Nhà ở xã hội nơi thừa, nơi thiếu: Giải pháp nào khắc phục?

(Ảnh minh họa).

Nhà ở xã hội (NƠXH) thiếu trầm trọng tại các đô thị lớn cũng như các khu công nghiệp, nhưng điều lạ lùng, nhiều dự án đã xây xong lại rơi vào cảnh ế ẩm. Bộ Xây dựng và chuyên gia kiến nghị nhiều giải pháp về đối tượng mua, quỹ đất phát triển dự án NƠXH cũng như ưu đãi cho chủ đầu tư.

Bài 1: Ế ẩm cả nghìn căn

Theo Luật Nhà ở hiện hành, NƠXH có 3 hình thức: mua, thuê mua, thuê. Các hình thức này đều có giá thấp hơn so với thị trường để các đối tượng hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước về NƠXH. Chủ đầu tư đa dạng, gồm: doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước và Nhà nước bỏ tiền ra xây dựng. NƠXH tồn tại hơn 10 năm nay và đã bộc lộ nhiều bất cập.

Bộ Xây dựng cho biết, cả nước có 15 địa phương có NƠXH thuộc sở hữu Nhà nước với tổng số 15.841 căn. Trong đó, 12.162 căn đã cho thuê, 1.380 căn đã cho thuê mua (tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và tỉnh Vĩnh Long), 929 căn đã bán và 750 căn còn trống do chưa có đối tượng thuê, thuê mua hoặc do người thuê hết thời hạn thuê trả lại do không còn nhu cầu; 620 căn của TPHCM chưa có báo cáo cụ thể về tình hình thuê, thuê mua quỹ nhà này.

Cá biệt như TP Đà Nẵng có 10.579 căn NƠXH thuộc sở hữu Nhà nước nhưng không có trường hợp nào thuê mua mà chỉ cho thuê. TP Đà Nẵng đã lập Đề án báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép bán 846 căn và đã bán được 616 căn.

Hồi tháng 8 vừa qua, trong báo cáo gửi Bộ Xây dựng, UBND tỉnh Bắc Ninh cho biết, dù tỉnh Bắc Ninh triển khai đầu tư xây dựng hàng chục ngàn căn nhà ở công nhân, nhưng dường như công nhân làm việc trên địa bàn tỉnh lại không mặn mà với việc mua nhà.

Theo đó, trong số 7 dự án nhà ở công nhân đã hoàn thành, hoàn thành một phần tại Bắc Ninh, cung cấp ra thị trường khoảng 4.000 căn hộ hoàn thiện, nhưng số công nhân làm việc trong các khu công nghiệp đăng ký mua nhà rất ít.

Báo cáo nêu rõ, thời gian qua, các chủ dự án đã rao bán 1.681 căn nhà ở công nhân nhưng số lượng bán được rất ít, hiện 7 dự án còn 1.324 căn nhà.

Còn tại Hà Nội, có dự án NƠXH tại Hoài Đức do Công ty TNHH Bánh Kẹo Thăng Long bán đến lần thứ 26 vẫn còn 42 căn (tổng số 911 căn để bán).

Cần mở rộng đối tượng người mua

Lý giải việc hơn 1.000 căn nhà ở công nhân không có người mua, UBND tỉnh Bắc Ninh cho rằng, do đa số công nhân là người ngoại tỉnh, có tính chất cư trú không ổn định, thường xuyên di chuyển, thay đổi vị trí việc làm. Mặt khác thu nhập của công nhân còn thấp, vì thế việc bán, cho thuê, thuê mua nhà ở công nhân ở Bắc Ninh thời gian qua rất chậm.

Để tăng tính hấp dẫn của nhà ở công nhân, tỉnh Bắc Ninh kiến nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu, bổ sung các cơ chế ưu đãi đặc biệt hơn nữa đối với nhà lưu trú công nhân, NƠXH dành cho công nhân. Đi kèm với đó là hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, các quy định, hướng dẫn cụ thể về quản lý, phát triển đồng bộ loại hình nhà ở này.

Ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, ngay cả khi đề án 1 triệu căn NƠXH được thực thi tối đa, nguồn cung NƠXH vẫn không thể đáp ứng đủ nhu cầu. Trong khi đó, quá trình triển khai, xây dựng đến mở bán dự án NƠXH vẫn còn nhiều vướng mắc, từ cơ chế pháp luật đến quy định và điều kiện mua cũng như các trường hợp được thụ hưởng chính sách.

