NGHIÊN CỨU SÁP NHẬP TỈNH, TP: NHỮNG TỈNH, THÀNH NÀO CHƯA ĐÁP ỨNG ĐỦ TIÊU CHÍ?

Mới đây, Bộ Chính trị, Ban Bí thư vừa có kết luận về một số nội dung, nhiệm vụ sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị năm 2025.

Theo đó, Bộ Chính trị giao Đảng uỷ Chính phủ chủ trì, phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương, Đảng uỷ Quốc hội, các cấp uỷ, tổ chức Đảng có liên quan nghiên cứu định hướng tiếp tục sắp xếp bỏ cấp hành chính trung gian (cấp huyện).

Xây dựng phương án tiếp tục sắp xếp cấp xã phù hợp với mô hình tổ chức mới, đề xuất tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của cấp xã; định hướng sáp nhập một số đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Hiện chưa có tiêu chí cụ thể để thực hiện sáp nhập các tỉnh thành. Tuy nhiên, Nghị quyết số 1211/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính và đơn vị phân loại đơn vị hành chính, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết 27/2022 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã quy định rõ tiêu chuẩn của đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Cụ thể, tỉnh miền núi, vùng cao có tiêu chuẩn về dân số từ 900.000 người trở lên và diện tích tự nhiên từ 8.000km2 trở lên. Các tỉnh còn lại có tiêu chuẩn dân số từ 1,4 triệu người trở lên và diện tích tự nhiên từ 5.000km2 trở lên.

Thành phố trực thuộc trung ương diện tích 1.500km2, dân số một triệu. Tất cả các tỉnh, thành phố đồng thời phải có từ 9 đơn vị hành chính cấp huyện trở lên, trong đó có ít nhất một thành phố hoặc một thị xã.

Nếu dựa theo tiêu chí này, rất nhiều tỉnh, thành phố hiện nay không đủ tiêu chuẩn về quy mô dân số hoặc diện tích tự nhiên; nhiều tỉnh không đáp ứng được cả 2 tiêu chí.

Trên thực tế, Bộ Nội vụ được giao xây dựng dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 1211/2016, đã có 20 tỉnh thành có diện tích nhỏ nhất và dân số ít nhất ở Việt Nam, không đáp ứng được các tiêu chí nêu trên.

20 tỉnh đó gồm Bắc Kạn, Lai Châu, Cao Bằng, Lào Cai, Điện Biên, Quảng Trị, Kon Tum, Đắk Nông, Ninh Thuận, Hậu Giang (dân số thấp hơn tiêu chuẩn); Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, TP Đà Nẵng, TP Cần Thơ, Vĩnh Long (diện tích nhỏ hơn tiêu chuẩn).

Theo số liệu từ tổng cục thống kê và cổng thông tin điện tử các tỉnh năm 2023, tỉnh Nghệ An có diện tích rộng nhất với 16.493,70km2, đứng tiếp sau là tỉnh Gia Lai (15.510,80km2), Sơn La (14.123,50km2), Đắk Lắk (13.030,50km2) và Thanh Hóa (11.114,70km2).

Toàn quốc có 10 tỉnh chưa đạt đồng thời cả ba tiêu chuẩn dân số, diện tích, số đơn vị hành chính cấp huyện (dưới 9). Ở miền núi, có ba tỉnh là Bắc Kạn, Tuyên Quang, Đăk Nông. Trong đó Bắc Kạn dân số ít nhất cả nước, chỉ 0,3 triệu; Đăk Nông 0,68 triệu; Tuyên Quang 0,8 triệu.

7 tỉnh còn lại không đáp ứng đồng thời ba tiêu chuẩn là Bà Rịa - Vũng Tàu, Hậu Giang, Hà Nam, Ninh Bình, Ninh Thuận, Vĩnh Long, Bạc Liêu.

Trong đó Hà Nam có 6 đơn vị hành chính cấp huyện, ít nhất cả nước. Là tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng, Hà Nam chỉ rộng 862 km2, dân số 0,88 triệu. Ninh Bình rộng 1.400 km2, dân số hơn một triệu. Trước đây, Ninh Bình và Hà Nam từng thuộc tỉnh Hà Nam Ninh.

