Những điểm mới nổi bật nhất trong Luật Đất đai vừa được Quốc hội thông qua

Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất, đổi mới quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, các trường hợp giao đất không thông qua đấu giá, đấu thầu là những chính sách nổi bật trong Luật Đất đai sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua.

Đổi mới quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Luật Đất đai sửa đổi đã được hoàn thiện theo hướng đổi mới quy trình, nội dung, phương pháp lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Trong đó có việc tăng cường công khai, minh bạch, sự tham gia của người dân trong công tác lập quy hoạch sử dụng đất thông qua việc tổ chức lấy ý kiến.

Cùng với đó đã bổ sung, hoàn thiện các quy định về việc thực hiện các quyền của người sử dụng đất trong các khu vực quy hoạch, theo đó quy hoạch sử dụng đất đã được công bố mà chưa có kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện thì người sử dụng đất được tiếp tục sử dụng và được thực hiện các quyền của người sử dụng đất.

Theo cơ quan soạn thảo, những đổi mới trong các quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất sẽ là nền tảng đưa nguồn lực đất đai làm đầu vào cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao như chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Quy định cụ thể trường hợp thu hồi đất

Về thu hồi, bồi thường hỗ trợ tái định cư, Luật Đất đai sửa đổi đã quy định cụ thể các trường hợp nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Các dự án mà Nhà nước thu hồi trong trường hợp này phải là các dự án: Xây dựng công trình công cộng; xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, công trình sự nghiệp và các trường hợp khác.

Với 31 trường hợp cụ thể Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đã cơ bản bao quát. Bên cạnh đó, luật cũng đã quy định cụ thể về trình tự, thủ tục thu hồi đất để phát triển kinh tế xã hội vì lợi ích quốc gia công cộng với nhiều điểm mới, bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, minh bạch, kịp thời và đúng quy định của pháp luật; vì lợi ích chung của cộng đồng và vì sự phát triển bền vững, văn minh và hiện đại của cộng đồng, của địa phương…

Các trường hợp giao đất không thông qua đấu giá đấu thầu

Về giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, Luật Đất đai sửa đổi đã quy định cụ thể các trường hợp giao đất không thông qua đấu giá, đấu thầu và các trường hợp phải thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất, quy định thể các trường hợp cho thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 18 của Trung ương.

Luật quy định cụ thể điều kiện, thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, trong đó phân cấp toàn bộ thẩm quyền chấp thuận việc chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng, đất rừng sản xuất là rừng tự nhiên cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số

Về chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số, đây cũng là một trong những nội dung được nghiên cứu, bổ sung đưa vào quy định trong Luật Đất đai sửa đổi. Luật được thông qua đã quy định các chính sách bảo đảm đất sinh hoạt cộng đồng; giao đất, cho thuê đất đối với đồng bào dân tộc thiểu số thiếu đất ở, đất sản xuất; đảm bảo quỹ đất để thực hiện chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số.

Gi ảm đầu mối trung gian trong giao đất, cho thuê đất

Luật được thông qua đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai, thống nhất quản lý theo hướng nâng cao trách nhiệm của địa phương và kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ của Trung ương; giảm đầu mối, giảm trung gian, gắn với cải cách hành chính, giảm phiền hà, tiêu cực. Giảm đầu mối trung gian trong giao đất, cho thuê đất tại khu kinh tế, khu công nghệ cao, cảng hàng không sân bay.

Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tập trung thống nhất

Luật quy định theo hướng điều tra cơ bản đất đai, đánh giá tiềm năng đất đai, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tập trung thống nhất. Luật Đất đai lần này đã thể chế các quan điểm, chủ trương của Nghị quyết số 18 của Trung ương, giải quyết được các vướng mắc, bất cập đã chỉ ra trong quá trình tổng kết thi hành Luật Đất đai.

Đường sắt đô thị cần khung pháp lý đặc thù

Hà Nội và TP HCM đề xuất Trung ương cho phép được thực hiện các cơ chế đặc thù để phát triển đường sắt đô thị.

Sáng 17-1, tại Hà Nội, UBND TP Hà Nội và UBND TP HCM tổ chức "Hội thảo khoa học về phát triển hệ thống đường sắt đô thị (ĐSĐT) Hà Nội và TP HCM". Hội thảo diễn ra trong 3 ngày từ 17 đến 19-1.