Ông Đính kiến nghị, chính sách về nhà ở cần hướng đến mọi tầng lớp trong xã hội. Quy định đối tượng được thụ hưởng chính sách về NƠXH cần thay đổi phù hợp hơn. NƠXH không phải là bán cho người giàu nhưng cần hướng đến cả những đối tượng có thu nhập thuộc diện phải đóng thuế, có tích lũy, nhưng không tiếp cận được với nhà ở thương mại hiện có giá bán ở ngưỡng cao.

Tín hiệu mới tại 'siêu dự án' 16 tỷ USD lớn nhất Việt Nam: Xin giảm hơn 3.700 tỷ đồng, lùi tiến độ đến 2024

Do quá trình thu hồi đất xây sân bay Long Thành gặp khó khăn vì dịch bệnh, vướng mắc thủ tục nên Chính phủ đã kiến nghị kéo dài dự án.

Sáng 26/10, tiếp tục kỳ họp thứ 6, trước khi tiến hành thảo luận ở hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Tài nguyên nước (sửa đổi), Quốc hội nghe Tờ trình và thẩm tra Tờ trình của Chính phủ về việc điều chỉnh một số nội dung của Nghị quyết 53/2017/QH14 của Quốc hội về Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thắng trình bày tờ trình về việc điều chỉnh một số nội dung về dự án Sân bay Long Thành.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, tổng mức đầu tư để giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, tái định cư dự án được Quốc hội thông qua trước đó là 22.938 tỷ đồng. Diện tích đất thu hồi là 5.399,35 ha. Việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được tiến hành một lần và hoàn thành trước năm 2021.

Về thay đổi, theo tờ trình của Chính phủ, sẽ giảm tổng mức đầu tư dự án sân bay Long Thành từ 22.938 tỷ đồng xuống 19.207 tỷ đồng (giảm 3.731 tỷ đồng).

Giảm diện tích đất thu hồi từ 5.399,35 ha xuống 5.317,35 ha (giảm 82 ha). Trong đó, diện tích đất của dự án Sân bay Long Thành là 5.000 ha; diện tích đất khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn là 284,7 ha (tăng 2,35 ha); tăng diện tích đất tái lập hạ tầng ngoài ranh giới Cảng hàng không 32,65 ha.

Bổ sung bố trí tái định cư các hộ dân thuộc 02 tuyến giao thông kết nối T1, T2 vào Khu dân cư, tái định cư Lộc An - Bình Sơn không làm tăng tổng mức đầu tư, không tăng diện tích đất thu hồi của Dự án.

Chính phủ cũng kiến nghị Quốc hội xem xét, thông qua kéo dài thời gian thực hiện dự án đến hết năm 2024. Kéo dài thời gian giải ngân đối với số vốn thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020 và số vốn thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 đến hết ngày 31/12/2024 để tiếp tục bố trí vốn thực hiện, hoàn thành Dự án.

Kiến nghị đưa vào Nghị quyết Quốc hội: "Cho phép kéo dài thời gian thực hiện Dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Cảng hàng không quốc tế Long Thành và giải ngân số vốn 2.510,372 tỷ đồng đến hết năm 2024".

Nguyên nhân kéo dài thời gian dự án?

Lý giải cho đề xuất nêu trên, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết năm 2020, 2021 do ảnh hưởng của dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, khu vực huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai nhiều lần phải giãn cách xã hội. Việc phối hợp với người dân để đo đạc, kiểm đếm, lên phương án bồi thường đất gặp nhiều khó khăn, bị kéo dài. Bên cạnh đó, khối lượng công việc lớn, nhiều hộ dân bị vướng mắc giấy tờ, đất đai; giá cả, vật tư tăng cao, đứt gãy; thiếu hụt nhân lực... liên quan đến chế độ, chính sách xã hội nên phải cẩn trọng, tỉ mỉ.

Ngoài dự án này, UBND tỉnh Đồng Nai cũng phải tập trung nhân lực triển khai hàng loạt các dự án trọng điểm quốc gia trên địa bàn tỉnh như đường cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết, đường cao tốc Bến Lức - Long Thành và phục vụ các đoàn kiểm tra, giám sát. Do đó, lực lượng thực hiện thu hồi đất cho sân bay Long Thành bị thiếu hụt.