Ninh Thuận rộng 3.358 km2, chỉ có 0,6 triệu người và 7 đơn vị hành chính cấp huyện. Vĩnh Long rộng 1.526 km2 một triệu dân; Hậu Giang 1.622 km2 với 0,72 triệu dân; Bạc Liêu rộng 2.668 km2 với gần một triệu dân.

12 tỉnh không đạt đồng thời hai tiêu chuẩn diện tích và dân số , trong đó khu vực miền núi có 5 tỉnh là Hà Giang, Cao Bằng, Lào Cai, Yên Bái, Hòa Bình. Các tỉnh này đều có dân số thấp, trong đó Cao Bằng chỉ có 0,54 triệu.

Các tỉnh còn lại chưa đạt hai tiêu chuẩn dân số và diện tích là Tây Ninh, Bến Tre, Trà Vinh, Vĩnh Phúc, Hưng Yên, Quảng Trị, Sóc Trăng. Trong đó, Hưng Yên chỉ rộng 930 km2. Quảng Trị có 0,6 triệu dân.

Ba tỉnh thành không đạt tiêu chuẩn diện tích và đơn vị hành chính cấp huyện là Bắc Ninh, Thái Bình, Đà Nẵng. Ba địa phương đều chỉ có 8 đơn vị hành chính cấp huyện, dưới chuẩn quy định.

Là thành phố trực thuộc trung ương, Đà Nẵng chỉ rộng 1.285 km2, trong khi tiêu chuẩn là 1.500 km2. Bắc Ninh rộng 823 km2, là tỉnh nhỏ nhất Việt Nam. Thái Bình rộng 1.585 km2.

Hai tỉnh không đạt tiêu chuẩn về dân số và đơn vị hành chính cấp huyện là Lai Châu và Quảng Bình. Tỉnh miền núi Lai Châu chỉ có 0,489 triệu dân và 8 đơn vị hành chính cấp huyện. Quảng Bình cũng có 8 đơn vị hành chính cấp huyện với 0,9 triệu dân.

13 tỉnh, thành không đạt tiêu chuẩn về diện tích , trong đó có Quảng Ninh, Thái Nguyên, Bắc Giang, Phú Thọ, Bình Phước. Thái Nguyên và Phú Thọ chỉ rộng hơn 3.500 km2; Bắc Giang rộng 3.896 km2.

Cần Thơ rộng 1.400 km2, nhỏ hơn 100 km2 so với tiêu chuẩn thành phố trực thuộc trung ương.

Các tỉnh còn lại không đạt tiêu chuẩn diện tích là Hải Dương, Nam Định, Bình Dương, Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp, An Giang. Nam Định và Hải Dương là hai tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng, đều rộng hơn 1.660 km2.

9 tỉnh không đạt tiêu chuẩn về dân số , trong đó miền núi có Lạng Sơn, Điện Biên, Kon Tum. Ba tỉnh này dân số chỉ từ 0,6 đến 0,8 triệu.

Các tỉnh còn lại là Hà Tĩnh, Quảng Ngãi, Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Thuận, Cà Mau. Phú Yên chỉ có 0,8 triệu dân.

Như vậy, toàn quốc hiện có 49 tỉnh, thành chưa đáp ứng một hoặc nhiều tiêu chuẩn so với quy định.

CÁC TIN QUY HOẠCH NỔI BẬT TUẦN QUA: NGHIÊN CỨU SÁP NHẬP MỘT SỐ TỈNH THÀNH, HƠN 2 TỶ USD MỞ RỘNG 4 ĐƯỜNG Ở TP HCM

Nghiên cứu sáp nhập một số tỉnh thành; Quốc hội duyệt dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; hơn 57.000 tỷ đồng mở rộng 4 trục đường tại TP HCM; sẽ có đường nối sân bay Gia Bình về Hà Nội rộng 120m... là những thông tin quy hoạch nổi bật tuần qua.

