Yomiuri Shimbun: Nhật Bản sẽ nâng cấp quan hệ với Việt Nam lên tầm cao nhất

(Ảnh minh họa).

Nhật Bản đang có kế hoạch nâng cấp mối quan hệ với Việt Nam lên mức cao nhất, tầm Đối tác Chiến lược Toàn diện, theo các nguồn tin chính phủ ở Tokyo nói với báo The Yomiuri Shimbun.

Các nguồn tin này cho biết rằng Thủ tướng Nhật Fumio Kishida dự kiến sẽ đồng ý nâng mối quan hệ trong cuộc hội đàm với Chủ tịch nước Việt Nam Võ Văn Thưởng, người dự kiến sẽ thăm Nhật Bản vào đầu tháng tới.

Với việc nâng cấp này, nếu thành hiện thực, Nhật Bản sẽ gia nhập nhóm đối tác chiến lược hàng đầu của Việt Nam, bao gồm Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Hàn Quốc và mới nhất là Mỹ.

Việt Nam và Mỹ đã nâng cấp hai bậc chưa từng có tiền lệ, từ cấp thấp nhất – tức Đối tác toàn diện – lên mức cao nhất – tức Đối tác chiến lược toàn diện, khi Tổng thống Joe Biden tới thăm Việt Nam ngày 10 và 11 tháng trước.

Nhật Bản hiện đang là một đối tác đặc biệt của Việt Nam sau khi hai nước nâng cấp từ Đối tác chiến lược lên Đối tác chiến lược sâu rộng vào tháng 3/2014 trong bối cảnh cả hai quốc gia đều lo ngại về việc mở rộng tầm ảnh hưởng của Trung Quốc ở Biển Hoa Đông và Biển Đông.

Thông tin về việc Nhật Bản sẽ nâng cấp quan hệ với Việt Nam được đưa ra không lâu sau khi Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Kamikawa Yoko kết thúc chuyến thăm Hà Nội vào tuần trước, trong lúc hai nước kỷ niệm 50 năm thành lập quan hệ ngoại giao.

Khi gặp mặt Chủ tịch Thưởng hôm 10/10, bà Kamikawa, người mới nhậm chức ngoại trưởng Nhật hồi đầu tháng 9, nói rằng Nhật Bản và Việt Nam đã hội tụ đầy đủ các điều kiện để đưa quan hệ lên một tầm cao mới, theo Báo Chính phủ.

Trước đó, khi đưa tin về chuyến thăm của Chủ tịch Thượng viện Nhật Bản Otsuji Hidehisa từ 4-7/9, tờ Nhân Dân nói rằng quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng Việt Nam-Nhật Bản đã “phát triển mạnh mẽ và toàn diện, với độ tin cậy chính trị cao.” Chuyến thăm của ông Hidehisa được xem là bước cụ thể hóa tinh thần tuyên bố chung của hai nước được đưa ra hồi tháng 11/2021 về hướng tới giai đoạn mới của quan hệ Đối tác chiến lược sâu rộng Việt Nam-Nhật Bản.

Nhật Bản hiện là đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam, đứng thứ nhất về cấp viện trợ phát triển chính thức ODA, thứ hai về hợp tác lao động, thứ ba về đầu tư và du lịch, và thứ tư về thương mại, theo tờ báo ngôn luận của Đảng Cộng sản.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, khi tiếp ông Hidehisa, nói rằng Việt Nam ủng hộ việc nâng cấp quan hệ hai nước lên tầm cao mới, theo VnEconomy.

Việt Nam chưa công bố về chuyến thăm Nhật Bản của ông Thưởng nhưng VOV dẫn lời ông Hidehisa nói tại Hà Nội rằng ông “mong muốn được đón Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng thăm Nhật Bản."

Việc nâng cấp mối quan hệ song phương dự kiến giữa Nhật Bản và Việt Nam mang tính biểu tượng cao, theo tờ Yomuiri Shimbun. Nhật báo uy tín hàng đầu Nhật Bản cho biết chính phủ Tokyo có ý định thúc đẩy sự gắn kết về kinh tế và an ninh, đồng thời hợp tác với Việt Nam để thực hiện hóa chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở do Mỹ dẫn đầu.