Dự án sân bay quốc tế Long Thành được xây dựng tại huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai chính thức được Quốc hội thông qua vào năm 2015. Đây được coi là một siêu dự án của quốc gia, dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác năm 2025.

Mục tiêu dự án là xây dựng sân bay quốc tế quan trọng của quốc gia, được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trung tâm trung chuyển vận tải hàng không hiện đại hàng đầu tại khu vực Đông Nam Á.

Công suất khi hoàn thành dự kiến đạt 100 triệu hành khách/năm và 5 triệu tấn hàng hóa/năm, được chia làm 3 giai đoạn. Toàn bộ vốn đầu tư dự án khoảng 336.630 tỷ đồng (khoảng 16, 03 tỷ USD). Trong đó, giai đoạn một đầu tư 114.450 tỷ đồng (tương đương 5,45 tỷ USD) với 1 đường cất/hạ cánh, nhà ga hành khách quy mô 25 triệu khách/năm; đưa vào khai thác cuối năm 2025.

Dự án được sử dụng một phần vốn ngân sách Nhà nước, vốn cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước của ngành hàng không, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), vốn doanh nghiệp, vốn đầu tư theo hình thức đối tác công-tư (PPP) và các loại vốn khác theo quy định của pháp luật.

Doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu lại 'cầu cứu' Thủ tướng

(Ảnh minh họa).

Liên tục bị chiết khấu 0 đồng dù quy định được chia theo định mức, các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cầu cứu Thủ tướng, yêu cầu Bộ Tài chính chia rõ tỷ lệ.

Thông tin trên được ông Giang Chấn Tây - Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Bội Ngọc (Trà Vinh) - đại diện cho hàng trăm doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu - gửi tới Thủ tướng Phạm Minh Chính và các bộ ngành liên quan, sáng 27/10.

Trong đơn, ông Tây cho biết hiện doanh nghiệp bán lẻ luôn trong trạng thái hoạt động bấp bênh, thua lỗ và khó khăn về tài chính do thường xuyên bị chiết khấu 0 đồng.

Nghị định 95 và Thông tư 104 của Bộ Tài chính đã quy định chi phí kinh doanh định mức trong giá thành cơ sở xăng dầu bao gồm cả khâu bán buôn và bán lẻ. Thế nhưng, theo ông Tây, thực tế các đầu mối phân chia không đúng quy định, doanh nghiệp bán lẻ vẫn bị chèn ép.

Kẽ hở là quy định của Bộ Tài Chính không nêu rõ tỷ lệ phân chia chi phí này trong Nghị định và Thông tư. "Doanh nghiệp bán lẻ nhận chiết khấu 0 đồng có nghĩa là họ hoàn toàn không được chia. Vậy chi phí định mức này đang ở đâu và ai đã hưởng hết phần này", ông Tây nói.

Ông này cho biết thời gian qua, các doanh nghiệp nhiều lần kiến nghị lên Bộ Tài Chính về vấn đề này nhưng không nhận được phản hồi. Trước đó, Phó thủ tướng Lê Minh Khái đề nghị Bộ Công Thương và Bộ Tài chính trả lời cho doanh nghiệp về chi phí này. Tuy nhiên, đến 17/4 đã hết thời hạn quy định, các Bộ vẫn không trả lời và Chính phủ chưa có biện pháp can thiệp.

Theo các doanh nghiệp, một năm qua, khi kinh doanh xăng dầu, họ phải tự bỏ ra các khoản chi phí về điện, nước, lương, hao hụt, sửa chữa, lãi vay... Điều này khá bất công nếu các doanh nghiệp bán lẻ không được hưởng chiết khấu.

Do đó, ông Tây cho rằng nếu Thông tư 104 của Bộ Tài chính không điều chỉnh song song với Nghị định xăng dầu sửa đổi, bằng cách phân chia chi phí định mức theo tỷ lệ ở các khâu một cách rõ ràng, hiệu quả của việc sửa đổi nghị định là không đáng kể và bất ổn trên thị trường xăng dầu sẽ tiếp diễn. Quy định hiện tại tạo kẽ hở cho doanh nghiệp đầu mối chèn ép doanh nghiệp bán lẻ, tạo xung đột lợi ích trong hệ thống kinh doanh xăng dầu không đáng có...