Trục xương sống kết cấu hạ tầng giao thông

Tại hội thảo, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh cho biết với các đô thị lớn như Hà Nội và TP HCM, giao thông công cộng ngày càng có vai trò quan trọng, trong đó hệ thống ĐSĐT được coi là trục xương sống của mạng lưới kết cấu hạ tầng giao thông. Việc đầu tư sớm, vận hành hiệu quả hệ thống ĐSĐT sẽ nâng cao tỉ trọng vận tải hành khách công cộng, giảm phương tiện giao thông cá nhân, từ đó đem lại hiệu quả tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, ùn tắc và tai nạn giao thông...

Theo ông Trần Sỹ Thanh, Hà Nội và TP HCM dành nguồn lực để đầu tư xây dựng các dự án ĐSĐT. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn gặp nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi tiếp tục nghiên cứu các giải pháp, hoàn thiện cơ chế, chính sách; tìm hiểu, học tập những kinh nghiệm, phương thức mới nhằm triển khai đồng bộ và sớm hoàn chỉnh mạng lưới ĐSĐT.

Ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP HCM, cho biết để thực hiện đạt mục tiêu tại Kết luận số 49-KL/TW ngày 28-2-2023 của Bộ Chính trị, đòi hỏi 2 thành phố phải thực hiện quyết liệt, toàn diện, mạnh mẽ và đột phá các lĩnh vực liên quan; phối hợp triển khai chặt chẽ và hiệu quả trong quy hoạch, chỉnh trang đô thị gắn với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD), huy động nguồn lực, công tác thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng, tái định cư, kể cả khu phụ cận để triển khai TOD, về việc lựa chọn công nghệ, về mô hình tổ chức, quản lý và triển khai các dự án metro...

"Hai thành phố sẽ rút kinh nghiệm khắc phục vướng mắc, hạn chế khi triển khai dự án metro, cùng nhau sát cánh đề xuất trung ương cho phép được thực hiện các cơ chế đặc thù cho việc phát triển ĐSĐT và phát triển kinh tế - xã hội" - ông Bùi Xuân Cường nói.

Chỉ mất khoảng 10 năm

Ông Đặng Huy Đông, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Quy hoạch và Phát triển, cho biết kết luận 49 của Bộ Chính trị về định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 xác định mục tiêu hoàn chỉnh mạng lưới ĐSĐT tại TP Hà Nội (có tính kết nối với vùng thủ đô) và TP HCM vào năm 2035 theo quy hoạch phê duyệt mỗi thành phố khoảng 200 km. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ bất khả thi nếu phải triển khai thực hiện theo đúng các quy định pháp luật hiện hành. "Để đạt được mục tiêu xây dựng hệ thống ĐSĐT 400 km vào năm 2035 cần có những cơ chế, chính sách đột phá thuộc các lĩnh vực quản lý. Nhiệm vụ này rất khả thi nếu có tư duy mới, khung pháp lý mới, "may đo" riêng cho Hà Nội, TP HCM; vượt trội so với các quy định về quy hoạch, đất đai, đầu tư, tài chính, xây dựng, giao thông, doanh nghiệp, tiêu chuẩn; tiệm cận với cơ chế phổ biến của các nước đã phát triển thành công hệ thống Metro/TOD… Nếu có những cơ chế đặc thù, việc hoàn thiện ĐSĐT đối với 2 thành phố chỉ mất khoảng 10 năm" - ông Đông khẳng định.

Ông Sanaki Shigeyuki - điều phối viên chương trình giao thông vận tải, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam - cho rằng việc hoàn chỉnh mạng lưới ĐSĐT tại Hà Nội và TP HCM phải bắt đầu ngay bây giờ theo phương thức TOD. TOD là một chiến lược quy hoạch và thiết kế tập trung vào việc tạo ra mô hình phát triển đô thị với nhiều điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng giao thông công cộng, đi bộ và đạp xe như là các phương tiện vận chuyển chính. Ngân hàng Thế giới đưa ra khuyến nghị Việt Nam cần ban hành nghị quyết hoặc quyết định nhằm định hướng chính sách và thiết lập thể chế, xác định TOD là định hướng chính sách cơ bản. Ngoài ra, cần xây dựng các luật, nghị định và thông tư về các công cụ cho phép thực hiện TOD, khai thác giá trị gia tăng từ đất. Việc tổ chức có thể lựa chọn thí điểm ở Hà Nội, cho phép tạo các cơ chế đặc biệt cho TOD, từ đó rút ra các bài học từ việc phát triển thí điểm và thể chế hóa.

