Siết thao túng ngân hàng: Sở hữu 1% vốn phải công khai người nhà 5 thế hệ

Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) có những thay đổi theo hướng đảm bảo an toàn cho hệ thống ngân hàng thông qua việc ngăn chặn khả năng thao túng của một cá nhân hay tổ chức tại ngân hàng.

Cụ thể, Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), vừa được Quốc hội thông qua, quy định, cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên của tổ chức tín dụng (TCTD) phải cung cấp cho TCTD các thông tin của cá nhân và người liên quan gồm: Họ và tên; số định danh cá nhân; quốc tịch, số hộ chiếu, ngày cấp, nơi cấp của cổ đông là người nước ngoài; số Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ pháp lý tương đương của cổ đông là tổ chức; ngày cấp, nơi cấp của giấy tờ này.

Bên cạnh đó, cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên cũng phải cung cấp thông tin về số lượng, tỷ lệ sở hữu cổ phần của mình và người có liên quan tại tổ chức tín dụng đó.

Các cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ phải gửi cho TCTD văn bản cung cấp thông tin lần đầu và khi có thay đổi các thông tin này trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày phát sinh hoặc có thay đổi thông tin.

Riêng về tỷ lệ sở hữu, cổ đông sở hữu trên 1% vốn điều lệ chỉ phải công bố thông tin khi có mức thay đổi về tỷ lệ sở hữu cổ phần của mình, tỷ lệ sở hữu cổ phần của mình và người có liên quan từ 1% vốn điều lệ trở lên so với lần cung cấp liền trước.

Luật mới cũng yêu cầu TCTD phải công bố công khai thông tin về họ và tên cá nhân, tên tổ chức là cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên của tổ chức tín dụng và số lượng, tỷ lệ sở hữu cổ phần của cá nhân đó và người có liên quan trên trang thông tin điện tử của TCTD trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông tin cung cấp.

Theo quy định mới, khái niệm "người có liên quan" đã được mở rộng đến cả ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, cô, dì, chú, bác, các cháu, tức là 5 thế hệ. Đây là một biện pháp cần thiết để có thể kiểm soát được tình trạng sở hữu chéo.

Luật Các TCTD (sửa đổi) cũng quy định lộ trình về việc siết tỷ lệ cấp tín dụng với khách hàng tại khoản 1 Điều 136 như sau:

Tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó của ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô không được vượt quá tỷ lệ sau đây:

Từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành (1/1/2025) đến trước ngày 1/1/2026: 14% vốn tự có đối với một khách hàng; 23% vốn tự có đối với một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó;

Từ ngày 1/1/2026 đến trước ngày 1/1/2027: 13% vốn tự có đối với một khách hàng; 21% vốn tự có đối với một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó;

Từ ngày 1/1/2027 đến trước ngày 1/1/2028: 12% vốn tự có đối với một khách hàng; 19% vốn tự có đối với một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó;

Từ ngày 1/1/2028 đến trước ngày 1/1/2029: 11% vốn tự có đối với một khách hàng; 17% vốn tự có đối với một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó;

Từ ngày 1/1/2029: 10% vốn tự có đối với một khách hàng; 15% vốn tự có đối với một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó.

Trước đó, Luật các tổ chức tín dụng quy định: Tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng không được vượt quá 15% vốn tự có của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô; tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng và người có liên quan không được vượt quá 25% vốn tự có của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô.

Như vậy, tỷ lệ tối đa cấp tín dụng/vốn tự có với một khách hàng tại ngân hàng sẽ giảm dần từ 15% về 10% trong 5 năm (đến 2029). Tỷ lệ tối đa cấp tín dụng/vốn tự có đối với một khách hàng và người liên quan sẽ giảm dần từ 25% về 15% trong 5 năm (đến 2029).

Lo thiếu quỹ đất ở để làm nhà ở thương mại

Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đề xuất mở rộng các loại đất làm dự án nhà ở thương mại sau khi luật Đất đai sửa đổi đã được thông qua nhưng hạn chế điều này.

Thiếu nguồn cung quỹ đất trong 5 - 7 năm tới

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cho biết các doanh nghiệp rất hoan nghênh luật Đất đai 2024 quy định thông thoáng việc sử dụng đất để thực hiện dự án phát triển KT-XH. Tuy nhiên, luật lại có một số hạn chế đối với dự án nhà ở thương mại. Cụ thể, quy định tại điểm b khoản 1 điều 127 luật Đất đai 2024 có thể dẫn đến hệ quả là trong khoảng 5 - 7 năm tới đây thì thị trường bất động sản nhà ở thương mại sẽ tiếp tục thiếu nguồn cung quỹ đất dẫn đến thiếu nguồn cung nhà ở thương mại.