Quốc hội duyệt dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Ngày 19/2, với 455/459 đại biểu Quốc hội tán thành, chiếm 95,2% số đại biểu tham dự, Quốc hội chính thức thông qua chủ trương đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Về phạm vi đầu tư, điểm đầu tại vị trí kết nối ray qua biên giới giữa ga Lào Cai mới và ga Hà Khẩu Bắc (Trung Quốc); điểm cuối tại khu bến Lạch Huyện, đi qua địa phận 9 tỉnh, thành phố; chiều dài tuyến chính khoảng 390,9 km và 03 tuyến nhánh khoảng 27,9 km.

Về quy mô đầu tư, xây dựng mới tuyến đường sắt điện khí hóa khổ 1.435 mm, vận chuyển chung hành khách và hàng hóa; tuyến chính đoạn từ ga Lào Cai Mới đến ga Nam Hải Phòng tốc độ thiết kế 160 km/h.

Sắp thông xe vành đai 3 qua Long An

Theo đại diện Sở Giao thông Vận tải, nhằm bảo đảm tiến độ cho dự án đường Vành đai 3 TP HCM đoạn qua địa bàn tỉnh, Sở cùng các đơn vị thi công đã xây dựng kế hoạch và đề ra các mốc hoàn thành cụ thể đối với từng hạng mục của dự án.

Thông tin từ Sở Giao thông Vận tải Long An, dự án hiện đạt tiến độ được duyệt, phấn đấu cơ bản hoàn thành phần đường cao tốc trong tháng 10/2025 và toàn bộ dự án trong năm 2026 theo chỉ đạo của Chính phủ.

Hơn 57.000 tỷ đồng mở rộng 4 trục đường tại TP HCM

HĐND TP HCM vừa qua đã thông qua chủ trương đầu tư dự án nâng cấp, mở rộng 4 trục đường tại kỳ họp chuyên đề chiều 20/2. Đây là những trục giao thông quan trọng đang khai thác ở TP HCM, được đầu tư mở rộng theo hình thức BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao).

4 dự án này bao gồm nâng cấp, mở rộng quốc lộ 1, 13, 22 và trục Bắc - Nam được đầu tư theo hình thức BOT với tổng vốn hơn 57.000 tỷ đồng giúp khơi thông cửa ngõ TP HCM.

Hưng Yên sắp khởi công tuyến Vành đai 3,5

Ban Quản lý Đầu tư Công trình Giao thông - Xây dựng tỉnh Hưng Yên vừa công bố kế hoạch triển khai dự án xây dựng đường vành đai 3,5 (đoạn từ ĐT.378 đến quốc lộ 5) với tổng mức đầu tư 1.495 tỷ đồng từ nguồn ngân sách tỉnh.

Đường vành đai 3,5 (đoạn từ ĐT.378 đến quốc lộ 5) nằm trong địa phận hành chính của hai huyện Văn Lâm và Văn Giang, có tổng chiều dài toàn tuyến 8.034 m. Về tiến độ, từ tháng 5/2025 sẽ bắt đầu thi công, nghiệm thu. Đến tháng 12/2028 bàn giao đưa công trình vào sử dụng.

Nghiên cứu sáp nhập một số tỉnh thành

Theo VnExpress, Bộ Chính trị, Ban Bí thư vừa ban hành kết luận về một số nội dung, nhiệm vụ tiếp tục sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị năm 2025, trong đó giao Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương, Đảng ủy Quốc hội, cấp ủy, tổ chức có liên quan thực hiện nghiên cứu định hướng sáp nhập một số đơn vị hành chính cấp tỉnh, bỏ cấp huyện và sắp xếp cấp xã phù hợp với mô hình tổ chức mới; báo cáo Bộ Chính trị trong quý III/2025.

Việt Nam hiện có 63 đơn vị hành chính cấp tỉnh, trong đó có 57 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc trung ương; 705 huyện; 10.595 xã. Theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các tỉnh phải đảm bảo ba tiêu chí gồm quy mô dân số, diện tích, số đơn vị hành chính cấp huyện.

Sẽ có đường nối sân bay Gia Bình về Hà Nội rộng 120 m

Văn phòng UBND thành phố vừa qua đã có Văn bản thông báo Kết luận của lãnh đạo thành phố về phương án xây dựng tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình (tỉnh Bắc Ninh) với Thủ đô Hà Nội trên địa bàn thành phố.

