng kể của Kiev.

Trong đó: Ust-Luga là một trong những cảng lớn nhất của Nga tại Baltic, đóng vai trò trung tâm xuất khẩu dầu và sản phẩm dầu mỏ. Primorsk xử lý khoảng 60 triệu tấn dầu mỗi năm và là đầu mối xuất khẩu chủ lực của Nga trong khu vực

Những cơ sở này đóng góp quan trọng vào nguồn thu ngân sách của Điện Kremlin.

Theo hãng tin Reuters, các cuộc tấn công bằng UAV, phá hoại đường ống và việc bắt giữ tàu chở dầu đã khiến khoảng 40% năng lực xuất khẩu dầu của Nga bị gián đoạn – mức gián đoạn nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của nước này.

Giới phân tích nhận định Ukraine đang tập trung đánh vào hạ tầng dầu khí nhằm làm suy yếu nguồn thu quan trọng nhất của Nga, đặc biệt trong bối cảnh giá dầu toàn cầu tăng mạnh sau xung đột tại Iran.

Mặt trận mới mở rộng sâu trong lãnh thổ Nga

Việc một khu vực cách xa chiến tuyến như Leningrad bị coi là “tiền tuyến” cho thấy phạm vi chiến sự đang mở rộng đáng kể. Không chỉ dừng ở các khu vực giáp biên, các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga giờ đây cũng trở thành đích nhắm thường xuyên.

Diễn biến này phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cách thức tác chiến của Ukraine, đồng thời đặt ra thách thức mới đối với hệ thống phòng thủ và an ninh năng lượng của Nga trong giai đoạn tới.

MỸ ƯỚC TÍNH IRAN THIỆT HẠI 4,8 TỶ USD, TEHRAN CẢNH BÁO XUNG ĐỘT BÙNG LẠI

Cả Mỹ và Iran đều vẫn phát đi thông điệp cứng rắn liên quan tới cuộc xung đột đã kéo dài hơn 2 tháng qua.

Bộ Quốc phòng Mỹ ước tính rằng cuộc phong tỏa hải quân của Washington đã khiến Iran thiệt hại khoảng 4,8 tỷ USD doanh thu từ dầu mỏ, một quan chức Lầu Năm Góc nói với The Hill vào ngày 1/5.

Biện pháp phong tỏa, được áp đặt từ hơn hai tuần trước, là một trong những công cụ mà Tổng thống Donald Trump sử dụng để gây sức ép lên Iran, trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Tehran dường như rơi vào bế tắc.

“Cuộc phong tỏa của Mỹ tại Eo biển Hormuz đang được triển khai với toàn lực và tạo ra tác động mang tính quyết định như chúng tôi mong muốn. Chúng tôi gây tác động nặng nề vào Iran. Các lực lượng vũ trang của chúng tôi trong khu vực sẽ tiếp tục duy trì áp lực không ngừng này”, quyền phát ngôn viên Lầu Năm Góc Joel Valdez cho biết trong một tuyên bố hôm 1/5.

Kể từ khi phong tỏa có hiệu lực vào ngày 13/4, lực lượng Mỹ tại Trung Đông đã buộc 45 tàu thương mại phải quay đầu hoặc trở lại cảng, theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, cơ quan phụ trách các lực lượng Mỹ trong khu vực.

Trong khi các cuộc đàm phán ngoại giao chưa đạt tiến triển, cả hai bên đều áp đặt các biện pháp phong tỏa của riêng mình: Iran siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, còn lực lượng Mỹ phong tỏa các tàu thuyền tại vịnh Oman.

Ông Trump cũng đã thông báo với Quốc hội vào ngày 1/5 rằng lệnh ngừng bắn hiện tại với Iran kéo dài mốc thời gian giữa thời điểm bắt đầu xung đột (28/2) và thời hạn 60 ngày theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh.

Tổng thống đã được Đô đốc Brad Cooper và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, báo cáo vào ngày 30/4 về các phương án quân sự mới có thể áp dụng với Iran.

“Có nhiều lựa chọn. Chúng ta muốn đánh mạnh để kết thúc vĩnh viễn, hay muốn cố gắng đạt được một thỏa thuận?”, ông Trump nói với các phóng viên, đồng thời cho biết ông ưu tiên đạt được một thỏa thuận với Iran.

Trong khi đó, một quan chức quân sự cấp cao của Iran cho biết ngày 2/5 rằng kịch bản xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát trở lại là “có khả năng xảy ra”, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Donald Trump nói ông “không hài lòng” với đề xuất đàm phán mới từ phía Iran.

Tehran đã chuyển bản dự thảo này cho Pakistan vào tối 30/4, truyền thông nhà nước Iran đưa tin nhưng không tiết lộ nội dung chi tiết.

Sáng 2/5, ông Mohammad Jafar Asadi, một nhân vật cấp cao trong bộ chỉ huy trung tâm của quân đội Iran, tuyên bố “một cuộc xung đột mới giữa Iran và Mỹ là có khả năng xảy ra”, theo hãng tin Fars.

Chánh án Iran, Gholamhossein Mohseni Ejei, ngày 1/5 cho biết Iran “chưa bao giờ né tránh đàm phán”, nhưng sẽ không chấp nhận việc bị “áp đặt” các điều khoản hòa bình.

Nhà Trắng từ chối cung cấp chi tiết về đề xuất mới của Iran, nhưng Axios đưa tin đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đã đưa ra các sửa đổi, đưa chương trình hạt nhân của Tehran trở lại bàn đàm phán.

Các thay đổi được cho là bao gồm yêu cầu Iran không di chuyển uranium đã làm giàu khỏi các địa điểm bị tấn công hoặc khôi phục hoạt động tại đó trong thời gian đàm phán.

Nguồn: CafeF; Dân Việt; Dân Trí