Lý do là tổ chức phát triển quỹ đất của nhà nước chưa thể tạo quỹ đất để thực hiện giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án đầu tư có sử dụng đất để lựa chọn nhà đầu tư. Nên với quy định "chỉ được thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất ở" cùng với khoản 6 điều 127 luật Đất đai 2024 quy định "trường hợp để thực hiện dự án nhà ở thương mại thì phải đang có quyền sử dụng đất ở hoặc đất ở và đất khác" sẽ làm lợi cho các nhà đầu tư đã có sẵn quỹ đất dự án nhà ở thương mại đã được phê duyệt. Nhất là chủ đầu tư các dự án khu đô thị, nhà ở thương mại quy mô lớn có cơ hội chiếm lĩnh thị trường.

Do vậy, ông Lê Hoàng Châu bày tỏ vui mừng khi Quốc hội cho phép trường hợp xét thấy cần thiết thì Chính phủ nghiên cứu, xây dựng đề án thí điểm trình cấp có thẩm quyền để trình Quốc hội xem xét ban hành nghị quyết cho phép thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất khác quy định của luật Đất đai.

Quy định chưa thực tế

Từ kinh nghiệm thực tế của doanh nghiệp mình, ông Trần Anh Tú, Công ty Anh Tú, cho hay trước đây công ty ông mua đất nông nghiệp để làm dự án nhưng nhiều năm nay không thể triển khai vì vướng quy định không có đất ở. "Chúng tôi đã ê ẩm khi đi đền bù. Đền bù xong thì làm mãi không ra pháp lý với một quy định rất "éo le" là phải có đất ở hoặc một phần đất ở mới được làm dự án. Trong khi đó, doanh nghiệp tha thiết mong muốn nhà nước đứng ra bồi thường để có quỹ đất sạch đem đấu giá, đấu thầu, cung cấp quỹ đất cho doanh nghiệp thì đến nay nhà nước chưa làm được điều này nên phải có cơ chế để doanh nghiệp đi mua đất làm dự án, trong đó có cả đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp", ông Tú dẫn chứng và nhấn mạnh hiện nay dự án có đất ở chiếm tỷ lệ rất ít, nằm rải rác ở các quận trung tâm đô thị và rất nhỏ, khó làm được các dự án quy mô lớn. Do vậy cần có cơ chế để doanh nghiệp thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất khác làm dự án nhà ở thương mại. Tránh trường hợp dự án phải có ít nhất 1 m² đất ở mới được làm nhà ở thương mại.

Ông Trần Quốc Dũng, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Hưng Thịnh, phân tích trong tờ trình dự thảo luật Đất đai (sửa đổi), Chính phủ đã có đưa vào nội dung cho doanh nghiệp chuyển nhượng đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp để làm dự án nhà ở thương mại. Tuy nhiên, cuối cùng trong luật không có quy định về nội dung này. Dù vậy, Quốc hội cũng cho phép trường hợp xét thấy cần thiết thì Chính phủ nghiên cứu, xây dựng đề án thí điểm trình cấp có thẩm quyền để trình Quốc hội xem xét ban hành nghị quyết cho phép thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất khác quy định của luật Đất đai.

"Quy định như vậy thì Chính phủ phải quyết liệt ra nghị quyết để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Bởi việc phải có đất ở mới cho làm dự án nhà ở thương mại là rất khó. Miễn sao có đất phù hợp quy hoạch thì cho làm dự án, đâu cần thiết phải có đất ở", ông Dũng nói và nhấn mạnh nếu phải có ít nhất 1 m² đất ở mới được làm dự án nhà ở thương mại và yêu cầu dự án nhà ở thương mại chỉ được thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất ở là bất hợp lý.

Đồng thời làm vô hiệu hóa về quản lý nhà nước bằng quy hoạch xây dựng, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Bởi vì ngay từ khi "khai thiên lập địa" thì đất đơn giản thuần túy chỉ là đất (không phân biệt đất ở hay đất loại nào khác). Trong quá trình phát triển theo quy luật tự nhiên, theo quy hoạch và thực tế thì mới định hình các loại đất, chuyển mục đích sử dụng theo quy hoạch đó. Ngoài ra, xét về tiêu chí để đưa ra chế định trên, có các điểm bất hợp lý. Cần đặt câu hỏi: Tại sao chỉ hạn chế đối với dự án nhà ở thương mại mà không áp dụng chung cho các dự án khác. Điều này gây ra sự bất bình đẳng trong nguyên tắc quyền sử dụng đất.