Theo đó, chiều dài đoạn tuyến trên địa phận TP Hà Nội khoảng 28,6 km (trong đó, đoạn tuyến làm mới khoảng 8,06 km; đoạn đi trùng cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên/vành đai 3, đường cầu Tứ Liên khoảng 20,5 km); Tổng chiều dài trên toàn tuyến (Bắc Ninh - Hà Nội) khoảng 49,5 km.

Mở rộng cao tốc TP HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận lên 6 - 8 làn xe

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Trần Hồng Minh vừa ký ban hành Quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xây dựng mở rộng đường cao tốc TP HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Dự án có chiều dài hơn 96 km. Đối với đoạn TP HCM - Trung Lương được đầu tư quy mô 8 làn xe giai đoạn phân kỳ, 10 làn xe với đoạn Vành đai 4 - Trung Lương giai đoạn hoàn chỉnh, 12 làn xe với đoạn Chợ Đệm - Vành đai 4 giai đoạn hoàn chỉnh.

Đối với đoạn Trung Lương - Mỹ Thuận được đầu tư xây dựng theo tiêu chuẩn đường cao tốc với vận tốc thiết kế 100 km/h, quy mô 6 làn xe.

Khu vực phía nam sẽ có 935 km cao tốc vào 2026

Bộ Giao thông Vận tải vừa qua đã có thông tin về việc huy động các nguồn lực để đầu tư, xây dựng thêm nhiều tuyến đường cao tốc đối với khu vực phía nam.

Hiện khu vực phía nam đang triển khai xây dựng các tuyến Vành đai 3 - TP HCM, Bến Lức - Long Thành, Biên Hòa - Vũng Tàu, An Hữu - Cao Lãnh, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Cần Thơ - Cà Mau, Cao Lãnh - Lộ Tẻ, Lộ Tẻ - Rạch Sỏi với tổng chiều dài 712 km.

Bộ GTVT cho biết, dự kiến đến năm 2026, tổng chiều dài hệ thống đường cao tốc khu vực phía Nam sẽ đạt 935 km.

MINH BẠCH NGUỒN THU TIỀN CÔNG ĐỨC

Công đức, tài trợ khi đi lễ chùa hay tới các cơ sở tín ngưỡng là một thói quen, văn hóa của người Việt. Đó là một khoản đóng góp tự nguyện, hay nhiều người vẫn nói là tùy tâm.

Theo báo cáo gần nhất được Bộ Tài chính công bố, 4.100 tỷ đồng là số tiền công đức, tài trợ thực thu trong 2023 tại các di tích lịch sử-văn hóa trên phạm vi toàn quốc. So với những năm trước, việc quản lý tiền công đức, tài trợ tại các di tích đã và đang có sự chuyển biến tích cực theo hướng công khai, minh bạch kể từ khi Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 04 ngày 19/01/2023. Các cơ sở di tích cơ bản đã thực hiện nghiêm việc mở tài khoản tiền gửi tại kho bạc và ngân hàng để tiếp nhận công đức theo hình thức chuyển khoản.

Minh bạch tiền công đức là mục tiêu đúng đắn, để đảm bảo việc sử dụng được đúng mục đích và tránh tình trạng thất thoát xảy ra. Tuy nhiên, thực tế triển khai, tại một số di tích ở các địa phương lại vấp phải những "va chạm" không đáng có khi các bên liên quan chưa tìm được tiếng nói chung để thống nhất. Câu chuyện đang tồn tại ở cụm di tích Đền Dâu, Đền Quán Cháo ở Thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình là một minh chứng cho điều đó.

Chưa thống nhất việc quản lý tiền công đức tại di tích ở Ninh Bình

Du khách không để ý - không có nghĩa rằng, 2 hòm công đức giống nhau. Cùng là két sắt nhưng khác đơn vị quản lý. Một bên của Ban Quan lý Khu Di tích Thành phố Tam Điệp. Bên còn lại của Ban Quản lý Nhà đền. Theo phản ánh, tình trạng này kéo dài gần 2 năm nay, kể từ khi Thông tư 04 của Bộ Tài chính có hiệu lực.