Nhật Bản cũng đang xem xét đưa quân đội Việt Nam vào khuôn khổ Hỗ trợ An ninh Chính thức (OSA), được thiết kết nhằm nâng cao khả năng phòng thủ của các quốc gia có cùng chí hướng thông qua việc cung cấp miễn phí thiết bị quốc phòng.

Nhật Bản hồi tháng 9/2021 đã ký kết một thỏa thuận chuyển giao thiết bị và công nghệ quốc phòng cho Việt Nam, trong đó cho phép chính phủ Tokyo xuất khẩu các thiết bị và công nghệ quốc phòng do Nhật sản xuất tới quốc gia Đông Nam Á nhằm tăng cường hợp tác giữa lo ngại về sự gia tăng ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc về quân sự trong khu vực.

Nói với VTC News, GS-TS Vũ Dương Huân, nguyên giám đốc Học viện Ngoại giao cho rằng mối quan hệ hiện nay giữa Việt Nam và Nhật Bản thực chất là “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện” dù không mang tên này.

Quỹ đất hạn chế, nhiều quận Hà Nội thiếu trường học

Còn 8 quận nội thành của Hà Nội thiếu trường học theo quy định tối thiểu mỗi xã, phường có tối thiểu 1 trường công lập theo các cấp học.

Thông tin được đại diện UBND TP Hà Nội đưa ra tại phiên họp giải trình về công tác xây dựng trường công lập đạt chuẩn quốc gia và đầu tư cải tạo, xây mới trường mầm non, trường phổ thông của TP Hà Nội, diễn ra chiều 17/10.

Theo báo cáo của UBND TP Hà Nội, một số tồn tại trong thực hiện quy hoạch mạng lưới trường học của thành phố.

Cụ thể, theo quy định, tối thiểu mỗi xã, phường, thị trấn có ít nhất 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học, 1 trường THCS và 3-5 vạn dân có 1 trường THPT. Tuy nhiên, vẫn còn một số phường thuộc các quận nội thành thiếu trường học.

Số thiếu gồm 49 trường mầm non, tiểu học, THCS. Cụ thể, 8 quận có phường thiếu trường học, gồm:

Quận Ba Đình thiếu 2 trường THCS (thuộc phường Điện Biên và phường Liễu Giai);

Quận Bắc Từ Liêm thiếu 2 trường tiểu học và 2 trường THCS (thuộc phường Cổ Nhuế 1 và Xuân Tảo);

Quận Cầu Giấy thiếu 1 trường THCS phường Quan Hoa;

Quận Đống Đa thiếu 3 trưởng tiểu học (thuộc phường Quốc Tử Giám, Khâm Thiên, Ngã Tư Sở) và thiếu 6 trường THCS (thuộc phường Quốc Tử Giám, Trung Liệt, Thổ Quan, Khâm Thiên, Phương Liên, Ngã Tư Sở; Quận Hà Đông thiếu 1 trường THCS thuộc phường Yết Kiêu;

Quận Hai Bà Trưng thiếu 1 trường tiểu học ở phường Nguyễn Du, thiếu 5 trường THCS (phường Bùi Thị Xuân, Bách Khoa, Đống Mác, Đồng Tâm, Ngô Thì Nhậm);

Quận Hoàn Kiếm thiếu 2 trường mầm non (phường Hàng Bông, Hàng Đào), thiếu 7 trường tiểu học (các phường: Cửa Đông, Cửa Nam, Đồng Xuân, Hàng Bạc, Hàng Bài, Hàng Đào, Hàng Mã), thiếu 2 trường THCS (các phường Cửa Đông, Cửa Nam, Hàng Bạc, Hàng Bồ, Hàng Bông, Hàng Buồm, Hàng Đào, Lý Thái Tổ, Phan Chu Trinh, Phúc Tân, Trần Hưng Đạo);

Quận Hoàng Mai thiếu 2 trường mầm non (Khu đô thị Tây Nam Linh Đàm, Khu đô thị Pháp Vân Tứ Hiệp), thiếu 1 trường tiểu học (Khu đô thị Pháp Vân Tứ Hiệp), thiếu 3 trường THCS (Khu đô thị Tây Nam Linh Đàm, Khu đô thị Pháp Vân Tứ Hiệp, Khu đô thị Bắc Linh Đàm).