Một số chuyên gia lại đặt vấn đề tại sao đối với các dự án theo cơ chế đấu giá, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thì không yêu cầu trong khu đất hiện trạng đó phải có chút đất ở. Thực tế, yêu cầu phải có ít nhất 1 m² đất ở mới được chỉ định làm dự án nhà ở thương mại là không dựa trên cơ sở nào cả. Quy định này sẽ gây nghẽn vấn đề pháp lý về đầu tư phát triển dự án nhà ở thương mại, gây ảnh hưởng, lãng phí nguồn lực về đất đai.

Dự án vành đai 2 TP.HCM 6 năm chưa xong, mỗi tháng phải trả lãi 15 tỉ: Ai chịu trách nhiệm?

Dự án vành đai 2 ở TP Thủ Đức 6 năm chưa xong, mỗi tháng phải trả lãi 15 tỉ đồng. Thiệt hại kéo dài nhiều năm, ai sẽ chịu trách nhiệm?

Đoạn này chỉ dài 2,7km từ đường Phạm Văn Đồng đến nút giao Gò Dưa được khởi công từ năm 2017, dừng thi công từ tháng 6-2020. Công ty cổ phần đầu tư Văn Phú Bắc Ái (nhà đầu tư) cho biết để làm trở lại cần hoàn thành điều chỉnh dự án, giải phóng xong mặt bằng.

Ngoài ra còn có ba đoạn khác cũng chưa khép kín trong tổng dự án vành đai 2 ở TP.HCM đã được quy hoạch cách đây hơn 15 năm.

Thiệt hại ai chịu?

Suy cho cùng là ngân sách, người dân hằng ngày còn phải chịu đựng cảnh kẹt xe, hàng hóa chậm luân chuyển, mất đi cơ hội phát triển, ảnh hưởng môi trường đầu tư. Chỉ còn khoảng 10km ở bốn đoạn dừng thi công kéo dài khiến vành đai 2 chưa được khép kín nên không phát huy tác dụng vì ôtô, xe tải, container vẫn phải vào khu vực nội thành.

Hàng chục năm trở thành khoảng thời gian mòn mỏi chờ đợi một con đường góp phần giải quyết kẹt xe, kết nối thông thương, phát triển cơ sở hạ tầng cho TP.HCM. Chưa ai dám chắc những chậm trễ chỉ dừng lại ở đó. Một đồng cho tăng trưởng đang phải trả bằng nhiều đồng vốn hạ tầng.

Nhà đầu tư nào làm dự án cũng là hình thức kinh doanh, luôn mong sớm hoàn thành để thu hồi vốn và có lợi nhuận, tái đầu tư. Trong triển khai có rất nhiều phát sinh, công việc vượt ngoài thẩm quyền nhà đầu tư và cần các cơ quan chức năng kịp thời vào cuộc giải quyết.

Nếu cấp thẩm quyền không quyết định, chưa cho phép hẳn không nhà đầu tư nào dám làm. Có những trở ngại ban đầu không lớn, nếu kéo dài sẽ trở thành phức tạp.

Vướng giải phóng mặt bằng thường được cho là khách quan nhưng cần nhìn nhận, đánh giá thực tế. Cùng áp dụng hành lang pháp lý, thậm chí trong một dự án đi qua nhiều địa bàn với thẩm quyền tương ứng sao có nơi làm tốt và có nơi thì bế tắc?

Cần "tối hậu thư" để đẩy tiến độ

Hiện nay vẫn khó xác định trách nhiệm cá nhân, xử lý các trường hợp trực tiếp hay gián tiếp đủng đỉnh trong công việc. Nếu có cơ chế giám sát, kịp thời chấn chỉnh và quy trách nhiệm cụ thể cho người đứng đầu mỗi nơi khi xảy ra chậm trễ sẽ thôi thúc tính tự giác xử lý công việc, báo cáo trở ngại và đề xuất hướng giải quyết đối với các trường hợp vượt thẩm quyền.

Phải thừa nhận vẫn còn nhiều thủ tục thực hiện dự án khá rối rắm, lấy ý kiến nhiều nơi, kiểm soát quá chặt đầu vào có những khâu không cần thiết. TP.HCM được áp dụng cơ chế đặc thù nghị quyết 98, mong hãy tận dụng xử lý dứt điểm các trở ngại để tái khởi động bốn đoạn còn lại nhằm khép kín dự án vành đai 2.

Có thể bố trí ngân sách chủ động thực hiện các hạng mục, công việc mà nhà đầu tư từ chối bởi trước sau gì cũng phải làm, xong càng sớm càng lợi, nếu kéo dài thêm thì càng lãng phí. Cấp thẩm quyền cần có "tối hậu thư" hoàn tất công tác điều chỉnh dự án, giải phóng mặt bằng.