Sở dĩ có chuyện như vậy là bởi xuất phát từ gốc tích của đền Dâu và đền Quán Cháo. Cho rằng có công xây dựng, tôn tạo và quản lý di tích từ 4 thế kỷ trước nên người dân thôn Lý Nhân, phường Yên Bình, Thành phố Tam Điệp vẫn tiếp tục ghi công đức và quản lý khu nội tự để thu toàn bộ tiền lễ trên các cung thờ.

Thời điểm trước năm 2023, toàn bộ tiền công đức ở hai ngôi đền vẫn do người dân làng Lý Nhân thu chi quản lý. Mọi bất đồng bắt đầu xảy ra, kể từ khi, Thành phố Tam Điệp thành lập Ban Quản lý triển khai tiếp nhận tiền công đức của du khách thập phương.

Sau nhiều cuộc đối thoại, việc quản lý tiền công đức tại 2 ngôi đền vẫn chưa có sự thống nhất để thu gom kiểm đếm chung đưa về một mối. Dù được thuê đến để tham gia công việc viết sổ công đức cho Ban Quản lý di tích của Thành phố Tam Điệp, chị Thương cũng cảm thấy không thoải mái trong lòng, sau khi chứng kiến những gì đã diễn ra.

Còn theo người đàn ông, trưởng ca trực đền hôm nay, kể từ khi xảy ra lùm xùm trong công tác quản lý tiền công đức, lượng du khách cũng có sự thay đổi so với trước.

Minh bạch nguồn tiền công đức tại Cụm di tích đền Dâu, đền Quán Cháo

Đây là một trong những công việc hàng ngày của tổ trực đền tại cụm di tích. Toàn bộ tiền lẻ trên các cung thờ được thu gom đưa vào két sắt của ban quản lý nhà đền. Để gia tăng số tiền công đức tiếp nhận, không chỉ một mà có đến 4 két sắt như vậy được tổ trực đặt ở nhiều vị trí trong đền.

Theo quy định nội bộ của làng Lý Nhân, người dân nào nếu đủ 55 tuổi, sẽ được đăng ký tham gia đi trực đền. Gần 140 thành viên sẽ chia thành nhiều ca trực, mỗi ca kéo dài 3 ngày. Khi hết ca trực, những người trong tổ trực đền có trách nhiệm chuyển toàn bộ số tiền công đức về đình làng Lý Nhân. Ngoài việc chi trả cho các hoạt động mua sắm thường xuyên tại đền; một phần để dành cho các phúc lợi của làng - thì một phần tiền công đức thu gom được dành để trả công các cụ đi trực. Trung bình mỗi tháng các thành viên được trả từ 1,5 đến 2 triệu đồng.

Theo các thành viên trong tổ trực đền, việc kiểm đếm tiền công đức được thực hiện công khai, minh bạch. Tuy nhiên, số tiền công đức thu chi thế nào chỉ nội bộ Ban quản lý nhà đền mới được biết. Đại diện lãnh đạo UBND thành phố Tam Điệp cho biết, sau rất nhiều lần vận động, phía tổ trực đền mới đồng ý báo cáo "bí mật" tiền công đức về phường. Từ tiền lẻ gom thành tiền tỷ. Theo số liệu báo cáo, từ tháng 6/2021 - tháng 3/2023, số tiền công đức, dầu nhang tại 2 ngôi đền thu được là hơn 18,3 tỷ đồng.

Theo đại diện Ban Quản lý di tích Thành phố Tam Điệp, việc sử dụng tiền công đức tại cụm di tích đền Dâu- đền Quán Cháo hiện nay chưa đúng với mong muốn và nguyện vọng của du khách thập phương. Trong khi nhiều hạng mục tại Cụm di tích chỉ được xây dựng tạm bợ nên hiện nay đã xuống cấp, nhếch nhác - cần sớm được tu bổ để khang trang hơn.

Theo báo cáo cuả Ban Quản lý di tích Thành phố Tam Điệp, từ tháng 1 - 2024 đến nay, sau khi tiếp quản, số tiền thu công đức tại 2 ngôi đền là 1,2 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền này được gửi vào tài khoản đã mở tại ngân hàng - để tạo nguồn vốn phục vụ cho việc đầu tư nâng cấp di tích sau này.