UBND TP Hà Nội cũng cho hay, việc phát triển mạng lưới trường học theo quy hoạch không bắt kịp so với tốc độ gia tăng dân số, gây ra hiện tượng quá tải cục bộ tại một số khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Tình trạng thiếu trường, lớp học tập trung tại các quận nội đô không còn quỹ đất để xây dựng mới hoặc mở rộng trường học dẫn đến vượt quy định về số học sinh/lớp, số lớp/trường, không đạt chỉ tiêu diện tích đất/học sinh, trường học vượt quy mô đào tạo không đạt chuẩn quốc gia.

Theo UBND TP, các trường học còn thiếu (do chưa được đầu tư xây dựng theo quy hoạch được duyệt) hoặc thiếu đất để xây dựng trường (chủ yếu tập trung tại các quận nội thành), trong khi các quỹ đất mới, đất trống để bổ sung trên địa bàn không còn.

Các trường học chưa được xây dựng đa phần nằm trong các quỹ đất cơ sở sản xuất xí nghiệp công nghiệp, đất cơ quan, bộ ngành, trường cao đẳng, đại học hoặc trong các khu đô thị (chưa được đầu tư đồng bộ giữa nhà ở và các công trình hạ tầng thiết yếu trong đó có trường học các cấp) nhưng chưa có phương án di dời cụ thể để thực hiện bổ sung xây dựng theo định hướng quy hoạch.

Quỹ đất dành cho trường học tại các quận hiện rất hạn chế, do vậy, việc đầu tư cơ sở vật chất để đáp ứng đạt tiêu chí trường công lập đạt chuẩn quốc gia khó khăn (đặc biệt các quận Ba Đình, Hoàn Kiếm, Cầu Giấy).

Một số trường học nằm ngoài đê sông Hồng thuộc một số xã, phường, quận, huyện trên địa bàn thành phố, khi triển khai thực hiện dự án cải tạo, xây mới vướng vào pháp lệnh bảo vệ đê điều nên không thể triển khai thực hiện.

Bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, cũng nêu tình hình đầu tư xây dựng trường học tại các khu đô thị. Tại Hà Nội có khoảng 174 dự án khu đô thị, khu nhà ở có quy mô từ 2 ha trở lên, trong đó có 119 dự án có quy hoạch 393 trường học (55 dự án không quy hoạch bố trí trường học).

Về tiến độ xây dựng trường học tại 119 dự án khu đô thị, đến nay, đã hoàn thành hoặc đang triển khai xây dựng 117 trường học, trong đó 46 trường mầm non, 35 trường tiểu học, 21 trường THCS, 4 trường THPT, 11 trường liên cấp. Chưa triển khai xây dựng 269 trường (139 trường mầm non, 64 trường tiểu học, 38 trường THCS, 19 trường THPT, 9 trường liên cấp).

Bà Hà cũng chỉ ra một số tồn tại trong triển khai xây dựng các công trình trường học tại các khu đô thị. Đa số các dự án hệ thống trường học chưa được đầu tư xây dựng theo tiến độ, do nhiều nguyên nhân.

Một số khu đất để xây dựng trường mầm non, trường tiểu học và trường THCS trong các khu đô thị mới còn chậm và khó khăn trong việc giải phóng mặt bằng; việc xây dựng trường học do thu hồi vốn chậm nên các chủ đầu tư chưa thực sự quan tâm đầu tư.

Cùng đó, một số dự án xây dựng trường học theo quy hoạch tại thị xã Sơn Tây, huyện Sóc Sơn, Hoài Đức, Đan Phượng phải điều chỉnh quy hoạch hoặc chưa có quy hoạch phân khu được phê duyệt, bị chậm tiến độ.

Tại phiên họp, ông Trần Thế Cương, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội, cho hay, Hà Nội là địa bàn rất đông học sinh với khoảng 2,3 triệu em và số lượng học sinh tăng theo từng năm, tăng từ 40.000-50.000 học sinh/năm.

“Mỗi năm, Hà Nội phải xây dựng mới từ 30-40 trường học. Do đó trách nhiệm của ngành giáo dục và đào tạo rất nặng nề và công tác đầu tư, xây dựng rất lớn”, ông Cương nói. Ông Cương cũng thừa nhận, việc các trường hiện nay vượt quá sĩ số 35 học sinh/lớp ở cấp tiểu học, 45 học sinh/lớp ở cấp THPT là rất nhiều. Đây là tiêu chí rất khó khăn với các trường trên địa bàn để đáp ứng đạt chuẩn quốc gia.