Theo bà Nguyễn Phương Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, các kiến nghị, đề xuất tại hội thảo cũng là những gợi mở hữu ích, nguồn tư liệu quan trọng cho các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và các địa phương trong quá trình tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng và vận hành các cơ chế chính sách phù hợp, thúc đẩy định hình lại diện mạo của đô thị theo hướng văn minh, hiện đại.

Quốc lộ 14 vừa sửa xong đã hỏng, Bộ GTVT nói gì?

Bô GTVT cho biết, để đảm bảo an toàn giao thông trên đoạn tuyến Quốc lộ 14, đơn vị này bố trí kinh phí để sửa chữa, bảo dưỡng thường xuyên hàng năm theo quy định.

Bộ GTVT vừa có Công văn số 511/BGTVT-KCHT gửi Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Phước trả lời kiến nghị của cử tri gửi tới trước Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV về sửa chữa Quốc lộ 14.

Theo phản ánh của cử tri tỉnh Bình Phước, Quốc lộ 14, đoạn qua nội ô thành phố Đồng Xoài (đoạn từ cầu số 2 đến cầu Nha Bích, xã Tân Thành) thuộc sự quản lý của Cục Quản lý đường bộ IV vừa mới được sửa chữa nhưng hiện tại nhiều đoạn bị bong tróc, nhất là tại các ngã tư giao nhau, gây nguy hiểm cho người dân khi tham gia giao thông.

"Đề nghị Bộ Giao thông vận tải chỉ đạo Cục Quản lý đường bộ IV có kế hoạch sửa đường, đồng thời giám sát việc thực hiện của nhà đầu tư để đảm bảo chất lượng thi công đường", cử tri tỉnh Bình Phước kiến nghị.

Ngoài ra, cử tri tỉnh Bình Phước cũng phản ánh: "hiện nay, đường Sao Bọng - Đăng Hà có một số đoạn bị hư hỏng, gây khó khăn cho người dân khi tham gia giao thông và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Đề nghị Bộ Giao thông Vận tải chỉ đạo Cục Quản lý đường bộ IV kiểm tra, khắc phục".

Về nội dung kiến nghị của cử tri nêu trên, Bộ GTVT cho biết, đoạn đường Hồ Chí Minh đoạn qua khu vực nội ô thành phố Đồng Xoài (Km962+200 - Km970+600) dài 8,4km được đầu tư xây dựng và đưa vào khai thác năm 2017. Trong thời gian sử dụng mặt đường đã phát sinh hư hỏng cục bộ trên làn xe cơ giới. Từ năm 2021 đến nay đã được Cục Đường bộ Việt Nam (ĐNVN) sửa chữa cục bộ với tổng diện tích 20.639m2. Tuy nhiên, trên đoạn tuyến này tiếp tục phát sinh hư hỏng tại làn xe cơ giới, 2 làn xe thô sơ cơ bản còn tốt.

Để đảm bảo an toàn giao thông trên đoạn tuyến này, Bộ GTVT bố trí kinh phí để sửa chữa, bảo dưỡng thường xuyên hàng năm theo quy định. Năm 2023, Bộ GTVT đã triển khai sửa chữa 2 danh mục công trình có tổng kinh phí 10,8 tỷ đồng. Năm 2024, Bộ GTVT tiếp tục cho phép chuẩn bị đầu tư 2 danh mục công trình thuộc khu vực nội ô thành phố Đồng Xoài với kinh phí khoảng 22 tỷ đồng.

Hiện nay, Cục ĐBVN đang hoàn tất các thủ tục để triển khai thực hiện trong năm 2024 (tổ chức đấu thầu và thực hiện sửa chữa).