Quy định về nguồn thu công đức, tài trợ

Thông tư 04 của Bộ Tài Chính có hiệu lực từ năm 2023 đã quy định rõ: ngoài việc phải mở tài khoản tiền gửi tại kho bạc hoặc ngân hàng; hoặc cử người ghi chép để tiếp nhận công đức, tài trợ thì đối với các khoản tiền đặt không đúng nơi quy định phải được thu gom để kiểm đếm hoặc bỏ vào hòm công đức để kiểm đếm chung. Quy định cũng nêu rõ việc quản lý, thu chi tiền công đức, tài trợ được thực hiện như thế nào để đảm bảo công khai minh bạch.

"Của một đồng, công một nén", khi người dân đã tin tưởng trao lòng thành thì nơi tiếp nhận cũng phải xây dựng chữ tín. Công tác tiếp nhận, kiểm soát tiền công đức tại các cơ sở tâm linh - nếu không được tổ chức, quản lý và giám sát chặt chẽ, để xảy ra những lộn xộn ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự trên địa bàn và sự tôn nghiêm của chính di tích đó. Câu chuyện đang xảy ra tại đền Đá Thiên, ở thị trấn Trại Cau, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.

Lộn xộn hoạt động quản lý tiền công đức tại đền Đá Thiên

Tờ phiếu ghi nhận công đức này là thứ minh chứng cho những đóng góp của du khách thập phương khi đi lễ tại đền Đá Thiên. Thế nhưng điều lạ là, đơn vị tiếp nhận công đức lại là một doanh nghiệp tư nhân - chứ không phải là Ban Quản lý cơ sở tín ngưỡng của địa phương.

Để gia tăng nguồn thu, theo ghi nhận, phía công ty bố trí 2 bàn ghi công đức ở 2 vị trí khác nhau. Điểm chung là đều ở các vị trí thuận lợi, án ngữ ngay lối đi lại vào đền.

Sở dĩ có khu vực của công ty, vì trước đó, UBND tỉnh Thái Nguyên đã phê duyệt Dự án Khu du lịch sinh thái văn hóa Đá Thiên có diện tích khoảng 55ha do Công ty Xây dựng Mỹ thuật Thiên Phúc làm chủ đầu tư. Theo quy hoạch ban đầu, đền Đá Thiên nằm trong diện tích triển khai dự án. Tuy nhiên, kết luận của thanh tra tỉnh vào tháng 6 năm 2024 chỉ ra, việc đưa đền Đá Thiên vào quy hoạch dự án là không phù hợp quy định. Trong khi việc điều chỉnh quy hoạch đến nay chưa được thực hiện - thì ngay phía trước, giáp ranh với Khu đền thờ Mộ Quan Hoàng Bảy đã mọc lên nhiều công trình dựng mái tôn xanh do doanh nghiệp xây dựng để đặt thêm các ban thờ tự. Theo kết luận thanh tra các công trình này được xây dựng trên diện tích đất khi chưa được UBND tỉnh giao đất đầy đủ.

Cũng tại đây, phía doanh nghiệp không chỉ lập ra các bàn ghi và tiếp nhận tiền công đức, mà còn đặt nhiều két sắt ở các vị trí khác nhau để tiếp nhận tiền dầu nhang của du khách thập phương.

Trong cùng một cơ sở tín ngưỡng, ngoài Ban Quản lý do địa phương lập ra - lại tồn tại song song một doanh nghiệp khác - cùng thu gom, tiếp nhận tiền công đức.

Tình trạng lộn xộn trong công tác quản lý tiền công đức nếu tiếp tục tiếp diễn sẽ không chỉ gây thất thoát - mà nhiều hơn, đó là mất niềm tin. Bởi những đồng tiền đóng góp đó, xuất phát từ tấm lòng của người dân với mong mỏi được sử dụng đúng mục đích.

DỰ ÁN CẢI TẠO NHÀ VEN KÊNH LỊCH SỬ CỦA TP.HCM

Mục tiêu di dời 39.600 căn nhà trên và ven kênh rạch của TP.HCM trong 5 năm tới tương đương với số lượng mà thành phố đã thực hiện trong hơn 30 năm qua.