“Như năm nay, có 116.000 học sinh thi vào lớp 10 Hà Nội, trong khi tổng số chỗ học vào lớp 10 năm qua toàn thành phố là 138.600 (đến từ 118 trường công lập, 106 trường tư thực, 50 trường cao đẳng nghề có đào tạo văn hóa, 29 trung tâm giáo dục thường xuyên.

Như vậy, so sánh số chỗ học có thể với tổng số học sinh, cho thấy còn dư thừa chỗ học. Thừa thiếu cục bộ, ở một số các quận nội thành, học sinh rất đông. Nhưng ngược lại ở một số các huyện ngoại thành, số lượng học sinh còn không đủ chỉ tiêu”, ông Cương nói.

Chống ngập cho metro

(Ảnh minh họa).

Tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên sắp đưa vào khai thác thương mại. Đây là những hạng mục công trình mới cần phải tính toán phương án chống ngập đặc biệt.

Lo nước lũ nhấn chìm ga ngầm metro

Vài năm trở lại đây, nhiều nơi trên thế giới bắt đầu xuất hiện những cơn bão, mưa lũ lịch sử, nhấn chìm nhiều tuyến đường và ga tàu của các thành phố lớn.

Mới nhất hồi cuối tháng 9, những trận mưa lớn đã gây ra lũ quét tại thành phố New York của Mỹ, làm gián đoạn dịch vụ tàu điện ngầm và biến nhiều tuyến đường thành sông. Dịch vụ tàu điện ngầm ở New York là một trong những hệ thống tàu điện ngầm lớn nhất thế giới với 420 ga và hơn 30 tuyến - đã bị gián đoạn khi nước đổ xuống các bậc thang và xuyên qua trần của một số ga. Một số tuyến tàu điện ngầm đã bị tạm ngừng hoạt động và nhiều nhà ga phải đóng cửa.

Trước đó, trận mưa lớn nhất trong gần 140 năm đã nhấn chìm nhiều tuyến đường và ga tàu điện ngầm ở Hồng Kông những ngày đầu tháng 9. Nước lũ từ bên ngoài ồ ạt đổ vào ga tàu điện ngầm, khiến dịch vụ tàu điện và mạng lưới xe buýt phải dừng hoạt động, mạng lưới giao thông công cộng của thành phố gián đoạn nghiêm trọng. Hàng trăm công nhân đã được huy động để dọn dẹp bùn đất trong ga tàu điện ngầm Wong Tai Sin.

Đặc biệt, hồi tháng 7.2021, ít nhất 12 người đã thiệt mạng sau khi mưa lớn kỷ lục làm ngập lụt các tuyến đường tàu điện ngầm ở Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Video trên mạng xã hội cho thấy những hành khách lo lắng bám vào tay cầm bên trong toa tàu điện ngầm khi nước lũ dâng cao đến bụng, ngang vai rồi ngang cổ. Một số người đứng trên ghế để cố thoát khỏi vùng nước dâng, gọi điện thoại cho người thân.

TP.HCM cũng thường xuyên ngập nước nghiêm trọng và đang đối mặt với nguy cơ sụt lún ngày càng gia tăng. Hiện nay, tuyến metro số 1 đã hoàn thành trên 95% tổng khối lượng, trong đó có gói thầu đã đạt trên 98%, dự kiến đưa vào khai thác thương mại vào tháng 7.2024. Tuyến có 11 ga trên cao, ba ga ngầm và một depot Long Bình. Vấn đề đáng lo ngại nhất đối với các đoạn metro đi ngầm là tình trạng ngập nước đường hầm gây thiệt hại thiết bị điện, dẫn đến gián đoạn hoạt động vận chuyển hành khách hoặc các sự cố nghiêm trọng khác.

Theo các chuyên gia địa chất, địa mạo thổ nhưỡng TP.HCM vốn rất phức tạp, đa phần là vùng phù sa mới, tầng hữu cơ và bùn lọc rất dày, lại bị ngập nước thường xuyên. Trong đó, khu vực quận 1, 3, 5... chỉ đào xuống 5 - 7 m là gặp nước. Các khu vực quận 1, 3, 7, 8, Tân Bình... lớp bùn nhão sâu đến 40 - 50 m mới tới lớp nền cứng, thậm chí nhiều nơi đất không có nền, cứ lún mãi.