Do nguồn kinh vốn sự nghiệp kinh tế đường bộ được giao hàng năm còn hạn hẹp, chỉ đáp ứng 30-40% nhu cầu, Cục ĐBVN đã chỉ đạo đơn vị bảo dưỡng thường xuyên nâng cao trách nhiệm, tăng cường công tác tuần tra, xử lý đảm bảo giao thông như vá ổ gà, hư hỏng cục bộ, vệ sinh mặt đường, khơi thông cống rãnh, … đáp ứng nhu cầu đi lại của nhân dân trong khu vực và người tham gia giao thông vào dịp cuối năm và Tết Nguyên đán năm 2024.

Về sửa chữa đường Sao Bọng - Đăng Hà, Bộ GTVT cho biết, đây là đường tỉnh ĐT 755B từ ngã ba Sao Bọng (giao với QL14 tại Km927+750) đến cầu Phước Cát (Cát Tiên - Lâm Đồng) dài 33,6km do Sở GTVT Bình Phước quản lý, vận hành khai thác từ nguồn ngân sách địa phương.

Do vậy, Bộ GTVT đề nghị đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Phước có ý kiến với UBND tỉnh Bình Phước chỉ đạo Sở GTVT Bình Phước kiểm tra, xử lý để đảm bảo an toàn giao thông.

Vừa quyết tâm quản vỉa hè lại 'tắc', TP.HCM kiến nghị 2 Bộ gỡ vướng

UBND TP.HCM vừa có văn bản gửi Bộ GTVT và Bộ Tài chính đề nghị hướng dẫn về phương thức và lập đề án khai thác khi thu phí sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố thuộc tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.

Theo UBND TP.HCM, hiện nay, thành phố đang triển khai việc thu phí sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố theo Nghị quyết số 15/2023 ngày 19.9.2023 của HĐND TP (có hiệu lực từ 1.1.2024). Tuy nhiên, trong quá trình triển khai và nghiên cứu các quy định liên quan, UBND TP.HCM gặp một số vướng mắc về quy định pháp luật.

Cụ thể, lòng đường, hè phố thuộc tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ nhưng phương thức khai thác sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố chưa được quy định tại luật Quản lý tài sản công và Nghị định số 33/2019 của Chính phủ.

Trong khi đó, đối tượng đề nghị cấp phép khai thác sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố tại TP.HCM chủ yếu là cá nhân và hộ gia đình. Đơn vị được giao quản lý lòng đường và hè phố phải lập đề án khai thác trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt trước khi thực hiện cấp phép và thu phí sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố.

Để kịp thời thực hiện việc thu phí sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố, UBND TP.HCM đề nghị Bộ GTVT và Bộ Tài chính sớm hướng dẫn về phương thức khai thác và lập đề án khai thác khi tiến hành thu phí.

Theo Nghị quyết số 15/2023 của HĐND TP.HCM, từ 1.1, TP.HCM áp dụng quy định mới về quản lý lòng đường, hè phố, cho phép một số trường hợp được sử dụng và đóng phí với mức 20.000 - 350.000 đồng/m2, tùy khu vực. Mức phí được áp dụng theo giá đất bình quân tại 5 khu vực (mỗi khu vực sẽ có tuyến đường trung tâm và các tuyến còn lại).

Đối tượng nộp phí là các tổ chức, cá nhân được phép sử dụng tạm thời lòng đường để tổ chức các hoạt động văn hóa và điểm trông, giữ ô tô phục vụ các hoạt động văn hóa; làm điểm trung chuyển rác thải sinh hoạt của doanh nghiệp vệ sinh môi trường đô thị; bố trí điểm, giữ xe máy, xe môtô, xe đạp có thu tiền dịch vụ trông giữ xe...

Toàn bộ số tiền phí thu được nộp vào ngân sách và được sử dụng có mục tiêu phục vụ hoạt động thu phí và công tác quản lý, bảo trì, khai thác lòng đường, hè phố.

Mặc dù quy định mới có hiệu lực từ 1.1, song, đến nay các địa phương vẫn chưa ban hành danh mục các tuyến đường có hè phố cho phép để xe 2 bánh không thu tiền dịch vụ, chưa lựa chọn một số tuyến đường có lòng đường, hè phố đủ điều kiện sử dụng ngoài mục đích giao thông để triển khai thực hiện có lộ trình, công bố rộng rãi phạm vi, thời gian sử dụng tạm thời; tổ chức việc cấp phép, thông qua phương án và thu phí theo quy định.

Nguồn: CafeF; Soha; Người Đưa Tin; Thanh Niên