Trước đó, hôm 18/10, Văn phòng Chính phủ cũng đã có công văn truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Lê Minh Khái về việc rà soát, điều chỉnh khoản chi phí định mức trong giá cơ sở xăng dầu. Còn Bộ Công Thương được yêu cầu hoàn thiện nhanh hồ sơ dự thảo Nghị định sửa đổi.

Theo đó, ngày 20/10, Bộ Công Thương đã trình lại phương án sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 95 và 83 về kinh doanh xăng dầu. Ngoài loạt chính sách mới được bổ sung, dự thảo cũng đề xuất thời gian rà soát tính chi phí đưa xăng dầu về nước, về cảng, premium từ nguồn sản xuất trong nước từ 6 tháng xuống 3 tháng. Mục đích cập nhật kịp thời hơn giá và các loại chi phí cho doanh nghiệp.

Năm ngoái, nhiều doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cũng đã liên tục gửi đơn "cầu cứu" Thủ tướng và các bộ ngành liên quan về việc góp ý, sửa đổi Nghị định 83/2014 và Nghị định 95/2021 về kinh doanh xăng dầu. Trong đó, các doanh nghiệp đề nghị Bộ Tài Chính, Công Thương đưa ra mức cụ thể về chi phí định mức, mức chiết khấu tối thiểu cho doanh nghiệp bán lẻ.

Ba Vì - Hà Nội: Ai cho phép doanh nghiệp nạo vét cát sông Đà ?

Liên danh Công ty cổ phần Ao Vua và Công ty CP ĐTXD Cấp thoát nước & môi trường Ba Vì tự đề xuất với UBND xã Thái Hòa nạo vét cát sông Đà dự kiến trong 2 ngày (23/10 đến 24/10) liệu có đúng quy định, thủ tục của pháp luật.

Không những ngang nhiên khai thác dưới chân cầu Trung Hà mà còn khai thác ngoài giờ quy định.

Như Môi trường và Đô thị Việt Nam điện tử đã đưa tin trong bài viết: “Hà Nội: Ngang nhiên khai thác cát ngoài giờ quy định tại khu vực cầu Trung Hà”. Nội dung bài viết liên quan tới hoạt động khai thác cát tại khu vực chân cầu Trung Hà, xã Thái Hòa huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội ngoài khung giờ quy định (từ 7 giớ sáng đến 5 giờ chiều).

Cụ thể, theo ghi nhận của PV vào lúc 18h20’ ngày 23/10 tại chân cầu Trung Hà (cách bến cảng Công ty TNHH MTV 966 khoảng 20m) thuộc địa phận xã Thái Hòa, huyện Ba Vì có 01 tàu hút cát dưới lòng sông Đà. Tại thời điểm ghi nhận đã có một lượng cát nhất định được khai thác lên bên trong khoang tàu.

Để khách quan thông tin, chiều ngày 24/10, PV đã có buổi trao đổi trực tiếp với ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch UBND xã Thái Hòa, sau ghi xem video, hình ảnh mà PV cung cấp, ông Tuấn Anh cho biết: Chỗ đấy là Liên danh Công ty cổ phần Ao Vua và Công ty CP Đầu tư xây dựng Cấp thoát nước & Môi trường Ba Vì xin nạo vét bùn cát để đảm bảo nguồn cấp nước cho Nhà máy nước sạch phục vụ việc cấp nước cho huyện Ba Vì trong thời gian từ ngày 23/10/2023 đến ngày 24/10/2023.

Liên danh Công ty CP Ao Vua và Công ty CP ĐTXD Cấp thoát nước & Môi trường Ba Vì tự đề xuất với UBND xã Thái Hòa nạo vét cát sông Đà?

Theo tài liệu mà PV có được, ngày 18/10/2023 Liên danh Công ty CP Ao Vua và Công ty CP ĐTXD Cấp thoát nước & Môi trường Ba Vì (Liên danh Công ty) có văn bản số 93/BC-NSBV gửi UBND xã Thái Hòa đề xuất được nạo vét bùn cát trong khu vực bể hút để đảm bảo nguồn cấp nước cho người dân trong mùa hạn hán thời gian từ ngày 23/10/2023 đến ngày 24/10/2023. Công ty CP ĐTXD Cấp thoát nước & Môi trường Ba Vì làm đại diện liên danh.