Với tính chất đất như vậy, khả năng thẩm thấu của nước xảy ra hằng ngày hằng giờ, trong đất luôn đầy nước, bão hòa nước. Vì vậy, nguy cơ ngập metro là rất lớn, bởi lượng nước trong đất sẽ không ngừng rỉ ra và ngấm vào đường hầm.

Đặc biệt, thiết kế metro của TP.HCM bao gồm đoạn đi trên cao và đoạn đi ngầm, cho nên phần chuyển tiếp từ đoạn trên cao xuống đoạn đi ngầm và ngược lại sẽ là vị trí hứng nước mưa chảy vào đường hầm gây ngập. Với trận mưa đến vài trăm mm, nếu không có giải pháp chặn và thoát nước mưa kịp thời thì hậu quả hết sức nghiêm trọng.

Đã tính đến đỉnh lũ cao nhất trong 300 năm

Kinh nghiệm cho thấy ngay cả các đô thị hiện đại trên thế giới như Tokyo (Nhật Bản), Kuala Lumpur (Malaysia), London (Anh)... cũng bị ngập nước các tuyến metro ngầm. Do đó, các nước đặc biệt chú trọng và đầu tư hàng trăm triệu USD cho công tác chống ngập metro. Mỗi nước có một cách, nơi dùng đập ngăn, nơi dùng bể chứa, nhưng phổ biến là làm sông ngầm và bố trí nhiều trạm bơm công suất lớn.

Trao đổi với Thanh Niên, đại diện Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR) xác định ngập lụt đúng là vấn đề tối quan trọng của TP.HCM. Vì thế, ngay từ quy định trong hợp đồng đã yêu cầu mỗi lối vào đoạn dốc hoặc các bậc bảo vệ có khả năng chống lại nước lũ và bão. Cao độ mặt đất thấp nhất phải cao hơn so với cao độ quốc gia NL+3,08 m như chỉ ra trong báo cáo thủy văn. Phía trước cổng vào công trình sẽ được bảo vệ bằng các tấm nhôm ngăn lụt. Đồng thời, việc kết nối các cấu trúc khác nhau và các công trình phát triển bên cạnh không được phép tạo thành đường cho nước lụt chảy vào nhà ga.

Theo đại diện MAUR, cổng vào ga ngầm của tuyến metro số 1 được thiết kế ngăn nước lũ tràn vào hầm theo yêu cầu của Quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam. Các lối vào ga, trục thông gió, các công trình tại mặt đất và thang máy được thiết kế đảm bảo mực nước cao 0,3 m so với mực nước lũ 100 năm. Bên cạnh đó, ngay từ khi bắt đầu triển khai dự án, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã nhận nhiệm vụ lập quy hoạch tổng thể đô thị, yêu cầu cao độ hoàn thiện đường ven sông Sài Gòn không quá 2,5 m. Thiết kế lối vào tuân thủ yêu cầu này. Trường hợp mực nước lũ tính toán vượt quá cao độ 2,5 m theo cao độ quốc gia thì lối vào phải được bảo vệ bằng tấm nhôm chống lũ, dễ lắp đặt và tháo rời. Những tấm ngăn lũ có thể tháo rời như vậy được lưu trữ trong một kho lưu trữ riêng gần mỗi lối vào.

Ngoài ra, quy chuẩn kỹ thuật QCVN 08:2009 của Bộ Xây dựng yêu cầu kết cấu các lối vào các công trình ngầm phải loại trừ được khả năng tràn nước vào hầm khi lũ, lụt với xác suất vượt mực nước cao nhất 1 lần trong 300 năm. Do đó, mực nước thiết kế cuối cùng của cửa vào lấy giá trị lớn nhất thỏa mãn hai yêu cầu: mức lũ 100 năm cộng thêm 30 cm, cộng thêm nước biển dâng do biến đổi khí hậu và mức lũ 300 năm cộng nước biển dâng do biến đổi khí hậu. Căn cứ cao độ mực nước ngập tính toán thỏa mãn các điều kiện trên. Các lối vào được thiết kế và xây dựng bao gồm hai bậc cấp và các tấm chống lũ có chiều cao tương ứng thay đổi từ 300 mm đến 900 mm. Tại đoạn chuyển tiếp có lối vào hầm, cao độ thiết kế đỉnh tường tuân theo mực nước thiết kế cuối cùng. Song song, một mái che được cung cấp dọc theo toàn bộ chiều dài của cấu trúc mở để tránh mưa.