Sắp tới sẽ triển khai nhiều dự án lớn, trong đó có xã hội hóa thu hút đầu tư. Cần cơ quan chuyên trách với đội ngũ nhân sự giỏi, am hiểu không chỉ kỹ thuật mà còn cả kinh tế để tổ chức thực hiện một cách chuyên nghiệp và quản lý hiệu quả các dự án BT trả chậm bằng tiền, BOT trên đường hiện hữu.

Nên ban hành quy trình thực hiện phù hợp tính chất đặc thù xã hội hóa và thu hút đầu tư, khai thác, hoàn vốn và kể cả khâu huy động tài chính cho dự án bằng cẩm nang chuyên ngành hướng dẫn một cách công khai, rõ ràng và chi tiết. Quy định điều kiện hiệu quả kinh tế, chất lượng công trình, giảm gánh nặng ngân sách.

Đồng thời, quy trình thủ tục cần thiết kế lại, phối hợp theo hướng chú trọng hiệu quả, loại bỏ những công việc và thủ tục lắm khi không cần thiết, không tạo ra giá trị thực tế để cơ chế thực hiện trở nên gọn gàng, bớt rối rắm, căng thẳng và không còn lý do đùn đẩy trách nhiệm.

Dự án đường sắt đô thị gây lãng phí nhân lực, vì sao?

Thực tế triển khai dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TPHCM cho thấy một trong những khó khăn, vướng mắc chủ yếu khiến thời gian thực hiện dự án đường sắt đô thị kéo dài, gây lãng phí nguồn nhân lực là do thiếu thống nhất, đồng bộ tiêu chuẩn Quy chuẩn, kỹ thuật.

Ngày 19/1, tại phiên chuyên đề Quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, công nghệ và quản lý dự án đường sắt đô thị trong khuôn khổ Hội thảo phát triển đường sắt đô thị, nhiều chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết phải có khung tiêu chuẩn thống nhất cho loại hình giao thông này.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết theo quy hoạch Giao thông vận tải, Thủ đô sẽ có 10 tuyến đường sắt đô thị (ĐSĐT) với tổng chiều dài 417,8 km, trong đó 75,6 km đi ngầm.

Tuy nhiên, hiện nay mới chỉ hoàn thành được 13 km của tuyến ĐSĐT số 2A, đoạn Cát Linh - Hà Đông và đang triển khai thi công 12,5 km tuyến số 3, đoạn Nhổn - Ga Hà Nội. Sắp tới UBND TP Hà Nội sẽ đưa vào khai thác đoạn trên cao thuộc dự án tuyến ĐSĐT thí điểm đoạn Nhổn - Ga Hà Nội, còn TPHCM sắp đưa vào khai thác tuyến ĐSĐT số 1 đoạn Bến Thành - Suối Tiên.

Từ thực tiễn, theo ông Tuấn, việc các dự án ĐSĐT chậm tiến độ có nguyên nhân do chủ đầu tư cũng như các nhà thầu gặp vướng mắc khi áp dụng nhiều hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn cả trong và ngoài nước, cũng như khó khăn trong công tác quản lý dự án ĐSĐT.

Ông Đỗ Việt Hải, Phó Giám đốc Sở GTVT Hà Nội cũng cho rằng tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng cho các dự án ĐSĐT không đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong quá trình thi công, nghiệm thu công trình cũng như duy tu, bảo dưỡng.

Trong khi đó, Tiến sĩ Phan Hữu Duy Quốc, chuyên gia về ĐSĐT cảnh báo, việc sử dụng các tiêu chuẩn khác nhau có nguy cơ lãng phí nguồn lực (không tận dụng được các thiết bị, sản phẩm kỹ thuật như bản vẽ, tính toán, kinh nghiệm thi công…), đội ngũ kỹ sư lành nghề ở dự án này có thể không có kinh nghiệm ở dự án khác.

Các chuyên gia cũng cảnh báo, việc không có sự thống nhất về quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật còn dẫn đến khác biệt trong cách vận hành và khai thác, gây khó khăn trong việc kết nối giữa các tuyến ĐSĐT.

Theo TS Nguyễn Thị Hoài An, Khoa Vận tải và kinh tế đường sắt (Đại học Giao thông vận tải), tiêu chuẩn là thước đo, tiềm năng kỹ thuật làm tăng khả năng đổi mới và khả năng cạnh tranh quốc tế, tăng chất lượng vận hành, tăng lợi thế về chi phí.

Bà An kiến nghị việc áp dụng các tiêu chuẩn cần tính đến điều kiện vận hành đặc thù của nước ta như Hệ thống luật pháp, khí hậu nhiệt đới, hạ tầng đô thị, hành vi tham gia giao thông địa phương, các loại phương tiện giao thông khác...

Nguồn: Vietnamnet; Thanh Niên; Tuổi Trẻ; Soha