Tốc độ di dời nhà ven kênh giảm dần

Tính từ năm 1993 đến hết năm 2024, TP.HCM di dời 40.407 căn nhà trên và ven kênh rạch (gọi tắt là nhà ven kênh), dự kiến hết năm 2025 thực hiện thêm 3.931 căn, với 2 dự án trọng điểm là rạch Xuyên Tâm (Q.Bình Thạnh, Q.Gò Vấp) và bờ bắc kênh Đôi (Q.8). Nếu thực hiện đúng tiến độ, TP.HCM di dời 44.338 căn trong 32 năm.

Năm ngoái, TP.HCM giao Sở Xây dựng làm cơ quan chủ trì xây dựng kế hoạch di dời toàn bộ nhà ven kênh vào năm 2030. Qua thống kê của các quận, huyện và TP.Thủ Đức, tổng số căn nhà ven kênh trên toàn thành phố khoảng 39.600 căn, số lượng thực tế được giao cho Viện Nghiên cứu phát triển khảo sát, điều tra xã hội học.

Như vậy, mục tiêu di dời nhà ven kênh mà TP.HCM đặt ra trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tương đương với tổng số căn đã di dời trong hơn 30 năm, từ năm 1993 đến năm 2024. Nhiều chuyên gia đánh giá đây là cuộc di dời lịch sử và toàn diện trong kế hoạch chỉnh trang đô thị của TP.HCM.

Nhìn lại quá trình chỉnh trang đô thị, giai đoạn 1993 - 2010 có thể được coi là thành công nhất, khi có hơn 32.000 căn được di dời, đồng nghĩa với chừng đó hộ gia đình cải thiện cuộc sống. Những tuyến kênh ô nhiễm một thời như Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Tân Hóa - Lò Gốm, Tàu Hũ - Bến Nghé nay mang diện mạo mới, sạch đẹp và khang trang hơn. 15 năm trở lại đây, tiến độ di dời chậm lại, ước tính giai đoạn 2011 - 2025 đạt gần 12.000 căn, chưa bằng con số thực hiện trong nhiệm kỳ 2001 - 2005 (hơn 15.500 căn).

Trong số các địa phương có nhà ven kênh cần chỉnh trang, Q.8 chiếm nhiều nhất với gần 15.000 căn, tập trung ở 19 tuyến kênh, rạch như bờ nam kênh Đôi, rạch Xóm Củi, rạch Ông Lớn, rạch Ông Nhỏ, rạch Ruột Ngựa, rạch Năng, rạch Nhảy, rạch Du...

Q.8 cũng là địa phương được TP.HCM thí điểm làm trước với một đề án riêng. Kế đến, các quận, huyện có nhiều nhà ven kênh gồm Q.7 hơn 4.000 căn, H.Nhà Bè hơn 4.400 căn, Q.12 gần 3.000 căn, H.Bình Chánh hơn 2.200 căn, H.Cần Giờ hơn 1.500 căn, Q.Bình Thạnh gần 1.100 căn...

Tái định cư gần nơi ở cũ

Lãnh đạo UBND Q.Bình Thạnh cho biết việc di dời các hộ dân ven rạch Văn Thánh sẽ được thực hiện trong giai đoạn từ nay đến năm 2030. Hiện địa phương đang rà soát quỹ đất trên địa bàn để xây dựng khu tái định cư (TĐC) phục vụ chỉnh trang đô thị.

Tại Q.8, thống kê sơ bộ số lượng hộ dân phải di dời là 14.950 trường hợp, tương ứng diện tích 124,5 ha, tổng kinh phí bồi thường khái toán là 70.176 tỉ đồng. Địa phương cũng dự kiến 9 dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở TĐC với 9.581 căn, tổng kinh phí hơn 8.560 tỉ đồng. Cả 9 dự án này đều trên địa bàn Q.8, có thể kể đến các khu đất có diện tích lớn, xây dựng nhiều căn hộ như khu TĐC Trương Đình Hội II (P.16), chung cư An Sinh (P.4), khu TĐC cảng sông Phú Định, khu đất số 338 và 1387 Bến Bình Đông (P.15), khu đất số 400 Nguyễn Duy (P.Hưng Phú)...