"Trường hợp nước dâng cao vượt qua tấm ngăn nước thì cần sử dụng các biện pháp đảm bảo an toàn hơn như sử dụng bao cát hoặc những máy bơm có công suất lớn để đưa nước ra ngoài. Trong lúc ngăn chặn nước xâm nhập vào nhà ga, cần tiến hành sơ tán khẩn cấp hành khách tại các tầng thấp hơn lên các tầng cao hơn và mặt đất để di chuyển đến khu vực cao hơn tại các lối thoát hiểm", đại diện MAUR thông tin thêm.

‘Nước rút’ giải ngân cuối năm

Hơn 51% vốn đầu tư công được giải ngân trong 9 tháng là tỷ lệ giải ngân cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Song để đạt mục tiêu giải ngân cả năm tối đa 95% mà Chính phủ đặt ra, còn rất nhiều việc phải làm.

Chiều 13.10, cầu Mỹ Thuận 2 đã chính thức hợp long - đây là dấu mốc quan trọng để dự án hoàn thành vào cuối năm 2023. Cầu Mỹ Thuận 2 là một phần quan trọng trong hệ thống đường cao tốc Bắc - Nam phía đông giai đoạn 1, kết nối giữa hai tuyến cao tốc TP.HCM - Mỹ Thuận và Mỹ Thuận - Cần Thơ, với tổng vốn 5.000 tỉ đồng từ nguồn ngân sách. Dự kiến sáng mai 18.10, 2 dự án cao tốc Bắc - Nam phía đông giai đoạn 1 là QL45 - Nghi Sơn và Nghi Sơn - Diễn Châu cũng thông xe chính thức. Đây là những công trình, dự án được ngành GTVT nỗ lực giải ngân.

Rốt ráo chạy tiến độ

Tính đến cuối tháng 9, toàn dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 đã huy động gần 600 mũi thi công. Giá trị giải ngân của Bộ GTVT đạt 58.000 tỉ đồng, đạt 61% kế hoạch năm. Theo Vụ KH-ĐT (Bộ GTVT), nếu các chủ đầu tư được duy trì tốc độ giải ngân như tháng 9 (khoảng 98%), mục tiêu giải ngân tối thiểu 95% kế hoạch vốn được giao của Bộ GTVT sẽ đạt được.

Dù vậy, theo đánh giá của Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thắng, nhiệm vụ trong những tháng cuối năm của Bộ GTVT vẫn rất nặng nề với 40% khối lượng giải ngân vốn đầu tư công còn lại. Bộ GTVT cũng là ngành được giao kế hoạch vốn đầu tư công rất lớn trong năm 2023 với hơn 94.000 tỉ đồng, gấp 2,2 lần năm 2021 và 1,7 lần năm 2022.

Báo cáo của Bộ KH-ĐT cho biết, tính đến hết tháng 9, giải ngân vốn đầu tư công cả nước ước đạt trên 363.000 tỉ đồng, bằng 51,38% kế hoạch, cao hơn khoảng 110.000 tỉ đồng so với cùng kỳ năm 2022 (tăng 46,7%).

Theo Thứ trưởng Bộ KH-ĐT Trần Quốc Phương, với kế hoạch vốn giao kỷ lục 711.000 tỉ đồng vốn đầu tư công năm 2023 của Chính phủ, số tiền giải ngân tính theo con số tuyệt đối rất lớn. Đây cũng là năm có tỷ lệ giải ngân trong 9 tháng cao nhất, khi chưa có năm nào tỷ lệ giải ngân vượt qua 50%.

Với các địa phương, giải ngân vốn đầu tư công của Hà Nội tính đến 20.9 đạt 23.469 tỉ đồng, đạt khoảng 50% kế hoạch Chính phủ giao. Dù vậy, tốc độ giải ngân này vẫn được đánh giá thấp hơn so với kế hoạch đề ra, do một số dự án có vướng mắc về giải phóng mặt bằng; biến động giá cả nguyên, nhiên, vật liệu dẫn đến tâm lý thi công cầm chừng của nhà thầu, ảnh hưởng tiến độ thực hiện của dự án…

Để đạt mục tiêu 95%, UBND TP.Hà Nội đã yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư của các dự án về việc phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt, điều chỉnh dự án, thiết kế bản vẽ thi công dự toán...