Cụ thể, theo công văn gửi UBND xã Thái Hòa, Liên danh Công ty cho rằng:

“Đến nay, nhà máy đã hoàn thành giai đoạn 1 để cấp nước cho toàn bộ các xã huyện Ba Vì và đang hoàn thiện giai đoạn 2 nâng công suất để bổ sung nguồn cấp cho thị xã Sơn Tây và huyện Phúc Thọ. Nguồn cấp nước đặt tại vị trí sau cầu Trung Hà, nằm sát về phía thượng lưu trạm bơm Trung Hà (thuộc xí nghiệp thủy nông Trung Hà – Công ty TNHH MTV Thủy lợi Sông Tích).

Do quanh khu vực đặt để hút nước có nhiều tàu thuyền qua lại, mực nước sông hàng năm hạ thấp nên khi tàu thuyền đi qua đã quấn theo khối lượng bùn cát lớn và khu vực bể hút, gây tắc ống hút và không đảm bảo nguồn nước cho trạm xử lý. Mặt khác khi vận hành hút mà trong nước có cát sẽ làm cho tuổi thọ của máy cũng như đường ống hút, đường ống dẫn nước bị hư hại rất nhanh.

Để đảm bảo nguồn nước cấp cho nhà máy nước xử lý và mùa nước cạn, đảm bảo vệ sinh nguồn cấp cũng như đảm bảo hệ thống cung cấp nước được hoạt động liên tục, trơn chu, hàng năm Liên danh đều cho tiến hành việc nạo vét bùn cát trong khu vực bể hút và khu vực lân cận.

Do trong quá trình vận hành, Liên danh cũng cảm nhận thấy đã đến thời gian nạo vét bùn cát, cũng như đảm bảo nguồn nước cấp cho người dân trong mùa hạn hán, Liên danh Công ty CP Ao Vua và Công ty CP ĐTXD Cấp thoát nước & Môi trường Ba Vì đề xuất với UBND xã Thái Hòa cho nạo vét bùn cát như sau:

Dùng thuyền có vòi hút, hút bùn cát trong bể hút đến độ sâu thiết kế và lượng bùn cát được hút lên tập hợp vào thuyền trung chuyển và xả ra khu vực giữa sông về phía hạ lưu bể hút nước. Thời gian nạo vét dự kiến ngày 23/10/2023 đến ngày 24/10/2023.

Cùng với đó Liên danh Công ty CP Ao Vua và Công ty CP ĐTXD Cấp thoát nước & Môi trường Ba Vì cam kết không vận chuyển số bùn cát hút tại khu vực bể hút, vận chuyển lên bờ để tận dụng”.

Liên danh Công ty đã đề xuất với UBND xã Thái Hòa dự kiến nạo vét cát trong 2 ngày là ngày 23/10/2023 và 24/10/2023, điều này có thể khẳng định về mặt quy trình, thủ tục xin nạo vét cát trên sông với UBND cấp xã là hoàn toàn không được phép. Và đương nhiên UBND xã Thái Hòa cũng không đủ thẩm quyền cho phép Liên danh Công ty CP Ao Vua và Công ty CP ĐTXD Cấp thoát nước & Môi trường Ba Vì thi công thực hiện.

Tuy nhiên, thực tế việc nạo vét này diễn ra như thế nào và có lẽ chỉ bản thân chính những người trong cuộc là tường minh nhất.

Chỉ biết rằng, tại chân cầu Trung Hà (cách bến cảng Công ty TNHH MTV 966 khoảng 20m) thuộc địa phận xã Thái Hòa, huyện Ba Vì có 01 tàu hút cát dưới lòng sông Đà. Tại thời điểm ghi nhận lúc 18h20' ngày 23/10/2023 đã có một lượng cát nhất định được khai thác lên bên trong khoang tàu. Và, thông tin về vấn đề này với PV ông Nguyễn Tuấn Anh - Chủ tịch UBND xã Thái Hòa, sau ghi xem video, hình ảnh mà PV cung cấp, ông Tuấn Anh cho biết: Chỗ đấy là Liên danh Công ty cổ phần Ao Vua và Công ty CP Đầu tư xây dựng Cấp thoát nước & Môi trường Ba Vì xin nạo vét bùn cát.

Sau đó, PV tiếp tục ghi nhận hoạt động múc cát từ tàu lên bãi tập kết có biển hiệu là của Công ty TNHH MTV 966. Hoạt động này diễn ra vào lúc 18h55'.

Nguồn: CafeF; Soha; Vnexpress; Môi trường & Đô thị