Để thực hiện đề án, tổng kinh phí khái toán mà Q.8 thống kê khoảng 99.169 tỉ đồng, gồm bồi thường, xây nhà TĐC, nâng cấp đường giao thông hiện hữu, nạo vét kênh rạch, công viên, mảng xanh. Địa phương cũng dự kiến thu về khoảng 99.111 tỉ đồng, gồm 15.570 tỉ đồng từ các căn hộ đã xây dựng và hơn 83.540 tỉ đồng từ đấu giá 4 khu đất do nhà nước đang quản lý và đấu giá 5 khu đất tạo lập sau khi di dời.

Liên quan đề án chỉnh trang nhà ven kênh của Q.8, hồi giữa tháng 1.2025, Ban Cán sự Đảng UBND TP.HCM giao Q.8 tập trung hoàn thành các thủ tục pháp lý, hoàn thành công tác kiểm định chung cư Phạm Thế Hiển trước tháng 3.2025. Song song đó, quận hoàn thành công tác rà soát, hoàn thiện toàn bộ các thủ tục pháp lý có liên quan đối với 4 khu đất do nhà nước quản lý và 9 khu đất dự kiến xây dựng bố trí TĐC trước tháng 6.2025, ưu tiên khởi công sớm dự án nhà ở xã hội số 314 Âu Dương Lân và khu nhà ở TĐC số 400 Nguyễn Duy.

Lãnh đạo TP.HCM cũng giao quận xác định các công việc có thể chủ động thực hiện ngay đối với dự án bồi thường khu vực bờ nam kênh Đôi (đoạn P.5); nghiên cứu, đề xuất việc phân cấp, ủy quyền cho Chủ tịch UBND Q.8 quyết định một số nội dung, công việc liên quan đến công tác đấu giá, quy hoạch, lập đề xuất chủ trương đầu tư.

Huy động hơn 221.000 tỉ đồng bằng cách nào?

Trao đổi với PV Thanh Niên, TS Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và quản lý TP.HCM, đại biểu HĐND TP.HCM, đánh giá việc di dời gần 40.000 căn nhà trong 5 năm tới tại TP.HCM là một thách thức lớn về mặt tài chính khi tổng chi phí ước tính khoảng 221.370 tỉ đồng.

Để thực hiện đề án này, TP.HCM cần huy động nhiều nguồn lực bên ngoài như phát hành trái phiếu công trình, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, kêu gọi doanh nghiệp tư nhân tham gia dự án hợp tác công - tư, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng và nhà ở TĐC; và thu hồi vốn từ khai thác quỹ đất sau khi di dời để phát triển các dự án thương mại và nhà ở.

Ông Thắng cho biết đa số người dân muốn được TĐC tại chỗ hoặc gần nơi mình ở lâu nay để duy trì cuộc sống ổn định và tiếp tục gắn bó với cộng đồng quen thuộc. Do đó, việc sử dụng đất công, nhất là các khu đất đang bỏ trống để xây dựng khu TĐC sẽ đáp ứng được nguyện vọng của người dân, vừa giảm lãng phí vừa mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Việc quy hoạch hợp lý và sử dụng đất công để phát triển các khu TĐC giúp đảm bảo sự phát triển đô thị bền vững, hỗ trợ công tác chỉnh trang đô thị và cải thiện môi trường sống. "Khi người dân được TĐC gần nơi ở cũ, chi phí và thời gian cho việc di dời sẽ giảm đi đáng kể, đồng thời giảm bớt các vấn đề về giao thông và vận chuyển", ông Thắng nói thêm.

Vị đại biểu này cho rằng TP.HCM cần cung cấp nhiều lựa chọn bồi thường cho người dân, bao gồm tiền mặt, đất TĐC, hoặc nhà ở TĐC. Việc đánh giá giá trị tài sản thu hồi phải công bằng và minh bạch, bao gồm cả giá trị đất và công trình trên đất để mức bồi thường phản ánh đúng giá trị thực tế của tài sản.

Ngoài ra, cung cấp hỗ trợ tài chính và đào tạo nghề cho người dân bị thu hồi nhà đất, giúp họ có thể tìm kiếm việc làm mới và ổn định cuộc sống. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người dân sống dựa vào nông nghiệp hoặc các ngành nghề truyền thống.

Nguồn: CafeF; Vietnammoi; VTV; Thanh Niên