Tháo gỡ nhanh các vướng mắc

Theo báo cáo, vẫn còn 42 bộ, cơ quan T.Ư và 26 địa phương giải ngân dưới mức trung bình của cả nước. Đầu tàu kinh tế TP.HCM đến hết tháng 9 mới giải ngân khoảng 22.600 tỉ đồng, đạt 33% kế hoạch năm. Dù khối lượng giải ngân được trong quý 2 tăng nhờ dự án Vành đai 3, song đến quý 3 tốc độ giải ngân lại chậm lại.

Để TP.HCM đạt được mục tiêu giải ngân 95% trong năm nay là rất khó khăn, song đầu tàu kinh tế của cả nước vẫn quyết tâm chưa thay đổi chỉ tiêu. Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM khẳng định sẽ kiên quyết xử lý trách nhiệm các tổ chức, cá nhân gây khó khăn, cản trở, làm chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Đáng chú ý, một số địa phương cũng có tỷ lệ giải ngân thấp hơn bình quân chung của cả nước. Trong đó, Gia Lai đạt 23,72% (đây cũng là địa phương có tỷ lệ giải ngân từ đầu năm tới nay luôn thấp dưới bình quân chung cả nước), Kon Tum đạt 37,57%, Lâm Đồng đạt 37,65%…

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9, lãnh đạo Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quyết liệt đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Đơn vị nào chưa phân bổ hết số kế hoạch vốn năm 2023 phải hoàn thành việc phân bổ chi tiết kế hoạch vốn đầu tư năm 2023 trước 20.10.

Theo TS Vũ Đình Ánh, chuyên gia kinh tế, việc tỷ lệ giải ngân đầu tư công tại một số bộ, ngành, địa phương thấp hơn mục tiêu vẫn xuất phát từ các nguyên nhân quen thuộc, như một số dự án đang trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục phân bổ vốn, vướng mắc do biến động giá nguyên vật liệu…

Tuy nhiên, theo ông Ánh, điểm sáng là giải ngân trong lĩnh vực hạ tầng giao thông đạt kết quả tích cực, đặc biệt nếu tính theo giá trị tuyệt đối. Nhiều dự án lớn được đưa vào khởi công trong năm nay như vành đai 3 TP.HCM, vành đai 4 Vùng thủ đô, sân bay Long Thành…

Hiện, luật Đầu tư công và các luật khác đã được điều chỉnh, song thực tế khi triển khai thủ tục các chủ đầu tư hay ban quản lý dự án vẫn gặp vướng mắc, lúng túng, nhiều khâu, nhiều cấp còn rườm rà, bất cập. Bên cạnh đó, giá cả nguyên, nhiên, vật liệu biến động mạnh khiến nhiều nhà thầu đề nghị điều chỉnh giá so với giá trong hợp đồng trúng thầu. Song, việc điều chỉnh này phải trình xin ý kiến nhiều khâu, dẫn tới dự án ngưng lại hoặc thậm chí phải dừng chờ thủ tục.

Để gỡ vướng về thủ tục, Chính phủ cũng đã lập tổ công tác về đầu tư công để xử lý kịp thời và dứt điểm các vướng mắc làm chậm tiến độ giải ngân. Để đạt mục tiêu giải ngân 95% như kỳ vọng, mấu chốt nhất là xử lý những rào cản hiện nay, đặc biệt trong việc rút ngắn quy trình thủ tục.

Theo chuyên gia này, một số bộ, ngành và địa phương có tiến độ giải ngân vượt cả kế hoạch, nhưng nhiều bộ, ngành, địa phương khác lại triển khai ì ạch. Nguyên nhân, do ý thức trách nhiệm và quyết tâm không cao của một bộ phận cán bộ công chức có liên quan đến triển khai và giải ngân dự án đầu tư công.

Thực tế nhiều trường hợp chậm giải ngân nhưng không bị quy trách nhiệm rõ ràng nên xảy ra tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Vì vậy, phải kiên quyết xem mục tiêu giải ngân là một phần trong đánh giá cán bộ như Chính phủ đã yêu cầu, để thúc đẩy quyết tâm, nỗ lực từ người đứng đầu của các bộ, ngành, địa phương.

Nguồn: VOA; Vietnamnet; Môi trường & Đô thị; Thanh Niên